మహాభారతం · అధ్యాయం 13.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.154.1
गार्हस्थ्यं धर्ममखिलं प्रब्रूहि भरतर्षभ ।
ऋद्धिमाप्नोति किं कृत्वा मनुष्य इह पार्थिव ॥ १३.१५४.१ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, గృహస్థ ధర్మం అంతటినీ చెప్పు. ఈ లోకంలో మనుష్యుడు ఏమి చేసి సమృద్ధిని పొందుతాడు, ఓ రాజా?
13.154.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि पुरावृत्तं जनाधिप ।
वासुदेवस्य संवादं पृथिव्याश्चैव भारत ॥ १३.१५४.२ ॥
ఓ జనాధిపా, ఈ విషయంలో నీకు ఒక పురాతన వృత్తాంతాన్ని చెబుతాను — వాసుదేవునికి, పృథివికి మధ్య జరిగిన సంవాదాన్ని, ఓ భారతా.
13.154.3
संस्तुत्य पृथिवीं देवीं वासुदेवः प्रतापवान् ।
पप्रच्छ भरतश्रेष्ठ मां त्वं यत्पृच्छसेऽद्य वै ॥ १३.१५४.३ ॥
ప్రతాపవంతుడైన వాసుదేవుడు దేవి పృథివిని స్తుతించి అడిగాడు — ఓ భరతశ్రేష్ఠా, నీవు ఈ రోజు నన్ను అడుగుతున్నట్లే.
13.154.4
गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रित्य मया वा मद्विधेन वा ।
किमवश्यं धरे कार्यं किं वा कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १३.१५४.४ ॥
గృహస్థ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, నాలాంటివాడు లేదా మరొకడు, ఓ ధరిత్రీ, తప్పక ఏమి చేయాలి, లేదా ఏమి చేస్తే సుఖం కలుగుతుంది?
13.154.5
ऋषयः पितरो देवा मनुष्याश्चैव माधव ।
पूज्याश्चैवार्चनीयाश्च यथा चैव निबोध मे ॥ १३.१५४.५ ॥
ఓ మాధవా, ఋషులు, పితృదేవతలు, దేవతలు, మనుష్యులు — వీరు పూజనీయులు, ఆరాధనీయులు; అది ఎలాగో నా నుండి వినుము.
13.154.6
सदा यज्ञेन देवांश्च सदाऽऽतिथ्येन मानुषान् ।
छन्दतस्तर्पणेनापि पितॄन्युञ्जन्ति नित्यशः ॥ १३.१५४.६ ॥
ఎల్లప్పుడూ యజ్ఞం ద్వారా దేవతలను, ఎల్లప్పుడూ ఆతిథ్యం ద్వారా మనుష్యులను, ఇష్టానుసారం తర్పణం ద్వారా పితృదేవతలను కూడా ప్రజలు నిత్యం సంతృప్తిపరుస్తారు.
13.154.7
तेन ह्यृषिगणाः प्रीता ब्रह्मचयेणि चानघ ।
नित्यमग्निं परिचरेदभुक्त्वा बलिकर्म च ॥ १३.१५४.७ ॥
అందువల్ల ఋషిగణాలు ప్రీతి చెందుతారు, ఓ నిష్పాపుడా, బ్రహ్మచర్యం వల్లా. నిత్యం అగ్నిని సేవించాలి; భోజనం చేయకుండా బలికర్మను కూడా చేయాలి.
13.154.8
कुर्यात्तथैव देवान्वै प्रियं मे मधुसूदन ।
कुर्यादहरहः श्राद्धमन्नाद्येनोदकेन च ॥ १३.१५४.८ ॥
అలాగే దేవతలకూ చేయాలి; అది నాకు ప్రియమైనది, ఓ మధుసూదనా. ప్రతిదినం అన్నాదులతో, నీటితో కూడా శ్రాద్ధం చేయాలి.
13.154.9
पयोमूलफलैर्वाऽपि पितॄणां प्रीतिमावहेत् ।
सिद्धान्नाद्वैश्वदेवं वै कुर्यादग्नौ यथाविधि ॥ १३.१५४.९ ॥
పాలతో, వేళ్లతో, పండ్లతో కూడా పితృదేవతలకు ప్రీతిని కలిగించాలి. వండిన అన్నంతో వైశ్వదేవాన్ని అగ్నిలో విధి ప్రకారం చేయాలి.
13.154.10
आग्नीषोमं वैश्वदेवं धान्वन्तर्यमनन्तरम् ।
प्रजानां पतये चैव पृथग्घोमो विधीयते ॥ १३.१५४.१० ॥
అగ్నీషోమం, వైశ్వదేవం, తరువాత ధన్వంతరికి; ప్రజాపతికి కూడా వేరుగా హోమం విధించబడింది.
13.154.11
तथैव चानुपूर्व्येण बलिकर्म प्रयोजयेत् ।
दक्षिणायां यमायेति प्रतीच्यां वरुणाय च ॥ १३.१५४.११ ॥
అలాగే క్రమంగా బలికర్మను చేయాలి: దక్షిణ దిశలో 'యమాయ' అని, పడమరలో వరుణునికి.
13.154.12
सोमाय चाप्युदीच्यां वै वास्तुमध्ये प्रजापतेः ।
धन्वन्तरेः प्रागुदीच्यां प्राच्यां शक्राय माधव ॥ १३.१५४.१२ ॥
ఉత్తరంలో సోమునికి; గృహమధ్యంలో ప్రజాపతికి; ఈశాన్యంలో ధన్వంతరికి; తూర్పులో శక్రునికి, ఓ మాధవా.
13.154.13
मनुष्येभ्य इति प्राहुर्बलिं द्वारि गृहस्य वै ।
मरुद्भ्यो दैवतेभ्यश्च बलिमन्तर्गृहे हरेत् ॥ १३.१५४.१३ ॥
మనుషుల కోసం ఇంటి ద్వారం వద్ద బలిని ఇవ్వాలని అంటారు. మరుత్తులకు, దేవతలకు ఇంటి లోపల బలిని సమర్పించాలి.
13.154.14
तथैव विश्वेदेवेभ्यो बलिमाकाशतो हरेत् ।
निशाचरेभ्यो भूतेभ्यो बलिं नक्तं यथा हरेत् ॥ १३.१५४.१४ ॥
అలాగే విశ్వదేవతలకు ఆకాశం వైపు బలిని ఇవ్వాలి. రాత్రివేళ రాక్షసులకు, భూతాలకు బలిని సమర్పించాలి.
13.154.15
एवं कृत्वा बलिं सम्यग्दद्याद्भिक्षां द्विजाय वै ।
अलाभे ब्राह्मणस्याग्नावग्रमुद्धृत्य निक्षिपेत् ॥ १३.१५४.१५ ॥
ఇలా బలిని సరిగ్గా సమర్పించిన తర్వాత ద్విజునికి భిక్ష ఇవ్వాలి. బ్రాహ్మణుడు లేకపోతే, మొదటి భాగాన్ని తీసి అగ్నిలో వేయాలి.
13.154.16
यदा श्राद्धं पितृभ्योपि दातुमिच्छेत मानवः ।
तदा पश्चात्प्रकुर्वीत निवृत्ते श्राद्धकर्मणि ॥ १३.१५४.१६ ॥
మనిషి పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం ఇవ్వాలనుకున్నప్పుడు, శ్రాద్ధ కర్మ ముగిసిన తర్వాత దానిని తరువాత చేయాలి.
13.154.17
पितॄन्सन्तर्पयित्वा तु बलिं कुर्याद्विधानतः ।
वेश्वदैवं ततः कुर्यात्पश्चाद्ब्राह्म्णभोजनम् ॥ १३.१५४.१७ ॥
పితృదేవతలను తృప్తిపరచి, విధిప్రకారం బలిని సమర్పించాలి. తరువాత విశ్వదేవ కర్మ చేసి, ఆ తరువాత బ్రాహ్మణ భోజనం పెట్టాలి.
13.154.18
ततोऽन्नेनावशेषेण भोजयेदतिथीनपि ।
अर्घ्यपूर्वं महाराज ततः प्रीणाति मानवान्।
अनित्यं हि स्थितो यस्मात्तस्मादतिथिरुच्यते ॥ १३.१५४.१८ ॥
తరువాత మిగిలిన అన్నంతో అతిథులకు కూడా భోజనం పెట్టాలి. మహారాజా, అర్ఘ్యం ఇవ్వడం మొదలుకొని అతడు మనుషులను సంతోషపెడతాడు. అనియతంగా వస్తాడు కాబట్టి అతడిని అతిథి అంటారు.
13.154.19
आचार्यस्य पितुश्चैव सख्युराप्तस्य चातिथेः ।
इदमस्ति गृहे मह्यमिति नित्यं निवेदयेत् ॥ १३.१५४.१९ ॥
ఆచార్యునికి, తండ్రికి, మిత్రునికి, విశ్వసనీయ బంధువుకు, అతిథికి "నా ఇంట్లో ఇది ఉంది" అని ఎల్లప్పుడూ తెలియజేయాలి.
13.154.20
ते यद्वदेयुस्तत्कुर्यादिति धर्मो विधीयते ।
गृहस्थः पुरुषः कृष्ण शिष्टाशी च सदा भवेत् ॥ १३.१५४.२० ॥
వారు ఏది చెబుతారో అదే చేయాలి; ఇది ధర్మంగా విధించబడింది. కృష్ణా, గృహస్థుడు ఎల్లప్పుడూ శిష్టులు తిన్న తర్వాత మిగిలింది తినేవాడై ఉండాలి.
13.154.21
राजर्त्विजं स्नातकं च गुरुं श्वशुरमेव च ।
अर्चयेन्मधुपर्केण परिसंवत्सरोषितान् ॥ १३.१५४.२१ ॥
రాజు, ఋత్విజుడు, స్నాతకుడు, గురువు, మామగారు ఇంకా ఒక సంవత్సరం పూర్తిగా ఉన్నవారిని మధుపర్కంతో గౌరవించాలి.
13.154.22
श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद्भुवि ॥ १३.१५४.२२ ॥
కుక్కలకు, చండాలురకు, పక్షులకు కూడా నేలపై ఆహారాన్ని చల్లాలి.
13.154.23
वैश्वदेवं हि नामैतत्सायं प्रातर्विधीयते ॥ १३.१५४.२३ ॥
ఇది వైశ్వదేవం అనే పేరుతో పిలువబడుతుంది; సాయంత్రం, ఉదయం దీనిని విధించారు.
13.154.24
एतांस्तु धर्मान्गार्हस्थ्यान्यः कुर्यादनसूयकः ।
स इहर्द्धिं परां प्राप्य प्रेत्य लोके महीयते ॥ १३.१५४.२४ ॥
అసూయ లేకుండా ఈ గృహస్థ ధర్మాలను ఆచరించేవాడు ఇక్కడ పరమ సంపదను పొంది, మరణానంతరం లోకంలో గౌరవం పొందుతాడు.
13.154.25
इति भूमेर्वचः श्रुत्वा वासुदेवः प्रतापवान् ।
तथा चकार सततं त्वमप्येवं सदाऽऽचर ॥ १३.१५४.२५ ॥
భూమి మాటలు విని ప్రతాపవంతుడైన వాసుదేవుడు నిరంతరం అలాగే ఆచరించాడు; నువ్వు కూడా ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే ఆచరించు.
13.154.26
एतद्गृहस्थधर्मं त्वं चेष्टमानो जनाधिप ।
इह लोके यशः प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ १३.१५४.२६ ॥
జనాధిపతీ, ఈ గృహస్థధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ నువ్వు ఇహలోకంలో కీర్తిని పొంది, మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందుతావు.