మహాభారతం · అధ్యాయం 13.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.26.1
कथं तौ भगवञ्शक्यौ मया वारणकच्छपौ ।
युगपद्गृहीतं तं मे त्वमुपायं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२६.१ ॥
ఓ భగవానుడా, ఏనుగును, తాబేలును నేను ఒకేసారి ఎలా పట్టుకోగలను? నాకు ఒక ఉపాయాన్ని చెప్పుటకు మీరు అర్హులు.
13.26.2
योद्धुकामे गजे तस्मिन्मुहूर्तं स जलेचरः ।
उत्तिष्ठति जलात्तूर्णं योद्धुकामः पुनःपुनः ॥ १३.२६.२ ॥
ఆ ఏనుగు పోరాడాలని కోరినప్పుడు, ఆ జలచరం క్షణకాలం పాటు నీటి నుండి వేగంగా పైకి లేస్తుంది; పదే పదే పోరాడాలనే కోరికతో.
13.26.3
जलजं निर्गतं तात प्रमत्तं चैव वारणम् ।
ग्रहीष्यसि पतङ्गेश नान्यो योगोऽत्र विद्यते ॥ १३.२६.३ ॥
ప్రియ కుమారా, నీటి నుండి బయటకు వచ్చి అప్రమత్తంగా లేని ఆ ఏనుగును నువ్వు పట్టుకుంటావు. పక్షుల రాజా, ఇక్కడ మరొక మార్గం లేదు.
13.26.4
इत्येमुक्तो विहगस्तद्गत्वा वनमुत्तमम् ।
ददर्श वारणेन्द्रं तं मेघाचलसमप्रभम् ॥ १३.२६.४ ॥
ఇలా చెప్పబడిన ఆ పక్షి ఆ ఉత్తమ అరణ్యానికి వెళ్లి, మేఘ పర్వతంలా కాంతిగల ఆ గజరాజును చూసింది.
13.26.5
तां स नागो गिरेर्वीथिं सम्प्राप्त इव भारतः ।
स तं दृष्ट्वा महाभागः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ॥ १३.२६.५ ॥
ఆ ఏనుగు ఆ పర్వత మార్గానికి చేరినట్లుగా ఉంది, ఓ భరతా. ఆ మహాభాగ్యుడు అతడిని చూసి ఒళ్ళు పులకించి సంతోషించాడు.
13.26.6
बिभक्षयिषतो राजन्दारुणस्य महात्मनः ।
मातङ्गं कच्छपं चैव प्रहर्षः सुमहानभूत् ॥ १३.२६.६ ॥
ఓ రాజా, ఏనుగును, తాబేలును భక్షించాలని కోరిన ఆ భయంకర మహాత్ముడికి ఎంతో ఆనందం కలిగింది.
13.26.7
अथ वेगेन महता खेचरः स महाबलः ।
सङ्कुच्य सर्वगात्राणि कृच्छ्रेणैवान्वपद्यत ॥ १३.२६.७ ॥
అప్పుడు మహావేగంతో ఆ మహాబలుడైన ఖేచరుడు (పక్షి) తన అవయవాలన్నిటినీ ముడుచుకుని కష్టంగా కిందకు దిగాడు.
13.26.8
तथा गत्वा तमध्वानं वारणप्रवरो बली ।
निशश्वास महाश्वासः श्रमाद्विश्रमणाय च ॥ १३.२६.८ ॥
ఆ మార్గంలో వెళ్లి బలమైన శ్రేష్ఠ గజం అలసటతో విశ్రాంతి కోసం గొప్ప నిట్టూర్పు విడిచింది.
13.26.9
तस्य निश्वासवातेन मदगन्धेन चैव ह ।
उदतिष्ठन्महाकूर्मो वारणप्रतिषेधकः ॥ १३.२६.९ ॥
అతని నిట్టూర్పు గాలితో, మదగంధంతో నిజంగానే ఏనుగును అడ్డుకునే మహా కూర్మం పైకి లేచింది.
13.26.10
तयोः सुतुमुलं युद्धं ददर्श पतगेश्वरः ।
कच्छपेन्द्रद्विरदयोरिन्द्रप्रह्वादयोरिव ॥ १३.२६.१० ॥
ఆ రెండింటి భీకర యుద్ధాన్ని పక్షిరాజు చూశాడు — కూర్మేంద్రుడు, గజం మధ్య, ఇంద్రుడు, ప్రహ్లాదుల వలె.
13.26.11
स्पृशन्तमग्रहस्तेन तोयं वारणयूथपम् ।
दन्तैर्नस्तैश्च जलजो वारयामास भारत ॥ १३.२६.११ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా! తన తొండం అగ్రభాగంతో నీటిని తాకుతున్న గజయూథపతిని, జలజమైన కూర్మం దంతాలతో, తొండంతో అడ్డుకుంది.
13.26.12
जलजं वारणोऽप्येवं चरणैः पुष्करेण च ।
प्रत्यषेधन्निमज्जन्तमुन्मज्जन्तं तथैव च ॥ १३.२६.१२ ॥
అలాగే ఏనుగు కూడా తన కాళ్లతో, తొండంతో ఆ జలజ కూర్మాన్ని అడ్డుకుంది — మునిగినదాన్నీ, పైకి లేచినదాన్నీ.
13.26.13
मुहूर्तमभवद्युद्धं तयोर्भीमप्रदर्शनम् ।
अथ तस्माज्जलाद्राजन्कच्छपः स्थलमास्थितः ॥ १३.२६.१३ ॥
కొంతసేపు వారిద్దరి మధ్య యుద్ధం జరిగింది; అందులో భయంకరమైన పరాక్రమం ప్రదర్శితమైంది. అప్పుడు, ఓ రాజా, ఆ తాబేలు నీటి నుండి నేలపైకి ఎక్కింది.
13.26.14
स तु नागः प्रभग्रोऽपि पिपासुर्न न्यवर्तत ।
तोयगृध्नुः शनैस्तर्षादपासर्पत पृष्ठतः ॥ १३.२६.१४ ॥
ఆ ఏనుగు ఓడిపోయినా, దాహంతో తిరిగి రాలేదు; నీటి కోసం ఆశతో దాహం వల్ల అది నెమ్మదిగా వెనక్కి జారింది.
13.26.15
तं दृष्ट्वा जलजस्तूर्णमपसर्पन्तमाहवात् ।
अभिदुद्राव वेगेन वज्रयाणिरिवासुरम् ॥ १३.२६.१५ ॥
యుద్ధం నుండి వెనక్కి జారుతున్న అతన్ని చూసి, ఆ జలజ కూర్మం వేగంగా దూకింది; వజ్రధారి ఇంద్రుడు అసురుడిపై దూకినట్లు.
13.26.16
तं रोषात्स्थलमुत्तीर्णमसम्प्राप्तं गजोत्तमम् ।
उभावेव समस्तौ तु जग्राह विनतासुतः ॥ १३.२६.१६ ॥
కోపంతో నేలపైకి ఎక్కి, ఇంకా చేరని ఆ శ్రేష్ఠ గజాన్ని వినతా పుత్రుడు (గరుడుడు) ఇద్దరినీ ఒకేసారి పట్టుకున్నాడు.
13.26.17
चरणेन तु सव्येन जग्राह स गजोत्तमम् ।
प्रस्पन्दमानं बलवान्दक्षिणेन तु कच्छपम् ॥ १३.२६.१७ ॥
బలవంతుడు ఎడమ కాలితో ఆ శ్రేష్ఠ గజాన్ని పట్టుకున్నాడు; కుడి కాలితో కొట్టుకుంటున్న కూర్మాన్ని.
13.26.18
उत्पपात ततस्तूर्णं पन्नगेन्द्रनिषूदतः ।
दिवं खं च समुत्पत्य पक्षाभ्यामपराजितः ॥ १३.२६.१८ ॥
అప్పుడు నాగరాజులను సంహరించే, ఓటమి ఎరుగని అతను వేగంగా పైకి ఎగిరాడు; రెక్కలతో ఆకాశానికి, స్వర్గానికి ఎగిరి.
13.26.19
तेन चोत्पतता तूर्णं सङ्गृहीतौ नखैर्भृशम् ।
वज्रगर्भैः सुनिशितैः प्राणांस्तूर्णं मुमोचतुः ॥ १३.२६.१९ ॥
ఎగురుతూనే అతడు ఆ ఇద్దరినీ గోళ్లతో గట్టిగా పట్టుకున్నాడు; వజ్రసమాన లోపలి భాగం గల, అత్యంత పదునైన ఆ గోళ్లతో వారిద్దరూ వెంటనే ప్రాణాలు విడిచారు.
13.26.20
तौ गृह्य बलवांस्तूर्णं स्रस्तपादशिरोधरौ ।
विवल्गन्निव खे क्रीडन्खेचरोऽभिजगाम ह ॥ १३.२६.२० ॥
ఆ ఇద్దరినీ పట్టుకుని బలవంతుడైన ఖేచరుడు వేగంగా ఆకాశంలోకి వెళ్ళాడు; వారి పాదాలు, మెడలు వేలాడుతుండగా, అతడు ఆకాశంలో ఆడుతున్నట్లుగా ఊగుతూ సాగిపోయాడు.
13.26.21
अत्तुकामस्ततो वीरः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
निरैक्षत न चापश्यद्द्रुमं पर्याप्तमासितुम् ॥ १३.२६.२१ ॥
ఓ భూపతీ! తరువాత తినాలనే కోరికతో ఉన్న ఆ వీరుడు భూమిపై చుట్టూ చూశాడు; కూర్చోవడానికి తగినంత పెద్ద చెట్టు అతనికి కనిపించలేదు.
13.26.22
नैमिषं त्वथ सम्प्राप्य देवारण्यं महाद्युतिः ।
अपश्यत द्रुमं कञ्चिच्छाखास्कन्धसमावृतम् ॥ १३.२६.२२ ॥
అప్పుడు నైమిషారణ్యం, దేవారణ్యం చేరిన ఆ మహాతేజస్వి, కొమ్మలతో, కాండంతో నిండిన ఒక చెట్టును చూశాడు.
13.26.23
हिमवच्छिखरप्रख्यं योजनद्वयमुच्छ्रितम् ।
परिणाहेन राजेन्द्र नल्वमात्रं समन्ततः ॥ १३.२६.२३ ॥
హిమాలయ శిఖరంలా ఉన్న ఆ చెట్టు రెండు యోజనాల ఎత్తు ఉంది, రాజేంద్రా; దాని చుట్టుకొలత అన్ని వైపులా ఒక నల్వ మాత్రం ఉంది.
13.26.24
तस्य शाखाऽभवत्काचिदायता पञ्चयोजनम् ।
दृढमूला दृढस्कन्धा वज्रपत्रसमाचिता ॥ १३.२६.२४ ॥
దాని ఒక కొమ్మ ఐదు యోజనాల వరకు విస్తరించి ఉంది; ఆ చెట్టు గట్టి వేళ్లు, గట్టి కాండం కలిగి, వజ్రసమాన ఆకులతో నిండి ఉంది.
13.26.25
तत्रोपविष्टः सहसा वैनतेयो निगृह्य तौ ।
अत्तुकामस्ततः शाखा तस्य वेगादवापतत् ॥ १३.२६.२५ ॥
అక్కడ కూర్చున్న వైనతేయుడు (గరుడుడు) అకస్మాత్తుగా ఆ ఇద్దరినీ పట్టుకున్నాడు; తరువాత తినాలనే కోరికతో అతడు వేగంగా ఆ కొమ్మపై దిగాడు.
13.26.26
तां पतन्तीमभिप्रेक्ष्य प्रेक्ष्य चर्षिगणानधः ।
आसीनान्वसुभिः सार्धं सत्रेण जगतीपते ॥ १३.२६.२६ ॥
ఆ కొమ్ము పడటం చూసి, కింద వసువులతో కలిసి యాగంలో కూర్చున్న ఋషిగణాలను చూసి, ఓ భూపతీ.
13.26.27
वैखानसान्नाम यतीन्वालखिल्यगणानपि ।
तत्र भीराविशत्तस्य पतगेन्द्रस्य भारत ॥ १३.२६.२७ ॥
వైఖానసులనే యతులను, వాలఖిల్య గణాలను కూడా; అక్కడ పక్షిరాజు యొక్క భయం వారిలో ప్రవేశించింది, ఓ భారతా.
13.26.28
तान्दृष्ट्वा स यतींस्तत्र समासीनान्सुरैः सह ।
तुण्डेन गृह्य तां शाखामुत्पपात खगेश्वरः।
तौच पक्षी भुजङ्गाशो व्योम्नि क्रीडन्निवाव्रजत् ॥ १३.२६.२८ ॥
అక్కడ దేవతలతో కలిసి కూర్చున్న ఆ యతులను చూసి, ఆ పక్షిరాజు ముక్కుతో ఆ కొమ్మను పట్టుకొని పైకి ఎగిరాడు; ఆ సర్పభక్షక పక్షి ఆకాశంలో ఆడుతున్నట్లుగా వెళ్ళింది.
13.26.29
तं दृष्ट्वा गुरुसम्भारं प्रगृह्योत्पतितं खगम् ।
ऋषयस्तेऽब्रुवन्सर्वे गरुडोऽयमिति स्म ह।
न त्वन्यः क्षमते कश्चिद्यथाऽयं वीर्यवान्खगः ॥ १३.२६.२९ ॥
ఆ భారీ భారాన్ని పట్టుకొని పైకి ఎగిరిన ఆ పక్షిని చూసి, ఆ ఋషులందరూ అన్నారు—'ఇతడు గరుడుడు; ఈ పరాక్రమవంతమైన పక్షిని వేరొకరు భరించలేరు.'
13.26.30
असौ यच्छति धर्मात्मा गुरुभारसमन्वितः ।
अयं क्रीडन्निवाकाशे तस्माद्गरुड एव सः ॥ १३.२६.३० ॥
ఆ ధర్మాత్ముడు, భారీ భారంతో కూడినవాడై, దానిని ఇస్తాడు; ఇతడు ఆకాశంలో ఆడుతున్నట్లుగా వెళ్తున్నాడు; కాబట్టి అతడు గరుడుడే.
13.26.31
एवं ते समयं सर्वे वसवश्च दिवौकसः ।
अकार्षुः पक्षिराजस्य गरुडेत्येव नाम ह ॥ १३.२६.३१ ॥
ఈ విధంగా వసువులు, స్వర్గవాసులైన దేవతలందరూ పక్షిరాజుకు గరుడుడు అని పేరు పెట్టడానికి ఒప్పుకున్నారు.
13.26.32
स पक्षी पृथिवीं सर्वां परिधावंस्ततस्ततः ।
मुमुक्षः शाखिनः शाखां न स्म देशमपश्यत ॥ १३.२६.३२ ॥
ఆ పక్షి భూమి అంతటా ఇటు అటు పరుగెత్తింది; చెట్టు కొమ్మను వదలడానికి ఒక చోటు కనబడలేదు.
13.26.33
स वाचमशृणोद्दिव्यामुपर्युपरि जल्पतः ।
देवदूतस्य विस्पष्टमाभाष्य गरुडेति च ॥ १३.२६.३३ ॥
పైనుండి మాట్లాడుతున్న దేవదూత యొక్క దివ్య వాణిని అది విన్నది; స్పష్టంగా 'గరుడా' అని పిలుస్తూ.
13.26.34
वैनतेय कुविन्देषु समुद्रान्ते महाबल ।
पात्यतां शाखिनः शाखा न हि ते धर्मनिश्चयाः ॥ १३.२६.३४ ॥
వైనతేయా, మహాబలుడా! కువిందుల మధ్య, సముద్ర తీరంలో చెట్టు కొమ్మను పడవేయి; వారు ధర్మనిశ్చయులు కారు.
13.26.35
तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं जगाम लवणाम्भसः ।
उद्देशं यत्र ते मन्दाः कुविन्दाः पापकर्मिणः ॥ १३.२६.३५ ॥
అది విని గరుడుడు వేగంగా ఉప్పు సముద్రం వైపు వెళ్ళాడు; ఆ మూర్ఖులు, పాపకర్ములైన కువిందులు ఉన్న ప్రదేశానికి.
13.26.36
ततो गत्वा ततः शाखां मुमोच पततांवरः ।
तया हता दास्तदा षड्विंशतो नृप ॥ १३.२६.३६ ॥
తరువాత అక్కడికి వెళ్ళి పక్షులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ కొమ్మను వదిలాడు; దాని వల్ల ఆ సమయంలో ఇరవై ఆరుగురు దాసులు హతులయ్యారు, ఓ రాజా.
13.26.37
स देशो राजशार्दूल ख्यातः परमदारुणः ।
शाखापतग इत्येव कुविन्दानां महात्मनाम् ॥ १३.२६.३७ ॥
రాజశార్దూలా, ఆ దేశం అత్యంత భయంకరమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది; మహాత్ములైన కువిందుల మధ్య దానిని 'శాఖాపతగ' అనే అంటారు.