મહાભારત · અધ્યાય 13.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.15.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मद्रराजस्य संवादं व्यासस्य च महात्मनः ॥ १३.१५.१ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસનું ઉદાહરણ આપે છે — મદ્રરાજ અને મહાત્મા વ્યાસનો સંવાદ.
13.15.2
वैताने कर्मणि तते कुन्तीपुत्र यथा पुरा ।
उक्तः स भगवान्यज्ञे तथा तत्राशृणोद्भवान् ॥ १३.१५.२ ॥
હે કુંતીપુત્ર, પૂર્વે વિસ્તૃત વૈતાન યજ્ઞકર્મમાં ભગવાને જેમ કહ્યું હતું, તેમ તમે ત્યાં સાંભળ્યું.
13.15.3
कानि तीर्थानि भगवन्फलार्थाश्चेह केऽऽश्रमाः ।
क इज्यते कश्च यज्ञः को यूपः क्रमते च कः ॥ १३.१५.३ ॥
હે ભગવન્, કયાં તીર્થો છે? અહીં ફળ માટે કયા આશ્રમો છે? કોની પૂજા થાય છે, કયો યજ્ઞ, કયો યૂપ, અને કોણ તેને પાર કરે છે?
13.15.4
कश्चाध्वरे शस्यते गीतिशब्दैः ।
कश्चाध्वरे गीयते वल्गुभाषैः।
को ब्रह्मशब्दैः स्तुतिभिः स्तूयते च ।
कस्येह वै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति ॥ १३.१५.४ ॥
યજ્ઞમાં ગીતધ્વનિથી કોની પ્રશંસા થાય છે? યજ્ઞમાં મધુર વાણીથી કોનું ગાન થાય છે? બ્રહ્મશબ્દો અને સ્તુતિઓથી કોની સ્તુતિ થાય છે? અહીં અધ્વર્યુઓ કોના માટે હવિ તૈયાર કરે છે?
13.15.5
वर्णाश्रमे गोफले कश्च सोमे ।
कश्चोंकारः कश्च वेदार्थमार्गः।
पृष्टस्तन्मे ब्रूहि सर्वं महर्षे ।
लोकज्येष्ठं कस्य विज्ञानमाहुः ॥ १३.१५.५ ॥
વર્ણાશ્રમમાં ગોફળ શું છે? સોમમાં શું છે? ઓંકાર શું છે? વેદાર્થનો માર્ગ કયો છે? હે મહર્ષિ, પૂછેલા મને બધું કહો — લોકમાં જ્યેષ્ઠ જ્ઞાન કોનું કહેવાય છે?
13.15.6
लोकज्येष्ठं यस्य विज्ञानमाहु ।
र्योनिज्येष्ठं यस्य वदन्ति जन्म।
पूतात्मानो ब्राह्मणा वेदमुख्या ।
अस्मिन्प्रश्नो दीयतां केशवाय ॥ १३.१५.६ ॥
જેનું જ્ઞાન લોકોમાં જ્યેષ્ઠ કહેવાય છે, જેનો જન્મ યોનિમાં જ્યેષ્ઠ કહેવાય છે — પવિત્ર આત્મા ધરાવતા, વેદોમાં મુખ્ય બ્રાહ્મણો એમ કહે છે. આ પ્રશ્ન કેશવને આપવામાં આવે.
13.15.7
बालो जात्या क्षत्रधर्मार्थशीलो ।
जातो देवक्यां शूरपुत्रेण वीर।
वेत्तुं वेदानर्हते क्षत्रियो वै ।
दाशार्हाणामुत्तमः पुष्कराक्षः ॥ १३.१५.७ ॥
આ બાળક જન્મથી ક્ષત્રધર્મ અને તેના ધ્યેયમાં નિષ્ઠ છે; શૂરના પુત્રથી દેવકીમાં જન્મેલો આ વીર વેદો જાણવા યોગ્ય નથી, કારણ કે તે ક્ષત્રિય છે — દાશાર્હોમાં ઉત્તમ, કમળનયન.
13.15.8
पाराशर्य ब्रूहि यद्ब्राह्मणेभ्यः ।
प्रीतात्मा वै ब्रह्मकल्पः सुमेधाः।
पृष्टो यज्ञार्थं पाण्डवस्यातितेजा ।
एतच्छ्रेयस्तस्य लोकस्य चैव ॥ १३.१५.८ ॥
હે પરાશરપુત્ર, બ્રાહ્મણોને જે કહેવાનું છે તે કહો; પ્રસન્ન આત્મા, બ્રહ્મા સમાન, સુબુદ્ધિ ધરાવતા તમને પાંડવના યજ્ઞ માટે પૂછવામાં આવ્યું છે — આ જ તેના અને લોકના કલ્યાણ માટે છે.
13.15.9
उक्तं वाक्यं यद्भवान्मामवोच-
त्प्रश्नं चित्रं नाहमत्रोत्सहेऽद्य।
छेत्तुं विस्पष्टं तिष्ठति त्वद्विधे वै ।
लोकज्येष्ठे विश्वरूपे सुनाभे ॥ १३.१५.९ ॥
તમે મને જે વાક્ય કહ્યું તે વિચિત્ર પ્રશ્ન છે; આજે તેને ઉકેલવાનું સાહસ મારામાં નથી. તમારા જેવા માટે તે સ્પષ્ટ છે. હે લોકજ્યેષ્ઠ, વિશ્વરૂપ, સુનાભ!
13.15.10
तत्त्वं वाक्यं ब्रूहि यत्त्वं महर्षे ।
यस्मिन्कृष्णः प्रोच्यते वै यथावत्।
प्रीतस्तेऽहं ज्ञानशक्त्या यथाव-
त्तस्मान्निर्देशे कर्मणां ब्रूहि सिद्धिम् ॥ १३.१५.१० ॥
હે મહર્ષિ, જેમાં કૃષ્ણ યથાવત્ કહેવાય છે તે સત્ય વાક્ય કહો. તમારી જ્ઞાનશક્તિથી હું પ્રસન્ન છું; તેથી કર્મોના નિર્દેશમાં સિદ્ધિ કહો.
13.15.11
उक्तवाक्ये सत्तमे यादवानां ।
कृष्णो व्यासः प्राञ्जलिर्वासुदेवम्।
विप्रैः सार्धं पूजयन्देवदेवं ।
कृष्णं विष्णुं वासुदेवं बभाषे ॥ १३.१५.११ ॥
હે યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ, તે વાક્ય કહેવાયા પછી કૃષ્ણ-વ્યાસે હાથ જોડીને બ્રાહ્મણો સાથે દેવદેવ વાસુદેવની પૂજા કરતા કૃષ્ણ, વિષ્ણુ, વાસુદેવને કહ્યું.
13.15.12
आनन्त्यं ते विश्वकर्मंस्तवैवं ।
रूपं पौराणं शाश्वतं च ध्रुवं च।
कस्ते बुद्ध्येद्वेदवादेषु चैत-
ल्लोके ह्यस्मिञ्शासकस्त्वं पितेव ॥ १३.१५.१२ ॥
હે વિશ્વકર્મા, તમારું આ રૂપ અનંત, પુરાતન, શાશ્વત અને સ્થિર છે. વેદવચનોમાં તમને કોણ સમજી શકે? આ લોકમાં તમે પિતાની જેમ શાસક છો.