มหาภารตะ · อัธยายะ 13.147
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.147.1
क्षत्रा आरम्भयज्ञास्तु वीर्ययज्ञा विशः स्मृताः ।
शूद्रा परिचरायज्ञा जपयज्ञास्तु ब्राह्मणाः ॥ १३.१४७.१ ॥
สำหรับกษัตริย์ ยัญคือการลงมือกระทำ สำหรับแพศย์ ยัญคือความกล้าหาญ สำหรับศูทร ยัญคือการรับใช้ และสำหรับพราหมณ์ ยัญคือการสวดท่องมนต์
13.147.2
शुश्रूषाजीविनः शूद्रा वैश्या विपणिजीविनः ।
अनिष्टनिग्रहः क्षत्रा विप्राः स्वाध्यायजीविनः ॥ १३.१४७.२ ॥
ศูทรดำรงชีวิตด้วยการรับใช้ แพศย์ดำรงชีวิตด้วยการค้าขาย กษัตริย์ควบคุมสิ่งที่เป็นโทษ พราหมณ์ดำรงชีวิตด้วยการศึกษาคัมภีร์ของตน
13.147.3
तपसा शोभते विप्रो राजन्यः पालनादिभिः ।
आतिथ्येन तथा वैश्यः शूद्रो दास्येन शोभते ॥ १३.१४७.३ ॥
พราหมณ์ย่อมรุ่งเรืองด้วยการบำเพ็ญตบะ กษัตริย์รุ่งเรืองด้วยการคุ้มครองปกป้องและสิ่งทำนองนั้น แพศย์รุ่งเรืองด้วยการต้อนรับแขก และศูทรรุ่งเรืองด้วยการรับใช้ผู้อื่น
13.147.4
यतात्मना तु शूद्रेण शुश्रूषा नित्यमेव च ।
कर्तव्या त्रिषु वर्णेषु प्रायेणाश्रमवासिषु ॥ १३.१४७.४ ॥
ศูทรผู้ควบคุมตนได้ พึงรับใช้วรรณทั้งสามอยู่เสมอ โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในอาศรม
13.147.5
अशक्तेन त्रिवर्गस्य सेव्या ह्याश्रमवासिनः ।
यथाशक्यं यथाप्रज्ञं यथाधर्मं यथाश्रुतम् ॥ १३.१४७.५ ॥
ผู้ที่ทำไม่ได้ พึงรับใช้ผู้อยู่ในอาศรมของวรรณทั้งสาม ตามกำลังที่ตนทำได้ ตามปัญญาของตน ตามธรรม และตามที่ได้ฟังคำสอนมา
13.147.6
विशेषेणैव कर्तव्या शुश्रूषा भिक्षुकाश्रमे ॥ १३.१४७.६ ॥
การรับใช้พึงทำเป็นพิเศษแก่ผู้อยู่ในอาศรมของภิกษุ
13.147.7
आश्रमाणां तु सर्वेषां चतुर्णां भिक्षुकाश्रमम् ।
प्रधानमिति वर्ण्यन्ते शिष्टाः शास्त्रविनिश्चये ॥ १३.१४७.७ ॥
ในบรรดาอาศรมทั้งสี่ทั้งหมด อาศรมของภิกษุได้รับการประกาศว่าเป็นอันดับหนึ่ง ดังที่ผู้รู้ได้กล่าวไว้ในข้อสรุปที่มั่นคงของคัมภีร์
13.147.8
यच्चोपदिश्यते शिष्टैः श्रुतिस्मृतिविधानतः ।
तथाऽऽस्थेयमशक्तेन स धर्म इति निश्चितः ॥ १३.१४७.८ ॥
สิ่งใดที่ผู้มีปัญญาสั่งสอนตามบทบัญญัติของศรุติและสมฤติ แม้ผู้ที่ทำไม่ได้ครบถ้วนก็พึงปฏิบัติตามสิ่งนั้น นี่คือธรรมที่ได้รับการยืนยันแล้ว
13.147.9
अतोऽन्यथा तु कुर्वाणः श्रेयो नाप्नोति मानवः ।
तस्माद्भिक्षुषु शूद्रेण कार्यमात्महितं सदा ॥ १३.१४७.९ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้ใดกระทำเป็นอย่างอื่นย่อมไม่บรรลุความเจริญ ดังนั้น ศูทรพึงทำสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ตนต่อภิกษุอยู่เสมอ
13.147.10
इह यत्कुरुते श्रेयस्तत्प्रेत्य समुपाश्नुते ।
तच्चानसूयता कार्यं कर्तव्यं यद्धि मन्यते ॥ १३.१४७.१० ॥
สิ่งที่บุคคลทำในโลกนี้ให้เกิดความเจริญ เขาย่อมได้รับผลนั้นหลังความตาย และสิ่งที่ตนเห็นว่าถูกต้องก็พึงทำโดยไม่อิจฉาริษยา
13.147.11
असूयता तु तस्येह फलं दुःखादवाप्यते ।
प्रियवादी जितक्रोधो वीततन्द्रीरमत्सरः ॥ १३.१४७.११ ॥
แต่ผลของความอิจฉาริษยาในโลกนี้ ย่อมได้มาด้วยความทุกข์ ผู้พูดด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน ชนะความโกรธ ปราศจากความเกียจคร้าน และปราศจากความริษยา
13.147.12
क्षमावाञ्शीलसम्पन्नः सत्यधर्मपरायणः ।
आपद्भावेन कुर्याद्धि शुश्रूषां भिक्षुकाश्रमे ॥ १३.१४७.१२ ॥
ผู้อดทน ประกอบด้วยความประพฤติดี และยึดมั่นในความจริงและธรรม พึงรับใช้ในอาศรมของภิกษุ แม้ในยามตกทุกข์ได้ยาก
13.147.13
अयं मे परमो धर्मस्त्वनेनेदं सुदुष्करम् ।
संसारसागरं घोरं तरिष्यामि न संशयः ॥ १३.१४७.१३ ॥
นี่คือธรรมอันสูงสุดของข้าพเจ้า ด้วยสิ่งนี้ แม้จะยากยิ่ง ข้าพเจ้าจะข้ามมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏอันน่าสะพรึงกลัวนี้ ไม่ต้องสงสัยเลย
13.147.14
विभयो देहमुत्सृज्य यास्यामि परमां गतिम् ।
नातः परं ममाप्यन्य एष धर्मः सनातनः ॥ १३.१४७.१४ ॥
ปราศจากความกลัว เมื่อละทิ้งร่างกายนี้แล้ว ข้าพเจ้าจะไปสู่คติอันสูงสุด ไม่มีสิ่งใดสูงกว่านี้สำหรับข้าพเจ้า นี่คือธรรมอันเป็นนิรันดร์
13.147.15
एवं सञ्चिन्त्य मनसा शूद्रो बुद्धिसमाधिना ।
कुर्यादविमना नित्यं शुश्रूषाधर्ममुत्तमम् ॥ १३.१४७.१५ ॥
เมื่อศูทรคิดพิจารณาเช่นนี้ในใจด้วยสมาธิแห่งปัญญา พึงปฏิบัติหน้าที่การรับใช้อันสูงสุดอยู่เสมอ ด้วยจิตที่ไม่วอกแวก
13.147.16
शुश्रूषानियमेनेह भाव्यं शिष्टाशिना सदा ।
शमान्वितेन दान्तेन कार्याकार्यविदा सदा ॥ १३.१४७.१६ ॥
ในที่นี้ ต้องดำรงอยู่ในวินัยแห่งการรับใช้ เสวยเฉพาะเศษอาหารของผู้ประพฤติดีอยู่เสมอ มีความสงบและควบคุมตนได้ รู้ว่าสิ่งใดควรทำและไม่ควรทำอยู่เสมอ
13.147.17
सर्वकार्येषु कृत्यानि कृतान्येव तु दुर्शयेत् ।
यथा प्रियो भवेद्भिक्षुस्तथा कार्यं प्रसाधयेत् ॥ १३.१४७.१७ ॥
ในกิจทั้งปวง พึงแสดงให้เห็นเฉพาะหน้าที่ที่ได้ทำแล้วเท่านั้น และพึงจัดการงานให้ภิกษุพอใจ
13.147.18
यदकल्प्यं भवेद्भिक्षोर्न तत्कार्यं समाचरेत् ।
यथाऽऽश्रमस्याविरुद्धं धर्ममात्राभिसंहितम् ॥ १३.१४७.१८ ॥
สิ่งใดที่ไม่เหมาะสมสำหรับภิกษุ ไม่พึงกระทำกิจนั้น พึงปฏิบัติเฉพาะสิ่งที่ไม่ขัดต่ออาศรม และยึดโยงอยู่กับธรรมเท่านั้น
13.147.19
तत्कार्यमविचारेण नित्यमेव शुभार्थिना ।
मनसा कर्ममा वाचा नित्यमेव प्रसादयेत् ॥ १३.१४७.१९ ॥
ผู้ปรารถนาความเจริญพึงทำหน้าที่นั้นโดยไม่ลังเล และพึงให้ท่านพอใจอยู่เสมอด้วยใจ การกระทำ และถ้อยคำ
13.147.20
स्थातव्यं तिष्ठमानेषु गच्छमानाननुव्रजेत् ।
आसीनेष्वासितव्यं च नित्यमेवानुवर्तता ॥ १३.१४७.२० ॥
เมื่อท่านยืนอยู่ ก็พึงยืน เมื่อท่านเดินไป ก็พึงตามไป เมื่อท่านนั่ง ก็พึงนั่ง โดยประพฤติตามความประสงค์ของท่านอยู่เสมอ
13.147.21
धर्मलब्धेन स्नेहेन पादौ सम्पीडयेत्सदा ।
उद्वर्तनादींश्च तथा कुर्यादप्रतिचोदितः ॥ १३.१४७.२१ ॥
ผู้ควรนวดเท้า (ของครู) ด้วยน้ำมันที่ได้มาโดยชอบธรรมอยู่เสมอ และทำการบริการเช่นการถูตัวเป็นต้น โดยไม่ต้องรอให้ใครสั่ง
13.147.22
नैजकार्याणि कृत्वा तु नित्यं चैवानुचोदितः ।
यथाविधिरुपस्पृश्य संन्यस्य जलभाजनम् ॥ १३.१४७.२२ ॥
เมื่อทำกิจส่วนตนเสร็จแล้ว และเมื่อครูสั่งอยู่เสมอ พึงชำระตนด้วยน้ำตามวิธีที่กำหนด วางภาชนะน้ำลง แล้วจึงไปรับใช้
13.147.23
भिक्षूणां निलयं गत्वा प्रणम्य विधिपूर्वकम् ।
ब्रह्मपूर्वान्गुरूंस्तत्र प्रणम्यि नियतेन्द्रियः ॥ १३.१४७.२३ ॥
เมื่อไปยังที่พักของภิกษุทั้งหลาย และไหว้ตามวิธีแล้ว ณ ที่นั้นพึงไหว้บรรดาครูที่เริ่มด้วยผู้รู้พรหมัน โดยสำรวมอินทรีย์ไว้
13.147.24
तथाऽऽचार्यपुरोगाणामनुकुर्यान्नमस्क्रियाम् ।
स्वधर्मचारिणां चापि सुखं पृष्ट्वाऽभिवाद्य च ॥ १३.१४७.२४ ॥
เช่นเดียวกัน พึงแสดงความเคารพแก่ผู้ที่ไปก่อนอาจารย์ และเมื่อถามถึงความสุขของผู้ที่ประพฤติธรรมของตนแล้ว พึงกล่าวทักทายด้วยความเคารพ
13.147.25
यो भवेत्पूर्वसंसिद्धस्तुल्यकर्मा भवेत्सदा ।
तस्मै प्रणामः कर्तव्यो नेतरेषु कदाचन ॥ १३.१४७.२५ ॥
ผู้ที่เคยบรรลุความสำเร็จมาก่อน และประพฤติกิจเช่นเดียวกันอยู่เสมอ ควรแสดงความเคารพแก่ท่านเท่านั้น ไม่ควรแสดงแก่ผู้อื่นเลย
13.147.26
अनुक्त्वा तेषु चोत्थाय नित्यमेव यतव्रतः ।
सम्मार्जनमथो गत्वा कृत्वा चाप्युपलेपनम् ॥ १३.१४७.२६ ॥
โดยไม่พูดกับท่านเหล่านั้น พึงลุกขึ้นอยู่เสมอ มั่นในวัตรปฏิบัติ แล้วไปกวาดและฉาบพื้นให้เรียบร้อย
13.147.27
ततः पुष्पबलिं दद्यापुष्पाण्यादाय धर्मतः ।
निष्क्रम्यावसथात्तूर्णमन्यत्कर्म समाचरेत् ॥ १३.१४७.२७ ॥
จากนั้นพึงถวายบูชาด้วยดอกไม้ โดยเก็บดอกไม้มาอย่างชอบธรรม และเมื่อออกจากที่พักแล้วรีบทำกิจอื่นต่อไป
13.147.28
यथोपघातो न भवेत्स्वाध्यायेऽऽश्रमिणां तथा ।
उपघातं तु कुर्वाण एनसा सम्प्रयुज्यते।
तथाऽऽत्मा प्रणिधातव्यो यथा ते प्रीतिमाप्नुयुः ॥ १३.१४७.२८ ॥
เพื่อไม่ให้การศึกษาพระเวทของผู้อยู่ในอาศรมต้องติดขัด ผู้ทำให้ติดขัดย่อมตกอยู่ในบาป ดังนั้นพึงตั้งตนไว้ให้ท่านเหล่านั้นได้รับความยินดี
13.147.29
परिचारकोऽहं वर्णानां त्रयाणां धर्मतः स्मृतः ।
किमुताश्रमवृद्धानां यथालब्धोपजीविनाम् ॥ १३.१४७.२९ ॥
ข้าพเจ้าถือตามธรรมว่าเป็นผู้รับใช้ของวรรณะทั้งสาม ผู้สูงอายุในขั้นของอาศรมที่เลี้ยงชีพด้วยสิ่งที่ได้มา จะยิ่งเป็นเช่นนั้นเพียงใดอีกเล่า
13.147.30
भिक्षूणां गतरागाणां केवलं ज्ञानदर्शिनम् ।
विशेषेण मया कार्या शुश्रूषा नियतात्मना ॥ १३.१४७.३० ॥
แก่ภิกษุผู้ปราศจากราคะ ผู้เห็นเพียงญาณ ข้าพเจ้าต้องให้การรับใช้เป็นพิเศษ ด้วยจิตที่สำรวมตน
13.147.31
तेषां प्रसादात्तपसा प्राप्स्यामीष्टां शुभां गतिम् ।
एवमेतद्विनिश्चित्य यदि सेवेत भिक्षुकान्।
विधिना स्वोपदिष्टेन प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १३.१४७.३१ ॥
ด้วยพระคุณของท่านและด้วยตบะ ข้าพเจ้าจะได้คติอันเป็นที่ปรารถนาและเป็นมงคล เมื่อตั้งใจไว้เช่นนี้ หากผู้ใดรับใช้ภิกษุตามวิธีที่ตนได้กำหนดไว้เอง ผู้นั้นย่อมบรรลุคติอันสูงสุด