মহাভারত · অধ্যায় 13.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.200.1
दानेन वर्ततेत्याह तपसा चैव भारत ।
तदेतन्मे मनोदुःशं व्यपोह त्वं पितामह।
किंस्वित्पृथिव्यां ह्येतन्मे भवाञ्शंसितुमर्हति ॥ १३.२००.१ ॥
যুধিষ্ঠির বললেন: হে ভারত, দানে ও তপস্যায় তা সম্পন্ন হয় বলা হয়। হে পিতামহ, আমার মনের এই সংশয় দূর করুন। পৃথিবীতে এটি কী? এ বিষয়ে আপনিই আমাকে বলতে যোগ্য।
13.200.2
शृणु यैर्धर्मनिरतैस्तपसा भावितात्मभिः ।
लोका ह्यसंशयं प्राप्ता दानपुण्यरतैर्नृपैः ॥ १३.२००.२ ॥
ভীষ্ম বললেন: শোনো। যাঁরা ধর্মনিষ্ঠ, তপস্যায় আত্মাকে শুদ্ধ করেছেন এবং দান ও পুণ্যে রত ছিলেন, সেই রাজারা নিঃসন্দেহে উত্তম লোক লাভ করেছেন।
13.200.3
सत्कृतश्च तथाऽऽत्रेयः शिष्येभ्यो ब्रह्म निर्गुणम् ।
उपदिश्य तदा राजन्गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.३ ॥
ভীষ্ম বললেন: সম্মানিত আত্রেয় শিষ্যদের নির্গুণ ব্রহ্মের উপদেশ দিয়ে, হে রাজন, তখন উত্তম লোকে গমন করেছিলেন।
13.200.4
शिबिरोशीनरः प्राणान्प्रियस्य तनयस्य च ।
ब्राह्मणार्थमुपाकृत्य नाकपृष्ठमितो गतः ॥ १३.२००.४ ॥
ভীষ্ম বললেন: উশীনরের পুত্র শিবি ব্রাহ্মণের জন্য নিজের প্রাণ ও প্রিয় পুত্রকে উৎসর্গ করে এখান থেকে স্বর্গপৃষ্ঠে গমন করেছিলেন।
13.200.5
प्रतर्दनः काशिपतिः प्रदाय तनयं स्वकम् ।
ब्राह्मणायातुलां कीर्तिमिह चामुत्र चाश्नुते ॥ १३.२००.५ ॥
ভীষ্ম বললেন: কাশীরাজ প্রতর্দন নিজের পুত্রকে ব্রাহ্মণকে দান করে, এখানে ও ওখানে, অতুল কীর্তি লাভ করেন।
13.200.6
रन्तिदेवश्च सांकृत्यो वसिष्ठाय महात्मने ।
अर्घ्यं प्रदाय विधिवल्लेभे लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.६ ॥
ভীষ্ম বললেন: সাংকৃতির পুত্র রন্তিদেব মহাত্মা বশিষ্ঠকে বিধিমতো অর্ঘ্য নিবেদন করে উত্তম লোক লাভ করেছিলেন।
13.200.7
दिव्यं शतशलाकं च यज्ञार्थं काञ्चनं शुभम् ।
छत्रं देवावृधो दत्त्वा ब्राह्मणायास्थितो दिवम् ॥ १३.२००.७ ॥
যজ্ঞের জন্য শত শলাকাযুক্ত দিব্য ও শুভ সোনার ছত্র দেবাবৃধ ব্রাহ্মণকে দান করে স্বর্গে গমন করেন।
13.200.8
भगवानम्बरीषश्च ब्राह्मणायामितौजसे ।
प्रदाय सकलं राष्ट्रं सुरोलकमवाप्तवान् ॥ १३.२००.८ ॥
ভগবান অম্বরীষ অমিততেজা ব্রাহ্মণকে সমস্ত রাষ্ট্র দান করে দেবলোক লাভ করেন।
13.200.9
सावित्रः कुण्डलं दिव्यं यानं च जनमेजयः ।
ब्राह्मणाय च गा दत्त्वा गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.९ ॥
সাবিত্র দিব্য কুণ্ডল, জনমেজয় দিব্য যান এবং ব্রাহ্মণদের গাভী দান করে শ্রেষ্ঠ লোক লাভ করেন।
13.200.10
वृषादर्भिश्च राजर्षी रत्नानि विविधानि च ।
रम्यांश्चावसथान्दत्त्वा द्विजेभ्यो दिवमागतः ॥ १३.२००.१० ॥
রাজর্ষি বৃষাদর্ভি বিবিধ রত্ন ও রম্য আবাস দ্বিজদের দান করে স্বর্গে এসেছিলেন।
13.200.11
निमी राष्ट्रं च वैदर्भिः कन्यां दत्त्वा महात्मने ।
अगस्त्याय गतः स्वर्गं सपुत्रपशुबान्धवः ॥ १३.२००.११ ॥
নিমি রাষ্ট্র ও বৈদর্ভী কন্যাকে মহাত্মা অগস্ত্যকে দান করে পুত্র, পশু ও বান্ধবসহ স্বর্গে গমন করেন।
13.200.12
जामदग्न्यश्च विप्राय भूमिं दत्त्वा महायशाः ।
रामोऽक्षयांस्तथा लोकाञ्जगाम मनसोऽधिकान् ॥ १३.२००.१२ ॥
মহাযশা জামদগ্ন্য রাম ব্রাহ্মণকে ভূমি দান করে মনের অতীত অক্ষয় লোক লাভ করেন।
13.200.13
अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतानि देवराट् ।
वसिष्ठो जीवयामास येन यातोऽक्षयां गतिम् ॥ १३.२००.१३ ॥
বৃষ্টি না হলে এবং মেঘ বর্ষণ না করলে সব প্রাণী কষ্ট পেল; তখন বশিষ্ঠ তাদের বাঁচিয়ে তুললেন, যার ফলে তিনি অক্ষয় গতি লাভ করলেন।
13.200.14
रामो दाशरथिश्चैव हुत्वा यज्ञेषु वै वसु ।
सगतो ह्यक्षयाँल्लोकान्यस्य लोके महद्यशः ॥ १३.२००.१४ ॥
দশরথের পুত্র রাম যজ্ঞে ধন আহুতি দিয়েছিলেন; তাই তিনি অক্ষয় লোক লাভ করেছিলেন; জগতে তাঁর যশ মহান।
13.200.15
कक्षसेनश्च राजर्षिर्वसिष्ठाय महात्मने ।
न्यासं यथावत्संन्यस्य जगामि सुमहायशः ॥ १३.२००.१५ ॥
রাজর্ষি কক্ষসেন মহাত্মা বশিষ্ঠের কাছে তাঁর গচ্ছিত ধন যথাযথভাবে সমর্পণ করে প্রস্থান করেন; তিনি অতি যশস্বী ছিলেন।
13.200.16
करंधमस्य पौत्रस्तु मरुत्तोऽविक्षितः सुतः ।
कन्यामाङ्गिरसे दत्त्वा दिवामाशु जगाम सः ॥ १३.२००.१६ ॥
করন্ধমের পৌত্র, অবিক্ষিতের পুত্র মরুত্ত আঙ্গিরসকে কন্যা দান করে দ্রুত স্বর্গে গমন করেন।
13.200.17
ब्रह्मदत्तश्च पाञ्चाल्यो राजा धर्मभृतांवरः ।
निधिं शङ्खमनुज्ञाप्य जगाम परमां गतिम् ॥ १३.२००.१७ ॥
পাঞ্চাল রাজা ব্রহ্মদত্ত, ধর্মধারীদের শ্রেষ্ঠ, নিধি ও শঙ্খের অনুমতি নিয়ে পরম গতি লাভ করেন।
13.200.18
राजा मित्रसहश्चैव वसिष्ठाय महात्मने ।
मदयन्तीं प्रियां भार्यां दत्त्वा च त्रिदिवं गतः ॥ १३.२००.१८ ॥
রাজা মিত্রসহ মহাত্মা বশিষ্ঠকে তাঁর প্রিয়া ভার্যা মদয়ন্তীকে দান করে ত্রিদিব (স্বর্গ) গমন করেন।
13.200.19
मनोः पुत्रश्च सुद्युम्नो लिखिताय महात्मने ।
दण्डमुद्धृत्य धर्मेण गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.१९ ॥
মনুর পুত্র সুদ্যুম্ন মহাত্মা লিখিতের জন্য দণ্ড তুলে ধর্মের বলে অনুত্তম লোকে গমন করেন।
13.200.20
सहस्रचित्यो राजर्षिः प्राणानिष्टान्महायशाः ।
ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.२० ॥
মহাযশা রাজর্ষি সহস্রচিত্য ব্রাহ্মণের জন্য নিজের প্রিয় প্রাণ ত্যাগ করে অনুত্তম লোকে গমন করেন।
13.200.21
सर्वकामैश्च सम्पूर्णं दत्त्वा वेश्म हिरण्मयम् ।
मौद्गल्याय गतः स्वर्गं शतद्युम्नो महीपतिः ॥ १३.२००.२१ ॥
সর্বকামে পরিপূর্ণ সোনার গৃহ মৌদ্গল্যকে দান করে রাজা শতদ্যুম্ন স্বর্গে গমন করেন।
13.200.22
भक्ष्यभोज्यस्य च कृतान्राशयः पर्वतोपमान् ।
शाण्डिल्याय पुरा दत्त्वा सुमन्युर्दिवमास्थितः ॥ १३.२००.२२ ॥
পর্বতসম ভক্ষ্যভোজ্যের স্তূপ পূর্বে শাণ্ডিল্যকে দান করে সুমন্যু স্বর্গে আরোহণ করেন।
13.200.23
नाम्ना च द्युतिमान्नाम साल्वराजो महाद्युतिः ।
दत्त्वा राज्यमृचीकाय गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.२३ ॥
দ্যুতিমান নামের মহাদ্যুতি সাল্বরাজ ঋচীককে রাজ্য দান করে অনুত্তম লোকে গমন করেন।
13.200.24
मदिराश्वश्च राजर्षिर्दत्त्वा कन्यां सुमध्यमाम् ।
हिरण्यहस्ताय गतो लोकान्देवैरधिष्ठितान् ॥ १३.२००.२४ ॥
রাজর্ষি মদিরাশ্ব সুমধ্যমা কন্যাকে হিরণ্যহস্তকে দান করে দেবতাদের অধিষ্ঠিত লোকে গমন করেন।
13.200.25
लोमपादश्च राजर्षिः शान्तां दत्त्वा सुतां प्रभुः ।
ऋश्यशृङ्गाय विपुलैः सर्वैः कामैरयुज्यत ॥ १३.२००.२५ ॥
রাজর্ষি লোমপাদ, প্রভু, নিজ কন্যা শান্তাকে দান করে ঋষ্যশৃঙ্গকে সর্বপ্রকার প্রচুর সুখভোগে যুক্ত করলেন।
13.200.26
कौत्साय दत्त्वा कन्यां तु हंसीं नाम यशस्विनीम् ।
गतोऽक्षयानतो लोकान्राजर्षिश्च भगीरथः ॥ १३.२००.२६ ॥
রাজর্ষি ভগীরথ কৌৎসকে যশস্বিনী হংসী নামে কন্যা দান করে অক্ষয় লোকে গমন করলেন।
13.200.27
दत्त्वा शतसहस्रं तु गवां राजा भगीरथः ।
स वत्सानां कोहलाय गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १३.२००.२७ ॥
রাজা ভগীরথ লক্ষ গাভী দান করে, বৎসসহ কোহলকে দিয়ে, অনুত্তম লোকে গমন করলেন।
13.200.28
एते चान्ये च बहवो दानेन तपसा च ह ।
युधिष्ठिर गताः स्वर्गं निवर्तन्ते पुनःपुनः ॥ १३.२००.२८ ॥
হে যুধিষ্ঠির, এঁরা এবং অন্য বহু ব্যক্তি দান ও তপস্যায় স্বর্গে গেছেন, কিন্তু তাঁরা বারবার ফিরে আসেন।
13.200.29
तेषां प्रतिष्ठिता कीर्तिर्यावत्स्थास्यति मेदिनी ।
गृहस्थैर्दानतपसा यैर्लोका वै विनिर्जिताः ॥ १३.२००.२९ ॥
দান ও তপস্যার দ্বারা যাঁরা লোক জয় করেছেন সেই গৃহস্থদের কীর্তি যতদিন পৃথিবী থাকবে ততদিন প্রতিষ্ঠিত থাকবে।
13.200.30
शिष्टानां चरितं ह्येतत्कीर्तितं मे युधिष्ठिर ।
दानयज्ञप्रजासर्गैरेते हि दिवमास्थिताः ॥ १३.२००.३० ॥
হে যুধিষ্ঠির, এটিই শিষ্টদের আচরণ, যা আমি তোমাকে বললাম। দান, যজ্ঞ ও সন্তানোৎপাদনের দ্বারা এঁরা স্বর্গ লাভ করেছেন।
13.200.31
दत्त्वा तु सततं तेऽस्तु कौरवाणां धुरन्धर ।
दानयज्ञक्रियायुक्ता बुद्धिर्धर्मोपचायिनी ॥ १३.२००.३१ ॥
হে কৌরবদের ধুরন্ধর, তোমার বুদ্ধি সর্বদা দান ও যজ্ঞক্রিয়ায় নিযুক্ত থেকে ধর্মবর্ধনকারী হোক।
13.200.32
यत्र ते नृपशार्दूल सन्देहो वै भविष्यति ।
श्वः प्रभाते हि वक्ष्यामि सन्ध्या हि समुपस्थिता ॥ १३.२००.३२ ॥
হে নৃপশ্রেষ্ঠ, তোমার যে বিষয়ে সন্দেহ হবে, আমি কাল প্রভাতে তা বলব; কারণ এখন সন্ধ্যা উপস্থিত।