মহাভারত · অধ্যায় 13.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.181.1
क्षत्रधर्ममनुप्राप्तः स्मरन्नेव च वीर्यवान् ।
त्यक्त्वा हि कीटतां राजंश्चचार विपुलं तपः ॥ १३.१८१.१ ॥
ক্ষাত্রধর্ম লাভ করে, তা স্মরণ রেখেও সেই বীর, হে রাজন, কীটভাব ত্যাগ করে মহৎ তপস্যা করেছিলেন।
13.181.2
तस्य धर्मार्थविदुषो दृष्ट्वा तद्विपुलं तपः ।
आजगाम द्विजश्रेष्ठः कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥ १३.१८१.२ ॥
ধর্ম ও অর্থজ্ঞ তাঁর সেই মহৎ তপস্যা দেখে, তখন দ্বিজশ্রেষ্ঠ কৃষ্ণদ্বৈপায়ন এলেন।
13.181.3
क्षात्रादेव व्रतात्कीट भूतानां परिपालय ।
क्षात्रं देवव्रतं ध्यासंस्ततो विप्रत्वमेष्यसि ॥ १३.१८१.३ ॥
হে কীট, ক্ষাত্রব্রত দ্বারাই প্রাণীদের রক্ষা কর। ক্ষাত্রধর্মকে দেববত মনে করে ধ্যান করলে, তারপর ব্রাহ্মণত্ব লাভ করবে।
13.181.4
पाहि सर्वाः प्रजाः सम्यक् शुभाशुभविदात्मवान् ।
शुभैः संविभजन्कामैरशुभानां च भावनैः ॥ १३.१८१.४ ॥
শুভাশুভ জেনে, আত্মসংযমী হয়ে সকল প্রজাকে যথাযথভাবে রক্ষা কর; শুভদের ইচ্ছিত ফল বণ্টন করে এবং অশুভদের শাস্তি দিয়ে।
13.181.5
आत्मवान्भव सुप्रीतः स्वधर्माचरणे रतः ।
क्षात्रीं तनुं समुत्सृज्य ततो विप्रत्वमेष्यसि ॥ १३.१८१.५ ॥
আত্মসংযমী হয়ে, অতি প্রসন্ন থেকে, স্বধর্ম পালনে রত থাক; ক্ষাত্র দেহ সম্পূর্ণ ত্যাগ করে তারপর তুমি ব্রাহ্মণত্ব লাভ করবে।
13.181.6
सोऽप्यरण्यादभिप्रेत्य पुनरेव युधिष्ठिर ।
महर्षेर्वचनं श्रुत्वा प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १३.१८१.६ ॥
তিনিও, হে যুধিষ্ঠির, বন থেকে আবার গিয়ে মহর্ষির বাক্য শুনে, ধর্মের দ্বারা প্রজাদের পালন করতে করতে।
13.181.7
अचिरेणैव कालेन कीटः पार्थिवसत्तम ।
प्रजापालनधर्मेणि प्रेत्य विप्रत्वमागतः ॥ १३.१८१.७ ॥
হে রাজশ্রেষ্ঠ, অল্প সময়ের মধ্যেই সেই কীট প্রজাপালন ধর্মের বলে মৃত্যুর পর ব্রাহ্মণত্ব লাভ করল।
13.181.8
ततस्तं ब्राह्मणं द्रष्टुं पुनरेव महायशाः ।
आजगाम महाप्राज्ञः कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥ १३.१८१.८ ॥
তখন সেই ব্রাহ্মণকে আবার দেখতে মহাযশস্বী, মহাপ্রাজ্ঞ কৃষ্ণদ্বৈপায়ন এলেন।
13.181.9
भोभो ब्रह्मर्षभ श्रीमन्मा व्यथिष्ठाः कथञ्चन ।
शुभकृच्छुभयोनीषु पापकृत्पापयोनिषु ॥ १३.१८१.९ ॥
হে ব্রহ্মর্ষিশ্রেষ্ঠ, শ্রীমান, কোনো ভাবেই ব্যথিত হয়ো না। শুভকর্মকারী শুভ যোনিতে, পাপকর্মকারী পাপ যোনিতে জন্মায়।
13.181.10
उपपद्यति धर्मज्ञ यथाधर्मं यथाव्रतम् ।
तस्मान्मृत्युभयात्कीट मा व्यथिष्ठाः कथञ्चन।
धर्मलाभात्परं न स्यात्तस्माद्धर्मं चरोत्तमम् ॥ १३.१८१.१० ॥
হে ধর্মজ্ঞ, ধর্ম ও ব্রত অনুসারে এমনটাই ঘটে। অতএব হে কীট, মৃত্যুভয়ে কোনো ভাবেই ব্যথিত হয়ো না। ধর্মলাভের চেয়ে শ্রেষ্ঠ কিছু নেই; তাই উত্তম ধর্ম আচরণ করো।
13.181.11
सुखात्सुखतरं प्राप्तो भगवंस्त्वत्कृते ह्यहम् ।
धर्ममूलं शुभं प्राप्य पाप्मा नष्ट इहाद्य मे ॥ १३.१८१.११ ॥
হে ভগবান, আপনার কারণে আমি সুখের চেয়েও বেশি সুখ লাভ করেছি। ধর্মের মূল শুভকে পেয়ে আজ এখানে আমার পাপ নষ্ট হয়েছে।
13.181.12
भगवद्वचनात्कीटो ब्राह्मण्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
अकरोत्पृथिवीं राजन्यज्ञयूपशताङ्किताम्।
ततः सालोक्यमगमद्ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥ १३.१८१.१२ ॥
ভগবানের বাক্যে সেই কীট দুর্লভ ব্রাহ্মণত্ব লাভ করে, হে রাজন, শত শত যজ্ঞযূপচিহ্নিত পৃথিবী নির্মাণ করল। তারপর ব্রহ্মজ্ঞানীদের শ্রেষ্ঠ সে ব্রহ্মার সালোক্য লাভ করল।
13.181.13
अथ पापहरं कीटः पार्त ब्रह्म सनातनम् ।
स्वकर्मफलनिर्वृत्तं व्यासस्य वचनात्तदा ॥ १३.१८१.१३ ॥
তখন পাপহারী, সনাতন ব্রহ্মকে লাভ করে সেই কীট, নিজের কর্মফলে প্রাপ্ত অবস্থাকে ব্যাসের বাক্যে লাভ করল।
13.181.14
कुरुक्षेत्रे युद्धहताः पुण्ये क्षत्रियपुङ्गवाः ।
सम्प्राप्तास्ते गतिं पुण्यां तन्मा त्वं शोच पुत्रक ॥ १३.१८१.१४ ॥
পুণ্য কুরুক্ষেত্রে যুদ্ধে নিহত শ্রেষ্ঠ ক্ষত্রিয়েরা পুণ্য গতি লাভ করেছেন; অতএব, হে বৎস, তুমি শোক করো না।