महाभारत · अध्याय 13.195
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.195.1
ततः पद्मप्रतीकाशः पद्मोद्भूतः पितामहः ।
उवाच वचनं देवान्वासवं च शचीपतिम् ॥ १३.१९५.१ ॥
तेव्हा कमलासारखा तेजस्वी, कमलातून जन्मलेला पितामह देवांना आणि शचीपती वासवाला हे वचन म्हणाला.
13.195.2
अयं महाबलो नागो रसातलचरो बली ।
तेजस्वी रेणुको नाम महासत्वपराक्रमः ॥ १३.१९५.२ ॥
हा महाबली नाग, रसातलात संचार करणारा, बलवान, तेजस्वी, रेणुक नावाचा, महान सत्त्व आणि पराक्रम असलेला आहे.
13.195.3
अतितेजस्विनः सर्वे महावीर्या महागजाः ।
धारयन्ति महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् ॥ १३.१९५.३ ॥
हे अत्यंत तेजस्वी, महापराक्रमी महागज पर्वत, वने आणि उपवनांसह संपूर्ण पृथ्वीला धारण करतात.
13.195.4
भवद्भिः समनुज्ञातो रेणुकस्तान्महागजान् ।
धर्मगुह्यानि सर्वाणि गत्वा पृच्छतु तत्र वै ॥ १३.१९५.४ ॥
तुमच्याकडून अनुमती मिळालेल्या रेणुकाने त्या महागजांकडे जाऊन तेथे धर्माची सर्व गुह्ये जरूर विचारावीत.
13.195.5
पितामहवचःक श्रुत्वा ते देवा रेणुकं तदा ।
प्रेषयामासुरव्यग्रा यत्र ते धरणीधराः ॥ १३.१९५.५ ॥
पितामहाचे वचन ऐकून त्या देवांनी निश्चिंतपणे रेणुकाला, जिथे ते पृथ्वी धारण करणारे गज होते तिथे पाठवले.
13.195.6
अनुज्ञातोऽस्मि देवैश्च पितृभिस्चक महाबलाः ।
धर्मगुह्यानि युष्माकं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः।
कथयध्वं महाभागा यद्वस्तत्त्वं मनीषितम् ॥ १३.१९५.६ ॥
देव आणि पितरांनी मला अनुमती दिली आहे. हे महाबलवान गजहो, तुमचे धर्मगुह्य मला तत्त्वतः ऐकायचे आहे. हे महाभाग्यवान हो, तुम्हांला जे सत्यतत्त्व इष्ट आहे ते सांगा.
13.195.7
कार्तिके मासि चाश्लेषा बहुलस्याष्टमी शिवा ।
तेन नक्षत्रयोगेन यो ददाति गुडौदनम्।
इमं मन्त्रं जपच्छ्राद्धे यताहारो ह्यकोपनः ॥ १३.१९५.७ ॥
कार्तिक महिन्यात, बहुल पक्षातील शुभ अष्टमीला, आश्लेषा नक्षत्राच्या योगात जो गूळ-भात दान करतो, त्याने श्राद्धात हा मंत्र जपावा; आहारात संयमी आणि क्रोधरहित असावे.
13.195.8
बलदेवप्रभृतयो ये नागा बलवत्तराः ।
अनन्ता ह्यक्षया नित्यं भोगिनः सुमहाबलाः ॥ १३.१९५.८ ॥
बलदेव इत्यादी जे नाग अत्यंत बलवान आहेत — अनंत, अक्षय, नेहमी फणा असलेले आणि अतिमहाबली.
13.195.9
तेषां कुलोद्भवा ये च महाभूता भुजङ्गमाः ।
ते मे बलिं प्रयच्छन्तु बलतेजोभिवृद्धये ॥ १३.१९५.९ ॥
त्यांच्या कुलात जन्मलेले जे महाभूत सर्प आहेत, त्यांनी बल आणि तेज वाढावे म्हणून मला बलि द्यावा.
13.195.10
यदा नारायणः श्रीमानुज्जहार वसुन्धराम् ।
तद्बलं तस्य देवस्य धरामुद्धरतस्तथा ॥ १३.१९५.१० ॥
श्रीमान नारायणाने जेव्हा वसुंधरेला उचलले, तेव्हा त्या देवाचे ते बल, आणि धरा उचलताना तेच बल प्रकट झाले.
13.195.11
एवमुक्त्वा बलिं तत्र वल्मीके तु निवेदयेत् ॥ १३.१९५.११ ॥
असे म्हणून तेथे वारुळावर बलि अर्पण करावा.
13.195.12
गजेन्द्रकुसुमाकीर्णं नीलवस्त्रानुलेपनम् ।
निर्वपेत्तं तु वल्मीके अस्तं याते दिवाकरे ॥ १३.१९५.१२ ॥
गजेंद्र-फुलांनी भरलेली, निळे वस्त्र आणि अनुलेप असलेली ती बलि, सूर्य मावळल्यावर वारुळावर अर्पण करावी.
13.195.13
एवं तुष्टास्ततः सर्वे अधस्ताद्भारपीडिताः ।
श्रमं तं नावबुध्यामो धारयन्तो वसुन्धराम् ॥ १३.१९५.१३ ॥
अशा प्रकारे संतुष्ट होऊन, खालून भाराने पीडित झालेले आम्ही सर्व पृथ्वीला धारण करत असतानाही तो श्रम जाणवला नाही.
13.195.14
एवं मन्यामहे सर्वे भारार्ता निरपेक्षिणः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा यद्युपोषितः ॥ १३.१९५.१४ ॥
अशा प्रकारे आम्ही सर्व भाराने पीडित असलो तरी निरपेक्ष आहोत असे मानतो; ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य किंवा शूद्र उपवास करत असेल तर.
13.195.15
एवं संवत्सरं कृत्वा दानं बहुफलं लभेत् ।
वल्मीके बलिमादाय तन्नो बहुफलं मतम् ॥ १३.१९५.१५ ॥
अशा प्रकारे एक वर्ष दान केल्यास बहुत फळ मिळते; वल्मीकावर बलि अर्पण करणे आमच्या मते अत्यंत फलदायी आहे.
13.195.16
ये च नागा महावीर्यास्त्रिषु लोकेषु कृत्स्नशः ।
कृतातिथ्या भवेयुस्ते शतं वर्षाणि तत्त्वतः ॥ १३.१९५.१६ ॥
तिन्ही लोकांत पूर्णपणे आतिथ्य मिळालेले महापराक्रमी नाग खरोखर शंभर वर्षे (तृप्त) राहोत.
13.195.17
दिग्गजानां च तच्छ्रुत्वा देवताः पितरस्तथा ।
ऋषयश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म रेणुकम् ॥ १३.१९५.१७ ॥
दिग्गजांचे ते वचन ऐकून देव, पितर आणि महाभाग्यवान ऋषी रेणुकाची पूजा करू लागले.