ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.26.1
कथं तौ भगवञ्शक्यौ मया वारणकच्छपौ ।
युगपद्गृहीतं तं मे त्वमुपायं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२६.१ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ସେହି ହାତୀ ଓ କଇଁଛ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ମୁଁ କିପରି ଏକାସାଙ୍ଗେ ଧରିପାରିବି? ମୋତେ ଏକ ଉପାୟ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
13.26.2
योद्धुकामे गजे तस्मिन्मुहूर्तं स जलेचरः ।
उत्तिष्ठति जलात्तूर्णं योद्धुकामः पुनःपुनः ॥ १३.२६.२ ॥
ସେହି ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ସେହି ଜଳଚର କ୍ଷଣେ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଜଳରୁ ଉପରକୁ ଉଠେ; ବାରମ୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି।
13.26.3
जलजं निर्गतं तात प्रमत्तं चैव वारणम् ।
ग्रहीष्यसि पतङ्गेश नान्यो योगोऽत्र विद्यते ॥ १३.२६.३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଜଳରୁ ବାହାରି ଅସାବଧାନ ସେହି ହାତୀକୁ ତୁମେ ଧରିବ। ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଏଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
13.26.4
इत्येमुक्तो विहगस्तद्गत्वा वनमुत्तमम् ।
ददर्श वारणेन्द्रं तं मेघाचलसमप्रभम् ॥ १३.२६.४ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରେ ସେହି ପକ୍ଷୀ ସେହି ଉତ୍ତମ ବନକୁ ଯାଇ ମେଘପର୍ବତ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ସେହି ଗଜରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
13.26.5
तां स नागो गिरेर्वीथिं सम्प्राप्त इव भारतः ।
स तं दृष्ट्वा महाभागः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ॥ १३.२६.५ ॥
ସେ ହାତୀ ଯେମିତି ସେହି ପର୍ବତପଥରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ହେ ଭରତ। ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ପକ୍ଷୀ ତାକୁ ଦେଖି ରୋମାଞ୍ଚିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହେଲା।
13.26.6
बिभक्षयिषतो राजन्दारुणस्य महात्मनः ।
मातङ्गं कच्छपं चैव प्रहर्षः सुमहानभूत् ॥ १३.२६.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହାତୀ ଓ କଇଁଛକୁ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ ହେଲା।
13.26.7
अथ वेगेन महता खेचरः स महाबलः ।
सङ्कुच्य सर्वगात्राणि कृच्छ्रेणैवान्वपद्यत ॥ १३.२६.७ ॥
ତା'ପରେ ମହାବେଗରେ ସେ ମହାବଳୀ ଖେଚର (ପକ୍ଷୀ) ନିଜର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସଙ୍କୁଚିତ କରି କଷ୍ଟରେ ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଇଲା।
13.26.8
तथा गत्वा तमध्वानं वारणप्रवरो बली ।
निशश्वास महाश्वासः श्रमाद्विश्रमणाय च ॥ १३.२६.८ ॥
ସେ ପଥରେ ଯାଇ ବଳବାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଶ୍ରମରୁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ବଡ଼ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା।
13.26.9
तस्य निश्वासवातेन मदगन्धेन चैव ह ।
उदतिष्ठन्महाकूर्मो वारणप्रतिषेधकः ॥ १३.२६.९ ॥
ତାର ନିଶ୍ୱାସ ବାୟୁ ଓ ମଦଗନ୍ଧରେ ହାତୀକୁ ଅଟକାଇବା ମହାକଚ୍ଛପ ଉପରକୁ ଉଠିଲା।
13.26.10
तयोः सुतुमुलं युद्धं ददर्श पतगेश्वरः ।
कच्छपेन्द्रद्विरदयोरिन्द्रप्रह्वादयोरिव ॥ १३.२६.१० ॥
ସେ ଦୁଇଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପକ୍ଷୀରାଜ ଦେଖିଲା — କଚ୍ଛପେନ୍ଦ୍ର ଓ ହାତୀଙ୍କର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପରି।
13.26.11
स्पृशन्तमग्रहस्तेन तोयं वारणयूथपम् ।
दन्तैर्नस्तैश्च जलजो वारयामास भारत ॥ १३.२६.११ ॥
ହେ ଭରତ! ଶୁଣ୍ଡର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଜଳ ଛୁଉଁଥିବା ଗଜଯୂଥପତିକୁ ଜଳଜ କଚ୍ଛପ ଦାଢ଼ ଓ ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇଲା।
13.26.12
जलजं वारणोऽप्येवं चरणैः पुष्करेण च ।
प्रत्यषेधन्निमज्जन्तमुन्मज्जन्तं तथैव च ॥ १३.२६.१२ ॥
ସେହିପରି ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଗୋଡ଼ ଓ ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଜଳଜ କଚ୍ଛପକୁ ଅଟକାଇଲା — ବୁଡ଼ୁଥିବାକୁ ଓ ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବାକୁ।
13.26.13
मुहूर्तमभवद्युद्धं तयोर्भीमप्रदर्शनम् ।
अथ तस्माज्जलाद्राजन्कच्छपः स्थलमास्थितः ॥ १३.२६.१३ ॥
କ୍ଷଣେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ତାହାରେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଗଲା। ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ କଇଁଛ ଜଳରୁ ଉଠି ସ୍ଥଳରେ ଆରୋହଣ କଲା।
13.26.14
स तु नागः प्रभग्रोऽपि पिपासुर्न न्यवर्तत ।
तोयगृध्नुः शनैस्तर्षादपासर्पत पृष्ठतः ॥ १३.२६.१४ ॥
ସେ ହାତୀ ପରାଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୃଷ୍ଣାରେ ଫେରିଲା ନାହିଁ; ଜଳର ଲୋଭରେ ତୃଷ୍ଣାରୁ ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଛକୁ ସରିଗଲା।
13.26.15
तं दृष्ट्वा जलजस्तूर्णमपसर्पन्तमाहवात् ।
अभिदुद्राव वेगेन वज्रयाणिरिवासुरम् ॥ १३.२६.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ସରିଯାଉଥିବା ତାକୁ ଦେଖି ସେ ଜଳଜ କଇଁଛ ଶୀଘ୍ର ବେଗରେ ଝାଁପି ପଡ଼ିଲା; ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁର ଉପରେ ଝାଁପି ପଡ଼ିବା ପରି।
13.26.16
तं रोषात्स्थलमुत्तीर्णमसम्प्राप्तं गजोत्तमम् ।
उभावेव समस्तौ तु जग्राह विनतासुतः ॥ १३.२६.१६ ॥
କ୍ରୋଧରେ ସ୍ଥଳକୁ ଉଠିଥିବା, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜକୁ ବିନତାର ପୁତ୍ର (ଗରୁଡ଼) ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଧରିଲେ।
13.26.17
चरणेन तु सव्येन जग्राह स गजोत्तमम् ।
प्रस्पन्दमानं बलवान्दक्षिणेन तु कच्छपम् ॥ १३.२६.१७ ॥
ବଳବାନ ସେ ବାମ ପାଦରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜକୁ ଧରିଲା; ଦକ୍ଷିଣ ପାଦରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିବା କଇଁଛକୁ।
13.26.18
उत्पपात ततस्तूर्णं पन्नगेन्द्रनिषूदतः ।
दिवं खं च समुत्पत्य पक्षाभ्यामपराजितः ॥ १३.२६.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ନାଗରାଜଙ୍କ ସଂହାରକ, ଅପରାଜିତ ସେ ଶୀଘ୍ର ଉପରକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; ଡେଣା ସାହାଯ୍ୟରେ ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଡ଼ି।
13.26.19
तेन चोत्पतता तूर्णं सङ्गृहीतौ नखैर्भृशम् ।
वज्रगर्भैः सुनिशितैः प्राणांस्तूर्णं मुमोचतुः ॥ १३.२६.१९ ॥
ଉଡ଼ିବା ସମୟରେ ସେ ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ନଖରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରିଲା; ବଜ୍ର ପରି ଭିତର ଥିବା, ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
13.26.20
तौ गृह्य बलवांस्तूर्णं स्रस्तपादशिरोधरौ ।
विवल्गन्निव खे क्रीडन्खेचरोऽभिजगाम ह ॥ १३.२६.२० ॥
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଧରି ବଳବାନ ଖେଚର ଶୀଘ୍ର ଆକାଶରେ ଗଲା; ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଓ ବେକ ଶିଥିଳ ହୋଇ ଝୁଲୁଥିଲା, ସେ ଆକାଶରେ ଖେଳୁଥିବା ପରି ଦୋହଲି ଦୋହଲି ଚାଲିଗଲା।
13.26.21
अत्तुकामस्ततो वीरः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
निरैक्षत न चापश्यद्द्रुमं पर्याप्तमासितुम् ॥ १३.२६.२१ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି! ତା'ପରେ ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେହି ବୀର ପୃଥିବୀରେ ଚାରିଦିଗକୁ ଚାହିଁଲା; କିନ୍ତୁ ବସିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଏକ ବୃକ୍ଷ ସେ ଦେଖିଲା ନାହିଁ।
13.26.22
नैमिषं त्वथ सम्प्राप्य देवारण्यं महाद्युतिः ।
अपश्यत द्रुमं कञ्चिच्छाखास्कन्धसमावृतम् ॥ १३.२६.२२ ॥
ତା'ପରେ ନୈମିଷ ଓ ଦେବାରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶାଖା ଓ ସ୍କନ୍ଧରେ ଆବୃତ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲା।
13.26.23
हिमवच्छिखरप्रख्यं योजनद्वयमुच्छ्रितम् ।
परिणाहेन राजेन्द्र नल्वमात्रं समन्ततः ॥ १३.२६.२३ ॥
ହିମାଳୟ ଶିଖର ପରି ସେହି ବୃକ୍ଷ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର; ତାହାର ପରିଧି ଚାରିଦିଗରେ ଏକ ନଲ୍ୱ ପରିମାଣ ଥିଲା।
13.26.24
तस्य शाखाऽभवत्काचिदायता पञ्चयोजनम् ।
दृढमूला दृढस्कन्धा वज्रपत्रसमाचिता ॥ १३.२६.२४ ॥
ତାହାର ଗୋଟିଏ ଶାଖା ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା; ସେହି ବୃକ୍ଷ ଦୃଢ଼ ମୂଳ ଓ ଦୃଢ଼ ସ୍କନ୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ଏବଂ ବଜ୍ର ପରି ପତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
13.26.25
तत्रोपविष्टः सहसा वैनतेयो निगृह्य तौ ।
अत्तुकामस्ततः शाखा तस्य वेगादवापतत् ॥ १३.२६.२५ ॥
ସେଠାରେ ବସିଥିବା ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼) ହଠାତ୍ ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ତା’ପରେ ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ବେଗରେ ସେହି ଶାଖା ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ।
13.26.26
तां पतन्तीमभिप्रेक्ष्य प्रेक्ष्य चर्षिगणानधः ।
आसीनान्वसुभिः सार्धं सत्रेण जगतीपते ॥ १३.२६.२६ ॥
ସେ ଶାଖା ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି ଏବଂ ତଳେ ବସୁଗଣଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞରେ ବସିଥିବା ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ଭୂପତି।
13.26.27
वैखानसान्नाम यतीन्वालखिल्यगणानपि ।
तत्र भीराविशत्तस्य पतगेन्द्रस्य भारत ॥ १३.२६.२७ ॥
ବୈଖାନସ ନାମକ ଯତିମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କ ଭୟ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ହେ ଭାରତ।
13.26.28
तान्दृष्ट्वा स यतींस्तत्र समासीनान्सुरैः सह ।
तुण्डेन गृह्य तां शाखामुत्पपात खगेश्वरः।
तौच पक्षी भुजङ्गाशो व्योम्नि क्रीडन्निवाव्रजत् ॥ १३.२६.२८ ॥
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ବସିଥିବା ସେହି ଯତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ପକ୍ଷୀରାଜ ଠୋଟରେ ସେହି ଶାଖା ଧରି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ସେହି ସର୍ପଭୋଜୀ ପକ୍ଷୀ ଆକାଶରେ ଖେଳୁଥିବା ପରି ଗଲା।
13.26.29
तं दृष्ट्वा गुरुसम्भारं प्रगृह्योत्पतितं खगम् ।
ऋषयस्तेऽब्रुवन्सर्वे गरुडोऽयमिति स्म ह।
न त्वन्यः क्षमते कश्चिद्यथाऽयं वीर्यवान्खगः ॥ १३.२६.२९ ॥
ସେହି ଭାରୀ ଭାର ଧରି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ସେହି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି, ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ କହିଲେ—'ଏ ଗରୁଡ଼; ଏହି ପରାକ୍ରମୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହା ସହି ପାରିବେ ନାହିଁ।'
13.26.30
असौ यच्छति धर्मात्मा गुरुभारसमन्वितः ।
अयं क्रीडन्निवाकाशे तस्माद्गरुड एव सः ॥ १३.२६.३० ॥
ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା, ଭାରୀ ଭାର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାହା ଦିଏ; ସେ ଆକାଶରେ ଖେଳୁଥିବା ପରି ଯାଉଛି; ତେଣୁ ସେ ଗରୁଡ଼ ହିଁ ଅଟେ।
13.26.31
एवं ते समयं सर्वे वसवश्च दिवौकसः ।
अकार्षुः पक्षिराजस्य गरुडेत्येव नाम ह ॥ १३.२६.३१ ॥
ଏହିପରି ବସୁଗଣ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କ ନାମ 'ଗରୁଡ' ରଖିବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ।
13.26.32
स पक्षी पृथिवीं सर्वां परिधावंस्ततस्ततः ।
मुमुक्षः शाखिनः शाखां न स्म देशमपश्यत ॥ १३.२६.३२ ॥
ସେହି ପକ୍ଷୀ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଏଣେ ତେଣେ ଦୌଡ଼ିଲା; କିନ୍ତୁ ଗଛ ଡାଳ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ସେ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲା ନାହିଁ।
13.26.33
स वाचमशृणोद्दिव्यामुपर्युपरि जल्पतः ।
देवदूतस्य विस्पष्टमाभाष्य गरुडेति च ॥ १३.२६.३३ ॥
ଉପରୁ କହୁଥିବା ଦେବଦୂତଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ସେ ଶୁଣିଲା; ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ 'ଗରୁଡ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରୁଥିଲା।
13.26.34
वैनतेय कुविन्देषु समुद्रान्ते महाबल ।
पात्यतां शाखिनः शाखा न हि ते धर्मनिश्चयाः ॥ १३.२६.३४ ॥
ହେ ବୈନତେୟ, ହେ ମହାବଳ! କୁବିନ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଗଛ ଡାଳ ପକାଅ; ସେମାନେ ଧର୍ମନିଶ୍ଚୟୀ ନୁହଁନ୍ତି।
13.26.35
तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं जगाम लवणाम्भसः ।
उद्देशं यत्र ते मन्दाः कुविन्दाः पापकर्मिणः ॥ १३.२६.३५ ॥
ଏହା ଶୁଣି ଗରୁଡ ଶୀଘ୍ର ଲବଣ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ମୂର୍ଖ ଓ ପାପକର୍ମୀ କୁବିନ୍ଦମାନେ ରହୁଥିଲେ।
13.26.36
ततो गत्वा ततः शाखां मुमोच पततांवरः ।
तया हता दास्तदा षड्विंशतो नृप ॥ १३.२६.३६ ॥
ତା'ପରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ପକ୍ଷୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଡାଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେହିକ୍ଷଣି ଛବ୍ଷ ଜଣ ଦାସ ନିହତ ହେଲେ, ହେ ରାଜନ୍।
13.26.37
स देशो राजशार्दूल ख्यातः परमदारुणः ।
शाखापतग इत्येव कुविन्दानां महात्मनाम् ॥ १३.२६.३७ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ଦେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି ଖ୍ୟାତ; ମହାତ୍ମା କୁବିନ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ 'ଶାଖାପତଗ' ହିଁ କୁହାଯାଏ।