महाभारत · अध्याय 13.258
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.258.1
शृणु मूढ गुणान्कांश्चिद्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
ये त्वया कीर्तिता राजंस्तेभ्योऽथ ब्राह्मणो वरः ॥ १३.२५८.१ ॥
हे मूर्खा, तू ज्या महात्मा ब्राह्मणांच्या गुणांचे वर्णन केलेस त्यातील काही ऐक. हे राजा, त्यांच्यापेक्षाही श्रेष्ठ ब्राह्मणच आहे.
13.258.2
त्यक्त्वा महीत्वं भूमिस्तु स्पर्धया काश्यपस्य ह ।
नाशं जगाम तां विप्रो व्यस्तम्ययत कश्यपः ॥ १३.२५८.२ ॥
काश्यपाशी स्पर्धेमुळे पृथ्वीने आपले पृथ्वीवरील सार्वभौमत्व सोडले आणि ती नाश पावली. तेव्हा विप्र कश्यपाने विखुरलेल्या तिला पुन्हा आवरले.
13.258.3
अक्षया ब्राह्मणा राजन्दिवि चेह च नित्यदा ।
अपिबत्तेजसा ह्यापः स्वयमेवाङ्गिराः पुरा ॥ १३.२५८.३ ॥
हे राजा, ब्राह्मण स्वर्गात आणि येथेही सदैव अक्षय आहेत. पूर्वी अङ्गिरस ऋषींनी स्वतःच्या तेजानेच पाणी प्राशन केले होते.
13.258.4
स ताः पिबञ्शीरमिव नातृप्यत महातपाः ।
अपूरयन्महौघेन महीं सर्वां च पार्थिव ॥ १३.२५८.४ ॥
त्या महातपस्वीने ते पाणी दुधासारखे प्राशन केले तरी त्यांचे समाधान झाले नाही. हे राजा, त्यांनी महाप्रवाहाने सारी पृथ्वी भरून टाकली.
13.258.5
तस्मिन्नहं च क्रुद्धे वै जगत्त्यक्त्वा ततो भयात् ।
व्यतिष्ठमग्निहोत्रे च चिरमङ्गिरसो भयात् ॥ १३.२५८.५ ॥
तो त्याच्यावर क्रुद्ध झाला असता मी भयाने जग सोडले आणि अङ्गिरसाच्या भयाने अग्निहोत्रात दीर्घकाल राहिलो.
13.258.6
अथ शप्तश्च भगवान्गौतमेन पुरंदरः ।
अहल्यां कामयानो वै धर्मार्थं च न हिंसितः ॥ १३.२५८.६ ॥
मग्न अहल्येची कामना केल्यामुळे भगवान पुरंदर (इंद्र) याला गौतमाने शाप दिला; तरीही धर्मासाठी त्याची हिंसा झाली नाही.
13.258.7
तथा समुद्रो नृपते पूर्णो दृष्टश्च वारिणा ।
ब्राह्मणैरभिशप्तश्च बभूव लवणोदकः ॥ १३.२५८.७ ॥
हे राजा, त्याचप्रमाणे समुद्र पाण्याने भरलेला दिसला; ब्राह्मणांनी शाप दिल्यामुळे त्याचे पाणी खारट झाले.
13.258.8
सुवर्णवर्णो निर्धूमः सङ्गतोर्ध्वशिखः कविः ।
क्रुद्धेनाङ्गिरसा शप्तो गुणैरेतैर्विवर्जितः ॥ १३.२५८.८ ॥
सोन्यासारखा रंग, धूररहित, वर वर जाणारी ज्वाला असलेला तो ज्ञानी अग्नी, क्रुद्ध अंगिरसांच्या शापाने या गुणांपासून वंचित झाला.
13.258.9
महतश्चूर्णितान्पश्य ये हासन्त महोदधिम् ।
सुवर्णिधारिणा नित्यमवशप्ता द्विजातिना ॥ १३.२५८.९ ॥
पाहा, महासागरात जे होते ते चिरडले गेले; सुवर्ण धारण करणाऱ्या द्विजाने सदैव शाप दिलेले होते.
13.258.10
सम्मतत्वं द्विजातिभ्यः श्रेष्ठं विद्धि नराधिप ।
गर्भस्थान्ब्राह्मणाञ्शश्वन्नमस्यति किल प्रभुः ॥ १३.२५८.१० ॥
हे नराधिपा, द्विजांना मिळणारा सन्मान सर्वश्रेष्ठ आहे असे जाण; प्रभू गर्भात असलेल्या ब्राह्मणांनाही सदैव नमस्कार करतो.
13.258.11
दण्डकानां महद्राज्यं ब्राह्मणेन विनाशितम् ।
तालजङ्घं महाक्षत्रमौर्वेणैकेन नाशितम् ॥ १३.२५८.११ ॥
दण्डकांचे महान राज्य एका ब्राह्मणाने नष्ट केले; तालजंघांचे महान क्षत्रिय कुल एकट्या और्वाने नष्ट केले.
13.258.12
त्वया च विपुलं राज्यं बलं धर्मं श्रुतं तथा ।
दत्तात्रेयप्रसादेन प्रप्तं परमदुर्लभम् ॥ १३.२५८.१२ ॥
दत्तात्रेयाच्या प्रसादाने तुला विशाल राज्य, बल, धर्म आणि शास्त्रज्ञान प्राप्त झाले आहे; ते अत्यंत दुर्लभ आहे.
13.258.13
अग्निं त्वं यजसे नित्यं कस्माद्ब्राह्मणमर्जन ।
स हि सर्वस्य लोकस्य हव्यवाट् किं न वेत्सि तम् ॥ १३.२५८.१३ ॥
तू नित्य अग्नीचे यजन करतोस; हे अर्जुना, ब्राह्मणाचे का करत नाहीस? तोच सर्व लोकांचा हव्यवाहन नाही का? हे तुला ठाऊक नाही का?
13.258.14
अथवा ब्राह्मणश्रेष्ठमनुभूतानुपालकम् ।
कर्तारं जवलोकस्य कस्माज्जानन्विमुह्यसे ॥ १३.२५८.१४ ॥
किंवा ब्राह्मणश्रेष्ठ, उत्पन्न प्राण्यांचा पालक, जगताचा कर्ता त्याला जाणूनही तू का मोहात पडतोस?
13.258.15
तथा प्रजापतिर्ब्राह्मा अव्यक्तप्रभवोऽव्ययः ।
येनेदं विपुलं विश्वं जनितं स्थावरं चरम् ॥ १३.२५८.१५ ॥
तसेच प्रजापती ब्रह्मा, अव्यक्तापासून उत्पन्न झालेले, अविनाशी; ज्यांच्याद्वारे हे विशाल विश्व, स्थावर आणि जंगम, निर्माण झाले.
13.258.16
अण्डजातं तु ब्रह्माणं केचिदिच्छिन्त्यपण्डिताः ।
अण्डाद्भिन्नाद्बभुः शैला दिशोंऽभः पृथिवी दिवम् ॥ १३.२५८.१६ ॥
काही अपंडित ब्रह्माला अंडज मानतात; अंडे फुटल्यावर पर्वत, दिशा, पाणी, पृथ्वी आणि स्वर्ग उत्पन्न झाले.
13.258.17
दृष्टवानेतदेवं हि कथं जायेदजो हि सः ।
स्थानमाकाशमण्डं तु यस्माज्जातः पितामहः ॥ १३.२५८.१७ ॥
असे पाहिलेले असता, अजन्मा तो कसा जन्मेल? त्याचे स्थान आकाशमंडल आहे; मग पितामह कसे उत्पन्न झाले?
13.258.18
तिष्ठेत्कथमिति ब्रूयान्न किञ्चिद्धि तदा भवेत् ।
अहङ्कार इति प्रोक्तः सर्वतेजोगतः प्रभुः ॥ १३.२५८.१८ ॥
'तो कसा राहील' असे कोणी म्हणेल; तेव्हा काहीच राहणार नाही. त्याला अहंकार म्हटले आहे; सर्व तेजात व्याप्त असलेला तो प्रभू.
13.258.19
नास्त्यन्तमस्ति तु ब्रह्मा स राजा लोकभावनः ।
इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्तमब्रवीत् ॥ १३.२५८.१९ ॥
"ब्रह्माला अंत नाही; तरीही तो लोकांचे पालन करणारा राजा आहे." असे सांगितल्यावर तो तेव्हा गप्प झाला; वायू त्याला म्हणाला.