Mahābhārata · Adhyāya 13.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.154.1
गार्हस्थ्यं धर्ममखिलं प्रब्रूहि भरतर्षभ ।
ऋद्धिमाप्नोति किं कृत्वा मनुष्य इह पार्थिव ॥ १३.१५४.१ ॥
Oh toro de los Bharatas, explica todo el deber del cabeza de familia. ¿Haciendo qué alcanza el hombre la prosperidad en este mundo, oh rey?
13.154.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तं जनाधिप ।
वासुदेवस्य संवादं पृथिव्याश्चैव भारत ॥ १३.१५४.२ ॥
Oh señor de los hombres, sobre este asunto te relataré un suceso antiguo: el diálogo entre Vāsudeva y la Tierra, oh Bhārata.
13.154.3
संस्तुत्य पृथिवीं देवीं वासुदेवः प्रतापवान् ।
पप्रच्छ भरतश्रेष्ठ मां त्वं यत्पृच्छसेऽद्य वै ॥ १३.१५४.३ ॥
Habiendo alabado a la diosa Tierra, el poderoso Vāsudeva preguntó — oh mejor de los Bharatas, lo mismo que tú me preguntas hoy.
13.154.4
गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रित्य मया वा मद्विधेन वा ।
किमवश्यं धरे कार्यं किं वा कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १३.१५४.४ ॥
Siguiendo el deber del cabeza de familia, ¿qué debe hacer necesariamente alguien como yo, o cualquiera, oh Tierra sustentadora? ¿O qué hacer para tener felicidad?
13.154.5
ऋषयः पितरो देवा मनुष्याश्चैव माधव ।
पूज्याश्चैवार्चनीयाश्च यथा चैव निबोध मे ॥ १३.१५४.५ ॥
Oh Mādhava, sabios, antepasados, dioses y hombres: son dignos de honor y de culto; escucha de mí cómo es.
13.154.6
सदा यज्ञेन देवांश्च सदाऽऽतिथ्येन मानुषान् ।
छन्दतस्तर्पणेनापि पितॄन्युञ्जन्ति नित्यशः ॥ १३.१५४.६ ॥
Siempre complacen a los dioses con el sacrificio, siempre a los hombres con la hospitalidad, y a los antepasados también con libaciones según su deseo, día tras día.
13.154.7
तेन ह्यृषिगणाः प्रीता ब्रह्मचयेणि चानघ ।
नित्यमग्निं परिचरेदभुक्त्वा बलिकर्म च ॥ १३.१५४.७ ॥
Con eso, oh sin mancha, y con la castidad, se complacen los grupos de sabios. Uno debe servir siempre al fuego y realizar la ofrenda de bali sin haber comido.
13.154.8
कुर्यात्तथैव देवान्वै प्रियं मे मधुसूदन ।
कुर्यादहरहः श्राद्धमन्नाद्येनोदकेन च ॥ १३.१५४.८ ॥
De la misma manera se debe hacerlo también para los dioses; eso me es querido, oh Madhusūdana. Uno debe realizar el śrāddha día tras día, con alimento y demás, y con agua.
13.154.9
पयोमूलफलैर्वाऽपि पितॄणां प्रीतिमावहेत् ।
सिद्धान्नाद्वैश्वदेवं वै कुर्यादग्नौ यथाविधि ॥ १३.१५४.९ ॥
Uno debe procurar la complacencia de los antepasados incluso con leche, raíces y frutos. Debe realizar el Vaiśvadeva con alimento cocido en el fuego, según la regla.
13.154.10
आग्नीषोमं वैश्वदेवं धान्वन्तर्यमनन्तरम् ।
प्रजानां पतये चैव पृथग्घोमो विधीयते ॥ १३.१५४.१० ॥
La ofrenda a Agni-Soma, luego el Vaiśvadeva, y después la de Dhanvantari; y para el señor de las criaturas se prescribe una ofrenda separada.
13.154.11
तथैव चानुपूर्व्येण बलिकर्म प्रयोजयेत् ।
दक्षिणायां यमायेति प्रतीच्यां वरुणाय च ॥ १३.१५४.११ ॥
Del mismo modo, en orden debido, se debe realizar el rito de bali: al sur, diciendo «a Yama», y al oeste, a Varuṇa.
13.154.12
सोमाय चाप्युदीच्यां वै वास्तुमध्ये प्रजापतेः ।
धन्वन्तरेः प्रागुदीच्यां प्राच्यां शक्राय माधव ॥ १३.१५४.१२ ॥
Y a Soma en el norte; en el centro del terreno de la vivienda, a Prajāpati; a Dhanvantari en el nordeste; y a Śakra (Indra) en el este, oh Mādhava.
13.154.13
मनुष्येभ्य इति प्राहुर्बलिं द्वारि गृहस्य वै ।
मरुद्भ्यो दैवतेभ्यश्च बलिमन्तर्गृहे हरेत् ॥ १३.१५४.१३ ॥
Dicen que la ofrenda para los hombres se coloca en la puerta de la casa; para los Marutas y los dioses, la ofrenda debe hacerse dentro de la casa.
13.154.14
तथैव विश्वेदेवेभ्यो बलिमाकाशतो हरेत् ।
निशाचरेभ्यो भूतेभ्यो बलिं नक्तं यथा हरेत् ॥ १३.१५४.१४ ॥
Del mismo modo, la ofrenda para los Viśvedevas debe hacerse hacia el cielo; y de noche debe ofrecerse a los nocturnos y a los espíritus, como corresponde.
13.154.15
एवं कृत्वा बलिं सम्यग्दद्याद्भिक्षां द्विजाय वै ।
अलाभे ब्राह्मणस्याग्नावग्रमुद्धृत्य निक्षिपेत् ॥ १३.१५४.१५ ॥
Habiendo hecho así la ofrenda como es debido, debe dar limosna a un dvija. Si no hay brahmín, debe tomar la primera porción y arrojarla al fuego.
13.154.16
यदा श्राद्धं पितृभ्योपि दातुमिच्छेत मानवः ।
तदा पश्चात्प्रकुर्वीत निवृत्ते श्राद्धकर्मणि ॥ १३.१५४.१६ ॥
Cuando un hombre desee ofrecer el śrāddha a los antepasados, debe realizarlo después, una vez terminado el rito del śrāddha.
13.154.17
पितॄन्सन्तर्पयित्वा तु बलिं कुर्याद्विधानतः ।
वेश्वदैवं ततः कुर्यात्पश्चाद्ब्राह्म्णभोजनम् ॥ १३.१५४.१७ ॥
Habiendo satisfecho a los antepasados, debe hacer la ofrenda según la regla; luego debe realizar el rito de los Viśvadevas y, después, alimentar a los brahmines.
13.154.18
ततोऽन्नेनावशेषेण भोजयेदतिथीनपि ।
अर्घ्यपूर्वं महाराज ततः प्रीणाति मानवान्।
अनित्यं हि स्थितो यस्मात्तस्मादतिथिरुच्यते ॥ १३.१५४.१८ ॥
Luego, con el alimento sobrante, debe alimentar también a los huéspedes, comenzando con la ofrenda de arghya, oh gran rey; así complace a los hombres. Porque viene sin fecha fija, se le llama huésped (atithi).
13.154.19
आचार्यस्य पितुश्चैव सख्युराप्तस्य चातिथेः ।
इदमस्ति गृहे मह्यमिति नित्यं निवेदयेत् ॥ १३.१५४.१९ ॥
Al maestro, al padre, al amigo, al pariente de confianza y al huésped se le debe declarar siempre: "Esto hay en mi casa."
13.154.20
ते यद्वदेयुस्तत्कुर्यादिति धर्मो विधीयते ।
गृहस्थः पुरुषः कृष्ण शिष्टाशी च सदा भवेत् ॥ १३.१५४.२० ॥
Lo que ellos digan, eso debe hacerse; así se prescribe el deber. Oh Kṛṣṇa, el hombre de casa debe ser siempre quien come lo que sobra después de que comen los virtuosos.
13.154.21
राजर्त्विजं स्नातकं च गुरुं श्वशुरमेव च ।
अर्चयेन्मधुपर्केण परिसंवत्सरोषितान् ॥ १३.१५४.२१ ॥
Al rey, al sacerdote oficiante, al graduado en el estudio védico, al maestro, al suegro y a quienes han permanecido un año entero se les debe honrar con la ofrenda de madhuparka.
13.154.22
श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद्भुवि ॥ १३.१५४.२२ ॥
Para los perros, para los parias y para las aves se debe esparcir alimento sobre el suelo.
13.154.23
वैश्वदेवं हि नामैतत्सायं प्रातर्विधीयते ॥ १३.१५४.२३ ॥
Esto se llama en verdad Vaiśvadeva; se prescribe por la tarde y por la mañana.
13.154.24
एतांस्तु धर्मान्गार्हस्थ्यान्यः कुर्यादनसूयकः ।
स इहर्द्धिं परां प्राप्य प्रेत्य लोके महीयते ॥ १३.१५४.२४ ॥
Quien, libre de envidia, cumple estos deberes del cabeza de familia obtiene aquí una prosperidad suprema, y tras la muerte es honrado en el otro mundo.
13.154.25
इति भूमेर्वचः श्रुत्वा वासुदेवः प्रतापवान् ।
तथा चकार सततं त्वमप्येवं सदाऽऽचर ॥ १३.१५४.२५ ॥
Habiendo oído estas palabras de la Tierra, el poderoso Vāsudeva actuó siempre de esa manera; tú también debes actuar así siempre.
13.154.26
एतद्गृहस्थधर्मं त्वं चेष्टमानो जनाधिप ।
इह लोके यशः प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ १३.१५४.२६ ॥
Oh señor de los hombres, practicando este deber del jefe de familia, obtendrás fama en este mundo y, tras la muerte, alcanzarás el cielo.