マハーバーラタ · 章 13.148

13.148.1

न तथा सम्प्रदानेन नोपवासादिभिस्तथा ।
इष्टां गतिमवाप्नोति यथा शुश्रूषकर्मणा ॥ १३.१४८.१ ॥

布施によっても断食などによっても、人は奉仕の行いによって得るような望ましい行き先を得ることはない。

यादृशेन तु तोयेन शुद्धिं प्रकुरुते नरः ।
तादृग्भवति तद्धौतमुदकस्य प्रभावतः ॥ १३.१४८.२ ॥

人がどのような水で清めるかによって、洗われたものは水の力により同じ状態になる。

शूद्रोप्येतेन मार्गेण यादृशं सेवते जनम् ।
तादृग्भवति संसर्गादचिरेण न संशयः ॥ १३.१४८.३ ॥

シュードラでさえ、この道によって、仕える人と交わることで、やがて同じような者になる。疑いはない。

तस्मात्प्रयत्नतः सेव्या भिक्षवो नियतात्मना ।
उदकग्राहणाद्येन स्नपनोद्वर्तनैस्तथा ॥ १३.१४८.४ ॥

それゆえ、自制した人は努めて托鉢僧に仕えるべきである。水を汲むことなどによって、また沐浴させ、体をさすることによっても同様に。

अध्वना कर्शितानां च व्याधितानां तथैव च ।
शुश्रूषां नियतं कुर्यात्तेषामापदि यत्नतः ॥ १३.१४८.५ ॥

道に疲れた者と病人にも同様に、常に仕えるべきである。困難な時には、努めて彼らに仕えるべきである。

दर्भाजिनान्यवेक्षेत भैक्षभाजनमेव च ।
यथाकामं च कार्याणि सर्वाण्येवोपसाधयेत्।
प्रायश्चित्तं यता न स्यात्तथा सर्वं समाचरेत् ॥ १३.१४८.६ ॥

ダルバ草、鹿皮、托鉢の鉢にも気を配るべきである。望みに応じてすべての務めを果たし、贖罪を要しないように、すべてを行うべきである。

व्याधितानां तु भिक्षूणां चेलप्रक्षालनादिभिः ।
प्रतिकर्मक्रिया कार्या भेषजानयनैस्तथा ॥ १३.१४८.७ ॥

病の比丘たちには、衣を洗うことなどによって、また薬を取ってくることによって、治療の務めを行うべきである。

पिंषणालेपनं चूर्णं कषायमथ साधनम् ।
नान्यस्य प्रतिचारेषु सुखार्थमुपपादयेत् ॥ १३.१४८.८ ॥

すりつぶし塗ること、粉薬、煎じ薬、その他の調合は、看護の務めにおいて他人に任せず、安楽のために自ら用意すべきである。

भिक्षाटनोऽभिगच्छेत भिषजश्च विपश्चितः ।
ततो विनिष्क्रियार्थानि द्रव्याणि समुपार्जयेत् ॥ १३.१४८.९ ॥

托鉢に歩きながら、学識ある医師のもとへ行くべきである。その後、治療に必要な薬材を集めるべきである。

यश्च प्रीतमना दद्यादादद्याद्भेषजं नरः ।
अश्रद्धया हि दत्तानि तान्यभोक्ष्याणि भिक्षुभिः ॥ १३.१४८.१० ॥

喜ぶ心で薬を与える人、そしてそれを受け取る人。信仰なく与えられたものは、比丘が用いてはならない。

श्रद्धया यदुपादत्तं श्रद्धया चोपपादितम् ।
तस्योपभोगाद्धर्मः स्याद्व्याधिभिश्च निवर्त्यते ॥ १३.१४८.११ ॥

信仰をもって受け取られ、信仰をもって供された物。それを用いることで功徳が生じ、病もまた退けられる。

आदेहपतनादेवं शुश्रूषेद्विधिपूर्वकम् ।
न त्वेवं धर्ममुत्सृज्य कुर्यात्तेषां प्रतिक्रियाम् ॥ १३.१४८.१२ ॥

身体が倒れるまで、規定どおりに世話をすべきである。しかし、このように法を捨てて彼らの治療を行うべきではない。

स्वभावतो हि द्वन्द्वानि विप्रयान्त्युपयान्ति च ।
स्वभावतः सर्वभावा भवन्ति नभवन्ति च।
सागरस्योर्मिसदृशा विज्ञातव्या गुणात्मकाः ॥ १३.१४८.१३ ॥

本性により、対立するものは現れては去る。本性により、あらゆる状態は生じ、また生じない。それらは諸性質からなり、海の波のように理解されるべきである。

विद्यादेवं हि यो धीमांस्तत्ववित्तत्वदर्शनः ।
न स लिप्येत पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १३.१४८.१४ ॥

このように知る賢明な真理を知り真理を見る者は、蓮の葉が水に濡れないように、悪に汚されることはない。