મહાભારત · અધ્યાય 13.224

13.224.1

भगवन्देवदेवेश लोकपालनमस्कृत ।
प्रसादात्ते महादेव श्रुता मे कर्मणां गतिः ॥ १३.२२४.१ ॥

હે ભગવન્, દેવોના દેવ, લોકપાલો વડે નમસ્કૃત! હે મહાદેવ, આપની કૃપાથી મેં કર્મોની ગતિ સાંભળી છે.

सङ्गृहीतं च तत्सर्वं तत्वतोऽमृतसंनिभम् ।
कर्मणा ग्रथितं सर्वमिति वेद शुभाशुभम् ॥ १३.२२४.२ ॥

તે સર્વને મેં તત્ત્વતઃ અમૃત સમાન ગ્રહણ કર્યું છે. સર્વ કર્મથી ગૂંથાયેલું છે; શુભ અને અશુભ હું જાણું છું.

गोवत्सवच्च जननीं निम्नं सलिलवत्तथा ।
कर्तारं स्वकृतं कर्म नित्यं तदनुधावति ॥ १३.२२४.३ ॥

વાછરડું જેમ પોતાની માતા ગાયની પાછળ દોડે છે અને પાણી જેમ નીચાણ તરફ વહે છે, તેમ સ્વકૃત કર્મ હંમેશાં પોતાના કર્તાની પાછળ દોડે છે.

कृतस्य कर्मणश्चेह नाशो नास्तीति निश्चयः ।
अशुभस्य शुभस्यापि तदप्युपगतं मया ॥ १३.२२४.४ ॥

અહીં કરેલા કર્મનો નાશ નથી, એવો મારો નિશ્ચય છે. શુભ અને અશુભ બંને માટે આ લાગુ પડે છે, એ પણ મેં સ્વીકાર્યું છે.

भूय एव महादेव वरद प्रीतिवर्धन ।
कर्मणां गतिमाश्रित्य संशयान्मोक्तुमर्हसि ॥ १३.२२४.५ ॥

હે મહાદેવ, વરદાતા, પ્રીતિ વધારનારા! કર્મોની ગતિનો આશ્રય લઈને ફરીથી મને સંશયમાંથી મુક્ત કરવા આપ યોગ્ય છો.

यत्ते विवक्षितं देवि गुह्यमप्यसितेक्षणे ।
तत्सर्वं निर्विशंका त्वं पृच्छ मां शुभलक्षणे ॥ १३.२२४.६ ॥

હે દેવી, કાળાં નેત્રોવાળી! તું જે કહેવા ઇચ્છે છે, તે ગુપ્ત હોય તો પણ, નિઃશંકપણે બધું મને પૂછ, હે શુભલક્ષણા!

एवं व्यवस्थिते लोके कर्ममां वृषभध्वज ।
कृत्वा तत्पुरुषः कर्म शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२२४.७ ॥

હે વૃષભધ્વજ! જગત આ રીતે વ્યવસ્થિત હોય ત્યારે, માણસ શુભ અથવા તેનાથી વિપરીત કર્મ કરીને...

कर्मणः सुकृतस्येह कदा भुङ्क्ते फलं पुनः ।
इह वा प्रेत्य वा देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२४.८ ॥

હે દેવ! શુભ કર્મનું ફળ ક્યારે અહીં ફરી ભોગવાય છે, કે મૃત્યુ પછી, તે મને કહેવું યોગ્ય છે.

स्थाने संशयितं देवि तद्धि गुह्यतमं नृषु ।
त्वत्प्रियार्थं प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं शुभानने ॥ १३.२२४.९ ॥

હે દેવી! આ સંશય યોગ્ય છે, કારણ કે તે મનુષ્યોમાં અત્યંત ગુપ્ત છે. તારા પ્રિય માટે, હે શુભાનના દેવી, હું આ ગુપ્ત વાત કહીશ.

पूर्वदेहकृतं कर्म भुञ्जते तदिह प्रजाः ।
इहैव यत्कृतं पुंसां तत्परत्र फलिष्यतै।
एषा व्यवस्थितिर्देवि मानुषेष्वेव दृश्यते ॥ १३.२२४.१० ॥

પ્રાણીઓ પૂર્વ દેહમાં કરેલા કર્મનું ફળ અહીં ભોગવે છે; અહીં મનુષ્યોએ કરેલું પરલોકમાં ફળશે. હે દેવી, આ વ્યવસ્થા મનુષ્યોમાં જ જોવા મળે છે.

देवानामसुराणां च अमरत्वात्तपोबलात् ।
एकेनैव शरीरेण भुज्यते कर्मणां फलम्।
मानुषैर्न तथा देवि अन्तरं त्वेतदिष्यते ॥ १३.२२४.११ ॥

દેવો અને અસુરોને અમરતા અને તપોબળને કારણે એક જ શરીરથી કર્મફળ ભોગવાય છે. હે દેવી, મનુષ્યો માટે એવું નથી; આ જ ભેદ માનવામાં આવે છે.