ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.224

13.224.1

भगवन्देवदेवेश लोकपालनमस्कृत ।
प्रसादात्ते महादेव श्रुता मे कर्मणां गतिः ॥ १३.२२४.१ ॥

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ! ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ।

सङ्गृहीतं च तत्सर्वं तत्वतोऽमृतसंनिभम् ।
कर्मणा ग्रथितं सर्वमिति वेद शुभाशुभम् ॥ १३.२२४.२ ॥

ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੱਤਵਤਃ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਮ ਨਾਲ ਗੁੰਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।

गोवत्सवच्च जननीं निम्नं सलिलवत्तथा ।
कर्तारं स्वकृतं कर्म नित्यं तदनुधावति ॥ १३.२२४.३ ॥

ਵੱਛਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।

कृतस्य कर्मणश्चेह नाशो नास्तीति निश्चयः ।
अशुभस्य शुभस्यापि तदप्युपगतं मया ॥ १३.२२४.४ ॥

ਇੱਥੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।

भूय एव महादेव वरद प्रीतिवर्धन ।
कर्मणां गतिमाश्रित्य संशयान्मोक्तुमर्हसि ॥ १३.२२४.५ ॥

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣਾ ਆਪ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।

यत्ते विवक्षितं देवि गुह्यमप्यसितेक्षणे ।
तत्सर्वं निर्विशंका त्वं पृच्छ मां शुभलक्षणे ॥ १३.२२४.६ ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ! ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗੁਪਤ ਹੋਵੇ, ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਲੱਖਣੀਏ!

एवं व्यवस्थिते लोके कर्ममां वृषभध्वज ।
कृत्वा तत्पुरुषः कर्म शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२२४.७ ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ! ਸੰਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਮ ਕਰਕੇ...

कर्मणः सुकृतस्येह कदा भुङ्क्ते फलं पुनः ।
इह वा प्रेत्य वा देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२४.८ ॥

ਹੇ ਦੇਵ! ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਕਦੋਂ ਮੁੜ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

स्थाने संशयितं देवि तद्धि गुह्यतमं नृषु ।
त्वत्प्रियार्थं प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं शुभानने ॥ १३.२२४.९ ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਯੋਗ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।

पूर्वदेहकृतं कर्म भुञ्जते तदिह प्रजाः ।
इहैव यत्कृतं पुंसां तत्परत्र फलिष्यतै।
एषा व्यवस्थितिर्देवि मानुषेष्वेव दृश्यते ॥ १३.२२४.१० ॥

ਜੀਵ ਪਹਿਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲੇਗਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

देवानामसुराणां च अमरत्वात्तपोबलात् ।
एकेनैव शरीरेण भुज्यते कर्मणां फलम्।
मानुषैर्न तथा देवि अन्तरं त्वेतदिष्यते ॥ १३.२२४.११ ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਤਪ-ਬਲ ਕਾਰਨ, ਇੱਕੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਅੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।