มหาภารตะ · อัธยายะ 13.202
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.202.1
अनुशास्य शुभैर्वाक्यैर्भीष्ममाह महामतिः ।
प्रीत्या पुनः स शुश्रूषुर्वचनं यद्युधिष्ठिरः ॥ १३.२०२.१ ॥
ภีษมะกล่าวกับเขาด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคลเพื่อให้โอวาท ผู้มีปัญญายิ่งนั้นจึงกล่าวต่อภีษมะ ด้วยความรักใคร่ ยุธิษฐิระผู้ใคร่ฟังนั้นจึงฟังถ้อยคำของท่านอีกครั้ง
13.202.2
पितामहो मे विप्रर्षे भीष्मं कालवशं गतम् ।
किमपृच्छत्तदा राजा सर्वसामाजिकं हितम् ॥ १३.२०२.२ ॥
ข้าแต่ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ปู่ของข้าภีษมะซึ่งกำลังตกอยู่ในอำนาจแห่งกาลเวลา พระราชาได้ทรงถามท่านในตอนนั้นว่าอะไรเป็นประโยชน์แก่ที่ประชุมทั้งปวง
13.202.3
उभयोर्लोकयोर्युक्तं पुरुषार्थमनुत्तमम् ।
तन्मे वद महाप्राज्ञ श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२०२.३ ॥
โปรดบอกข้าถึงปุรุษารถะอันสูงสุดที่เหมาะแก่ทั้งสองโลก ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง ข้าอยากฟังยิ่งนัก
13.202.4
भूय एव महाराज शृणु धर्मसमुच्चयम् ।
यदपृच्छत्तदा राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १३.२०२.४ ॥
มหาราชเอ๋ย จงฟังอีกครั้งถึงการรวบรวมธรรมที่ยุธิษฐิระ โอรสของกุนตี ได้ทรงถามในตอนนั้น
13.202.5
शरतल्पगतं भीष्मं सर्वपार्थिवसन्निधौ ।
अजातशत्रुः प्रीतात्मा पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १३.२०२.५ ॥
เมื่อภีษมะนอนอยู่บนเตียงลูกศร ต่อหน้าพระราชาทั้งปวง อชาตศัตรู (ยุธิษฐิระ) ด้วยพระทัยที่ชื่นชม ได้ตรัสอีกครั้ง
13.202.6
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारदः ।
श्रूयतां मे हि वचनमर्थित्वात्प्रब्रवीम्यहम् ॥ १३.२०२.६ ॥
ปู่ผู้เป็นที่เคารพ ผู้มีปัญญายิ่ง ผู้เชี่ยวชาญในคัมภีร์ทั้งปวง ขอท่านโปรดฟังถ้อยคำของข้า เพราะข้าถาม ข้าจึงกล่าว
13.202.7
परावरज्ञो भूतानां दयावान्सर्वजन्तुषु ।
आगमैर्बहुभिः प्रीतो भवान्नः परमं कुले ॥ १३.२०२.७ ॥
ท่านรู้ทั้งอดีตและอนาคตของสรรพสัตว์ มีความเมตตาต่อสัตว์ทั้งหลาย ทั้งยังโปรดปรานคำสอนโบราณมากมาย และท่านเป็นผู้สูงสุดในตระกูลของพวกเรา
13.202.8
त्वादृशो दुर्लभो लोके साम्प्रतं ज्ञानसंयुतः ।
भवता गुरुणा चैव धन्याश्चैव वयं प्रभो ॥ १३.२०२.८ ॥
ในโลกปัจจุบัน ผู้ที่มีความรู้เช่นท่านนั้นหาได้ยาก ข้าแต่พระองค์ พวกข้าเป็นผู้มีบุญที่ได้มีครูเช่นท่าน
13.202.9
अयं स कालः सम्प्राप्तो दुर्लभैर्ज्ञातिबान्धवैः ।
शास्ता तु नास्ति नः कश्चित्त्वदृते पुरुषर्षभ ॥ १३.२०२.९ ॥
ถึงเวลาแล้ว ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ในหมู่ญาติและพี่น้องที่หาได้ยากของพวกเรา ไม่มีผู้ใดเป็นครูสั่งสอนพวกเรานอกจากท่าน
13.202.10
तस्माद्धर्मार्थसहितमायत्यां च हितोदयम् ।
आश्चर्यं परमं वाक्यं श्रोतुमिच्छामि भारत ॥ १३.२०२.१० ॥
ฉะนั้น ข้าแต่ภารตะ ข้าปรารถนาจะฟังถ้อยคำอันสูงสุดและน่าอัศจรรย์ ที่ประกอบด้วยธรรมและทรัพย์ ซึ่งนำความดีงามมาสู่อนาคต
13.202.11
अयं नारायणः श्रीमन्सर्वपार्थिवसन्निधौ ।
भवन्तं बहुमानाच्च प्रणयाच्चैव सेवते ॥ १३.२०२.११ ॥
ท่านนารายณ์ผู้รุ่งเรืองนี้ ต่อหน้าพระราชาทั้งปวง ย่อมรับใช้ท่านด้วยความเคารพอย่างยิ่งและความรักใคร่
13.202.12
अस्यैव तु समक्षं नः पार्तिवानां तथैव च ।
इतिवृत्तं पुराणं च श्रोतॄणां परमं हितम् ॥ १३.२०२.१२ ॥
ต่อหน้าท่านนารายณ์นี้ และต่อหน้าพวกเรากับพระราชาทั้งหลายเช่นกัน ประวัติศาสตร์และปุราณะเป็นประโยชน์สูงสุดแก่ผู้ฟัง
13.202.13
यदि तेऽहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः सहितोऽनघ ।
मत्प्रियार्थं हि कौरव्य स्नेहाद्भाषितुमर्हसि ॥ १३.२०२.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป หากท่านเห็นข้าควรได้รับความเมตตา ท่านพร้อมด้วยพี่น้องของท่าน ข้าแต่โอรสของกุรุ โปรดกล่าวด้วยความรักใคร่เพื่อความยินดีของข้า
13.202.14
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहादागतविक्लवः ।
प्रविबन्निव तं दृष्ट्वा भीष्मो वचनमब्रवीत् ॥ १३.२०२.१४ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเขา ภีษมะผู้เปี่ยมด้วยความรักใคร่จนสั่นไหว มองดูเขาราวกับถูกผูกมัดไว้ จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
13.202.15
शृणु राजन्पुरावृत्तिमितिहासं पुरातनम् ।
एतावदुक्त्वा गाङ्गेयः प्रणम्य शिरसा हरिम्।
धर्मराजं समीक्ष्येदं पुनर्वक्तुं समारभत् ॥ १३.२०२.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังเรื่องราวในอดีต ตำนานโบราณ กล่าวเท่านี้แล้ว พระโอรสแห่งคงคาก้มศีรษะถวายแด่หริ มองดูพระธรรมราชา แล้วจึงเริ่มกล่าวอีกครั้ง