महाभारत · अध्याय 13.224

13.224.1

भगवन्देवदेवेश लोकपालनमस्कृत ।
प्रसादात्ते महादेव श्रुता मे कर्मणां गतिः ॥ १३.२२४.१ ॥

हे भगवन्, देवांचे देव, लोकपालांनी नमस्कृत! हे महादेवा, तुमच्या कृपेने मी कर्मांची गती ऐकली आहे.

सङ्गृहीतं च तत्सर्वं तत्वतोऽमृतसंनिभम् ।
कर्मणा ग्रथितं सर्वमिति वेद शुभाशुभम् ॥ १३.२२४.२ ॥

ते सर्व मी तत्त्वतः अमृतासमान आत्मसात केले आहे. सर्व काही कर्माने गुंफलेले आहे; शुभ आणि अशुभ मी जाणतो.

गोवत्सवच्च जननीं निम्नं सलिलवत्तथा ।
कर्तारं स्वकृतं कर्म नित्यं तदनुधावति ॥ १३.२२४.३ ॥

वासरू जसे आपल्या आईमागे धावते आणि पाणी जसे खालच्या दिशेने वाहते, तसेच स्वतः केलेले कर्म नेहमी त्याच्या कर्त्याच्या मागे धावते.

कृतस्य कर्मणश्चेह नाशो नास्तीति निश्चयः ।
अशुभस्य शुभस्यापि तदप्युपगतं मया ॥ १३.२२४.४ ॥

येथे केलेल्या कर्माचा नाश होत नाही, हा माझा निश्चय आहे. शुभ आणि अशुभ दोन्हीलाही हे लागू होते, हेही मी मान्य केले आहे.

भूय एव महादेव वरद प्रीतिवर्धन ।
कर्मणां गतिमाश्रित्य संशयान्मोक्तुमर्हसि ॥ १३.२२४.५ ॥

हे महादेवा, वरदायका, प्रीती वाढवणाऱ्या! कर्माची गती आश्रय करून पुन्हा मला संशयातून मुक्त करण्यास आपण योग्य आहात.

यत्ते विवक्षितं देवि गुह्यमप्यसितेक्षणे ।
तत्सर्वं निर्विशंका त्वं पृच्छ मां शुभलक्षणे ॥ १३.२२४.६ ॥

हे देवी, काळ्या डोळ्यांच्या! तू जे सांगू इच्छितेस, ते गुप्त असले तरी, निःशंकपणे सर्व मला विचार, हे शुभलक्षणे!

एवं व्यवस्थिते लोके कर्ममां वृषभध्वज ।
कृत्वा तत्पुरुषः कर्म शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२२४.७ ॥

हे वृषभध्वज! जग अशा व्यवस्थेत असताना, माणूस शुभ किंवा त्याच्या उलट कर्म करून...

कर्मणः सुकृतस्येह कदा भुङ्क्ते फलं पुनः ।
इह वा प्रेत्य वा देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२४.८ ॥

हे देवा! शुभ कर्माचे फळ इथे कधी पुन्हा भोगले जाते, किंवा मृत्यूनंतर, ते मला सांगणे योग्य आहे.

स्थाने संशयितं देवि तद्धि गुह्यतमं नृषु ।
त्वत्प्रियार्थं प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं शुभानने ॥ १३.२२४.९ ॥

हे देवी! हे संशयास्पद योग्यच आहे, कारण ते मनुष्यांमध्ये अत्यंत गुप्त आहे. तुझ्या प्रियासाठी, हे शुभानने देवी, मी ही गुप्त गोष्ट सांगेन.

पूर्वदेहकृतं कर्म भुञ्जते तदिह प्रजाः ।
इहैव यत्कृतं पुंसां तत्परत्र फलिष्यतै।
एषा व्यवस्थितिर्देवि मानुषेष्वेव दृश्यते ॥ १३.२२४.१० ॥

प्राणी पूर्वदेहात केलेल्या कर्माचे फळ येथे भोगतात; येथे माणसांनी केलेले कर्म परलोकात फळ देईल. हे देवी, ही व्यवस्था माणसांमध्येच दिसते.

देवानामसुराणां च अमरत्वात्तपोबलात् ।
एकेनैव शरीरेण भुज्यते कर्मणां फलम्।
मानुषैर्न तथा देवि अन्तरं त्वेतदिष्यते ॥ १३.२२४.११ ॥

देव व असुर यांना अमरत्व आणि तपोबलामुळे एकाच शरीराने कर्मफळ भोगले जाते. हे देवी, माणसांबाबत तसे नाही; हाच फरक मानला जातो.