महाभारत · अध्याय 13.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.153.1
केषां देवा महाभागाः सन्नमन्ते महात्मनाम् ।
लोकेऽस्मिंस्तनृषीन्सर्वञ्श्रोतुमिच्छामि सत्तम ॥ १३.१५३.१ ॥
हे सत्तमा, या लोकात महाभाग्यवान देव कोणत्या महात्म्यांना नमस्कार करतात? त्या सर्व ऋषींविषयी ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
13.153.2
इतिहासमिमं विप्राः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
अस्मिन्नर्थे महाप्राज्ञास्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १३.१५३.२ ॥
हे युधिष्ठिरा, पुराणज्ञ महाप्राज्ञ विप्र या विषयात ही इतिहासकथा सांगतात. ती समजून घे.
13.153.3
वृत्रं हत्वाऽप्युपावृत्तं त्रिदशानां पुरस्कृतम् ।
महेन्द्रमनुसम्प्राप्तं स्तूयमानं महर्षिभिः ॥ १३.१५३.३ ॥
वृत्राचा वध करून परत आलेल्या, देवांनी पुढे केलेल्या, महर्षींकडून स्तुती केल्या जाणाऱ्या महेंद्राजवळ (इंद्राजवळ) तो पोहोचला.
13.153.4
श्रिया परमया युक्तं रथस्थं हरिवाहनम् ।
मातलिः प्राञ्जलिर्भूत्वा देवमिन्द्रमुघाच ह ॥ १३.१५३.४ ॥
परम श्रीने युक्त, रथात उभ्या असलेल्या, हरि (पिंगट) अश्ववाहन इंद्राला मातलीने हात जोडून देवराज इंद्राला सांगितले.
13.153.5
नमस्कृतानां सर्वेषां भगवंस्त्वं पुरस्कृतः ।
येषां लोके नमस्कुर्यात्तान्ब्रवीतु भवान्मम ॥ १३.१५३.५ ॥
हे भगवन्, नमस्कार केलेल्या सर्वांमध्ये आपणच पुढे आहात. या लोकात ज्यांना (देव) नमस्कार करतात, त्यांना मला सांगा.
13.153.6
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजः शचीपतिः ।
यन्तारं परिपृच्छन्तं तमिन्द्रः प्रत्युवाच सः ॥ १३.१५३.६ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून देवराज शचीपती इंद्राने प्रश्न विचारणाऱ्या सारथ्याला उत्तर दिले.
13.153.7
धर्मं चार्थं च कामं च येषां चिन्तयतां मतिः ।
नाधर्मे वर्तते नित्यं तान्नमस्यामि मातले ॥ १३.१५३.७ ॥
धर्म, अर्थ आणि काम यांचा विचार करणाऱ्यांचे मन सदैव अधर्मात रमत नाही, त्यांना मी नमस्कार करतो, हे मातले.
13.153.8
ये रूपगुणसम्पन्नाः प्रमदाहृदयंगमाः ।
निवृत्ताः कामभोगेषु तान्नमस्यामि मातले ॥ १३.१५३.८ ॥
रूप आणि गुणांनी संपन्न असूनही स्त्रियांच्या हृदयाला भावणारे, पण कामभोगांपासून निवृत्त असलेल्यांना मी नमस्कार करतो, हे मातले.
13.153.9
स्वेषु भोगेषु सन्तुष्टाः सुवाचो वचनक्षमाः ।
अमानकामाश्चार्घार्हास्तान्नमस्यामि मातले ॥ १३.१५३.९ ॥
स्वतःच्याच भोगांत संतुष्ट, मधुरभाषी, शब्द सहन करणारे, मान न इच्छिणारे, तरीही सन्मानास पात्र असलेल्यांना मी नमस्कार करतो, हे मातले.
13.153.10
धनं विद्यास्तथैश्वर्यं येषां न चलयेन्मतिम् ।
चलितां ये निगृह्णन्ति तान्नित्यं पूजयाम्यहम् ॥ १३.१५३.१० ॥
धन, विद्या आणि ऐश्वर्य ज्यांचे मन ढळवत नाही, आणि ढळलेल्या मनालाही जे आवरतात, त्यांना मी सदैव पूजतो.
13.153.11
इष्टैर्दारैरुपेतानां शुचीनामग्निहोत्रिणाम् ।
चतुष्पादकुटुम्बानां मातिले प्रणमाम्यहम् ॥ १३.१५३.११ ॥
प्रिय पत्नींनी युक्त, शुचिर्भूत, अग्निहोत्री आणि चतुष्पाद पशूंनी युक्त कुटुंबियांना, हे मातले, मी प्रणाम करतो.
13.153.12
महतस्तपसा प्राप्तौ धनस्य विपुलस्य च ।
कत्यागस्तस्य न वै कार्यो योऽऽत्मानं नावबुध्यते ॥ १३.१५३.१२ ॥
महान तपाने मिळविलेले विपुल धन त्यागू नये; परंतु जो स्वतःला ओळखत नाही, त्याने ते त्यागावे.
13.153.13
येषामर्थस्तथा कामो धर्ममूलविवर्धितः ।
धर्मार्थौ तस्य नियतौ तान्नमस्यामि मातले ॥ १३.१५३.१३ ॥
ज्यांचा अर्थ आणि काम धर्माच्या मुळातून वाढतो, त्यांचे धर्म आणि अर्थ स्थिर राहतात; त्यांना मी नमस्कार करतो, हे मातलि.
13.153.14
धर्ममूलार्थकामानां ब्राह्मणानां गवामपि ।
पतिव्रतानां नारीणां प्रणामं प्रकरोम्यहम् ॥ १३.१५३.१४ ॥
धर्म हेच ज्यांच्या अर्थकामाचे मूळ आहे, अशा ब्राह्मणांना, गायींना आणि पतिव्रता स्त्रियांनाही मी प्रणाम करतो.
13.153.15
ये भुक्त्वा मानुषान्भोगान्पूर्वे वयसि मातले ।
तपसा स्वर्गमायान्ति शश्वत्तान्पूजयाम्यहम् ॥ १३.१५३.१५ ॥
जे पूर्वायुष्यात मानुषी भोग भोगून तपाने स्वर्गाला जातात, त्यांची मी सदैव पूजा करतो, हे मातलि.
13.153.16
असंभोगान्नचासक्तान्धर्मनित्याञ्जितेन्द्रियान् ।
संन्यस्तानचलप्रख्यान्मनसा पूजयामि तान् ॥ १३.१५३.१६ ॥
जे भोगरहित, अनासक्त, नित्य धर्मपरायण, इंद्रियजित, संन्यासी आणि पर्वतासारखे अचल आहेत, त्यांची मी मनाने पूजा करतो.
13.153.17
ज्ञानप्रसन्नविद्यानां निरूढं धर्ममीप्सितम् ।
परैः कीर्तितशौचानां मातले तान्नमाम्यहम् ॥ १३.१५३.१७ ॥
ज्ञानाने प्रसन्न विद्या असलेल्या, धर्मात दृढ स्थिर असलेल्या आणि इतरांनी ज्यांच्या शुचितेची स्तुती केली आहे, त्यांना, हे मातलि, मी नमस्कार करतो.