মহাভারত · অধ্যায় 13.195
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.195.1
ततः पद्मप्रतीकाशः पद्मोद्भूतः पितामहः ।
उवाच वचनं देवान्वासवं च शचीपतिम् ॥ १३.१९५.१ ॥
তখন পদ্মের ন্যায় দীপ্তিমান, পদ্ম থেকে উদ্ভূত পিতামহ দেবতাদের ও শচীপতি বাসবকে এই বাক্য বললেন।
13.195.2
अयं महाबलो नागो रसातलचरो बली ।
तेजस्वी रेणुको नाम महासत्वपराक्रमः ॥ १३.१९५.२ ॥
এই মহাবলী নাগ, রসাতলে বিচরণকারী, বলবান, তেজস্বী, রেণুক নামে পরিচিত, মহা সত্ত্ব ও পরাক্রমের অধিকারী।
13.195.3
अतितेजस्विनः सर्वे महावीर्या महागजाः ।
धारयन्ति महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् ॥ १३.१९५.३ ॥
অতি তেজস্বী, মহাবীর্যসম্পন্ন এই মহাগজেরা পর্বত, বন ও কাননসহ সমগ্র পৃথিবীকে ধারণ করে আছে।
13.195.4
भवद्भिः समनुज्ञातो रेणुकस्तान्महागजान् ।
धर्मगुह्यानि सर्वाणि गत्वा पृच्छतु तत्र वै ॥ १३.१९५.४ ॥
আপনাদের অনুমতি পেয়ে রেণুক সেই মহাগজদের কাছে গিয়ে সেখানে ধর্মের সকল গূঢ় রহস্য জিজ্ঞাসা করুক।
13.195.5
पितामहवचःक श्रुत्वा ते देवा रेणुकं तदा ।
प्रेषयामासुरव्यग्रा यत्र ते धरणीधराः ॥ १३.१९५.५ ॥
পিতামহের কথা শুনে দেবতারা অবিচলিতভাবে রেণুককে সেই পৃথিবী-ধারক গজদের কাছে পাঠালেন।
13.195.6
अनुज्ञातोऽस्मि देवैश्च पितृभिस्चक महाबलाः ।
धर्मगुह्यानि युष्माकं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः।
कथयध्वं महाभागा यद्वस्तत्त्वं मनीषितम् ॥ १३.१९५.६ ॥
দেবতা ও পিতৃগণ আমাকে অনুমতি দিয়েছেন। হে মহাবলী গজগণ, আপনাদের ধর্মের গূঢ় রহস্য আমি যথাযথভাবে শুনতে চাই। হে মহাভাগ্যবানগণ, আপনাদের অভীষ্ট সত্যতত্ত্ব বলুন।
13.195.7
कार्तिके मासि चाश्लेषा बहुलस्याष्टमी शिवा ।
तेन नक्षत्रयोगेन यो ददाति गुडौदनम्।
इमं मन्त्रं जपच्छ्राद्धे यताहारो ह्यकोपनः ॥ १३.१९५.७ ॥
কার্তিক মাসে, বহুল পক্ষের শুভ অষ্টমী তিথিতে, অশ্লেষা নক্ষত্রের যোগে যিনি গুড়-অন্ন দান করেন, তিনি শ্রাদ্ধে এই মন্ত্র জপ করবেন; আহারে সংযত ও ক্রোধহীন থাকবেন।
13.195.8
बलदेवप्रभृतयो ये नागा बलवत्तराः ।
अनन्ता ह्यक्षया नित्यं भोगिनः सुमहाबलाः ॥ १३.१९५.८ ॥
বলদেব প্রমুখ যে নাগগণ অত্যন্ত বলবান, যাঁরা অনন্ত, অক্ষয়, সর্বদা ফণাধারী ও অতি মহাবল।
13.195.9
तेषां कुलोद्भवा ये च महाभूता भुजङ्गमाः ।
ते मे बलिं प्रयच्छन्तु बलतेजोभिवृद्धये ॥ १३.१९५.९ ॥
তাঁদের বংশে জাত যে মহাভূত ভুজঙ্গগণ আছেন, তাঁরা বল ও তেজ বৃদ্ধির জন্য আমাকে বলি প্রদান করুন।
13.195.10
यदा नारायणः श्रीमानुज्जहार वसुन्धराम् ।
तद्बलं तस्य देवस्य धरामुद्धरतस्तथा ॥ १३.१९५.१० ॥
শ্রীমান নারায়ণ যখন বসুন্ধরাকে উত্তোলন করেছিলেন, তখন সেই দেবতার বল, এবং ধরণীকে উত্তোলনের সময়ের সেই বলই প্রকাশিত হয়েছিল।
13.195.11
एवमुक्त्वा बलिं तत्र वल्मीके तु निवेदयेत् ॥ १३.१९५.११ ॥
এই কথা বলে সেখানে বল্মীকের উপর বলি নিবেদন করবে।
13.195.12
गजेन्द्रकुसुमाकीर्णं नीलवस्त्रानुलेपनम् ।
निर्वपेत्तं तु वल्मीके अस्तं याते दिवाकरे ॥ १३.१९५.१२ ॥
গজেন্দ্র-পুষ্পে আকীর্ণ, নীল বস্ত্র ও অনুলেপনযুক্ত সেই বলি, সূর্য অস্ত গেলে বল্মীকের উপর নিবেদন করবে।
13.195.13
एवं तुष्टास्ततः सर्वे अधस्ताद्भारपीडिताः ।
श्रमं तं नावबुध्यामो धारयन्तो वसुन्धराम् ॥ १३.१९५.१३ ॥
এইভাবে সন্তুষ্ট হয়ে, নীচ থেকে ভারে পীড়িত আমরা সকলে পৃথিবীকে ধারণ করেও সেই ক্লান্তি টের পাইনি।
13.195.14
एवं मन्यामहे सर्वे भारार्ता निरपेक्षिणः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा यद्युपोषितः ॥ १३.१९५.१४ ॥
এইভাবে আমরা সকলে ভারে পীড়িত হলেও নির্লিপ্ত বলে মনে করি; যদি ব্রাহ্মণ, ক্ষত্রিয়, বৈশ্য বা শূদ্র উপবাস করে।
13.195.15
एवं संवत्सरं कृत्वा दानं बहुफलं लभेत् ।
वल्मीके बलिमादाय तन्नो बहुफलं मतम् ॥ १३.१९५.१५ ॥
এইভাবে এক বছর দান করলে বহু ফল লাভ হয়; বল্মীকে বলি নিবেদন করা আমাদের মতে বহু ফলপ্রদ।
13.195.16
ये च नागा महावीर्यास्त्रिषु लोकेषु कृत्स्नशः ।
कृतातिथ्या भवेयुस्ते शतं वर्षाणि तत्त्वतः ॥ १३.१९५.१६ ॥
ত্রিলোকে সম্পূর্ণভাবে অতিথিসৎকার পাওয়া মহাবলশালী নাগেরা যথার্থই একশো বছর পরিতৃপ্ত থাকুক।
13.195.17
दिग्गजानां च तच्छ्रुत्वा देवताः पितरस्तथा ।
ऋषयश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म रेणुकम् ॥ १३.१९५.१७ ॥
দিগ্গজদের সেই কথা শুনে দেবতারা, পিতৃগণ এবং মহাভাগ ঋষিরা রেণুককে পূজা করতে লাগলেন।