મહાભારત · અધ્યાય 13.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.159.1
एको लोकस्तु कृतिनां स्वर्गे लोके पितामह ।
उत तत्रापि नानात्वं सर्वं ब्रूहि पितामह ॥ १३.१५९.१ ॥
હે પિતામહ, પુણ્યકર્મીઓનો સ્વર્ગલોક એક જ છે? કે ત્યાં પણ ભેદ છે? હે પિતામહ, બધું કહો.
13.159.2
कर्मभिः पार्थ नानात्वं लोकानां यान्ति मानवाः ।
पुण्यान्पुण्यकृतो यान्ति पापान्पापकृतो नराः ॥ १३.१५९.२ ॥
હે પાર્થ, કર્મોને કારણે મનુષ્યો જુદા જુદા લોકોમાં જાય છે. પુણ્યકર્મીઓ પુણ્યલોકમાં અને પાપકર્મીઓ પાપલોકમાં જાય છે.
13.159.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गौतमस्य मुनेस्तात संवादं वासवस्य च ॥ १३.१५९.३ ॥
હે તાત, આ વિષયમાં લોકો ગૌતમ મુનિ અને વાસવ (ઇન્દ્ર) વચ્ચેનો આ પ્રાચીન સંવાદ કહે છે.
13.159.4
ब्राह्मणो गौतमः कश्चिन्मृदुर्दान्तो जितेन्द्रियः ।
महावने हस्तिशिशुं परिद्यूनममातृकम् ॥ १३.१५९.४ ॥
ગૌતમ નામે એક બ્રાહ્મણ હતો; તે કોમળ, સંયમી અને ઇન્દ્રિયોને જીતનાર હતો. એક મહાવનમાં તેણે થાકેલું, માતાવિહોણું હાથીનું બચ્ચું જોયું.
13.159.5
तं दृष्ट्वा जीवयामास सानुक्रोशो धृतव्रतः ।
स तु दीर्घेण कालेनि बभूवातिबलो महान् ॥ १३.१५९.५ ॥
તેને જોઈને, કરુણાથી ભરેલા, વ્રતમાં દૃઢ તે બ્રાહ્મણે તેને જીવિત કર્યું. લાંબા સમય પછી તે હાથીનું બચ્ચું અત્યંત બળવાન અને મહાન બન્યું.
13.159.6
तं प्रपन्नं महादीर्घं प्रभूतं सर्वतोमदम् ।
धृतराष्ट्रस्वरूपेण शक्रो जग्राह हस्तिनम् ॥ १३.१५९.६ ॥
અત્યંત ઊંચો, વિશાળ, ચારે બાજુ મદથી ભરેલો તે હાથી આવી પહોંચ્યો. ત્યારે ઇન્દ્રે ધૃતરાષ્ટ્રનું રૂપ ધારણ કરીને તે હાથીને પકડી લીધો.
13.159.7
ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा गौतमः संशितव्रतः ।
अभ्यभाषत राजानं धृतराष्ट्रं महातपाः ॥ १३.१५९.७ ॥
તેને લઈ જવાતો જોઈને કઠોર વ્રતધારી, મહાતપસ્વી ગૌતમે રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને કહ્યું.
13.159.8
मामाहार्षीर्हस्तिनं पुत्रमेनं ।
दुःखात्पुष्टं धृतराष्ट्रात्कृतज्ञ।
मैत्रं सतां सप्तपदं वदन्ति ।
मित्रद्रोहो नेह राजन्स्पृसेत्त्वाम् ॥ १३.१५९.८ ॥
તેં મારી પાસેથી આ હાથી લઈ લીધો — આ મારો પુત્ર છે, ધૃતરાષ્ટ્રે કષ્ટથી પોષેલો. હે કૃતઘ્ન! સજ્જનોની મૈત્રીને સપ્તપદ કહે છે. હે રાજન, મિત્રદ્રોહ અહીં તને સ્પર્શશે નહીં.
13.159.9
इध्मोदकप्रदातारं शून्यपालं ममाश्रमे ।
विनीतमाचार्यकुले सुयुक्तं गुरुकर्मणि ॥ १३.१५९.९ ॥
મારા આશ્રમમાં લાકડાં અને પાણી લાવનાર, ખાલી આશ્રમનો રક્ષક, આચાર્યકુળમાં વિનયી, ગુરુકર્મમાં સારી રીતે જોડાયેલો.
13.159.10
शिष्टं दान्तं कृतज्ञं च प्रियं च सततं मम ।
न मे विक्रोशतो राजन्हर्तुमर्हसि कुञ्जरम् ॥ १३.१५९.१० ॥
તે શિષ્ટ, દમનશીલ, કૃતજ્ઞ અને હંમેશાં મને પ્રિય છે. હે રાજન, હું પોકારતો હોઉં ત્યારે પણ તારે આ હાથીને લઈ જવો ન જોઈએ.
13.159.11
गवां सहस्रं भवते ददानि ।
शतानि निष्कस्य ददानि पञ्च।
अन्यच्च वित्तं विविधं महर्षे ।
किं ब्राह्मणस्येह गजेन कृत्यम् ॥ १३.१५९.११ ॥
હું તમને હજાર ગાયો આપીશ, પાંચસો નિષ્ક સોનું આપીશ; હે મહર્ષિ, બીજું વિવિધ ધન પણ આપીશ. બ્રાહ્મણને અહીં હાથીથી શું કામ?
13.159.12
तवैव गावो हि भवन्तु राज-
न्दास्यः सनिष्का विविधं च रत्नम्।
अन्यच्च वित्तं विविधं नरेन्द्र ।
किं ब्राह्मणस्येह धनेन कृत्यम् ॥ १३.१५९.१२ ॥
રાજન, ગાયો તમારી જ રહો; દાસીઓ, સોનાના સિક્કા અને વિવિધ રત્નો પણ તમારાં જ રહો. હે નરેન્દ્ર, અન્ય વિવિધ ધન પણ તમારું જ રહો. અહીં બ્રાહ્મણને ધનથી શું કામ છે?
13.159.13
ब्राह्मणानां हस्तिभिर्नास्ति कृत्यं ।
राजन्यानां नागकुलानि विप्र।
स्वं वाहनं नयतो नास्त्यधर्मो ।
नागश्रेष्ठं गौतमास्मान्निवर्त ॥ १३.१५९.१३ ॥
બ્રાહ્મણોને હાથીઓથી કોઈ કામ નથી. હે વિપ્ર, હાથીઓના સમૂહ ક્ષત્રિયોના છે. પોતાનું વાહન લઈ જવામાં અધર્મ નથી. હે ગૌતમ, શ્રેષ્ઠ હાથીને અમને પાછો આપો.
13.159.14
यत्र प्रेतो नन्दति पुण्यकर्मा ।
यत्र प्रेतः शोचते पापकर्मा।
वैवस्वतस्य सदने महात्मन-
स्तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.१४ ॥
પુણ્યકર્મા પ્રેત જ્યાં આનંદ કરે છે અને પાપકર્મા પ્રેત જ્યાં શોક કરે છે, તે મહાત્મા વૈવસ્વતના સદનમાં હું તને હાથી સહિત ત્યાં મોકલીશ.
13.159.15
ये निष्क्रिया नास्तिकाः श्रद्धधानाः ।
पापात्मान इन्द्रियार्थे निसृष्टाः।
यमस्य ते यातनां प्राप्नुवन्ति ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.१५ ॥
જેઓ નિષ્ક્રિય, નાસ્તિક, શ્રદ્ધાળુ હોવાનો દેખાવ કરતા પાપાત્મા અને ઇન્દ્રિયવિષયોમાં આસક્ત છે, તેઓ યમની યાતના પામે છે. પરંતુ ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં જશે નહીં.
13.159.16
वैवस्वती संयमनी जनानां ।
यत्रानृतं नोच्यते यत्र सत्यम्।
यत्रांबलान्बलिनो घातयन्ति ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.१६ ॥
વૈવસ્વતની સંયમની નગરી મનુષ્યો માટે છે; ત્યાં અસત્ય બોલાતું નથી, સત્ય જ બોલાય છે; ત્યાં બળવાન નિર્બળોનો વધ કરાવે છે; ત્યાં જ, હસ્તિન, હું તને યાતના ભોગવાવીશ.
13.159.17
ज्येष्ठां स्वसारं पितरं मातरं च ।
गुरून्यथाऽमानयन्तश्चरन्ति।
तथाविधानामेष लोको महर्षे ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.१७ ॥
મોટી બહેન, પિતા, માતા અને ગુરુજનોનું અપમાન કરીને જીવનારા લોકોનું જગત આ જ છે, મહર્ષિ; ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્ર પરમ ગતિ પામશે નહીં.
13.159.18
मन्दाकिनी वैश्रवणस् राज्ञो ।
महाभागा भोगिजनप्रवेश्या।
गन्धर्वयक्षैरप्सरोभिश्च जुष्टा ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.१८ ॥
વૈશ્રવણ રાજા (કુબેર)ની મહાભાગ્યશાળી મંદાકિની, ભોગીજનો જેમાં પ્રવેશે છે; ગંધર્વ, યક્ષ અને અપ્સરાઓથી સેવાયેલી; ત્યાં જ, હસ્તિન, હું તને યાતના ભોગવાવીશ.
13.159.19
अतिथिव्रताः सुव्रता ये जना वै ।
प्रतिश्रयं ददति ब्राह्मणेभ्यः।
शिष्टाशिनः संविभज्याश्रितेभ्यो ।
मन्दाकिनीं तेऽपि हि भूषयन्ति ॥ १३.१५९.१९ ॥
અતિથિસેવાને વ્રત ગણનારા, સુવ્રત, બ્રાહ્મણોને આશ્રય આપનારા, શિષ્ટોને ભોજન કરાવી બાકી રહેલું આશ્રિતો સાથે વહેંચીને ખાનારા જે લોકો છે, તેઓ પણ ખરેખર મંદાકિનીને શોભાવે છે.
13.159.20
मेरोरग्रे यद्वनं भाति रम्यं ।
सुपुष्पितं किन्नरीगीतजुष्टम्।
सुदर्शना यत्र जम्बूर्विशाला ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.२० ॥
મેરુના શિખર પર જે રમણીય વન શોભે છે, સારી રીતે ખીલેલું, કિન્નરીઓના ગીતોથી સેવાયેલું; જ્યાં વિશાળ સુદર્શના જંબૂ વૃક્ષ છે; ત્યાં જ, હસ્તિન, હું તને યાતના ભોગવાવીશ.
13.159.21
ये ब्राह्मणा मृदवः सत्यशीला ।
बहुश्रुताः सर्वभूताभिरामाः।
येऽधीयते सेतिहासं पुराणं ।
मध्वाहुत्या जुह्वति वै द्विजेभ्यः ॥ १३.१५९.२१ ॥
જે બ્રાહ્મણો કોમળ, સત્યશીલ, બહુશ્રુત અને સર્વ પ્રાણીઓને આનંદ આપનારા છે; જેઓ ઇતિહાસ સહિત પુરાણનો અભ્યાસ કરે છે; જેઓ દ્વિજોને મધની આહુતિ આપે છે.
13.159.22
तथाविधानामेष लोको महर्षे ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र।
यदन्यत्ते विदितं स्थानमस्ति ।
तद्ब्रूहि त्वं त्वरितो ह्येष यामि ॥ १३.१५९.२२ ॥
હે મહર્ષિ, એવા લોકોનો આ જ લોક છે; ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં પરમ ગતિ પામશે નહીં. તમને જો બીજું કોઈ સ્થાન જાણીતું હોય તો કહો; ઝડપથી કહો, હું જાઉં છું.
13.159.23
सुपुष्पितं किंनरराजजुष्टं ।
प्रियं वनं नन्दनं नारदस्य।
गन्धर्वाणामप्सरसां च सद्म ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.२३ ॥
સુંદર ખીલેલું, કિન્નરરાજથી સેવિત, નારદને પ્રિય નંદન વન; ગંધર્વો અને અપ્સરાઓનું નિવાસ. ત્યાં હું તને પહોંચાડીશ, હે હાથી.
13.159.24
ये नृत्यगीते कुशला जनाः सदा ।
देवात्मानः प्रियकामाश्चरन्ति।
तथाविधानामेष लोको महर्षे ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.२४ ॥
જેઓ નૃત્ય અને ગીતમાં સદા કુશળ છે, દૈવી સ્વભાવના, પ્રિયકામી બનીને વિચરે છે; હે મહર્ષિ, એવા લોકોનો આ જ લોક છે; ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં પરમ ગતિ પામશે નહીં.
13.159.25
यत्रोत्तराः कुरवो भान्ति रम्या ।
देवैः सार्धं मोदमाना नरेन्द्रः।
यत्राग्नियौनाश्च वसन्ति विप्रा ।
अब्योनयः पर्वतयोनयश्च ॥ १३.१५९.२५ ॥
જ્યાં ઉત્તર કુરુઓ રમણીય રીતે ઝળકે છે, દેવો સાથે આનંદ માણતા નરેન્દ્રો છે; જ્યાં અગ્નિયોનિ વિપ્રો, જલયોનિ અને પર્વતયોનિ વસે છે.
13.159.26
यत्र शक्रो वर्षति सर्वकामा-
न्यत्र स्त्रियः कामचारा भवन्ति।
यत्र चेर्ष्या नास्ति नारीनराणां ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.२६ ॥
જ્યાં ઇન્દ્ર સર્વ કામનાઓ વરસાવે છે, જ્યાં સ્ત્રીઓ ઇચ્છા મુજબ વિચરે છે, અને જ્યાં સ્ત્રીપુરુષોમાં ઈર્ષ્યા નથી, ત્યાં હું તે હાથીને મોકલીશ.
13.159.27
ये सर्वभूतेषु निवृत्तकामा ।
अमांसादा न्यस्तदण्डाश्चरन्ति।
न हिंसन्ति स्थावरं जङ्गमानि ।
भूतानां ये सर्वभूतात्मभूताः ॥ १३.१५९.२७ ॥
જેઓ સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે કામનાઓથી મુક્ત છે, માંસ ખાતા નથી, દંડ ત્યજીને વિચરે છે, સ્થાવર-જંગમ પ્રાણીઓની હિંસા કરતા નથી, અને જેઓ સર્વ ભૂતોના આત્મસ્વરૂપ છે.
13.159.28
निराशिषो निर्ममा वीतरागा ।
लाभालाभे तुल्यनिन्दाप्रशंसाः।
तथाविधानामेष लोको महर्षे ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.२८ ॥
આશારહિત, મમતારહિત, વીતરાગ, લાભ-હાનિમાં અને નિંદા-પ્રશંસામાં સમાન — તેવા લોકોનો આ લોક છે, હે મહર્ષિ. ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં પરમ ગતિ નહીં પામે.
13.159.29
ततोऽपरे भान्ति लोकाः सनातनाः ।
सुपुण्यगन्धा विरजा वीतशोकाः।
सोमस्य राज्ञः सदने महात्मन-
स्तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.२९ ॥
પછી ત્યાં અન્ય સનાતન લોકો પ્રકાશે છે — અતિ સુગંધિત પુણ્યવાળા, નિર્મળ અને શોકરહિત — મહાત્મા રાજા સોમના ભવનમાં. ત્યાં હું તે હાથીને મોકલીશ.
13.159.30
ये दानशीला न प्रतिगृह्णते सदा ।
न चाप्यर्थांश्चाददते परेभ्यः।
येषामदेयमर्हते नास्ति किञ्चि-
त्सर्वातिथ्याः सुप्रजना जनाश्च ॥ १३.१५९.३० ॥
જેઓ સદા દાનશીલ છે, દાન સ્વીકારતા નથી, બીજા પાસેથી ધન પણ લેતા નથી, જેમને યોગ્યને આપવા જેવું કંઈ નથી, જેઓ સર્વને અતિથિસત્કાર કરે છે અને સુપુત્રવાળા છે.
13.159.31
ये क्षन्तारो नाभिजल्पन्ति चान्या-
ञ्शक्ता भूत्वा सततं पुण्यशीलाः।
तथाविधानामेष लोको महर्षे ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.३१ ॥
જેઓ ક્ષમાશીલ છે, સમર્થ હોવા છતાં બીજાની નિંદા કરતા નથી, સદા પુણ્યશીલ રહે છે—તેમનો આ લોક છે, હે મહર્ષિ. ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્ર પરમ ગતિ પામશે નહીં.
13.159.32
ततोऽपरे भान्ति लोकाः सनातना ।
विराजसा वितमस्का विशोकाः।
आदित्यदेवस्य पदं महात्मन-
स्तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.३२ ॥
પછી બીજા શાશ્વત લોકો પ્રકાશે છે—રજોગુણ વિનાના, અંધકાર વિનાના, શોક વિનાના; મહાત્મા આદિત્યદેવનું એ પદ છે. ત્યાં હું તને હસ્તિનાપુર મોકલીશ.
13.159.33
स्वाध्यायशीला गुरुशुश्रूषकाश्च ।
तपस्विनः सुव्रताः सत्यसन्धाः।
आचार्याणामप्रतिकूलभाषिणो ।
नित्योत्थिता गुरुकर्मस्वचोद्याः ॥ १३.१५९.३३ ॥
વેદાધ્યયનમાં રત અને ગુરુસેવા કરનારા, તપસ્વી, દૃઢવ્રતી, સત્યપ્રતિજ્ઞ; આચાર્યોની વિરુદ્ધ ન બોલનારા, નિત્ય જાગૃત, પ્રેરણા વિના ગુરુકાર્યમાં લાગેલા.
13.159.34
तथाविधानामेष लोको महर्षे ।
विशुद्धानां भावितो वाग्यतानाम्।
सत्ये स्थितानां वेदविदां महात्मनां ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.३४ ॥
એવા લોકોનો આ લોક છે, હે મહર્ષિ—જે વિશુદ્ધ છે, વાણીનો સંયમ રાખે છે, સત્યમાં સ્થિર છે, વેદજ્ઞ મહાત્માઓ છે. ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્ર પરમ ગતિ પામશે નહીં.
13.159.35
ततोऽपरे भान्ति लोकाः सनातनाः ।
सुपुण्यगन्धा विरजा विशोकाः।
वरुणस्य राज्ञः सदने महात्मन-
स्तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.३५ ॥
પછી બીજા શાશ્વત લોકો પ્રકાશે છે—પુણ્યની સુગંધથી ભરેલા, રજોગુણ વિનાના, શોક વિનાના; મહાત્મા રાજા વરુણના ભવનમાં. ત્યાં હું તને હસ્તિનાપુર મોકલીશ.
13.159.36
चातुर्मास्यैर्ये यजन्ते जनाः सदा ।
तथेष्टीनां दशशतं प्राप्नुवन्ति।
ये चाग्निहोत्रं जुह्वति श्रद्दधाना ।
यथान्यायं त्रीणि वर्षाणि विप्राः ॥ १३.१५९.३६ ॥
જેઓ સદા ચાતુર્માસ્ય યજ્ઞો વડે યજન કરે છે, તથા ઇષ્ટિઓથી દસ હજાર (ફળ) પ્રાપ્ત કરે છે; અને જેઓ શ્રદ્ધાથી યથાન્યાય ત્રણ વર્ષ અગ્નિહોત્રમાં આહુતિ આપે છે, હે વિપ્રો!
13.159.37
स्वदारगाणां धर्मकृतां महात्मनां ।
यथोदिते वर्त्मनि सुस्थितानाम्।
धर्मान्मनामुद्वहतां गतिं तां ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.३७ ॥
પોતાની જ પત્નીઓમાં નિષ્ઠ, ધર્મ કરનારા, મહાત્માઓના, કહેલા માર્ગે સારી રીતે સ્થિત, ધર્મમાં મન રાખનારા, એ ગતિ ધારણ કરનારાઓના—પરમ (લોકમાં) ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં જશે નહિ.
13.159.38
इन्द्रस्य लोका विरजा विशोका ।
दुरन्वयाः काङ्क्षिता मानवानाम्।
तस्याहं ते भवने भूरितेजसो ।
राजन्निमं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.३८ ॥
ઇન્દ્રના લોકો—નિર્મળ, શોકરહિત, મનુષ્યો માટે દુર્ગમ અને ઇચ્છિત—તે (લોકમાં), હે રાજન, તમારા અતિ તેજસ્વી ભવનમાં હું આ હાથીને મોકલીશ.
13.159.39
शतवर्षजीवी यश्च शूरो मनुष्यो ।
वेदाध्यायी यश्च यज्वाऽप्रमत्तः।
एते सर्वे शक्रलोकं व्रजन्ति ।
परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.३९ ॥
સો વર્ષ જીવનાર મનુષ્ય, જે શૂર છે, જે વેદાધ્યાયી છે, જે યજ્ઞ કરનાર અને અપ્રમત્ત છે—આ સર્વ ઇન્દ્રલોકમાં જાય છે; (પરંતુ) પરમ (લોકમાં) ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં જશે નહિ.
13.159.40
प्राजापत्याः सन्ति लोका महान्तो ।
नाकस्य पृष्ठे पुष्कला वीतशोकाः।
मनीषिणां सर्वलोकाभयानां ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.४० ॥
પ્રજાપતિના મહાન લોકો છે; સ્વર્ગની પીઠ પર અનેક શોકરહિત લોકો છે. ત્યાં, સર્વ લોકોથી નિર્ભય મનીષીઓ માટે, હાથી સાથે તને હું મોકલીશ.
13.159.41
ये राजानो राजसूयाभिषिक्ता ।
धर्मात्मानो रक्षितारः प्रजानाम्।
ये चाश्वमेधावभृथे प्लुताङ्गा-
स्तेषां लोका धृतराष्ट्रो न तत्र ॥ १३.१५९.४१ ॥
રાજસૂયમાં અભિષિક્ત થયેલા, ધર્માત્મા અને પ્રજાના રક્ષક રાજાઓ, તથા અશ્વમેધના અવભૃથ સ્નાનમાં સ્નાન કરનારા — તેમના લોક છે; ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં નથી.
13.159.42
ततःपरं भान्ति लोकाः सनातनाः ।
सुपुण्यगन्धा विरजा वीतशोकाः।
तस्मिन्नहं दुर्लभे चाप्यधृष्ये ।
गवां लोके हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.४२ ॥
તેની પેલે પાર સનાતન લોકો ઝળહળે છે — અત્યંત પુણ્યગંધી, નિર્મળ, શોકરહિત. તે દુર્લભ અને અજેય ગોલોકમાં હું તને હાથી સાથે મોકલીશ.
13.159.43
यो गोसहस्री शतदो महात्मा ।
यो गोशती दश दद्याच्च शक्त्या।
तथा दशभ्यो यश्च दद्यादिहैकां ।
पञ्चभ्यो वा दानशीलस्तथैकाम् ॥ १३.१५९.४३ ॥
હજાર ગાયોનો માલિક હોવા છતાં સો ગાયો દાન કરનાર મહાત્મા; સો ગાયોનો માલિક છતાં પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દસ ગાયો આપનાર; અને અહીં દસમાંથી એક, કે પાંચમાંથી એક આપનાર દાનશીલ.
13.159.44
ये जीर्यन्ते ब्रह्मचर्येणि विप्रा ।
ब्राह्मीं वाचं परिरक्षन्ति चैव।
मनस्विनस्तीर्थयात्रापरा ये ।
ते तत्र मोदन्ति ततो विमानैः ॥ १३.१५९.४४ ॥
બ્રહ્મચર્યથી જે બ્રાહ્મણો વૃદ્ધ થાય છે, જે બ્રાહ્મી વાણીનું રક્ષણ કરે છે, અને જે મનસ્વી તીર્થયાત્રામાં તત્પર છે, તેઓ ત્યાં વિમાનોથી આનંદ પામે છે.
13.159.45
प्रभासं मानसं तीर्थ पुष्कराणि महत्सरः ।
पुण्यं च नैमिषं तीर्थं बाहुदां करतोयिनीम् ॥ १३.१५९.४५ ॥
પ્રભાસ, માનસ તીર્થ, પુષ્કરો, મહાસરોવર, પુણ્ય નૈમિષ તીર્થ, બાહુદા અને કરતોયિની.
13.159.46
गां हयशिरश्चैव विपाशां स्थूलवालुकाम् ।
तूष्णीं गङ्गां शनैर्गङ्गां महाह्रदमथापि च ॥ १३.१५९.४६ ॥
ગા, હયશિરસ, વિપાશા, સ્થૂલવાલુકા, તૂષ્ણી ગંગા, ધીમે વહેતી ગંગા, મહાહ્રદ પણ.
13.159.47
गोमतीं कौशिकीं पंपां महात्मानो धृतव्रताः ।
सरस्वतीदृषद्वत्यौ यमुनां ये तु यान्ति च ॥ १३.१५९.४७ ॥
ગોમતી, કૌશિકી, પંપા; વ્રતનિષ્ઠ મહાત્માઓ; સરસ્વતી અને દૃષદ્વતી, યમુના—જેઓ આમની તરફ જાય છે.
13.159.48
तत ते दिव्यसंस्थाना दिव्यमाल्यधराः शिवाः ।
प्रयान्ति पुण्यगन्धाढ्या धृतराष्ट्रो न तत्र वै ॥ १३.१५९.४८ ॥
પછી તેઓ દિવ્ય રૂપવાળા, દિવ્ય માળા ધારણ કરેલા, શુભ, પુણ્ય સુગંધથી ભરેલા થઈ જાય છે; ધૃતરાષ્ટ્ર, ત્યાં તેઓ નથી.
13.159.49
यत्र शीतभयं नास्ति न चोष्णभयमण्वपि ।
न क्षुत्पिपासे न ग्लानिर्न दुःखं न सुखं तथा ॥ १३.१५९.४९ ॥
જ્યાં ઠંડીનો ભય નથી, ગરમીનો થોડો પણ ભય નથી; ભૂખ-તરસ નથી, થાક નથી, દુઃખ નથી, અને તેમ જ સુખ પણ નથી.
13.159.50
न द्वेष्यो न प्रियः कश्चिन्न बन्धुर्न रिपुस्तथा ।
न जरामरणे तत्र न पुण्यं न च पातकम्। ॥ १३.१५९.५० ॥
ત્યાં કોઈ દ્વેષ્ય નથી કે કોઈ પ્રિય નથી; બંધુ નથી કે શત્રુ નથી. ત્યાં ઘડપણ નથી, મૃત્યુ નથી; પુણ્ય નથી કે પાપ નથી.
13.159.51
तस्मिन्विरजसि स्फीते प्रज्ञासत्वव्यवस्थिते ।
स्वयम्भुभवने पुण्ये हस्तिनं यातयिष्यति ॥ १३.१५९.५१ ॥
તે નિર્મળ, વિશાળ, પ્રજ્ઞા અને સત્ત્વમાં સ્થિર, સ્વયંભૂના પવિત્ર ભવનમાં તે હસ્તીને પહોંચાડશે.
13.159.52
निर्मुक्ताः सर्वसङ्गैर्ये कृतात्मानो यतव्रताः ।
अध्यात्मयोगसंस्तानैर्युक्ताः स्वर्गगतिं गताः ॥ १३.१५९.५२ ॥
બધી આસક્તિઓથી મુક્ત, આત્મસંયમી, વ્રતનિષ્ઠ, અધ્યાત્મયોગના અભ્યાસથી યુક્ત થઈને સ્વર્ગગતિ પામેલા—
13.159.53
ते ब्रह्मभवनं पुण्यं प्राप्नुवन्तीह सात्विकाः ।
न तत्र धृतराष्ट्रस्ते शक्यो द्रष्टुं महामुने ॥ १३.१५९.५३ ॥
તે સાત્ત્વિક જનો અહીંથી પવિત્ર બ્રહ્મભવન પામે છે; હે મહામુનિ, ત્યાં તમારો ધૃતરાષ્ટ્ર જોવો શક્ય નથી.
13.159.54
रथन्तरं यत्र बृहच्च गीयते ।
यत्र वेदिः पुण्यजनैर्वृता च।
यत्रोपयाति हरिभिः सोमपीथी ।
तत्र त्वाऽहं हस्तिनं यातयिष्ये ॥ १३.१५९.५४ ॥
રથન્તર અને બૃહત ગવાય છે, પુણ્યજનોથી ઘેરાયેલી વેદી છે, સોમપાન કરનાર ઇન્દ્ર હરિ અશ્વો સાથે આવે છે—ત્યાં હું તને હસ્તીસહિત મોકલીશ.
13.159.55
बुध्यामि त्वां वृत्रहणं शतक्रतुं ।
व्यतिक्रमन्तं भुवनानि विश्वा।
कच्चिन्न वाचा वृजिनं कदाचि-
दकार्षं ते मनसोऽभिषङ्कात् ॥ १३.१५९.५५ ॥
તું વૃત્રહંતા શતક્રતુ છે, બધા લોકોને ઓળંગનાર—એ હું જાણું છું. શું મેં ક્યારેય વાણીથી તારો અપરાધ કર્યો છે, કે મનની આસક્તિથી?
13.159.56
शतक्रतुरुवाच ।
मघवाऽहं लोकपथं प्रजाना-
मन्वागमं परिवादे गजस्य ।
तस्माद्भवान्प्रणतं माऽनुशास्तु
ब्रवीषि यत्तत्करवाणि सर्वम् ॥ १३.१५९.५६ ॥
શતક્રતુ બોલ્યા: મઘવા (ઇન્દ્ર) હું પ્રજાઓના લોકમાર્ગને અનુસર્યો છું. હાથીની નિંદાના પ્રસંગમાં હું એ જ માર્ગે ચાલ્યો. તેથી પ્રણત થયેલા તમને હું આજ્ઞા નહીં કરું; તમે જે કહેશો તે બધું હું કરીશ.
13.159.57
श्वेतं करेणुं मम पुत्रं हि नागं ।
प्रियं तु मे षष्टिवर्षं तु बालम्।
यो मे वने वसतोऽभूद्द्वितीय-
स्तमेव मे देहि सुरेन्द्र नागम् ॥ १३.१५९.५७ ॥
ગૌતમ બોલ્યા: શ્વેત, મારો પુત્ર એવો હાથી — મને પ્રિય, સાઠ વર્ષનો નાનો બાળક. વનમાં હું રહેતો ત્યારે જે મારો બીજો સાથી હતો, હે સુરેન્દ્ર, તે જ હાથી મને આપો.
13.159.58
शतक्रतुरुवाच ।
अयं सुतस्ते द्विजमुख्यनाग
आघ्रायते त्वामभिवीक्षमाणः ।
पादौ च ते नासिकयोपजिघ्रते
श्रेयो ममाध्याहि नमश्च तेऽस्तु ॥ १३.१५९.५८ ॥
શતક્રતુ બોલ્યા: આ તમારો પુત્ર, દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ હાથી, તમને જોતો સૂંઘી રહ્યો છે. પોતાની સૂંઢથી તમારા પગને પણ સૂંઘે છે. મને કલ્યાણ આપો; તમને નમસ્કાર.
13.159.59
शिवं सदैवेह सुरेन्द्र तुभ्यं ।
ध्यायामि पूजां च सदा प्रयुञ्जे।
ममापि त्वं शक्र शिवं ददस्व ।
त्वया दत्तं प्रतिगृह्णामि नागम् ॥ १३.१५९.५९ ॥
ગૌતમ બોલ્યા: હે સુરેન્દ્ર, તમારા માટે અહીં હંમેશાં કલ્યાણનું ધ્યાન ધરું છું અને હંમેશાં પૂજા કરું છું. હે શક્ર, મને પણ કલ્યાણ આપો. તમે આપેલો આ હાથી હું સ્વીકારું છું.
13.159.60
शतक्रतुरुवाच ।
येषां वेदा निहिता वै गुहायां
मनीषिणां सत्यवतां महात्मनाम् ।
तेषां त्वयैकेन महात्मनाऽस्मि
बुद्धस्तस्मात्प्रीतिमांस्तेऽहतद्य ॥ १३.१५९.६० ॥
શતક્રતુ બોલ્યા: જેમની ગુફામાં વેદો નિહિત છે, તે મનીષી, સત્યવાદી મહાત્માઓમાંથી ફક્ત તમે જ મને બોધ આપ્યો; તેથી આજે હું તમારા પર પ્રસન્ન છું અને તમને અહત કરું છું.
13.159.61
हन्तैहि ब्राह्मणि क्षिप्रं सह पुत्रेण हस्तिना ।
त्वं हि प्राप्तुं शुभाँल्लोकानह्नाय च चिराय च ॥ १३.१५९.६१ ॥
ગૌતમ બોલ્યા: હે બ્રાહ્મણી, પુત્ર અને હાથી સાથે ઝડપથી જઈને મારી નાખ; કારણ કે તું દિવસ માટે અને લાંબા સમય માટે શુભ લોક પ્રાપ્ત કરીશ.
13.159.62
स गौतमं पुरुस्कृत्य सह पुत्रेण हस्तिना ।
दिवमाचक्रमे वज्री सद्भिः सह दुरासदम् ॥ १३.१५९.६२ ॥
તેણે ગૌતમને આગળ રાખીને, પુત્ર અને હાથી સાથે, વજ્રધારી સજ્જનો સાથે દુર્ગમ સ્વર્ગ તરફ આરોહણ કર્યું.
13.159.63
इदं यः शृणुयान्नित्यं यः पठेद्वा जितेन्द्रियः ।
स याति ब्रह्मणो लोकं ब्राह्मणो गौतमो यथा ॥ १३.१५९.६३ ॥
જે જિતેન્દ્રિય આને નિત્ય સાંભળે છે અથવા વાંચે છે, તે બ્રહ્મલોકે જાય છે, જેમ બ્રાહ્મણ ગૌતમ ગયો.