महाभारत · अध्याय 13.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.148.1
न तथा सम्प्रदानेन नोपवासादिभिस्तथा ।
इष्टां गतिमवाप्नोति यथा शुश्रूषकर्मणा ॥ १३.१४८.१ ॥
दानाने किंवा उपवासादींनी मनुष्य सेवाकर्माने मिळते तशी इष्ट गती मिळवत नाही.
13.148.2
यादृशेन तु तोयेन शुद्धिं प्रकुरुते नरः ।
तादृग्भवति तद्धौतमुदकस्य प्रभावतः ॥ १३.१४८.२ ॥
मनुष्य ज्या प्रकारच्या पाण्याने शुद्धी करतो, त्या पाण्याच्या प्रभावाने धुतलेले तसेच होते.
13.148.3
शूद्रोप्येतेन मार्गेण यादृशं सेवते जनम् ।
तादृग्भवति संसर्गादचिरेण न संशयः ॥ १३.१४८.३ ॥
शूद्रसुद्धा या मार्गाने ज्या प्रकारच्या माणसाची सेवा करतो, संसर्गाने लवकरच तसाच होतो; यात संशय नाही.
13.148.4
तस्मात्प्रयत्नतः सेव्या भिक्षवो नियतात्मना ।
उदकग्राहणाद्येन स्नपनोद्वर्तनैस्तथा ॥ १३.१४८.४ ॥
म्हणून संयमी माणसाने प्रयत्नपूर्वक भिक्षूंची सेवा करावी—पाणी आणून देणे इत्यादींनी, तसेच स्नान घालणे व अंग चोळणे यांनीही.
13.148.5
अध्वना कर्शितानां च व्याधितानां तथैव च ।
शुश्रूषां नियतं कुर्यात्तेषामापदि यत्नतः ॥ १३.१४८.५ ॥
मार्गाने थकलेल्यांची आणि आजारी लोकांची सुद्धा तशीच नियमितपणे सेवा करावी; आपत्तीत त्यांची प्रयत्नपूर्वक सेवा करावी.
13.148.6
दर्भाजिनान्यवेक्षेत भैक्षभाजनमेव च ।
यथाकामं च कार्याणि सर्वाण्येवोपसाधयेत्।
प्रायश्चित्तं यता न स्यात्तथा सर्वं समाचरेत् ॥ १३.१४८.६ ॥
दर्भ, मृगाजिने व भिक्षापात्र यांची देखभाल करावी; इच्छेनुसार सर्व कार्ये पार पाडावीत. प्रायश्चित्त लागू नये अशा रीतीने सर्वकाही आचरावे.
13.148.7
व्याधितानां तु भिक्षूणां चेलप्रक्षालनादिभिः ।
प्रतिकर्मक्रिया कार्या भेषजानयनैस्तथा ॥ १३.१४८.७ ॥
आजारी भिक्षूंसाठी वस्त्रे धुणे इत्यादींनी आणि औषधे आणून देऊन उपचारकर्म करावे.
13.148.8
पिंषणालेपनं चूर्णं कषायमथ साधनम् ।
नान्यस्य प्रतिचारेषु सुखार्थमुपपादयेत् ॥ १३.१४८.८ ॥
वाटणे, लेप लावणे, चूर्ण, काढा आणि इतर तयारी—ही सेवा दुसऱ्यावर न सोपवता सुखासाठी स्वतः पुरवावीत.
13.148.9
भिक्षाटनोऽभिगच्छेत भिषजश्च विपश्चितः ।
ततो विनिष्क्रियार्थानि द्रव्याणि समुपार्जयेत् ॥ १३.१४८.९ ॥
भिक्षाटन करीत विद्वान वैद्यांकडे जावे; नंतर उपचारासाठी लागणारी द्रव्ये मिळवावी.
13.148.10
यश्च प्रीतमना दद्यादादद्याद्भेषजं नरः ।
अश्रद्धया हि दत्तानि तान्यभोक्ष्याणि भिक्षुभिः ॥ १३.१४८.१० ॥
जो माणूस प्रसन्न मनाने औषध देतो आणि जो ते घेतो—श्रद्धेविना दिलेले पदार्थ भिक्षूंनी उपभोगू नयेत.
13.148.11
श्रद्धया यदुपादत्तं श्रद्धया चोपपादितम् ।
तस्योपभोगाद्धर्मः स्याद्व्याधिभिश्च निवर्त्यते ॥ १३.१४८.११ ॥
श्रद्धेने घेतलेले आणि श्रद्धेने दिलेले—त्याच्या उपभोगाने धर्म होतो, आणि व्याधीही दूर होतात.
13.148.12
आदेहपतनादेवं शुश्रूषेद्विधिपूर्वकम् ।
न त्वेवं धर्ममुत्सृज्य कुर्यात्तेषां प्रतिक्रियाम् ॥ १३.१४८.१२ ॥
देह पडेपर्यंत विधिपूर्वक सेवा करावी; पण अशा प्रकारे धर्म सोडून त्यांचा उपचार करू नये.
13.148.13
स्वभावतो हि द्वन्द्वानि विप्रयान्त्युपयान्ति च ।
स्वभावतः सर्वभावा भवन्ति नभवन्ति च।
सागरस्योर्मिसदृशा विज्ञातव्या गुणात्मकाः ॥ १३.१४८.१३ ॥
स्वभावानेच द्वंद्वे येतात आणि जातात. स्वभावानेच सर्व भाव उत्पन्न होतात आणि होतही नाहीत. ते गुणात्मक आहेत, समुद्राच्या लाटांप्रमाणे त्यांना जाणले पाहिजे.
13.148.14
विद्यादेवं हि यो धीमांस्तत्ववित्तत्वदर्शनः ।
न स लिप्येत पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १३.१४८.१४ ॥
असे जाणणारा जो बुद्धिमान, तत्त्वज्ञ आणि तत्त्वदर्शी असतो, तो पापाने लिप्त होत नाही, जसे कमळाचे पान पाण्याने भिजत नाही.