مهابهاراتا · أدهيايا 13.148

13.148.1

न तथा सम्प्रदानेन नोपवासादिभिस्तथा ।
इष्टां गतिमवाप्नोति यथा शुश्रूषकर्मणा ॥ १३.१४८.१ ॥

لا يبلغ الإنسان المقصد المرغوب بالعطاء ولا بالصيام ونحوه كما يبلغه بفعل الخدمة.

यादृशेन तु तोयेन शुद्धिं प्रकुरुते नरः ।
तादृग्भवति तद्धौतमुदकस्य प्रभावतः ॥ १३.१४८.२ ॥

بأي ماء يطهّر الإنسان نفسه، يصير المغسول مثله بقوة الماء.

शूद्रोप्येतेन मार्गेण यादृशं सेवते जनम् ।
तादृग्भवति संसर्गादचिरेण न संशयः ॥ १३.१४८.३ ॥

حتى الشودرا بهذا الطريق يصير سريعًا مثل من يخدمه بالمخالطة، ولا شك في ذلك.

तस्मात्प्रयत्नतः सेव्या भिक्षवो नियतात्मना ।
उदकग्राहणाद्येन स्नपनोद्वर्तनैस्तथा ॥ १३.१४८.४ ॥

فلذلك ينبغي للمرء ضابط النفس أن يخدم المتسوّلين بجدّ، بجلب الماء ونحوه، وكذلك بتحميمهم وتدليك أجسادهم.

अध्वना कर्शितानां च व्याधितानां तथैव च ।
शुश्रूषां नियतं कुर्यात्तेषामापदि यत्नतः ॥ १३.१४८.५ ॥

وكذلك ينبغي خدمة المنهكين من الطريق والمرضى بانتظام؛ وفي الشدة ينبغي خدمتهم بجدّ.

दर्भाजिनान्यवेक्षेत भैक्षभाजनमेव च ।
यथाकामं च कार्याणि सर्वाण्येवोपसाधयेत्।
प्रायश्चित्तं यता न स्यात्तथा सर्वं समाचरेत् ॥ १३.१४८.६ ॥

ينبغي العناية بعشب الدربها وجلود الغزلان ووعاء الصدقات، وإنجاز كل المهام كما يشاء المرء؛ وأن يسلك في كل شيء بحيث لا يحتاج إلى كفّارة.

व्याधितानां तु भिक्षूणां चेलप्रक्षालनादिभिः ।
प्रतिकर्मक्रिया कार्या भेषजानयनैस्तथा ॥ १३.१४८.७ ॥

ينبغي للرهبان المرضى أن تُقدَّم لهم العناية العلاجية بغسل ثيابهم ونحو ذلك، وكذلك بإحضار الأدوية.

पिंषणालेपनं चूर्णं कषायमथ साधनम् ।
नान्यस्य प्रतिचारेषु सुखार्थमुपपादयेत् ॥ १३.१४८.८ ॥

الطحن والتضميد والمساحيق والمغلي وسائر التحضيرات، ينبغي له أن يُعدّها لراحة الغير في خدمة التمريض، لا أن يتركها لغيره.

भिक्षाटनोऽभिगच्छेत भिषजश्च विपश्चितः ।
ततो विनिष्क्रियार्थानि द्रव्याणि समुपार्जयेत् ॥ १३.१४८.९ ॥

ينبغي له، وهو يتسوّل، أن يذهب إلى الأطباء الحكماء؛ ثم يحصّل الأشياء اللازمة للعلاج.

यश्च प्रीतमना दद्यादादद्याद्भेषजं नरः ।
अश्रद्धया हि दत्तानि तान्यभोक्ष्याणि भिक्षुभिः ॥ १३.१४८.१० ॥

الرجل الذي يعطي الدواء بقلب مسرور، والذي يقبله: ما أُعطي بغير إيمان لا يحلّ للرهبان أن يتناولوه.

श्रद्धया यदुपादत्तं श्रद्धया चोपपादितम् ।
तस्योपभोगाद्धर्मः स्याद्व्याधिभिश्च निवर्त्यते ॥ १३.१४८.११ ॥

ما أُخذ بإيمان وقُدّم بإيمان، فباستعماله يحصل الفضل، وتُصرف عنه الأمراض أيضًا.

आदेहपतनादेवं शुश्रूषेद्विधिपूर्वकम् ।
न त्वेवं धर्ममुत्सृज्य कुर्यात्तेषां प्रतिक्रियाम् ॥ १३.१४८.१२ ॥

حتى يسقط الجسد، ينبغي أن يخدمهم وفق القاعدة؛ لكن لا ينبغي له أن يترك الدهر بهذه الطريقة ليتولى علاجهم.

स्वभावतो हि द्वन्द्वानि विप्रयान्त्युपयान्ति च ।
स्वभावतः सर्वभावा भवन्ति नभवन्ति च।
सागरस्योर्मिसदृशा विज्ञातव्या गुणात्मकाः ॥ १३.१४८.१३ ॥

بطبيعتها تأتي المتقابلات وتذهب، وبطبيعتها تكون جميع الأحوال ولا تكون. ينبغي أن تُفهم بوصفها مؤلفة من الصفات، كأمواج البحر.

विद्यादेवं हि यो धीमांस्तत्ववित्तत्वदर्शनः ।
न स लिप्येत पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १३.१४८.१४ ॥

فالحكيم الذي يعرف هكذا، العارف بالحقيقة الرائي للحقيقة، لا يتلطخ بالإثم، كما لا تبتل ورقة اللوتس بالماء.