ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.148.1
न तथा सम्प्रदानेन नोपवासादिभिस्तथा ।
इष्टां गतिमवाप्नोति यथा शुश्रूषकर्मणा ॥ १३.१४८.१ ॥
ਦਾਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵਰਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੇਵਾ-ਕਰਮ ਵਾਂਗ ਇਸ਼ਟ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
13.148.2
यादृशेन तु तोयेन शुद्धिं प्रकुरुते नरः ।
तादृग्भवति तद्धौतमुदकस्य प्रभावतः ॥ १३.१४८.२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੜੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.148.3
शूद्रोप्येतेन मार्गेण यादृशं सेवते जनम् ।
तादृग्भवति संसर्गादचिरेण न संशयः ॥ १३.१४८.३ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਇਸੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.148.4
तस्मात्प्रयत्नतः सेव्या भिक्षवो नियतात्मना ।
उदकग्राहणाद्येन स्नपनोद्वर्तनैस्तथा ॥ १३.१४८.४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੰਜਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਤੇ ਮਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
13.148.5
अध्वना कर्शितानां च व्याधितानां तथैव च ।
शुश्रूषां नियतं कुर्यात्तेषामापदि यत्नतः ॥ १३.१४८.५ ॥
ਰਾਹ ਦੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਤ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.148.6
दर्भाजिनान्यवेक्षेत भैक्षभाजनमेव च ।
यथाकामं च कार्याणि सर्वाण्येवोपसाधयेत्।
प्रायश्चित्तं यता न स्यात्तथा सर्वं समाचरेत् ॥ १३.१४८.६ ॥
ਦਰਭ, ਮਿਰਗ-ਛਾਲ ਅਤੇ ਭਿੱਖਿਆ-ਪਾਤਰ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਕਾਰਜ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਚਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.148.7
व्याधितानां तु भिक्षूणां चेलप्रक्षालनादिभिः ।
प्रतिकर्मक्रिया कार्या भेषजानयनैस्तथा ॥ १३.१४८.७ ॥
ਬਿਮਾਰ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਆਦਿ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਲਿਆਉਣ ਰਾਹੀਂ ਇਲਾਜ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.148.8
पिंषणालेपनं चूर्णं कषायमथ साधनम् ।
नान्यस्य प्रतिचारेषु सुखार्थमुपपादयेत् ॥ १३.१४८.८ ॥
ਪੀਸਣਾ, ਲੇਪ ਲਗਾਉਣਾ, ਚੂਰਨ, ਕਾੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿਆਰੀ—ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁੱਖ ਲਈ ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.148.9
भिक्षाटनोऽभिगच्छेत भिषजश्च विपश्चितः ।
ततो विनिष्क्रियार्थानि द्रव्याणि समुपार्जयेत् ॥ १३.१४८.९ ॥
ਭਿਕਸ਼ਾ ਮੰਗਦਿਆਂ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈਦਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.148.10
यश्च प्रीतमना दद्यादादद्याद्भेषजं नरः ।
अश्रद्धया हि दत्तानि तान्यभोक्ष्याणि भिक्षुभिः ॥ १३.१४८.१० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.148.11
श्रद्धया यदुपादत्तं श्रद्धया चोपपादितम् ।
तस्योपभोगाद्धर्मः स्याद्व्याधिभिश्च निवर्त्यते ॥ १३.१४८.११ ॥
ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਨਾਲ ਧਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਗ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.148.12
आदेहपतनादेवं शुश्रूषेद्विधिपूर्वकम् ।
न त्वेवं धर्ममुत्सृज्य कुर्यात्तेषां प्रतिक्रियाम् ॥ १३.१४८.१२ ॥
ਸਰੀਰ ਡਿੱਗਣ ਤੱਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.148.13
स्वभावतो हि द्वन्द्वानि विप्रयान्त्युपयान्ति च ।
स्वभावतः सर्वभावा भवन्ति नभवन्ति च।
सागरस्योर्मिसदृशा विज्ञातव्या गुणात्मकाः ॥ १३.१४८.१३ ॥
ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਦਵੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਗੁਣਾਤਮਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗੇ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.148.14
विद्यादेवं हि यो धीमांस्तत्ववित्तत्वदर्शनः ।
न स लिप्येत पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १३.१४८.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਤੱਤਵਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਦਾ ਨਹੀਂ।