ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.26.1
कथं तौ भगवञ्शक्यौ मया वारणकच्छपौ ।
युगपद्गृहीतं तं मे त्वमुपायं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२६.१ ॥
ಓ ಭಗವನ್, ಆನೆ ಮತ್ತು ಆಮೆ ಇವೆರಡನ್ನೂ ನಾನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಹೇಗೆ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ನನಗೆ ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀವು ಯೋಗ್ಯರು.
13.26.2
योद्धुकामे गजे तस्मिन्मुहूर्तं स जलेचरः ।
उत्तिष्ठति जलात्तूर्णं योद्धुकामः पुनःपुनः ॥ १३.२६.२ ॥
ಆ ಆನೆ ಹೋರಾಡಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ಆ ಜಲಚರ ಕ್ಷಣಕಾಲ ನೀರಿನಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೋರಾಡಲು ಬಯಸಿ.
13.26.3
जलजं निर्गतं तात प्रमत्तं चैव वारणम् ।
ग्रहीष्यसि पतङ्गेश नान्यो योगोऽत्र विद्यते ॥ १३.२६.३ ॥
ಮಗನೇ, ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಎಚ್ಚರವಿಲ್ಲದ ಆ ಆನೆಯನ್ನು ನೀನು ಹಿಡಿಯುವೆ. ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಉಪಾಯವಿಲ್ಲ.
13.26.4
इत्येमुक्तो विहगस्तद्गत्वा वनमुत्तमम् ।
ददर्श वारणेन्द्रं तं मेघाचलसमप्रभम् ॥ १३.२६.४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪಕ್ಷಿ ಆ ಉತ್ತಮ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮೇಘಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಆ ಗಜರಾಜನನ್ನು ಕಂಡಿತು.
13.26.5
तां स नागो गिरेर्वीथिं सम्प्राप्त इव भारतः ।
स तं दृष्ट्वा महाभागः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ॥ १३.२६.५ ॥
ಆ ಆನೆ ಆ ಪರ್ವತದ ದಾರಿಗೆ ತಲುಪಿದಂತಿತ್ತು, ಓ ಭರತ. ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡು ಹರ್ಷಿಸಿದನು.
13.26.6
बिभक्षयिषतो राजन्दारुणस्य महात्मनः ।
मातङ्गं कच्छपं चैव प्रहर्षः सुमहानभूत् ॥ १३.२६.६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಆನೆ ಮತ್ತು ಆಮೆಯನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಯಸಿದ ಆ ಭಯಂಕರ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷವಾಯಿತು.
13.26.7
अथ वेगेन महता खेचरः स महाबलः ।
सङ्कुच्य सर्वगात्राणि कृच्छ्रेणैवान्वपद्यत ॥ १३.२६.७ ॥
ನಂತರ ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಖೇಚರ (ಹಕ್ಕಿ) ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದನು.
13.26.8
तथा गत्वा तमध्वानं वारणप्रवरो बली ।
निशश्वास महाश्वासः श्रमाद्विश्रमणाय च ॥ १३.२६.८ ॥
ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ಬಲಶಾಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆ ಆಯಾಸದಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಿತು.
13.26.9
तस्य निश्वासवातेन मदगन्धेन चैव ह ।
उदतिष्ठन्महाकूर्मो वारणप्रतिषेधकः ॥ १३.२६.९ ॥
ಅದರ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಮದದ ವಾಸನೆಯಿಂದ, ಆನೆಯನ್ನು ತಡೆದ ಮಹಾ ಆಮೆ ಮೇಲೆದ್ದಿತು.
13.26.10
तयोः सुतुमुलं युद्धं ददर्श पतगेश्वरः ।
कच्छपेन्द्रद्विरदयोरिन्द्रप्रह्वादयोरिव ॥ १३.२६.१० ॥
ಆ ಇಬ್ಬರ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪಕ್ಷಿರಾಜನು ನೋಡಿದನು — ಆಮೆಗಳ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದರ ಯುದ್ಧದಂತೆ.
13.26.11
स्पृशन्तमग्रहस्तेन तोयं वारणयूथपम् ।
दन्तैर्नस्तैश्च जलजो वारयामास भारत ॥ १३.२६.११ ॥
ಓ ಭರತ ವಂಶಜನೇ! ತನ್ನ ಸೊಂಡಿಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಗಜಯೂಥಪತಿಯನ್ನು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಆಮೆಯು ದಂತಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ತಡೆಯಿತು.
13.26.12
जलजं वारणोऽप्येवं चरणैः पुष्करेण च ।
प्रत्यषेधन्निमज्जन्तमुन्मज्जन्तं तथैव च ॥ १३.२६.१२ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಆನೆಯು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಆ ಜಲಜ ಆಮೆಯನ್ನು ತಡೆಯಿತು — ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನೂ, ಮೇಲೆದ್ದದ್ದನ್ನೂ.
13.26.13
मुहूर्तमभवद्युद्धं तयोर्भीमप्रदर्शनम् ।
अथ तस्माज्जलाद्राजन्कच्छपः स्थलमास्थितः ॥ १३.२६.१३ ॥
ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಯಿತು. ಆಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಆಮೆ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೇರಿತು.
13.26.14
स तु नागः प्रभग्रोऽपि पिपासुर्न न्यवर्तत ।
तोयगृध्नुः शनैस्तर्षादपासर्पत पृष्ठतः ॥ १३.२६.१४ ॥
ಆ ಆನೆ ಸೋತಿದ್ದರೂ, ದಾಹದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ; ನೀರಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ದಾಹದ ಕಾರಣ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು.
13.26.15
तं दृष्ट्वा जलजस्तूर्णमपसर्पन्तमाहवात् ।
अभिदुद्राव वेगेन वज्रयाणिरिवासुरम् ॥ १३.२६.१५ ॥
ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಜಲಜ ಆಮೆ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿತು; ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನು ಅಸುರನ ಮೇಲೆ ಎರಗುವಂತೆ.
13.26.16
तं रोषात्स्थलमुत्तीर्णमसम्प्राप्तं गजोत्तमम् ।
उभावेव समस्तौ तु जग्राह विनतासुतः ॥ १३.२६.१६ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಏರಿದ, ಇನ್ನೂ ತಲುಪದಿದ್ದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಜವನ್ನು ವಿನತೆಯ ಮಗ (ಗರುಡ) ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ.
13.26.17
चरणेन तु सव्येन जग्राह स गजोत्तमम् ।
प्रस्पन्दमानं बलवान्दक्षिणेन तु कच्छपम् ॥ १३.२६.१७ ॥
ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ಎಡ ಕಾಲಿನಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಜವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ; ಬಲ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಮೆಯನ್ನು.
13.26.18
उत्पपात ततस्तूर्णं पन्नगेन्द्रनिषूदतः ।
दिवं खं च समुत्पत्य पक्षाभ्यामपराजितः ॥ १३.२६.१८ ॥
ಆಗ ನಾಗರಾಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಸೋಲರಿಯದ ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ; ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿ.
13.26.19
तेन चोत्पतता तूर्णं सङ्गृहीतौ नखैर्भृशम् ।
वज्रगर्भैः सुनिशितैः प्राणांस्तूर्णं मुमोचतुः ॥ १३.२६.१९ ॥
ಹಾರುತ್ತಲೇ ಅವನು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು; ವಜ್ರದಂತೆ ಒಳಭಾಗವುಳ್ಳ, ಅತಿ ಹರಿತವಾದ ಆ ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟರು.
13.26.20
तौ गृह्य बलवांस्तूर्णं स्रस्तपादशिरोधरौ ।
विवल्गन्निव खे क्रीडन्खेचरोऽभिजगाम ह ॥ १३.२६.२० ॥
ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬಲಶಾಲಿ ಖೇಚರನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದನು; ಅವರ ಕಾಲುಗಳೂ ಕತ್ತುಗಳೂ ಜೋತುಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಂತೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಾ ಹೋದನು.
13.26.21
अत्तुकामस्ततो वीरः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
निरैक्षत न चापश्यद्द्रुमं पर्याप्तमासितुम् ॥ १३.२६.२१ ॥
ಭೂಪತಿಯೇ! ಆಗ ತಿನ್ನುವ ಆಸೆಯಿದ್ದ ಆ ವೀರನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದನು; ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಾಗುವ ಮರವನ್ನು ಅವನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
13.26.22
नैमिषं त्वथ सम्प्राप्य देवारण्यं महाद्युतिः ।
अपश्यत द्रुमं कञ्चिच्छाखास्कन्धसमावृतम् ॥ १३.२६.२२ ॥
ನಂತರ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವಾರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಕೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಡದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಂಡನು.
13.26.23
हिमवच्छिखरप्रख्यं योजनद्वयमुच्छ्रितम् ।
परिणाहेन राजेन्द्र नल्वमात्रं समन्ततः ॥ १३.२६.२३ ॥
ಹಿಮಾಲಯ ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಆ ಮರವು ಎರಡು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಿತ್ತು, ರಾಜೇಂದ್ರನೇ; ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದು ನಲ್ವ ಅಳತೆಯಷ್ಟಿತ್ತು.
13.26.24
तस्य शाखाऽभवत्काचिदायता पञ्चयोजनम् ।
दृढमूला दृढस्कन्धा वज्रपत्रसमाचिता ॥ १३.२६.२४ ॥
ಅದರ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯು ಐದು ಯೋಜನದವರೆಗೆ ಹರಡಿತ್ತು; ಆ ಮರವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ವಜ್ರದಂತಹ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
13.26.25
तत्रोपविष्टः सहसा वैनतेयो निगृह्य तौ ।
अत्तुकामस्ततः शाखा तस्य वेगादवापतत् ॥ १३.२६.२५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ವೈನತೇಯ (ಗರುಡ) ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು; ಆಗ ತಿನ್ನುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಆ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
13.26.26
तां पतन्तीमभिप्रेक्ष्य प्रेक्ष्य चर्षिगणानधः ।
आसीनान्वसुभिः सार्धं सत्रेण जगतीपते ॥ १३.२६.२६ ॥
ಆ ಕೊಂಬೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೆಳಗೆ ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಋಷಿಗಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ಭೂಪತಿಯೇ.
13.26.27
वैखानसान्नाम यतीन्वालखिल्यगणानपि ।
तत्र भीराविशत्तस्य पतगेन्द्रस्य भारत ॥ १३.२६.२७ ॥
ವೈಖಾನಸರೆಂಬ ಯತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಗಣಗಳನ್ನೂ; ಅಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿರಾಜನ ಭಯ ಅವರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಓ ಭಾರತ.
13.26.28
तान्दृष्ट्वा स यतींस्तत्र समासीनान्सुरैः सह ।
तुण्डेन गृह्य तां शाखामुत्पपात खगेश्वरः।
तौच पक्षी भुजङ्गाशो व्योम्नि क्रीडन्निवाव्रजत् ॥ १३.२६.२८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಯತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಆ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು; ಆ ಸರ್ಪಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಾಗಿತು.
13.26.29
तं दृष्ट्वा गुरुसम्भारं प्रगृह्योत्पतितं खगम् ।
ऋषयस्तेऽब्रुवन्सर्वे गरुडोऽयमिति स्म ह।
न त्वन्यः क्षमते कश्चिद्यथाऽयं वीर्यवान्खगः ॥ १३.२६.२९ ॥
ಆ ಭಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ ಆ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಋಷಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಹೇಳಿದರು—'ಇವನು ಗರುಡ; ಈ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ತಾಳಲಾರರು.'
13.26.30
असौ यच्छति धर्मात्मा गुरुभारसमन्वितः ।
अयं क्रीडन्निवाकाशे तस्माद्गरुड एव सः ॥ १३.२६.३० ॥
ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು, ಭಾರೀ ಭಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಇವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಗರುಡನೇ.
13.26.31
एवं ते समयं सर्वे वसवश्च दिवौकसः ।
अकार्षुः पक्षिराजस्य गरुडेत्येव नाम ह ॥ १३.२६.३१ ॥
ಹೀಗೆ ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಪಕ್ಷಿರಾಜನಿಗೆ ಗರುಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
13.26.32
स पक्षी पृथिवीं सर्वां परिधावंस्ततस्ततः ।
मुमुक्षः शाखिनः शाखां न स्म देशमपश्यत ॥ १३.२६.३२ ॥
ಆ ಪಕ್ಷಿ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿತು; ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಅದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
13.26.33
स वाचमशृणोद्दिव्यामुपर्युपरि जल्पतः ।
देवदूतस्य विस्पष्टमाभाष्य गरुडेति च ॥ १३.२६.३३ ॥
ಮೇಲಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವದೂತನ ದಿವ್ಯ ವಾಣಿಯನ್ನು ಅದು ಕೇಳಿತು; ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ 'ಗರುಡ' ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.
13.26.34
वैनतेय कुविन्देषु समुद्रान्ते महाबल ।
पात्यतां शाखिनः शाखा न हि ते धर्मनिश्चयाः ॥ १३.२६.३४ ॥
ವೈನತೇಯ, ಮಹಾಬಲನೇ! ಕುವಿಂದರ ನಡುವೆ, ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಬೀಳಿಸು; ಅವರು ಧರ್ಮನಿಶ್ಚಯರಲ್ಲ.
13.26.35
तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं जगाम लवणाम्भसः ।
उद्देशं यत्र ते मन्दाः कुविन्दाः पापकर्मिणः ॥ १३.२६.३५ ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಗರುಡ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು; ಆ ಮೂಢ, ಪಾಪಕರ್ಮಿ ಕುವಿಂದರು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ.
13.26.36
ततो गत्वा ततः शाखां मुमोच पततांवरः ।
तया हता दास्तदा षड्विंशतो नृप ॥ १३.२६.३६ ॥
ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅದು ಆ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು; ಅದರಿಂದ ಆಗಲೇ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ದಾಸರು ಹತರಾದರು, ಓ ರಾಜನೇ.
13.26.37
स देशो राजशार्दूल ख्यातः परमदारुणः ।
शाखापतग इत्येव कुविन्दानां महात्मनाम् ॥ १३.२६.३७ ॥
ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಆ ದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕುವಿಂದರ ನಡುವೆ ಅದನ್ನು 'ಶಾಖಾಪತಗ' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.