มหาภารตะ · อัธยายะ 13.248
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.248.1
एवमुक्त्वा महादेवः श्रोतुकामः स्वयं प्रभुः ।
अनुकूलां प्रियां भार्यां पार्श्वस्तामभ्यभाषत ॥ १३.२४८.१ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระมหาเทพผู้เป็นเจ้า ผู้ปรารถนาจะฟัง ได้ตรัสแก่พระชายาผู้ถูกใจและเป็นที่รัก ซึ่งยืนอยู่เคียงข้างพระองค์
13.248.2
परावरज्ञे धर्माणां तपोवननिवासिनाम् ।
दीक्षाविधिदमोपेते सततं व्रतचारिणि।
पृच्छामि त्वां वरारोहे पृष्टा वद ममेप्सितम् ॥ १३.२४८.२ ॥
ดูก่อนผู้รู้ทั้งธรรมที่สูงและต่ำ ผู้อยู่ในอาศรมตบะ ผู้ประกอบด้วยวิธีการรับทีกษาและการข่มใจ ผู้ประพฤติวัตรอยู่เสมอ ดูก่อนผู้มีสะโพกงาม เราถามท่าน ขอท่านจงบอกสิ่งที่เราปรารถนาจะรู้ เมื่อเราถามแล้ว
13.248.3
सावित्री ब्रह्मणः पत्नी कौशिकस्य शची शुभा ।
लक्ष्मीर्विष्णोः प्रिया भार्या धृतिर्भार्या यमस्य तु ॥ १३.२४८.३ ॥
สาวิตรีเป็นชายาของพระพรหม ศจีผู้มงคลเป็นชายาของเการศิกะ (พระอินทร์) พระลักษมีเป็นชายาที่รักของพระวิษณุ ส่วนพระธฤติเป็นชายาของพระยม
13.248.4
मार्कण्डेयस्य धूमोर्णा ऋद्धिर्वैश्रवणस्य तु ।
वरुणस्य प्रिया गौरी सवितुश्च सुवर्चला ॥ १३.२४८.४ ॥
ธูโมรณาเป็นชายาของมารกัณเฑยะ ฤทธิเป็นชายาของไวศรวณะ (กุเบระ) เคารีเป็นที่รักของพระวรุณ ส่วนสุวรรจลาเป็นชายาของสวิตฤ
13.248.5
रोहिणी शशिनो भार्या स्वाहा चाग्नेरनिन्दिता ।
काश्यपस्यादितिश्चैव वसिष्ठस्याप्यरुन्धती ॥ १३.२४८.५ ॥
โรหิณีเป็นชายาของพระจันทร์ สวาหาผู้ไม่มีใครติเตียนเป็นชายาของพระอัคนี อทิติเป็นชายาของกัศยปะ และอรุนธตีก็เป็นชายาของวสิษฐ์
13.248.6
एताश्चान्याश्च देव्यस्तु सर्वास्ताः पतिदेवताः ।
श्रूयन्ते लोकविख्यातास्त्वया चैव सहोषिताः ॥ १३.२४८.६ ॥
เทวีเหล่านี้และเทวีอื่นๆ ทั้งหมดต่างถือสามีเป็นเทวดาของตน เป็นที่กล่าวขานรู้จักกันทั่วโลก และเทวีเหล่านั้นก็เคยอยู่ร่วมกับพระองค์เช่นกัน
13.248.7
ताभिश्च पूजिताऽपि त्वमनुवृत्त्यनुभाषणैः ।
तस्मात्तु परिपृच्छामि धर्मज्ञे लोकसम्मते ॥ १३.२४८.७ ॥
แม้ท่านได้รับการเคารพจากเทวีเหล่านั้น และท่านเองก็ได้ให้เกียรติแก่เทวีเหล่านั้นด้วยการประพฤติและวาจาอันเป็นที่ชื่นใจ เพราะฉะนั้น เราจึงถามท่าน ดูก่อนผู้รู้ธรรม ผู้เป็นที่นับถือของโลก
13.248.8
स्त्रीधर्मं श्रोतुमिच्छामि त्वयैव समुदाहृतम् ।
सध्रमचारिणी मे त्वं लोकसन्धारिणी तथा ॥ १३.२४८.८ ॥
เราปรารถนาจะฟังธรรมของสตรี ดังที่ท่านเองได้อธิบายไว้ ท่านเป็นผู้ร่วมประพฤติธรรมกับเรา และยังค้ำจุนโลกด้วย
13.248.9
अयं हि स्त्रीगणस्त्वां तु अनुयाति न मुञ्चति ।
त्वत्प्रसादाद्धितं श्रोतुं स्त्रीवृत्तं शुभलक्षणम् ॥ १३.२४८.९ ॥
หมู่สตรีเหล่านี้ตามท่านไปและไม่ละทิ้งท่าน ด้วยพระคุณของท่าน การได้ฟังความประพฤติของสตรีอันมีลักษณะมงคลนั้นย่อมเป็นประโยชน์
13.248.10
त्वया चोक्तं विशेषेण गुणभूतं हि तिष्ठति ।
स्त्रिय एव सदा लोके स्त्रीगणस्य गतिः प्रिये ॥ १३.२४८.१० ॥
สิ่งที่ท่านกล่าวนั้นตั้งอยู่โดยเฉพาะในฐานะคุณความดี ดูก่อนที่รัก ในโลกนี้ มีแต่สตรีเท่านั้นที่เป็นทางไปของหมู่สตรีเสมอ
13.248.11
शश्वद्गौर्गोषु गच्छेत नान्यत्र रमते नरः ।
एवं लोकगतिर्देवि आदिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२४८.११ ॥
วัวย่อมไปหาวัวเสมอไป ชายย่อมไม่ยินดีในที่อื่น ดูก่อนเทวี นี่เป็นวิถีของโลกที่ดำเนินมาตั้งแต่ต้น
13.248.12
प्रमदोक्तं तु यत्किञ्चित्तत्स्त्रीषु बहुमन्यते ।
न तथा मन्यते स्त्रीषु पुरुषोक्तमनिन्दिते ॥ १३.२४८.१२ ॥
ถ้อยคำใดที่สตรีกล่าว ในหมู่สตรีย่อมได้รับการนับถืออย่างยิ่ง แต่ถ้อยคำที่บุรุษกล่าวนั้น ในหมู่สตรีกลับไม่ได้รับการนับถือเช่นนั้น ดูก่อนผู้ไม่มีใครติเตียน
13.248.13
त्वयैष विदितो ह्यर्थः स्त्रीणां धर्मः सनातनः ।
तस्मात्त्वां प्रति पृच्छामि पृष्टा वद ममेप्सितम् ॥ १३.२४८.१३ ॥
ท่านรู้ธรรมอันเป็นนิรันดร์ของสตรีนี้เป็นอย่างดี เพราะฉะนั้น เราจึงถามท่าน ขอท่านผู้ถูกถามจงกล่าวสิ่งที่เราปรารถนา
13.248.14
एवमुक्ता तदा देवी महादेवेन शोभना ।
सोद्वेगा च सलज्जा च नावदत्तत्र किञ्चन।
पुनः पुनस्तदा देवी देवः किमिति चाब्रवीत् ॥ १३.२४८.१४ ॥
เมื่อพระมหาเทพตรัสดังนั้น เทวีผู้งดงามก็มิได้กล่าวสิ่งใดในที่นั้น ด้วยความกระวนกระวายและความเขินอาย เทวะจึงตรัสถามเทวีซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า "เป็นอะไรไป"
13.248.15
भगवन्देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत ।
त्वदन्तिके मया वक्तुं स्त्रीणां धर्मः कथं भवेत् ॥ १३.२४८.१५ ॥
ดูก่อนพระผู้เป็นเจ้า ดูก่อนเจ้าแห่งเทวดา ผู้เทวดาและอสูรต่างนอบน้อม ในที่เฉพาะพระพักตร์พระองค์ หม่อมฉันจะพูดถึงธรรมของสตรีได้อย่างไร
13.248.16
मन्नियोगादवश्यं तु वक्तव्यं तु मम प्रिये ॥ १३.२४८.१६ ॥
ดูก่อนที่รัก ด้วยพระบัญชาของเรา เธอจำต้องพูดแน่นอน
13.248.17
इमा नद्यो महादेव सर्वतीर्थोदकान्विताः ।
उपस्पर्शनहेतोस्त्वां न त्यजन्ति समीपतः ॥ १३.२४८.१७ ॥
ดูก่อนมหาเทพ แม่น้ำเหล่านี้ เต็มไปด้วยน้ำจากท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง ย่อมไม่ละทิ้งพระองค์ไปจากที่ใกล้ เพื่อการชำระล้างทั้งหลาย
13.248.18
एताभिः सह सम्मन्त्र्य प्रवक्ष्यामि तवेप्सितम् ।
अयुक्तं सत्सु तन्त्रेषु तानतिक्रम्य भाषितुम् ॥ १३.२४८.१८ ॥
หม่อมฉันจะปรึกษากับแม่น้ำเหล่านี้แล้วจึงกล่าวสิ่งที่พระองค์ปรารถนา เพราะการพูดล่วงเกินคำปรึกษานั้นไม่เหมาะสมในที่ประชุมของผู้ดี
13.248.19
मया सम्मानिताश्चैव भविष्यन्ति सरिद्वराः ॥ १३.२४८.१९ ॥
แม่น้ำอันประเสริฐทั้งหลายจะได้รับการเคารพจากหม่อมฉันเช่นกัน
13.248.20
इति मत्वा महादेवी नदीर्देवीः समाह्वयत् ।
विपाशां च वितस्त्यां च चन्द्रभागां सरस्वतीम् ॥ १३.२४८.२० ॥
ดังนั้น พระมหาเทวีทรงดำริเช่นนี้แล้ว จึงทรงเรียกเทวีแห่งแม่น้ำทั้งหลาย ได้แก่ วิปาศา วิตัสตา จันทรภาคา และสรัสวดี
13.248.21
शतद्रुं देविक्तां सिन्धुं गौतमीं कौशिकीं तथा ।
यमुनां नर्मदां चैव कावेरीमथ निम्नगाम् ॥ १३.२४८.२१ ॥
ศตรุ เทวิกา สินธุ เคาตมี เกาศิกี และยมุนา นรมทา และกาเวรี แม่น้ำที่ไหลลงสู่ที่ต่ำ
13.248.22
तथा देवनदीं गङ्गां श्रेष्ठां त्रिपथगां शुभाम् ।
सर्वतीर्थोदकवहां सर्वपापविनाशिनीम्।
एता नदीः समाहूय समुद्वीक्ष्येदमब्रवीत् ॥ १३.२४८.२२ ॥
คงคาผู้เป็นแม่น้ำของเทวดา ประเสริฐยิ่ง มงคล ไหลผ่านสามทาง นำน้ำของท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง และทำลายบาปทั้งสิ้น ครั้นเรียกแม่น้ำเหล่านี้มาแล้วมองดูทั่วกัน คงคาจึงกล่าวดังนี้
13.248.23
हे पुण्याः सरितः श्रेष्ठाः सर्वपापविनाशिकाः ।
ज्ञानविज्ञानसम्पन्नाः शृणुध्वं वचनं मम ॥ १३.२४८.२३ ॥
ดูก่อนแม่น้ำผู้บริสุทธิ์และประเสริฐ ผู้ทำลายบาปทั้งปวง ผู้ประกอบด้วยความรู้และปัญญา จงฟังถ้อยคำของเรา
13.248.24
अयं भगवता प्रश्न उक्तः स्त्रीधर्ममाश्रितः ।
न चैकया मया साद्यं तस्माद्वस्त्वानयाम्यहम् ॥ १३.२४८.२४ ॥
คำถามนี้พระผู้เป็นเจ้าได้ตรัสถามเกี่ยวกับธรรมของสตรี แต่เราผู้เดียวไม่อาจทำให้สำเร็จได้ เพราะฉะนั้นเราจะนำเรื่องนี้มาให้ที่นี่
13.248.25
युष्माभिस्तद्विचार्यैवं वक्तुमिच्छामि शोभनाः ।
तत्कथं देवदेवाय वाच्यः स्त्रीधर्म उत्तमः ॥ १३.२४८.२५ ॥
ดูก่อนผู้เป็นมงคลทั้งหลาย เราประสงค์ให้ท่านพิจารณาเรื่องนี้แล้วกล่าวออกมา ธรรมอันสูงสุดของสตรีจะกล่าวแก่เทพผู้เป็นเทพเจ้าของเทพทั้งหลายได้อย่างไร
13.248.26
इति पृष्टास्तथा देव्या महानद्यश्चकम्पिरे ।
तासां श्रेष्ठतमा गङ्गा वचनं त्ववेमब्रवीत् ॥ १३.२४८.२६ ॥
เมื่อเทวีตรัสถามดังนี้ แม่น้ำใหญ่ทั้งหลายก็หวั่นไหว ในบรรดาแม่น้ำเหล่านั้น คงคาผู้ประเสริฐยิ่งได้กล่าวถ้อยคำนี้
13.248.27
धन्याश्चानुगृहीताः स्म अनेन वचनेन ते ।
या त्वं सुरासुरैर्मान्या नदीराद्रियसेऽनघे ॥ १३.२४८.२७ ॥
พวกเราเป็นผู้มีบุญและได้รับความเมตตาด้วยถ้อยคำของท่าน ดูก่อนผู้ไร้บาป ท่านเป็นราชินีของแม่น้ำ เป็นผู้ที่เทวดาและอสูรเคารพนับถือ ท่านจึงได้รับความยกย่อง
13.248.28
तवैवार्हति कल्याणि एवं सान्त्वप्रसादनम् ।
अशक्यमपि ये मूर्खाः स्वात्मसम्भावनायुताः।
वाक्यं वदन्ति संसत्सु स्वयमेव यथेष्टतः ॥ १३.२४८.२८ ॥
ดูก่อนผู้เป็นมงคล ถ้อยคำปลอบโยนและทำให้พอใจเช่นนี้สมควรแก่ท่านผู้เดียว คนโง่ที่เต็มไปด้วยความหยิ่งในตน กล่าวสิ่งที่ทำไม่ได้ในที่ประชุมตามใจชอบของตนเอง
13.248.29
शक्तो यश्चानहंवादी सुदुर्लभतमो मतः ॥ १३.२४८.२९ ॥
ผู้ที่มีความสามารถแต่ไม่โอ้อวด ถือกันว่าเป็นผู้หาได้ยากยิ่ง
13.248.30
त्वं हि शक्ता सती देवी वक्तुं प्रश्नमशेषतः ।
व्याहर्तुं नेच्छसि स्त्रीत्वात्संपूजयति नस्तथा ॥ १३.२४८.३० ॥
ดูก่อนเทวีผู้บริสุทธิ์ ท่านสามารถตอบคำถามได้ครบถ้วน แต่เพราะท่านเป็นสตรี ท่านจึงไม่ประสงค์จะกล่าว และจึงให้เกียรติแก่พวกเรา
13.248.31
त्वं हि देवि महादेवी ऊहापोहविशारदा ।
दिव्यज्ञानयुता देवि दिव्यज्ञानेन्धनैधिता ॥ १३.२४८.३१ ॥
ดูก่อนเทวี ท่านเป็นมหาเทวีผู้ชำนาญในการใคร่ครวญและอนุมาน ดูก่อนเทวี ท่านประกอบด้วยความรู้ทิพย์ และลุกโชติช่วงด้วยเชื้อเพลิงคือความรู้ทิพย์
13.248.32
त्वमेवार्हसि तद्वक्तुं स्त्रीणां वृत्तं शुभाशुभम् ।
याचामहे वयं श्रोतुममृतं त्वन्मुखोद्गतम्।
कुरु देवप्रियं देवि वद स्त्रीधर्ममुत्तमम् ॥ १३.२४८.३२ ॥
ท่านผู้เดียวสมควรกล่าวเรื่องความประพฤติของสตรี ทั้งดีและไม่ดี พวกเราปรารถนาจะฟังน้ำอมฤตที่ไหลออกจากปากของท่าน ดูก่อนเทวี ขอจงทำสิ่งที่เป็นที่รักของเทวดา และกล่าวธรรมอันสูงสุดของสตรี
13.248.33
एवं प्रसादिता देवी गङ्गया लोकपूज्यया ।
प्राह धर्ममशेषेण स्त्रीधर्मं सुरसुन्दरी ॥ १३.२४८.३३ ॥
เมื่อคงคาผู้เป็นที่บูชาของโลกได้ทำให้พอพระทัยดังนี้ เทวีสุรสุนทรีจึงได้ประกาศธรรมทั้งสิ้น คือธรรมของสตรี
13.248.34
भगवन्देवदेवेश सुरेश्वर महेश्वर ।
त्वत्प्रसादात्सुरश्रेष्ठ तवैव प्रियकाम्यया।
तमहं कीर्तयिष्यामि यथावच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२४८.३४ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ข้าแต่มหาเทวะ ดูก่อนผู้ประเสริฐแห่งเทพ ด้วยพระกรุณาของพระองค์ และด้วยความปรารถนาจะให้พระองค์ทรงพอพระทัยเท่านั้น ข้าพเจ้าจะกล่าวเรื่องนั้นให้ตรงตามที่พระองค์ประสงค์จะฟัง