ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.154.1
गार्हस्थ्यं धर्ममखिलं प्रब्रूहि भरतर्षभ ।
ऋद्धिमाप्नोति किं कृत्वा मनुष्य इह पार्थिव ॥ १३.१५४.१ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ସମସ୍ତ କଥା କହନ୍ତୁ। ହେ ରାଜନ୍, ଏ ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ କଣ କରି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ?
13.154.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तं जनाधिप ।
वासुदेवस्य संवादं पृथिव्याश्चैव भारत ॥ १३.१५४.२ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଏ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି — ବାସୁଦେବ ଓ ପୃଥିବୀଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଭାରତ।
13.154.3
संस्तुत्य पृथिवीं देवीं वासुदेवः प्रतापवान् ।
पप्रच्छ भरतश्रेष्ठ मां त्वं यत्पृच्छसेऽद्य वै ॥ १३.१५४.३ ॥
ପ୍ରତାପବାନ୍ ବାସୁଦେବ ଦେବୀ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ପଚାରିଲେ — ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଆଜି ମୋତେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ସେହିପରି।
13.154.4
गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रित्य मया वा मद्विधेन वा ।
किमवश्यं धरे कार्यं किं वा कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १३.१५४.४ ॥
ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୋ ପରି ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ଅବଶ୍ୟ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ବା କଣ କଲେ ସୁଖ ହେବ?
13.154.5
ऋषयः पितरो देवा मनुष्याश्चैव माधव ।
पूज्याश्चैवार्चनीयाश्च यथा चैव निबोध मे ॥ १३.१५४.५ ॥
ହେ ମାଧବ, ଋଷି, ପିତୃଗଣ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ — ଏମାନେ ପୂଜନୀୟ ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନୀୟ; ତାହା କିପରି, ମୋଠାରୁ ଶୁଣ।
13.154.6
सदा यज्ञेन देवांश्च सदाऽऽतिथ्येन मानुषान् ।
छन्दतस्तर्पणेनापि पितॄन्युञ्जन्ति नित्यशः ॥ १३.१५४.६ ॥
ସଦା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ, ସଦା ଆତିଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ନିତ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
13.154.7
तेन ह्यृषिगणाः प्रीता ब्रह्मचयेणि चानघ ।
नित्यमग्निं परिचरेदभुक्त्वा बलिकर्म च ॥ १३.१५४.७ ॥
ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଋଷିଗଣ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ସେବା କରିବ; ଭୋଜନ ନ କରି ବଳିକର୍ମ ମଧ୍ୟ କରିବ।
13.154.8
कुर्यात्तथैव देवान्वै प्रियं मे मधुसूदन ।
कुर्यादहरहः श्राद्धमन्नाद्येनोदकेन च ॥ १३.१५४.८ ॥
ସେହିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରିବ; ତାହା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ହେ ମଧୁସୂଦନ। ପ୍ରତିଦିନ ଅନ୍ନାଦି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ।
13.154.9
पयोमूलफलैर्वाऽपि पितॄणां प्रीतिमावहेत् ।
सिद्धान्नाद्वैश्वदेवं वै कुर्यादग्नौ यथाविधि ॥ १३.१५४.९ ॥
କ୍ଷୀର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେବ। ପକ୍ୱ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରେ ଯଥାବିଧି ବୈଶ୍ୱଦେବ କରିବ।
13.154.10
आग्नीषोमं वैश्वदेवं धान्वन्तर्यमनन्तरम् ।
प्रजानां पतये चैव पृथग्घोमो विधीयते ॥ १३.१५४.१० ॥
ଅଗ୍ନୀଷୋମ, ବୈଶ୍ୱଦେବ, ପରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ; ପ୍ରଜାପତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୃଥକ୍ ହୋମ ବିହିତ।
13.154.11
तथैव चानुपूर्व्येण बलिकर्म प्रयोजयेत् ।
दक्षिणायां यमायेति प्रतीच्यां वरुणाय च ॥ १३.१५४.११ ॥
ସେହିପରି କ୍ରମାନୁସାରେ ବଳିକର୍ମ କରିବ: ଦକ୍ଷିଣରେ 'ଯମାୟ' ବୋଲି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ।
13.154.12
सोमाय चाप्युदीच्यां वै वास्तुमध्ये प्रजापतेः ।
धन्वन्तरेः प्रागुदीच्यां प्राच्यां शक्राय माधव ॥ १३.१५४.१२ ॥
ଉତ୍ତରରେ ସୋମଙ୍କୁ; ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ; ଈଶାନରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କୁ; ପୂର୍ବରେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ, ହେ ମାଧବ।
13.154.13
मनुष्येभ्य इति प्राहुर्बलिं द्वारि गृहस्य वै ।
मरुद्भ्यो दैवतेभ्यश्च बलिमन्तर्गृहे हरेत् ॥ १३.१५४.१३ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମରୁତ୍ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘର ଭିତରେ ବଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.154.14
तथैव विश्वेदेवेभ्यो बलिमाकाशतो हरेत् ।
निशाचरेभ्यो भूतेभ्यो बलिं नक्तं यथा हरेत् ॥ १३.१५४.१४ ॥
ସେହିପରି ବିଶ୍ୱଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆକାଶ ଦିଗରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ନିଶାଚର ଓ ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ବଳି ଦିଆଯାଏ, ସେହିପରି ଦେବା ଉଚିତ।
13.154.15
एवं कृत्वा बलिं सम्यग्दद्याद्भिक्षां द्विजाय वै ।
अलाभे ब्राह्मणस्याग्नावग्रमुद्धृत्य निक्षिपेत् ॥ १३.१५४.१५ ॥
ଏହିପରି ବଳି ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଇ ଦ୍ୱିଜକୁ ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ନ ମିଳିଲେ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ବାହାର କରି ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇବା ଉଚିତ।
13.154.16
यदा श्राद्धं पितृभ्योपि दातुमिच्छेत मानवः ।
तदा पश्चात्प्रकुर्वीत निवृत्ते श्राद्धकर्मणि ॥ १३.१५४.१६ ॥
ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ ପରେ ତାହା କରିବା ଉଚିତ।
13.154.17
पितॄन्सन्तर्पयित्वा तु बलिं कुर्याद्विधानतः ।
वेश्वदैवं ततः कुर्यात्पश्चाद्ब्राह्म्णभोजनम् ॥ १३.१५४.१७ ॥
ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି ବିଧି ଅନୁସାରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ। ତା'ପରେ ବିଶ୍ୱଦେବ କର୍ମ କରି ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
13.154.18
ततोऽन्नेनावशेषेण भोजयेदतिथीनपि ।
अर्घ्यपूर्वं महाराज ततः प्रीणाति मानवान्।
अनित्यं हि स्थितो यस्मात्तस्मादतिथिरुच्यते ॥ १३.१५४.१८ ॥
ତା'ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ହେ ମହାରାଜ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ଅନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଆସେ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି କୁହାଯାଏ।
13.154.19
आचार्यस्य पितुश्चैव सख्युराप्तस्य चातिथेः ।
इदमस्ति गृहे मह्यमिति नित्यं निवेदयेत् ॥ १३.१५४.१९ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ପିତା, ସଖା, ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସର୍ବଦା କହିବା ଉଚିତ—"ମୋ ଘରେ ଏହା ଅଛି।"
13.154.20
ते यद्वदेयुस्तत्कुर्यादिति धर्मो विधीयते ।
गृहस्थः पुरुषः कृष्ण शिष्टाशी च सदा भवेत् ॥ १३.१५४.२० ॥
ସେମାନେ ଯାହା କହିବେ ତାହା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଧର୍ମର ବିଧାନ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଗୃହସ୍ଥ ପୁରୁଷ ସର୍ବଦା ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଭୋଜନ ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଉଥିବା ହେବା ଉଚିତ।
13.154.21
राजर्त्विजं स्नातकं च गुरुं श्वशुरमेव च ।
अर्चयेन्मधुपर्केण परिसंवत्सरोषितान् ॥ १३.१५४.२१ ॥
ରାଜା, ଋତ୍ବିକ୍, ସ୍ନାତକ, ଗୁରୁ, ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ମଧୁପର୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.154.22
श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद्भुवि ॥ १३.१५४.२२ ॥
କୁକୁର, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ଅନ୍ନ ବିଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
13.154.23
वैश्वदेवं हि नामैतत्सायं प्रातर्विधीयते ॥ १३.१५४.२३ ॥
ଏହାକୁ ବୈଶ୍ୱଦେବ କୁହାଯାଏ; ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହା ବିଧାନ କରାଯାଇଛି।
13.154.24
एतांस्तु धर्मान्गार्हस्थ्यान्यः कुर्यादनसूयकः ।
स इहर्द्धिं परां प्राप्य प्रेत्य लोके महीयते ॥ १३.१५४.२४ ॥
ଯେ ଅସୂୟା ରହିତ ହୋଇ ଏହି ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରେ, ସେ ଏଠାରେ ପରମ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
13.154.25
इति भूमेर्वचः श्रुत्वा वासुदेवः प्रतापवान् ।
तथा चकार सततं त्वमप्येवं सदाऽऽचर ॥ १३.१५४.२५ ॥
ପୃଥିବୀଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପ୍ରତାପୀ ବାସୁଦେବ ନିରନ୍ତର ସେହିପରି ଆଚରଣ କଲେ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଏପରି ଆଚରଣ କର।
13.154.26
एतद्गृहस्थधर्मं त्वं चेष्टमानो जनाधिप ।
इह लोके यशः प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ १३.१५४.२६ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଏହି ଗୃହସ୍ଥଧର୍ମ ଆଚରଣ କରି ତୁମେ ଇହଲୋକରେ ଯଶ ଲାଭ କରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ବର୍ଗ ପାଇବ।