Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 13.197

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

13.197.1

ममाप्यनुमतो धर्मस्तं शृणुध्वं समाहिताः ।
नीलषण्डस्य शृङ्गाभ्यां गृहीत्वा मृत्तिकां तु यः ॥ १३.१९७.१ ॥

मेरा भी अनुमोदित यह धर्म है; एकाग्र होकर उसे सुनो — जो नीलषण्ड बैल के सींगों से मिट्टी लेकर…

13.197.2

अभिषेकं त्र्यहं कुर्यात्तस्य धर्मं निबोधत ।
शोधयेदशुभं सर्वमाधिपत्यं परत्र च ॥ १३.१९७.२ ॥

उसका धर्म जानो — तीन दिन अभिषेक करे; सभी अशुभ को शुद्ध करे, इस लोक और परलोक के आधिपत्य को भी।

13.197.3

यावच्च जायते मर्त्यस्तावच्छूरो भविष्यति ।
इदं चाप्यपरं गुह्यं सरहस्यं निबोधत ॥ १३.१९७.३ ॥

जब तक मनुष्य जन्म लेता है, तब तक वह शूर होगा। और यह एक और गुह्य रहस्य भी जानो।

13.197.4

प्रगृह्यौदुम्बरं पात्रं पक्वान्नं मधुना सह ।
सोमस्योत्तिष्ठमानस्यि पौर्णमास्यां बलिं हरेत् ॥ १३.१९७.४ ॥

गूलर की लकड़ी का पात्र लेकर, मधु के साथ पके अन्न को, सोम के उदय होते समय पूर्णिमा को बलि अर्पित करे।

13.197.5

तस्य धर्मफलं नित्यं श्रद्दधाना निबोधत ।
साध्या रुद्रास्तथाऽऽदित्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ॥ १३.१९७.५ ॥

उसके धर्मफल को सदा श्रद्धा से जानो — साध्य, रुद्र, आदित्य, विश्वेदेव तथा अश्विनौ।

13.197.6

मरुतो वसवश्चैव प्रतिगृह्णन्ति तं बलिम् ।
सोमश्च वर्धते तेन समुद्रश्च महोदधिः ॥ १३.१९७.६ ॥

मरुत और वसु भी उस बलि को ग्रहण करते हैं; उससे सोम बढ़ता है, और महासमुद्र भी बढ़ता है।

13.197.7

एष धर्मो मयोद्दिष्टः सरहस्यः सुखावहः ॥ १३.१९७.७ ॥

यह धर्म मेरे द्वारा कहा गया है, जो गुह्य रहस्य सहित है और सुख देने वाला है।

13.197.8

धर्मगुह्यानि सर्वाणि देवतानां महात्मनाम् ।
ऋषीणां चैव गुह्यानि यः पठेदाह्निकं सदा ॥ १३.१९७.८ ॥

देवताओं और महात्मा ऋषियों के सभी धर्मगुह्य रहस्य — जो प्रतिदिन का पाठ करता है, सदा।

13.197.9

शृणुयाद्वाऽनसूयुर्यः श्रद्दधानः समाहितः ।
नास्य विघ्नः प्रभवति भयं चास्य न विद्यते ॥ १३.१९७.९ ॥

जो निन्दारहित, श्रद्धावान् और एकाग्र होकर इसे सुनता है, उसके लिए विघ्न नहीं आता और उसे भय नहीं होता।

13.197.10

ये च धर्माः शुभाः पुण्याः सरहस्या उदाहृताः ।
तेषां धर्मफलं तस्य यः पठेत जितेन्द्रियः ॥ १३.१९७.१० ॥

जो शुभ और पुण्य धर्म रहस्य सहित कहे गए हैं, उनका धर्मफल उस जितेन्द्रिय को मिलता है जो इन्हें पढ़ता है।

13.197.11

नास्य पापं प्रभवति न च पापेन लिप्यते ।
पठेद्वा श्रावयेद्वाऽपि श्रुत्वा वा लभते फलम् ॥ १३.१९७.११ ॥

उसके पास पाप नहीं आता और वह पाप से लिप्त नहीं होता। पढ़े, या सुनाए, या सुनकर भी फल प्राप्त करता है।

13.197.12

भुञ्जते पितरो देवा हव्यं कव्यमथाक्षयम् ।
श्रावयंश्चापि विप्रेन्द्रान्पर्वसु प्रयतो नरः ॥ १३.१९७.१२ ॥

पितर और देवता हव्य तथा कव्य — अक्षय — ग्रहण करते हैं, जब प्रयत्नशील मनुष्य पर्वों पर श्रेष्ठ ब्राह्मणों को सुनाता है।

13.197.13

ऋषीणां देवतानां च पितॄणां चैव नित्यदा ।
भवत्यभिमतः श्रीमान्धर्मेषु प्रयतः सदा ॥ १३.१९७.१३ ॥

जो मनुष्य सदा धर्मकार्यों में सावधानी से लगा रहता है, वह ऋषियों, देवताओं और पितरों का सदा प्रिय और तेजस्वी हो जाता है।

13.197.14

कृत्वाऽपि पापकं कर्म महापातकवर्जितम् ।
रहस्यधर्मं श्रुत्वेमं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.१९७.१४ ॥

चाहे मनुष्य ने कोई पापकर्म किया हो, किन्तु महापातकों से रहित हो, तो भी इस रहस्य-धर्म को सुनकर वह सब पापों से मुक्त हो जाता है।

13.197.15

एतद्धर्मरहस्यं वै देवतानां नराधिप ।
व्यासोद्दिष्टं मया प्रोक्तं सर्वदेवनमस्कृतम् ॥ १३.१९७.१५ ॥

हे नरेश्वर! यह देवताओं का धर्म-रहस्य व्यास द्वारा उपदिष्ट है, जिसे मैंने कहा है; यह सभी देवताओं द्वारा पूजित है।

13.197.16

पृथिवी रत्नसंपूर्णा ज्ञानं चेदमनुत्तमम् ।
इदमेव ततः श्राव्यमिति मन्येत धर्मवित् ॥ १३.१९७.१६ ॥

पृथ्वी रत्नों से भरी हो, फिर भी यह ज्ञान सर्वोत्तम है; धर्म को जानने वाला इसी को सुनने योग्य माने।

13.197.17

नाश्रद्दधानाय न नास्तिकाय ।
न नष्टधर्मायि न निर्घृणाय।
न हेतुदुष्टाय गुरुद्विषे वा ।
नानात्मभूताय निवेद्यमेतत् ॥ १३.१९७.१७ ॥

यह ज्ञान न अश्रद्धालु को, न नास्तिक को, न धर्म खो चुके को, न निर्दयी को, न तर्क से भ्रष्ट को, न गुरु के द्वेषी को, और न विभाजित मन वाले को देना चाहिए।