महाभारत · अध्याय 13.262
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.262.1
तूष्णीमासीदर्जुनस्तु पवनस्त्वब्रवीत्पुनः ।
शृणु मे ब्राह्मणेष्वेव मुख्यं कर्म जनाधिप ॥ १३.२६२.१ ॥
अर्जुन गप्प बसला; तेव्हा पवन पुन्हा म्हणाला: हे जनाधिपा, ब्राह्मणांविषयीचे मुख्य कर्तव्य माझ्याकडून ऐक.
13.262.2
मदस्यास्यमनुप्राप्ता यदा सेन्द्रा दिवौकसः ।
तदैव च्यवनेन द्यौर्हृता तेषां वसुन्धरा ॥ १३.२६२.२ ॥
इंद्रासह देव ते मद्य मिळवताच, च्यवनाने त्यांचे स्वर्ग आणि पृथ्वी हरण केली.
13.262.3
उभौ लोकौ हृतौ मत्वा ते देवा दुःखिताऽभवन् ।
शोकार्ताश्त महात्मानं ब्रह्माणं शरणं ययुः ॥ १३.२६२.३ ॥
दोन्ही लोक हरण झाले असे जाणून ते देव दुःखी झाले; शोकपीडित होऊन त्या महात्मा ब्रह्मदेवाला शरण गेले.
13.262.4
मदास्यव्यतिषिक्तानामस्माकं लोकपूजित ।
च्यवनेन हृता भूमिः कपैश्चैव दिवं प्रभो ॥ १३.२६२.४ ॥
हे लोकपूजित, मद्याने अभिषिक्त झालेल्या आमच्या पृथ्वीला च्यवनाने हरण केले; हे प्रभो, स्वर्ग कपींनी हरण केला.
13.262.5
गच्छध्वं शरणं विप्रानाशु सेन्द्रा दिवौकसः ।
प्रसाद्य तानुभौ लोकाववाप्स्यथ यथापुरम् ॥ १३.२६२.५ ॥
हे इंद्रासह देवांनो, लवकर ब्राह्मणांना शरण जा; त्यांना प्रसन्न करून तुम्ही दोन्ही लोक पूर्वीप्रमाणे पुन्हा मिळवाल.
13.262.6
ते ययुः शरणं विप्रानूचुस्ते काञ्जयामहे ।
इत्युक्तास्ते द्विजान्प्राहुर्जयतेह कपानिति ॥ १३.२६२.६ ॥
ते शरण जाऊन ब्राह्मणांना म्हणाले, "आम्हाला जिंकायचे आहे"; असे सांगितल्यावर ते द्विज म्हणाले, "येथे कपींना जिंका."
13.262.7
भूगतान्हि विजेतारो वयमित्यब्रुवन्द्विजाः ।
ततः कर्म समारब्धं ब्राह्मणैः कपनाशनम् ॥ १३.२६२.७ ॥
पृथ्वीवर वावरणारे आम्हीच विजेते आहोत असे द्विजांनी म्हटले. तेव्हा ब्राह्मणांनी कपांच्या नाशाचे कार्य आरंभले.
13.262.8
तच्छ्रुत्वा प्रेषितो दूतो ब्राह्मणेभ्यो धनी कपैः ।
स च तान्ब्राह्मणानाह धनी कपवचो यथा ॥ १३.२६२.८ ॥
हे ऐकून कपांनी ब्राह्मणांकडे एक दूत पाठवला. तो धनवान दूत कपांच्या म्हणण्याप्रमाणे ब्राह्मणांना म्हणाला.
13.262.9
भवद्भिः सदृशः सर्वे कपाः किमिह वर्तते ।
सर्वे वेदविदः प्राज्ञाः सर्वे च क्रतुयाजिनः ॥ १३.२६२.९ ॥
तुमच्यासारखेच सर्व कप येथे का आहेत? ते सर्व वेदज्ञ, प्राज्ञ आणि यज्ञ करणारे आहेत.
13.262.10
सर्वे सत्यव्रताश्चैव सर्वे तुल्या महर्षिभिः ।
श्रीश्चैव रमते तेषु धारयन्ति श्रियं च ते ॥ १३.२६२.१० ॥
ते सर्व सत्यव्रती असून महर्षींच्या बरोबरीचे आहेत. त्यांच्यात श्री रमते; ते समृद्धी धारण करतात.
13.262.11
वृथा दारान्न गच्छन्ति वृथा मांसं न भुञ्जते ।
दीप्तमग्निं जुह्वते च गुरूणां वचने स्थिताः ॥ १३.२६२.११ ॥
ते व्यर्थ पत्नींकडे जात नाहीत, व्यर्थ मांस खात नाहीत. प्रज्वलित अग्नीत आहुती देतात आणि वडिलधाऱ्यांच्या वचनात स्थिर राहतात.
13.262.12
सर्वे च नियतात्मानो बालानां संविभागिनः ।
उपेत्य शनकैर्यान्ति न सेवन्ति रजस्वलाम्।
स्वर्गातिं चैव गच्छन्ति तथैव शुभकर्मिणः ॥ १३.२६२.१२ ॥
ते सर्व आत्मसंयमी असून मुलांसोबत वाटा करतात. हळूहळू जाऊन परत येतात; रजस्वला स्त्रीजवळ जात नाहीत. तसेच शुभकर्म करणारे स्वर्गमार्ग गाठतात.
13.262.13
अभुक्तवत्सु नाश्नन्ति गर्भिणीवृद्धकादिषु ।
पूर्वाह्णेषु न दीव्यन्ति दिवा चैव न शेरते ॥ १३.२६२.१३ ॥
जे अद्याप जेवलेले नाहीत त्यांच्या उपस्थितीत ते जेवत नाहीत; गर्भिणी, वृद्ध इत्यादींच्या उपस्थितीत जेवत नाहीत. पूर्वाह्नी ते जुगार खेळत नाहीत आणि दिवसा झोपतही नाहीत.
13.262.14
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्गुणैर्युक्तान्कथं कपान् ।
विजेष्यथ निवर्तध्वं निवृत्तानां सुखं हि वः ॥ १३.२६२.१४ ॥
ह्या आणि इतर अनेक गुणांनी युक्त (ब्राह्मणांना) तुम्ही माकडांना कसे जिंकाल? परत फिरा; परत फिरणाऱ्यांनाच तुमच्यासाठी सुख आहे.
13.262.15
कपान्वयं विजेष्यामो ये देवास्ते वयं स्मृताः ।
तस्माद्वध्याः कपाऽस्माकं धनिन्याहि यथागतम् ॥ १३.२६२.१५ ॥
आम्ही माकडांना जिंकू; देव म्हणून स्मरले जाणारे आम्ही जिंकू. म्हणून माकडे आमच्याकडून वध्य आहेत. हे धनवान, जसे आलास तसेच परत जा.
13.262.16
धनी गत्वा कपानाह न वो विप्राः प्रियङ्कराः ।
गृहीत्वाऽस्त्राण्यतो विप्रान्कपाः सर्वे समाद्रवन् ॥ १३.२६२.१६ ॥
धनी माकडांकडे जाऊन म्हणाला, 'हे ब्राह्मणांनो, तुम्ही आमचे प्रिय करणारे नाही.' मग सर्व माकडे शस्त्रे घेऊन ब्राह्मणांवर धावून गेली.
13.262.17
समुदग्रध्वजान्दृष्ट्वा कपान्सर्वे द्विजातयः ।
व्यसृजञ्ज्वलितानग्नीन्कपानां प्राणनाशनान् ॥ १३.२६२.१७ ॥
उंच ध्वज असलेली माकडे पाहून सर्व द्विजांनी माकडांचे प्राण हरण करणारे प्रज्वलित अग्नी सोडले.
13.262.18
ब्रह्मसृष्टा हव्यभुजः कपान्हत्वा सनातनाः ।
नभसीव यथाऽभ्राणि व्यराजन्त नराधिप ॥ १३.२६२.१८ ॥
ब्रह्मदेवाने निर्माण केलेले, हविर्भोक्ते, सनातन (अग्नी) माकडांना मारून, हे नराधिपा, आकाशात ढग चमकावेत तसे चमकले.
13.262.19
हत्वा वै दानवान्देवाः सर्वे सम्भूय संयुगे ।
ते नाभ्यजानन्हि तदा ब्राह्मणैर्निहतान्कपान् ॥ १३.२६२.१९ ॥
युद्धात सर्व देवांनी एकत्र येऊन दानवांचा वध केला; पण तेव्हा ब्राह्मणांनी मारलेल्या कपांना त्यांनी ओळखले नाही.
13.262.20
अथागम्य महातेजा नारदोऽकथयद्विभो ।
यथा हता महाभागैस्तेजसा ब्राह्मणैः कपाः ॥ १३.२६२.२० ॥
नंतर महातेजस्वी नारद आले आणि हे प्रभो, महाभाग्यवान ब्राह्मणांनी आपल्या तेजाने कपांना कसे मारले ते त्यांनी सांगितले.
13.262.21
नारदस्य वचः श्रुत्वा प्रीताः सर्वे दिवौकसः ।
प्रशशंसुर्द्विजांश्चापि ब्राह्मणांश्च यशस्विनः ॥ १३.२६२.२१ ॥
नारदाचे वचन ऐकून सर्व स्वर्गवासी प्रसन्न झाले आणि त्यांनी द्विजांची व यशस्वी ब्राह्मणांचीही प्रशंसा केली.
13.262.22
तेषां तेजस्तथा वीर्यं देवानां ववृधे ततः ।
अवाप्नुवंश्चामरत्वं त्रिषु लोकेषु पूजितम् ॥ १३.२६२.२२ ॥
नंतर त्यांचे तेज आणि देवांचे वीर्य वाढले; त्रिलोकात पूजित होऊन त्यांना अमरत्व प्राप्त झाले.
13.262.23
इत्युक्तवचनं वायुमर्जुनः प्रत्युवाच ह ।
प्रतिपूज्य महाबाहो यत्तच्छृणु नराधिप ॥ १३.२६२.२३ ॥
असे बोलले गेलेले वायूस अर्जुनाने उत्तर दिले; हे महाबाहो, त्यांचा सन्मान करून जे उत्तर दिले ते ऐका, हे नराधिपा.
13.262.24
जीवाम्यहं ब्राह्मणार्थं सर्वथा सततं प्रभो ।
ब्रह्मण्यो ब्राह्मणेभ्यश्च प्रणमामि च नित्यशः ॥ १३.२६२.२४ ॥
हे प्रभो, मी सदैव सर्व प्रकारे ब्राह्मणांसाठीच जगतो; मी ब्रह्मण्य असून ब्राह्मणांना नित्य नमस्कार करतो.
13.262.25
दत्तात्रेयप्रसादाच्च मया प्राप्तमिदं बलम् ।
लोके च परमा कीर्तिर्धर्मश्चाचरितो महान् ॥ १३.२६२.२५ ॥
दत्तात्रेयाच्या कृपेने मला हे बल प्राप्त झाले आहे; जगात परम कीर्ती आणि महान धर्म मी आचरला आहे.
13.262.26
अहो ब्राह्मणकर्माणि मयि मारुत तत्त्वतः ।
त्वया प्रोक्तानि कार्त्स्न्येन श्रुतानि प्रयतेन च ॥ १३.२६२.२६ ॥
अहो! हे मारुता, माझ्यातील ब्राह्मणकर्मे तू यथार्थपणे संपूर्ण सांगितलीस; मी ती प्रयत्नपूर्वक पूर्णपणे ऐकली.
13.262.27
ब्राह्मणान्क्षात्राधर्मेण पालयस्वेन्द्रियाणि च ।
विप्रेभ्यस्ते भयं घोरं तत्तु कालाद्भविष्यति ॥ १३.२६२.२७ ॥
क्षात्रधर्माने ब्राह्मणांचे रक्षण कर आणि आपल्या इंद्रियांचेही रक्षण कर; ब्राह्मणांपासून तुला घोर भय होईल, ते काळामुळे येईल.