Mahābhārata · Adhyāya 13.271
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.271.1
शरतल्पगतं भीष्मं पाण्डवोऽथ कुरूद्वहः ।
युधिष्ठिरो हितं प्रेप्सुरपृच्छत्कल्मषापहम् ॥ १३.२७१.१ ॥
Then Yudhiṣṭhira, the Pāṇḍava, foremost of the Kurus, lying on the bed of arrows, desiring what is good, asked Bhīṣma what removes sin.
13.271.2
किं श्रेयः पुरुषस्येह किं कुर्वन्सुखमेधते ।
विपाप्मा स भवेत्केन किं वा कल्मषनाशनम् ॥ १३.२७१.२ ॥
What is the highest good for a man in this world? By doing what does he flourish in happiness? By what would he become free from sin, or what is the destroyer of sin?
13.271.3
तस्मै शुश्रूषमाणाय भूयः शान्तनवस्तदा ।
दैवं वंशं यथान्यायमाचष्ट पुरुषर्षभ ॥ १३.२७१.३ ॥
Then Bhīṣma, son of Śāntanu, again, according to rule, related the divine lineage to him, who was eager to listen, O bull among men.
13.271.4
अयं दैवतवंशो वै ऋषिवंशसमन्वितः ।
त्रिसन्ध्यं पठितः पुत्र कल्मषापहरः परः ॥ १३.२७१.४ ॥
This divine lineage, joined with the lineage of the sages, is indeed recited at the three twilights, my son; it is the supreme remover of sin.
13.271.5
यदह्ना कुरुते पापमिन्द्रियैः पुरुषश्चरन् ।
बुद्धिपूर्वमबुद्धिर्वा रात्रौ यच्चापि सन्ध्ययोः ॥ १३.२७१.५ ॥
Whatever sin a man commits by day while moving about through the senses, knowingly or unknowingly, and whatever sin he commits at night and also at the twilights.
13.271.6
मुच्यते सर्वपापेभ्यः कीर्तयन्वै शुचिः सदा ।
नान्धो न बधिरः काले कुरुते स्वस्तिमान्सदा ॥ १३.२७१.६ ॥
He who, always pure, recites this is freed from all sins. He who recites it at the proper time is neither blind nor deaf, and always prospers.
13.271.7
तिर्यग्योनिं न गच्छेच्च नरकं सङ्कराणि च ।
न च दुःखमयं तस्य मरणे स न मुह्यति ॥ १३.२७१.७ ॥
He does not go to animal birth, nor to hell, nor to confusions of caste; and at death he is not bewildered by sorrow.
13.271.8
देवासुरगकुरुर्देवः सर्वभूतनमस्कृतः ।
अचिन्त्योथाप्यनिर्देश्यः सर्वप्राणो ह्ययोनिजः ॥ १३.२७१.८ ॥
The god worshipped by gods, asuras and ganas, revered by all beings, unthinkable and indescribable, the life of all creatures, unborn from a womb.
13.271.9
पितामहो जगन्नाथः सावित्री ब्रह्मणः सती ।
वेदभूरथ कर्ता च विष्णुर्नारायणः प्रभुः ॥ १३.२७१.९ ॥
The grandfather, lord of the world, Sāvitrī the faithful consort of Brahmā, born of the Veda, the creator, Viṣṇu, Nārāyaṇa, the lord.
13.271.10
उमापतिर्विरूपाक्षः स्कन्दः सेनापतिस्तथा ।
विशाखो हुतभुग्वायुश्चन्द्रसूर्यौ प्रभाकरौ ॥ १३.२७१.१० ॥
The lord of Umā, the three-eyed one, Skanda, the commander of the army, and Viśākha; the fire that consumes offerings, the wind, the moon and the sun, the light-makers.
13.271.11
शक्रः शचीपतिर्देवो यमो धूमोर्णया सह ।
वरुणः सह गौर्या च सह ऋद्ध्या धनेश्वरः ॥ १३.२७१.११ ॥
Śakra, the god, husband of Śacī; Yama together with Dhūmorṇā; Varuṇa together with Gaurī; and Dhaneśvara (Kubera) together with Ṛddhi.
13.271.12
सौम्या गौः सुरभिर्देवी विश्रवाश्च महानृषिः ।
सङ्कल्पः सागरो गङ्गा स्रवन्त्योऽथ मरुद्गणः ॥ १३.२७१.१२ ॥
The gentle cow, the goddess Surabhi, and the great sage Viśravas; resolve, the ocean, the Gaṅgā and the flowing rivers; and the host of Maruts.
13.271.13
वालखिल्यास्तपःसिद्धाः कृष्णद्वैपायनस्तथा ।
नारदः पर्वतश्चैव विश्वावसुर्हहाहुहूः ॥ १३.२७१.१३ ॥
The Vālakhilya sages, perfected through austerity, Kṛṣṇa Dvaipāyana likewise, Nārada and Parvata, and Viśvāvasu, Hahā and Huhū.
13.271.14
तुम्बुरुश्चित्रसेनश्च देवदूतश्च विश्रुतः ।
देवकन्या महाभागा दिव्याश्चाप्सरसां गणाः ॥ १३.२७१.१४ ॥
Tumburu and Citrasena, the renowned divine messenger, the greatly fortunate celestial maidens, and the multitudes of divine apsarases.
13.271.15
उर्वशी मेनका रम्भा मिश्रकेशी ह्यलम्बुषा ।
विश्वाची च घृताची च पञ्चचूडा तिलोत्तमा ॥ १३.२७१.१५ ॥
Urvaśī, Menakā, Rambhā, Miśrakeśī, Alambuṣā, Viśvācī and Ghṛtācī, and Pañcacūḍā and Tilottamā.
13.271.16
आदित्या वसवो रुद्राः साश्विनः पितरोपि च ।
धर्मः श्रुतं तपो दीक्षा व्यवसायः पितामहः ॥ १३.२७१.१६ ॥
The Ādityas, Vasus and Rudras, with the Aśvins, and the Fathers also; Dharma, sacred learning, austerity, consecration, resolute effort, and the grandfather (Brahmā).
13.271.17
शर्वर्यो दिवसाश्चैव मारीचः कश्यपस्तथा ।
शुक्रो बृहस्पतिर्भौमो बुधो राहुः शनैश्चरः ॥ १३.२७१.१७ ॥
The nights and days, Marīci and Kaśyapa likewise, Śukra, Bṛhaspati, Bhauma (Mars), Budha (Mercury), Rāhu and Śanaiścara (Saturn).
13.271.18
नक्षत्राण्यृतवश्चैव मासाः पक्षाः सवत्सराः ।
वैनतेयाः समुद्राश्च कद्रुजाः पन्नगास्तथा ॥ १३.२७१.१८ ॥
The lunar mansions, the seasons, the months, fortnights and years; the Vainateyas (Garuḍas), the oceans, and the serpents born of Kadrū likewise.
13.271.19
शतद्रुश्च विपाशा च चन्द्रभागा सरस्वती ।
सिन्धुश्च देविका चैव प्रभासं पुष्कराणि च ॥ १३.२७१.१९ ॥
The Śatadru and the Vipāśā, the Candrabhāgā and the Sarasvatī, the Sindhu and the Devikā, and Prabhāsa and the Puṣkara lakes.
13.271.20
गङ्गा महानदी वेणा कावेरी नर्मदा तथा ।
कुलम्पुना विशल्या च करतोयाम्बुवाहिनी ॥ १३.२७१.२० ॥
The Gaṅgā, the great river Mahānadī, the Veṇā, the Kāverī, the Narmadā, also the Kulampunā, the Viśalyā, and the river carrying the waters of the Karatoyā.
13.271.21
सरयूर्गण्डकी चैव लोहितश्च महानदः ।
ताम्रारुणा वेत्रवती पर्णाशा गौतमी तथा ॥ १३.२७१.२१ ॥
The Sarayū and the Gaṇḍakī, the great river named Lohita, the Tāmrāruṇā, the Vetravatī, the Parṇāśā, and also the Gautamī.
13.271.22
गोदावरी च वेण्या च कृष्णवेणा तथाऽद्रिजा ।
दृषद्वती च कावेरी चक्षुर्मन्दाकिनी तथा ॥ १३.२७१.२२ ॥
The Godāvarī and the Veṇyā, the Kṛṣṇa-veṇā, the mountain-born river, the Dṛṣadvatī and the Kāverī, the Cakṣuḥ and also the Mandākinī.
13.271.23
प्रयागं च प्रभासं च पुण्यं नैमिषमेव च ।
तच्च विश्वेश्वरस्थानं यत्र तद्विमलं सरः ॥ १३.२७१.२३ ॥
Prayāga and Prabhāsa, the sacred Naimiṣa, the place of Viśveśvara, and the pure lake where that place is.
13.271.24
पुण्यतीर्थं सुसलिलं कुरुक्षेत्रं प्रकीर्तितम् ।
सिन्धूत्तमं तपो दानं जम्बूमार्गमथापि च ॥ १३.२७१.२४ ॥
The sacred ford with fine waters, Kurukṣetra, is proclaimed; the best of rivers, the Sindhu; austerity, giving, and also the Jambū-mārga path.
13.271.25
हिरण्वती वितस्ता च तथा प्लक्षवती नदी ।
वेदस्मृतिर्वेदवती मालवाऽथाश्ववत्यपि ॥ १३.२७१.२५ ॥
The Hiraṇvatī, the Vitastā, the Plakṣavatī river, Vedasmṛti, Vedavatī, Mālavā and also Aśvavatī.
13.271.26
भूमिभागास्तथा पुण्या गङ्गाद्वारमथापि च ।
ऋषिकुल्यास्तथा मेध्या नद्यः सिन्धुवहास्तथा ॥ १३.२७१.२६ ॥
The sacred regions of land, also the Gaṅgādvāra, the Ṛṣikulyā rivers, the pure rivers, and the rivers flowing toward the Sindhu.
13.271.27
चर्मण्वती नदी पुण्या कौशिकी यमुना तथा ।
नदी भीमरथी चैव बाहुदा च महानदी ॥ १३.२७१.२७ ॥
The sacred river Carmaṇvatī, the Kauśikī and the Yamunā, the river Bhīmarathī, Bāhudā and the great river Mahānadī.
13.271.28
माहेन्द्रवाणी त्रिदिवा नीलिका च सरस्वती ।
नन्दा चापरनन्दा च तथा तीर्थमहाह्रदः ॥ १३.२७१.२८ ॥
Māhendravāṇī, Tridivā, Nīlikā and Sarasvatī, Nandā and Aparanandā, and also the great pilgrimage lake.
13.271.29
गयाऽथ फल्गुतीर्थं च धर्मारण्यं सुरैर्वृतम् ।
तथा देवनदी पुण्या सरश्च ब्रह्मनिर्मितम् ॥ १३.२७१.२९ ॥
Gayā and the Phalgu ford, the Dharma forest surrounded by the gods, the sacred divine river, and the lake made by Brahmā.
13.271.30
पुण्यं त्रिलोकविख्यातं सर्वपापहरं शिवम् ।
हिमवान्पर्वतश्चैव दिव्यौषधिसमन्वितः ॥ १३.२७१.३० ॥
The sacred, famed in the three worlds, destroyer of all sins, auspicious; and the Himavān mountain, endowed with divine herbs.
13.271.31
विन्ध्यो धातुविचित्राङ्गस्तीर्थवानौषधान्वितः ।
मेरुर्महेन्द्रो मलयः श्वेतश्च रजतावृतः ॥ १३.२७१.३१ ॥
The Vindhya, its limbs varied with minerals, abounding in sacred shrines and herbs; Meru, Mahendra, Malaya, and the white one covered with silver.
13.271.32
शृङ्गवान्मन्दरो नीलो निषधो दर्दुरस्तथा ।
चित्रकूटोऽञ्जनाभश्च पर्वतो गन्धमादनः ॥ १३.२७१.३२ ॥
Śṛṅgavān, Mandara, Nīla, Niṣadha, and likewise Dardura; Citrakūṭa, Añjanābha, and the mountain Gandhamādana.
13.271.33
पुण्यः सोमगिरिश्चैव तथैवान्ये महीधराः ।
दिशश्च विदिशश्चैव क्षितिः सर्वे महीरुहाः ॥ १३.२७१.३३ ॥
The sacred Somagiri and the other earth-bearing mountains, the quarters and the intermediate quarters, the earth, and all the trees.
13.271.34
विश्वेदेवा नभश्चैव नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
पान्तु नः सततं देवाः कीर्तिताऽकीर्तिता मया ॥ १३.२७१.३४ ॥
The All-Gods, the sky, the constellations and the planets as well; may those gods, named or unnamed by me, always protect us.
13.271.35
कीर्तयानो नरो ह्येतान्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ।
स्तुवंश्च प्रतिनन्दंश्च मुच्यते सर्वतो भयात् ॥ १३.२७१.३५ ॥
A man who recounts these is freed from all sins; praising and rejoicing in them, he is freed from fear on every side.
13.271.36
सर्वसङ्करपापेभ्यो देवतास्तवनन्दकः ।
देवतानन्तरं विप्रांस्तपःसिद्धांस्तपोधिकान् ॥ १३.२७१.३६ ॥
From all mixed-caste sins is freed the one who delights in praising the gods; after the gods, the brahmins accomplished through austerity, and those greater in austerity.
13.271.37
कीर्तितान्कीर्तयिष्यामि सर्वपापप्रमोचनान् ।
यवक्रीतोऽथ रैम्यश्च कक्षीवानौशिजस्तथा ॥ १३.२७१.३७ ॥
I shall now name those already spoken of, who free from all sins: Yavakrīta, Raimya, Kakṣīvān, and likewise the son of Uśij.
13.271.38
भृग्वङ्गिरास्तथा कण्वो मेधातिथिरथ प्रभुः ।
बर्ही च गुणसम्पन्नः प्राचीं दिशमुपाश्रिताः ॥ १३.२७१.३८ ॥
Bhṛgu, Aṅgiras, Kaṇva, the mighty Medhātithi, and Barhi endowed with virtues, who have taken refuge in the eastern direction.
13.271.39
भद्रां दिशं महाभागा उल्मुचुः प्रमुचुस्तथा ।
मुमुचुश्च महाभागः स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान् ॥ १३.२७१.३९ ॥
The greatly fortunate ones of the auspicious direction freed and released, and the greatly fortunate and mighty Svasti-ātreya likewise released.
13.271.40
मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथाऽगस्त्यः प्रतापवान् ।
दृढायुश्चोर्ध्वबाहुश्च विश्रुतावृषिसत्तमौ ॥ १३.२७१.४० ॥
The son of Mitra and Varuṇa, the mighty Agastya, likewise Dṛḍhāyu and Ūrdhvabāhu — these two are renowned, the best of sages.
13.271.41
पश्चिमां दिशमाश्रित्य य एधन्ते निबोध तान् ।
उषङ्गुः सह सोदर्यैः परिव्याधश्च वीर्यवान् ॥ १३.२७१.४१ ॥
Know those who flourish having taken refuge in the western direction: Uṣaṅgu together with his brothers, and the mighty Parivyādha.
13.271.42
ऋषिर्दीर्घतमाश्चैव गौतमः काश्यपस्तथा ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महानृषिः ॥ १३.२७१.४२ ॥
The sage Dīrghatamas, also Gautama and Kāśyapa; Ekata, Dvita, and the great sage Trita.
13.271.43
अत्रेः पुत्रश्च धर्मात्मा तथा सारस्वतः प्रभुः ।
उत्तरां दिशमाश्रित्य य एधन्ते निबोध तान्। ॥ १३.२७१.४३ ॥
The righteous son of Atri, and the lord Sārasvata as well—learn of those who flourish by resorting to the northern direction.
13.271.44
अत्रिर्वसिष्ठः शक्तिश्च पाराशर्यश्च वीर्यवान् ।
विश्वामित्रो भरद्वाजो जमदग्निस्तथैव च ॥ १३.२७१.४४ ॥
Atri, Vasiṣṭha, Śakti, the mighty Pārāśarya, Viśvāmitra, Bharadvāja and likewise Jamadagni.
13.271.45
ऋचीकपुत्रो रामश्च ऋषिरौद्दालकिस्तथा ।
श्वेतकेतुः कोहलश्च विपुलो देवलस्तथा ॥ १३.२७१.४५ ॥
Rāma, son of Ṛcīka, the sage Audālaki, Śvetaketu, Kohala, Vipula and likewise Devala.
13.271.46
देवशर्मा च धौम्यश्च हस्तिकाश्यप एव च ।
लोमशो नाचिकेतश्च लोमहर्षण एव च ॥ १३.२७१.४६ ॥
Devaśarmā, Dhaumya, Hastikāśyapa, Lomaśa, Nāciketa and likewise Lomaharṣaṇa.
13.271.47
ऋषिरुग्रश्रवाश्चैव भार्गवश्च्यवनस्तथा ।
एष वै समवायश्च ऋषिदेवसमन्वितः ॥ १३.२७१.४७ ॥
The sage Ugraśravas, the Bhārgava Cyavana likewise: this assembly is joined with sages and gods.
13.271.48
आद्यः प्रकीर्तितो राजन्सर्वपापप्रमोचनः ।
नृगो ययातिर्नहुषो यदुः पूरुश्च वीर्यवान् ॥ १३.२७१.४८ ॥
O king, the first is proclaimed as the liberator from all sins: Nṛga, Yayāti, Nahuṣa, Yadu and the mighty Pūru.
13.271.49
धुन्धुमारो दिलीपश्च सगरश्च प्रतापवान् ।
कृशाश्वो यौवनाश्वश्च चित्राश्वः सत्यवांस्तथा ॥ १३.२७१.४९ ॥
Dhundhumāra, Dilīpa, the mighty Sagara, Kṛśāśva, Yauvanāśva, Citrāśva, and the truthful one likewise.
13.271.50
दुष्यन्तो भरतश्चैव चक्रवर्ती महायशाः ।
पवनो जनकश्चैव तथा दृष्टरथो नृपः ॥ १३.२७१.५० ॥
Duṣyanta, Bharata the universal ruler of great fame, Pavana, Janaka, and likewise King Dṛṣṭaratha.
13.271.51
रघुर्नरवरश्चैव तथा दशरथो नृपः ।
रामो राक्षसहा वीरः शशबिन्दुर्भगीरथः ॥ १३.२७१.५१ ॥
Raghu, the best of men, likewise King Daśaratha, the heroic Rāma, slayer of demons, Śaśabindu, and Bhagīratha.
13.271.52
हरिश्चन्द्रो मरुत्तश्च तथा दढरथो नृपः ।
महोदर्यो ह्यलर्कश्च ऐलश्चैव नराधिपः ॥ १३.२७१.५२ ॥
Hariścandra, Marutta, likewise King Dṛḍharatha, Mahodarya, Alarka, and Aila, lord of men.
13.271.53
करंधमो नरश्रेष्ठः कध्मोरश्च नराधिपः ।
दक्षोऽम्बरीषः कुकुरो रैवतश्च महायशाः ॥ १३.२७१.५३ ॥
Karandhama, best of men, Kadhmora, lord of men, Dakṣa, Ambarīṣa, Kukura, and Raivata of great fame.
13.271.54
कुरु संवरणश्चैव मांधाता सत्यविक्रमः ।
मुचुकुन्दश्च राजर्षिर्जह्नुर्जाह्नविसेवितः ॥ १३.२७१.५४ ॥
Kuru, Saṃvaraṇa, Māndhātṛ of true valour, the royal sage Mucukunda, and Jahnu, who was served by the Gaṅgā.
13.271.55
आदिराजः पृथुर्वैन्यो मित्रभानुः प्रियङ्करः ।
त्रसद्दस्युस्तथा राजा श्वेतो राजर्षिसत्तमः ॥ १३.२७१.५५ ॥
The first king Pṛthu, son of Vena, Mitrabhānu, Priyaṅkara, King Trasadasyu, and Śveta, best of royal sages.
13.271.56
महाभिषश्च विख्यातो निमी राजा तथाऽष्टकः ।
आयुः क्षुपश्च राजर्षिः कक्षेयुस्च नराधिपः ॥ १३.२७१.५६ ॥
The renowned Mahābhiṣa, King Nimi, Aṣṭaka, the royal sage Āyu and Kṣupa, and Kakṣeyu, lord of men.
13.271.57
प्रतर्दनो दिवोदासः सुदासः कोसलेश्वरः ।
ऐलो नलश्च राजर्षिर्मनुश्चैव प्रजापतिः ॥ १३.२७१.५७ ॥
Pratardana, Divodāsa, Sudāsa lord of Kosala, the royal sage Aila and Nala, and Manu, lord of creatures.
13.271.58
हविध्रश्च पृषध्रश्च प्रतीपः शान्तनुस्तथा ।
अजः प्राचीनबर्हिश्च तथैक्ष्वाकुर्महायशाः ॥ १३.२७१.५८ ॥
Havirdhra and Pṛṣadhra, Pratīpa and Śāntanu, Aja and Prācīnabarhi, and the Ikṣvāku of great fame.
13.271.59
अनरण्यो नरपतिर्जानुजङ्घस्तथैव च ।
कक्षसेनश्च राजर्षिर्ये चान्ये चानुकीर्तिताः ॥ १३.२७१.५९ ॥
Anaraṇya, lord of men, Jānujaṅgha likewise, the royal sage Kakṣasena, and the others who have been recounted.
13.271.60
कल्यमुत्थाय यो नित्यं सन्ध्ये द्वेऽस्तमयोदये ।
पठेच्छुचिरनावृत्तः स धर्मफलभाग्भवेत् ॥ १३.२७१.६० ॥
He who, rising at dawn, constantly recites this at the two twilights, at sunset and at sunrise, purified and without fail, shall become a partaker of the fruit of dharma.
13.271.61
देवा देवर्षयश्चैव स्तुता राजर्षयस्तथा ।
पुष्टिमायुर्यशः स्वर्गं विधास्यन्ति ममेश्वराः ॥ १३.२७१.६१ ॥
The gods, the divine sages and likewise the royal sages who have been praised, my lords, will bestow upon me nourishment, long life, fame and heaven.
13.271.62
मा विघ्नं मा च मे पापं मा च मे परिपन्थिनः ।
ध्रुवो जयो मे नित्यः स्यात्परत्र च शुभा गतिः ॥ १३.२७१.६२ ॥
Let there be no obstacle for me, no sin, and no adversaries. May my victory be certain and eternal, and may my course in the next world be auspicious.
13.271.63
पालय त्वं प्रजाः सर्वाः शान्तात्मा त्वनुशासिता ।
द्वैपायनः स्वयंचक्षुः कृष्णस्तेऽस्तु परायणम् ॥ १३.२७१.६३ ॥
Protect all your subjects, becoming peaceful in spirit and instructed. May Dvaipāyana (Vyāsa), the self-seeing one, and Kṛṣṇa be your refuge.
13.271.64
इत्युक्त्वोपासनार्थाय विरराम महामतिः ॥ १३.२७१.६४ ॥
Having spoken thus, the great-minded one fell silent for the sake of worship.