ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.27

13.27.1

हत्वा तं पक्षिशार्दूलः कुविन्दानां जनं व्रती ।
उपोपविश्य शैलाग्रे भक्षयामास तावुभौ।
वारणं कच्छर्प चैव संहृष्टः स पतत्रिराट् ॥ १३.२७.१ ॥

କୁବିନ୍ଦ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ମାରି, ବ୍ରତଧାରୀ ପକ୍ଷିଶାର୍ଦୂଳ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସି ସେହି ଦୁଇଟିକୁ, ହାତୀ ଓ କଇଁଛକୁ ଖାଇଲା। ସେ ପକ୍ଷୀରାଜ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।

तयोः स रुधिरं पीत्वा मेदसी च परन्तप ।
संहृष्टः यततांश्रेष्ठो लब्ध्वा बलमनुत्तमम्।
जंगाम देवराजस्य भवनं पन्नगाशनः ॥ १३.२७.२ ॥

ସେ ଦୁଇଟିର ରକ୍ତ ଓ ମେଦ ପାନ କରି, ହେ ପରନ୍ତପ, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ଯତ୍ନଶୀଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଅନୁତ୍ତମ ବଳ ପାଇ, ପନ୍ନଗାଶନ ହୋଇ ଦେବରାଜଙ୍କ ଭବନକୁ ଗଲା।

तं प्रणम्य महात्मानं पावकं विस्फुलिङ्गिनम् ।
रात्रिदिवं प्रज्वलितं रक्षार्थममृतस्य ह ॥ १३.२७.३ ॥

ସେହି ମହାତ୍ମା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଛଡ଼ାଉଥିବା, ରାତ୍ରିଦିନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ପ୍ରଣାମ କରି, ଅମୃତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ହିଁ।

तं दृष्ट्वा विहगेन्द्रस्य भयं तीव्रमुपाविशत् ।
नतु तोयान्न रक्षिभ्यो भयमस्योपपद्यते ॥ १३.२७.४ ॥

ତାକୁ ଦେଖି ପକ୍ଷୀରାଜର ତୀବ୍ର ଭୟ ହେଲା ଏବଂ ସେ ବସିଗଲା। କିନ୍ତୁ ତାର ଜଳରୁ ଭୟ ନାହିଁ, ରକ୍ଷକମାନଙ୍କରୁ ମଧ୍ୟ ତାର ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।

पक्षित्वमात्मनो दृष्ट्वा ज्वलन्तं च हुताशनम् ।
पितामहमथो गत्वा ददर्श भुजगाशनः ॥ १३.२७.५ ॥

ନିଜର ପକ୍ଷୀ-ରୂପ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ତା'ପରେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେହି ଭୁଜଗାଶନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

तं प्रणम्य महात्मानं गरुडः प्रयताञ्जलिः ।
प्रोवाच तदसन्दिग्धं वचनं पन्नगेश्वरः ॥ १३.२७.६ ॥

ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତଯୋଡ଼ି ଗରୁଡ଼, ପନ୍ନଗେଶ୍ୱର, ସେହି ସନ୍ଦେହରହିତ ବଚନ କହିଲା।

उद्यतं गुरुकृत्ये मां भगवन्धर्मनिश्चितम् ।
विमोक्षणार्थं मातुर्हि दासभावादनिन्दितम् ॥ १३.२७.७ ॥

ହେ ଭଗବାନ, ମହତ୍ କର୍ମ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ନିଷ୍ଠ। ଦାସତ୍ୱରୁ ମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।

कद्रूसकाशममृतं मयाहर्तव्यमीश्वर ।
तदा मे जननी देव दासभावात्प्रमोक्ष्यते ॥ १३.२७.८ ॥

ହେ ଈଶ୍ୱର, କଦ୍ରୁଙ୍କ ନିକଟରୁ ମୋତେ ଅମୃତ ଆଣିବାକୁ ହେବ; ତେବେ ହେ ଦେବ, ମୋ ମାତା ଦାସତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।

तत्रामृतं प्रज्वलितो नित्यमीश्वर रक्षति ।
हिरण्यरेता भगवान्पाकशासनशासनात् ॥ १३.२७.९ ॥

ସେଠାରେ ଅମୃତକୁ ସଦା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହିରଣ୍ୟରେତା ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ହେ ଈଶ୍ୱର, ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

तत्र मे देवदेवेश भयं तीव्रमथाविशत् ।
ज्वलन्तं पावकं दृष्ट्वा पक्षित्वं चात्मनः प्रभो ॥ १३.२७.१० ॥

ହେ ଦେବଦେବ, ସେଠାରେ ମୋ ଭିତରେ ତୀବ୍ର ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଓ ନିଜ ପଖା ଦେଖି।

समतिक्रमितुं शक्यः कथं स्यात्पावको मया ।
तस्याभ्युपायं वरद वक्तुमीशोऽसि मे प्रभो ॥ १३.२७.११ ॥

ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ମୁଁ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବି? ହେ ବରଦ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାହାର ଉପାୟ ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ସମର୍ଥ।

तमब्रवीन्महाभाग तप्यमानं विहङ्गमम् ।
अग्नेः संशमनोपायमुत्सयन्त पुनःपुनः ॥ १३.२७.१२ ॥

ସନ୍ତପ୍ତ ସେହି ପକ୍ଷୀକୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ଅଗ୍ନି ଶମନର ଉପାୟ ଉତ୍ସୟନ୍ତ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ।

पयसा शाम्यते वत्स सर्पिषा च हुताशनः ।
शरीरस्थोपि भूतानां किं पुनः प्रज्वलन्भुवि ॥ १३.२७.१३ ॥

ହେ ବତ୍ସ, ଦୁଗ୍ଧ ଓ ଘିଅରେ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀରେ ଜଳିଲେ ତ କଣ ଶାନ୍ତ ହେବ ନାହିଁ?

नवनीतं पयो वाऽपि पावके त्वं समादधेः ।
ततो गच्छ यथाकामं न त्वा धक्ष्यति पावकः ॥ १३.२७.१४ ॥

ନବନୀତ କିମ୍ବା ଦୁଗ୍ଧ ତୁମେ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କର। ତା'ପରେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଯାଅ; ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ ଦହିବ ନାହିଁ।