มหาภารตะ · อัธยายะ 13.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.26.1
कथं तौ भगवञ्शक्यौ मया वारणकच्छपौ ।
युगपद्गृहीतं तं मे त्वमुपायं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२६.१ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงศักดิ์สิทธิ์ ข้าพเจ้าจะจับช้างและเต่าทั้งสองนี้พร้อมกันได้อย่างไร ขอพระองค์โปรดบอกวิธีแก่ข้าพเจ้า
13.26.2
योद्धुकामे गजे तस्मिन्मुहूर्तं स जलेचरः ।
उत्तिष्ठति जलात्तूर्णं योद्धुकामः पुनःपुनः ॥ १३.२६.२ ॥
เมื่อช้างนั้นปรารถนาจะสู้ สัตว์น้ำนั้นก็โผล่ขึ้นจากน้ำอย่างรวดเร็วชั่วขณะ ปรารถนาจะสู้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
13.26.3
जलजं निर्गतं तात प्रमत्तं चैव वारणम् ।
ग्रहीष्यसि पतङ्गेश नान्यो योगोऽत्र विद्यते ॥ १३.२६.३ ॥
ลูกรัก เจ้าจะจับช้างที่โผล่ขึ้นจากน้ำและกำลังประมาทอยู่ เจ้าแห่งนก ไม่มีวิธีอื่นในที่นี้
13.26.4
इत्येमुक्तो विहगस्तद्गत्वा वनमुत्तमम् ।
ददर्श वारणेन्द्रं तं मेघाचलसमप्रभम् ॥ १३.२६.४ ॥
เมื่อได้รับคำบอกเช่นนั้น นกก็ไปยังป่าอันยอดเยี่ยมนั้น และเห็นเจ้าแห่งช้างนั้น รุ่งเรืองดุจภูเขาเมฆ
13.26.5
तां स नागो गिरेर्वीथिं सम्प्राप्त इव भारतः ।
स तं दृष्ट्वा महाभागः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ॥ १३.२६.५ ॥
ช้างนั้นดูเหมือนได้มาถึงทางขึ้นภูเขาแล้ว ข้าแต่ภารตะ นกผู้มีโชคยิ่งนั้นเมื่อเห็นช้าง ก็ขนลุกชันทุกเส้นและปีติยินดียิ่งนัก
13.26.6
बिभक्षयिषतो राजन्दारुणस्य महात्मनः ।
मातङ्गं कच्छपं चैव प्रहर्षः सुमहानभूत् ॥ १३.२६.६ ॥
ข้าแต่พระราชา สำหรับมหาตมาผู้ดุร้ายที่ปรารถนาจะกินทั้งช้างและเต่า ความปีติยินดีอย่างยิ่งก็บังเกิดขึ้น
13.26.7
अथ वेगेन महता खेचरः स महाबलः ।
सङ्कुच्य सर्वगात्राणि कृच्छ्रेणैवान्वपद्यत ॥ १३.२६.७ ॥
จากนั้น ด้วยความเร็วอันยิ่งใหญ่ นกผู้ทรงพลังนั้นก็หดอวัยวะทั้งหมดของตนลง และลงมาเหนือเต่าด้วยความยากลำบาก
13.26.8
तथा गत्वा तमध्वानं वारणप्रवरो बली ।
निशश्वास महाश्वासः श्रमाद्विश्रमणाय च ॥ १३.२६.८ ॥
เมื่อไปตามทางนั้นแล้ว ช้างผู้ทรงพลังยิ่งกว่าช้างทั้งปวงก็ถอนหายใจยาวเพื่อพักผ่อนจากความเหน็ดเหนื่อย
13.26.9
तस्य निश्वासवातेन मदगन्धेन चैव ह ।
उदतिष्ठन्महाकूर्मो वारणप्रतिषेधकः ॥ १३.२६.९ ॥
ด้วยลมจากลมหายใจของช้างนั้น และด้วยกลิ่นมันของมัน เต่าใหญ่ที่คอยกั้นช้างก็ลุกขึ้น
13.26.10
तयोः सुतुमुलं युद्धं ददर्श पतगेश्वरः ।
कच्छपेन्द्रद्विरदयोरिन्द्रप्रह्वादयोरिव ॥ १३.२६.१० ॥
เจ้าแห่งนกเห็นการรบอันดุเดือดระหว่างทั้งสอง คือเจ้าแห่งเต่ากับช้าง เหมือนการรบของพระอินทร์กับประหลาทะ
13.26.11
स्पृशन्तमग्रहस्तेन तोयं वारणयूथपम् ।
दन्तैर्नस्तैश्च जलजो वारयामास भारत ॥ १३.२६.११ ॥
ข้าแต่ภารตะ เต่าที่เกิดในน้ำใช้เขี้ยวและงวงกั้นหัวหน้าฝูงช้างที่กำลังแตะน้ำด้วยปลายงวง
13.26.12
जलजं वारणोऽप्येवं चरणैः पुष्करेण च ।
प्रत्यषेधन्निमज्जन्तमुन्मज्जन्तं तथैव च ॥ १३.२६.१२ ॥
ช้างก็เช่นกัน ใช้เท้าและงวงกั้นเต่าที่เกิดในน้ำ ทั้งขณะที่มันจมลงไปและขณะที่โผล่ขึ้นมา
13.26.13
मुहूर्तमभवद्युद्धं तयोर्भीमप्रदर्शनम् ।
अथ तस्माज्जलाद्राजन्कच्छपः स्थलमास्थितः ॥ १३.२६.१३ ॥
การรบระหว่างทั้งสองดำเนินอยู่ชั่วขณะหนึ่ง แสดงพละกำลังอันน่าสะพรึงกลัว จากนั้น ข้าแต่พระราชา เต่าก็ขึ้นจากน้ำมาอยู่บนบก
13.26.14
स तु नागः प्रभग्रोऽपि पिपासुर्न न्यवर्तत ।
तोयगृध्नुः शनैस्तर्षादपासर्पत पृष्ठतः ॥ १३.२६.१४ ॥
ส่วนช้างนั้น แม้ถูกทำให้พ่ายแพ้ก็ยังกระหายน้ำ จึงไม่ยอมกลับ ด้วยความปรารถนาน้ำจากความกระหาย มันค่อย ๆ คลานถอยหลังไป
13.26.15
तं दृष्ट्वा जलजस्तूर्णमपसर्पन्तमाहवात् ।
अभिदुद्राव वेगेन वज्रयाणिरिवासुरम् ॥ १३.२६.१५ ॥
เมื่อเห็นช้างถอยหนีจากการรบ เต่าที่เกิดในน้ำก็รีบพุ่งเข้าใส่ด้วยความเร็ว เหมือนพระอินทร์ผู้ถืออาวุธสายฟ้าพุ่งเข้าใส่อสูร
13.26.16
तं रोषात्स्थलमुत्तीर्णमसम्प्राप्तं गजोत्तमम् ।
उभावेव समस्तौ तु जग्राह विनतासुतः ॥ १३.२६.१६ ॥
ด้วยความโกรธ ครุฑผู้เป็นบุตรของวินตาได้จับทั้งสองพร้อมกัน ทั้งช้างผู้ประเสริฐที่ขึ้นมาบนบกแล้วแต่ยังไปไม่ถึงที่หมายโดยสมบูรณ์
13.26.17
चरणेन तु सव्येन जग्राह स गजोत्तमम् ।
प्रस्पन्दमानं बलवान्दक्षिणेन तु कच्छपम् ॥ १३.२६.१७ ॥
ด้วยเท้าซ้ายครุฑจับช้างผู้ประเสริฐ และด้วยเท้าขวาจับเต่าที่กำลังดิ้นอยู่ ครุฑผู้ทรงพลังนั้น
13.26.18
उत्पपात ततस्तूर्णं पन्नगेन्द्रनिषूदतः ।
दिवं खं च समुत्पत्य पक्षाभ्यामपराजितः ॥ १३.२६.१८ ॥
จากนั้น ผู้ปราบเจ้าแห่งนาคาได้โผขึ้นอย่างรวดเร็ว ผู้ที่ไม่มีใครเอาชนะได้ บินขึ้นสู่สวรรค์และท้องฟ้าด้วยปีกทั้งสอง
13.26.19
तेन चोत्पतता तूर्णं सङ्गृहीतौ नखैर्भृशम् ।
वज्रगर्भैः सुनिशितैः प्राणांस्तूर्णं मुमोचतुः ॥ १३.२६.१९ ॥
และขณะที่โผขึ้นนั้น ครุฑรีบคว้าทั้งสองไว้แน่นด้วยกรงเล็บ กรงเล็บอันคมกล้าดุจมีสายฟ้าอยู่ภายใน ทั้งสองจึงสิ้นชีวิตอย่างรวดเร็ว
13.26.20
तौ गृह्य बलवांस्तूर्णं स्रस्तपादशिरोधरौ ।
विवल्गन्निव खे क्रीडन्खेचरोऽभिजगाम ह ॥ १३.२६.२० ॥
ครุฑผู้ทรงพลังคว้าทั้งสองไว้ แขนขาและคอห้อยลู่ลง แล้วรีบบินไปในท้องฟ้า แกว่งไปมาเหมือนเล่นอยู่ในอากาศ
13.26.21
अत्तुकामस्ततो वीरः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
निरैक्षत न चापश्यद्द्रुमं पर्याप्तमासितुम् ॥ १३.२६.२१ ॥
จากนั้น ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน วีรบุรุษผู้ปรารถนาจะกิน มองไปทั่วพื้นดิน แต่ไม่เห็นต้นไม้ที่ใหญ่พอให้เขานั่งได้
13.26.22
नैमिषं त्वथ सम्प्राप्य देवारण्यं महाद्युतिः ।
अपश्यत द्रुमं कञ्चिच्छाखास्कन्धसमावृतम् ॥ १३.२६.२२ ॥
ครั้นมาถึงไนมิษะและป่าของเหล่าเทพแล้ว ผู้รุ่งโรจน์ยิ่งนั้นได้เห็นต้นไม้ต้นหนึ่ง ซึ่งปกคลุมด้วยกิ่งและลำต้น
13.26.23
हिमवच्छिखरप्रख्यं योजनद्वयमुच्छ्रितम् ।
परिणाहेन राजेन्द्र नल्वमात्रं समन्ततः ॥ १३.२६.२३ ॥
ต้นไม้นั้นสูงสองโยชน์ คล้ายยอดเขาหิมาลัย ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐ และรอบต้นมีเส้นรอบวงเท่ากับหนึ่งนัลวะ
13.26.24
तस्य शाखाऽभवत्काचिदायता पञ्चयोजनम् ।
दृढमूला दृढस्कन्धा वज्रपत्रसमाचिता ॥ १३.२६.२४ ॥
กิ่งหนึ่งของต้นนั้นยาวออกไปห้าโยชน์ ต้นไม้มีรากมั่นคง ลำต้นแข็งแรง และเต็มไปด้วยใบแข็งดุจสายฟ้า
13.26.25
तत्रोपविष्टः सहसा वैनतेयो निगृह्य तौ ।
अत्तुकामस्ततः शाखा तस्य वेगादवापतत् ॥ १३.२६.२५ ॥
ที่นั่น บุตรของวินตาที่กำลังนั่งอยู่ คว้าทั้งสองไว้ได้ทันที แล้วด้วยความปรารถนาจะกิน เขาก็โฉบลงมาบนกิ่งนั้นด้วยความเร็ว
13.26.26
तां पतन्तीमभिप्रेक्ष्य प्रेक्ष्य चर्षिगणानधः ।
आसीनान्वसुभिः सार्धं सत्रेण जगतीपते ॥ १३.२६.२६ ॥
เมื่อเห็นกิ่งนั้นกำลังหล่นลงมา และมองลงไปเห็นหมู่ฤๅษีที่นั่งอยู่พร้อมกับเหล่าวสุในพิธีสัตร ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน
13.26.27
वैखानसान्नाम यतीन्वालखिल्यगणानपि ।
तत्र भीराविशत्तस्य पतगेन्द्रस्य भारत ॥ १३.२६.२७ ॥
ทั้งนักพรตที่เรียกว่าไวขานสะ และหมู่วาลขิลยะ ข้าแต่ภารตะ ความหวาดกลัวต่อจอมแห่งนกได้เข้าครอบงำพวกเขาที่นั่น
13.26.28
तान्दृष्ट्वा स यतींस्तत्र समासीनान्सुरैः सह ।
तुण्डेन गृह्य तां शाखामुत्पपात खगेश्वरः।
तौच पक्षी भुजङ्गाशो व्योम्नि क्रीडन्निवाव्रजत् ॥ १३.२६.२८ ॥
เมื่อเห็นนักพรตเหล่านั้นนั่งอยู่ที่นั่นร่วมกับเหล่าเทพ จอมแห่งนกก็คาบกิ่งนั้นด้วยจงอยปากแล้วบินขึ้นไป นกผู้กินงูนั้นล่องไปบนท้องฟ้าราวกับกำลังเล่นสนุก
13.26.29
तं दृष्ट्वा गुरुसम्भारं प्रगृह्योत्पतितं खगम् ।
ऋषयस्तेऽब्रुवन्सर्वे गरुडोऽयमिति स्म ह।
न त्वन्यः क्षमते कश्चिद्यथाऽयं वीर्यवान्खगः ॥ १३.२६.२९ ॥
เมื่อเห็นนกตัวนั้นบินขึ้นไปพร้อมแบกน้ำหนักอันมหาศาล ฤๅษีทั้งหมดนั้นจึงกล่าวว่า นี่คือครุฑ เพราะนกตัวอื่นที่มีพละกำลังเท่านี้ไม่อาจทนแบกไหว
13.26.30
असौ यच्छति धर्मात्मा गुरुभारसमन्वितः ।
अयं क्रीडन्निवाकाशे तस्माद्गरुड एव सः ॥ १३.२६.३० ॥
ผู้มีใจธรรมนั้นแบกน้ำหนักอันมหาศาลไว้ แล้วปล่อยกิ่งนั้น ส่วนนี้ล่องไปบนท้องฟ้าราวกับเล่นสนุก เพราะเหตุนั้น เขาจึงคือครุฑแน่แท้
13.26.31
एवं ते समयं सर्वे वसवश्च दिवौकसः ।
अकार्षुः पक्षिराजस्य गरुडेत्येव नाम ह ॥ १३.२६.३१ ॥
เหล่าวสุและเทพผู้อยู่บนสวรรค์ทั้งหมดจึงตกลงกันเช่นนี้ ให้จอมแห่งนกได้รับนามว่าครุฑ
13.26.32
स पक्षी पृथिवीं सर्वां परिधावंस्ततस्ततः ।
मुमुक्षः शाखिनः शाखां न स्म देशमपश्यत ॥ १३.२६.३२ ॥
นกตัวนั้นวิ่งไปทั่วพื้นโลกทั้งสิ้น ไปแล้วมาอยู่เรื่อย ด้วยปรารถนาจะปลดกิ่งของต้นไม้ออก แต่ไม่พบที่ที่จะวางมันลงได้
13.26.33
स वाचमशृणोद्दिव्यामुपर्युपरि जल्पतः ।
देवदूतस्य विस्पष्टमाभाष्य गरुडेति च ॥ १३.२६.३३ ॥
เขาได้ยินเสียงทิพย์จากเบื้องบน เป็นเสียงของทูตสวรรค์ที่พูดชัดเจนและเรียกเขาว่าครุฑ
13.26.34
वैनतेय कुविन्देषु समुद्रान्ते महाबल ।
पात्यतां शाखिनः शाखा न हि ते धर्मनिश्चयाः ॥ १३.२६.३४ ॥
ข้าแต่บุตรของวินตา ผู้มีกำลังมหาศาล ขอให้กิ่งของต้นไม้นี้ตกลงที่แดนกุวินทะ ที่ริมฝั่งมหาสมุทร เพราะพวกนั้นไม่มั่นคงในธรรม
13.26.35
तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं जगाम लवणाम्भसः ।
उद्देशं यत्र ते मन्दाः कुविन्दाः पापकर्मिणः ॥ १३.२६.३५ ॥
ครุฑได้ยินดังนั้นก็รีบไปยังทะเลเค็ม ไปยังที่ซึ่งพวกกุวินทะผู้โง่เขลาและทำกรรมชั่วอาศัยอยู่
13.26.36
ततो गत्वा ततः शाखां मुमोच पततांवरः ।
तया हता दास्तदा षड्विंशतो नृप ॥ १३.२६.३६ ॥
แล้วจอมแห่งนกไปถึงที่นั่นจึงปล่อยกิ่งลง ข้าแต่กษัตริย์ ในขณะนั้นทาสยี่สิบหกคนถูกกิ่งนั้นฟาดจนล้มตาย
13.26.37
स देशो राजशार्दूल ख्यातः परमदारुणः ।
शाखापतग इत्येव कुविन्दानां महात्मनाम् ॥ १३.२६.३७ ॥
ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ แดนนั้นเป็นที่รู้จักว่าน่ากลัวยิ่งนัก และในหมู่กุวินทะผู้ยิ่งใหญ่ จึงเรียกกันว่าศาขาปตังคะ