ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.253

13.253.1

कृपया परया प्रोक्तः सर्वेषां पापकर्मणाम् ।
ज्ञानस्य च परस्येह तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.२५३.१ ॥

ହେ ପିତାମହ, ସମସ୍ତ ପାପକର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଏଠାକାର ପରମ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ପରମ କୃପାରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

उपायोऽयं परप्राप्तौ परमः परिकीर्तितः ।
नारायणास्यानुध्यानमर्चनं यजनं स्तुतिः ॥ १३.२५३.२ ॥

ପରମ ପ୍ରାପ୍ତିର ଏହା ପରମ ଉପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି: ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖର ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନା, ଯଜନ ଓ ସ୍ତୁତି।

श्रवणं तत्कथानां च विद्वत्संरक्षणं तथा ।
विद्वच्छुश्रूषणप्रीतिरुपदेशानुपालनम्।
स ध्यानेन जपेननाशु मुच्यते प्राकृतोपि वा ॥ १३.२५३.३ ॥

ତାଙ୍କ କଥା ଶ୍ରବଣ, ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣ, ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ସେବାରେ ପ୍ରୀତି ଏବଂ ଉପଦେଶ ପାଳନ; ଧ୍ୟାନ ଓ ଜପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

जपश्चतुर्विधः प्रोक्तो वैदिकस्तान्त्रिकोपि च ।
पौराणिकोथ विद्वद्भिः कथितः स्मार्त एव च ॥ १३.२५३.४ ॥

ଜପ ଚାରି ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି: ବୈଦିକ, ତାନ୍ତ୍ରିକ, ପୌରାଣିକ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ କଥିତ ସ୍ମାର୍ତ।

विद्वच्छुश्रूषया ज्ञानं विद्वत्संरक्षणेन च ।
नासाध्यं ज्ञानिनां किञ्चित्तस्माद्रक्ष्यास्त्वया द्विजाः ॥ १३.२५३.५ ॥

ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ସେବାରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣରେ ମଧ୍ୟ; ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତୁମ୍ଭେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

सुव्रता बन्धुहीनैका वने पूर्वं यमेन तु ।
आसीदाश्वासिता विद्वत्संरक्षणफलात्किल ॥ १३.२५३.६ ॥

ପୂର୍ବେ ବନରେ ସୁବ୍ରତା, ବନ୍ଧୁହୀନା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣର ଫଳରୁ ଯମ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

विप्रस्य मरणे हेतुस्तत्पत्नी पितृशोकदा ।
वैश्या त्वमतिलाभोऽयं विप्रकन्येति साम्प्रतम्। ॥ १३.२५३.७ ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ପିତାଙ୍କୁ ଶୋକ ଦେଇଥିଲେ। ବୈଶ୍ୟା ହୋଇ ତୁମେ ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣକନ୍ୟା ହେବାର ମହାଲାଭ ପାଇଛ।

इत्युक्ताऽऽश्वासिताऽपृच्छत्केनैवं पापसंयुता ।
जाता विप्रकुले सम्यक् श्रेयश्चापि ब्रवीहि मे ॥ १३.२५३.८ ॥

ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ ସେ ପଚାରିଲା: 'ପାପରେ ଯୁକ୍ତ ମୁଁ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଲି? ଏବଂ ମୋର ପରମ କଲ୍ୟାଣ କ'ଣ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।'

अन्यजन्मनि विद्वांसं प्रहारैरभिपीडितम् ।
चोरशङ्काविमोक्षेण मोक्षयित्वा सुजन्मिका ॥ १३.२५३.९ ॥

'ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରହାରରେ ପୀଡ଼ିତ ଏକ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ଚୋରୀ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ କରାଇ ତୁମେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲ; ତେଣୁ ହେ ସୁଜନ୍ମା!'

इत्युक्ताऽष्टाक्षरध्यानजपादिश्रेयसंयुता ।
यमेनानुगृहीताऽभूत्पुण्यलोकनिवासिनी ॥ १३.२५३.१० ॥

ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ ସେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୟାନ, ଜପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପରମ କଲ୍ୟାଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲା; ଯମଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ପୁଣ୍ୟଲୋକରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

तन्नित्यं विदुषां रक्षा तत्परोऽभूर्महीपते ।
तेषां संरक्षणात्सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.२५३.११ ॥

'ତେଣୁ ହେ ମହୀପତି, ତୁମେ ସର୍ବଦା ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତତ୍ପର ରୁହ; ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ ମଣିଷ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।'