મહાભારત · અધ્યાય 13.195
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.195.1
ततः पद्मप्रतीकाशः पद्मोद्भूतः पितामहः ।
उवाच वचनं देवान्वासवं च शचीपतिम् ॥ १३.१९५.१ ॥
ત્યારે કમળ સમાન તેજસ્વી, કમળમાંથી જન્મેલા પિતામહે દેવોને અને શચીપતિ વાસવને આ વચન કહ્યું.
13.195.2
अयं महाबलो नागो रसातलचरो बली ।
तेजस्वी रेणुको नाम महासत्वपराक्रमः ॥ १३.१९५.२ ॥
આ મહાબળવાન નાગ, રસાતળમાં વિચરનારો, બળવાન, તેજસ્વી, રેણુક નામનો, મહાન સત્ત્વ અને પરાક્રમવાળો છે.
13.195.3
अतितेजस्विनः सर्वे महावीर्या महागजाः ।
धारयन्ति महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् ॥ १३.१९५.३ ॥
આ અતિ તેજસ્વી, મહાવીર્યવાન મહાગજો પર્વત, વન અને ઉપવનો સહિત સમગ્ર પૃથ્વીને ધારણ કરે છે.
13.195.4
भवद्भिः समनुज्ञातो रेणुकस्तान्महागजान् ।
धर्मगुह्यानि सर्वाणि गत्वा पृच्छतु तत्र वै ॥ १३.१९५.४ ॥
તમારી અનુમતિ મેળવીને રેણુકે તે મહાગજો પાસે જઈને ત્યાં ધર્મનાં સર્વ ગુહ્ય રહસ્યો અવશ્ય પૂછવાં.
13.195.5
पितामहवचःक श्रुत्वा ते देवा रेणुकं तदा ।
प्रेषयामासुरव्यग्रा यत्र ते धरणीधराः ॥ १३.१९५.५ ॥
પિતામહનાં વચન સાંભળીને તે દેવોએ શાંતચિત્તે રેણુકને, જ્યાં પૃથ્વીને ધારણ કરનારા તે ગજો હતા ત્યાં મોકલ્યો.
13.195.6
अनुज्ञातोऽस्मि देवैश्च पितृभिस्चक महाबलाः ।
धर्मगुह्यानि युष्माकं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः।
कथयध्वं महाभागा यद्वस्तत्त्वं मनीषितम् ॥ १३.१९५.६ ॥
દેવો અને પિતૃઓએ મને અનુમતિ આપી છે. હે મહાબળવાનો, તમારાં ધર્મનાં ગુહ્ય રહસ્યો હું યથાર્થપણે સાંભળવા ઇચ્છું છું. હે મહાભાગ્યશાળીઓ, તમને જે સત્યતત્ત્વ ઇષ્ટ છે તે કહો.
13.195.7
कार्तिके मासि चाश्लेषा बहुलस्याष्टमी शिवा ।
तेन नक्षत्रयोगेन यो ददाति गुडौदनम्।
इमं मन्त्रं जपच्छ्राद्धे यताहारो ह्यकोपनः ॥ १३.१९५.७ ॥
કારતક માસમાં, બહુલ પક્ષની શુભ અષ્ટમીએ, આશ્લેષા નક્ષત્રના યોગમાં જે ગોળ-ભાતનું દાન કરે, તેણે શ્રાદ્ધમાં આ મંત્રનો જપ કરવો; આહારમાં સંયમી અને ક્રોધ રહિત રહેવું.
13.195.8
बलदेवप्रभृतयो ये नागा बलवत्तराः ।
अनन्ता ह्यक्षया नित्यं भोगिनः सुमहाबलाः ॥ १३.१९५.८ ॥
બલદેવ વગેરે જે નાગો અત્યંત બળવાન છે — અનંત, અક્ષય, સદા ફણાવાળા અને અતિ મહાબળવાન.
13.195.9
तेषां कुलोद्भवा ये च महाभूता भुजङ्गमाः ।
ते मे बलिं प्रयच्छन्तु बलतेजोभिवृद्धये ॥ १३.१९५.९ ॥
તેમના કુળમાં જન્મેલા જે મહાભૂત ભુજંગો છે, તેઓ મને બળ અને તેજની વૃદ્ધિ માટે બલિ આપે.
13.195.10
यदा नारायणः श्रीमानुज्जहार वसुन्धराम् ।
तद्बलं तस्य देवस्य धरामुद्धरतस्तथा ॥ १३.१९५.१० ॥
શ્રીમાન નારાયણે જ્યારે વસુંધરાને ઊંચકી, ત્યારે તે દેવનું તે બળ, અને ધરતીને ઊંચકતાં તે જ બળ પ્રગટ્યું.
13.195.11
एवमुक्त्वा बलिं तत्र वल्मीके तु निवेदयेत् ॥ १३.१९५.११ ॥
એમ કહીને ત્યાં રાફડા પર બલિ અર્પણ કરવો.
13.195.12
गजेन्द्रकुसुमाकीर्णं नीलवस्त्रानुलेपनम् ।
निर्वपेत्तं तु वल्मीके अस्तं याते दिवाकरे ॥ १३.१९५.१२ ॥
ગજેન્દ્ર-ફૂલોથી ભરેલી, નીલ વસ્ત્ર અને અનુલેપવાળી તે બલિ, સૂર્ય અસ્ત થયા પછી રાફડા પર અર્પણ કરવી.
13.195.13
एवं तुष्टास्ततः सर्वे अधस्ताद्भारपीडिताः ।
श्रमं तं नावबुध्यामो धारयन्तो वसुन्धराम् ॥ १३.१९५.१३ ॥
આ રીતે સંતુષ્ટ થઈને, નીચેથી ભારથી પીડાતા અમે સૌ પૃથ્વીને ધારણ કરતા હોવા છતાં તે થાક જાણ્યો નહોતો.
13.195.14
एवं मन्यामहे सर्वे भारार्ता निरपेक्षिणः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा यद्युपोषितः ॥ १३.१९५.१४ ॥
આ રીતે અમે સૌ ભારથી પીડાતા છતાં નિરપેક્ષ છીએ એમ માનીએ છીએ; બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શૂદ્ર ઉપવાસ કરે તો.
13.195.15
एवं संवत्सरं कृत्वा दानं बहुफलं लभेत् ।
वल्मीके बलिमादाय तन्नो बहुफलं मतम् ॥ १३.१९५.१५ ॥
આ રીતે એક વર્ષ દાન કરવાથી ઘણું ફળ મળે છે; વલ્મીક પર બલિ અર્પણ કરવી અમારા મતે ઘણી ફળદાયી છે.
13.195.16
ये च नागा महावीर्यास्त्रिषु लोकेषु कृत्स्नशः ।
कृतातिथ्या भवेयुस्ते शतं वर्षाणि तत्त्वतः ॥ १३.१९५.१६ ॥
ત્રણેય લોકમાં સંપૂર્ણપણે આતિથ્ય પામેલા મહાપરાક્રમી નાગો ખરેખર સો વર્ષ તૃપ્ત રહો.
13.195.17
दिग्गजानां च तच्छ्रुत्वा देवताः पितरस्तथा ।
ऋषयश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म रेणुकम् ॥ १३.१९५.१७ ॥
દિગ્ગજોની એ વાત સાંભળીને દેવો, પિતૃઓ અને મહાભાગ ઋષિઓ રેણુકની પૂજા કરવા લાગ્યા.