Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

महाभारत · अध्याय 13.42

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

13.42.1

एवं दत्ताभयस्तेन ततोऽहमृषिसत्तमाः ।
नष्टखेदश्रमभयः क्षणेन ह्यभवं तदा ॥ १३.४२.१ ॥

अशा प्रकारे त्यांनी मला अभय दिले, आणि हे श्रेष्ठ ऋषींनो, तेव्हा क्षणात माझा थकवा, खेद आणि भय नष्ट झाले.

13.42.2

स शनैर्याति भगवान्गत्या लघुपराक्रमः ।
अहं तु सुमहावेगमास्तायानुव्रजामि तम् ॥ १३.४२.२ ॥

तो भगवान हळूहळू चालतो, त्याची गती हलकी आणि पराक्रम सहज आहे; पण मी अत्यंत वेग धरून त्याच्या मागे जातो.

13.42.3

स गत्वा दीर्घमध्वानमाकाशममितह्युतिः ।
मनसाऽप्यगमं देवमाससादात्मतत्ववित् ॥ १३.४२.३ ॥

अमित तेजस्वी, आत्मतत्त्व जाणणारा तो आकाशातून दीर्घ मार्ग गेला; मीही मनाने त्या देवापर्यंत पोहोचलो.

13.42.4

अथ देवः समासाद्य मनसः सदृशं जवम् ।
मोहयित्वा च मां तत्र क्षणेनान्तरधीयत ॥ १३.४२.४ ॥

मग तो देव मनाच्या वेगासारख्या वेगाने जवळ आला; तेथे मला मोहित करून क्षणात अंतर्धान पावला.

13.42.5

तत्राम्बुधरधीरेण भोशब्देनानुनादिना ।
अयं भोऽहमिति प्राह वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ १३.४२.५ ॥

तेथे मेघासारख्या गंभीर, प्रतिध्वनित होणाऱ्या 'भो' शब्दाने, वाक्यकुशल त्या देवाने म्हटले: 'अरे, हा मी आहे.'

13.42.6

शब्दानुसारी तु ततस्तं देशमहमाव्रजम् ।
तत्रापश्यं ततश्चाहं श्रीमद्धंसयुतं सरः ॥ १३.४२.६ ॥

पण त्या शब्दाचा पाठलाग करत मी त्या ठिकाणी गेलो; तेथे हंसांनी भरलेले एक सुंदर सरोवर पाहिले.

13.42.7

स तत्सरः समासाद्य भगवानात्मवित्तमः ।
भोशब्दप्रतिसृष्टेन स्वरेण प्रतिवादिना ॥ १३.४२.७ ॥

ते सरोवर गाठून आत्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ भगवान 'भो' शब्दाने प्रतिध्वनित झालेल्या स्वराने उत्तरले.

13.42.8

विवेश देवः स्वां योनिं मामिदं चाभ्यभाषत ।
विशस्व सलिलं सौम्य सुखमत्र वसामहे ॥ १३.४२.८ ॥

देव आपल्या स्थानात प्रविष्ट झाले आणि मला म्हणाले, 'हे सौम्या, पाण्यात प्रवेश कर; येथे आपण सुखाने राहू.'

13.42.9

ततश्च प्राविशं तत्र सह तेन महात्मना ।
दृष्टवानद्भुततरं तस्मिन्सरसि भास्वताम् ॥ १३.४२.९ ॥

नंतर मी त्या महात्म्यासह तेथे प्रवेश केला आणि त्या सरोवरात तेजस्वींचे अत्यंत अद्भुत दर्शन पाहिले.

13.42.10

अग्नीनामप्रणीतानामिद्धानामिन्धनैर्विना ।
दीप्तानामाज्यसिक्तानां स्यानेष्वर्चिष्मतां सदा ॥ १३.४२.१० ॥

इंधनाविना प्रज्वलित झालेले, तुपाने सिंचित, अजून नेलेले नसलेले अग्नी—आपल्या स्थानी सदैव ज्वालांनी तेजाळत होते.

13.42.11

दीप्तिस्तेषामनाज्यानां प्राप्ताज्यानामिवाभवत् ।
अनिद्धानामिव सतामिद्धानामिव भास्वताम् ॥ १३.४२.११ ॥

तूप न घातलेल्यांचे तेज तूप घातल्यासारखे होते; न पेटवलेले जणू पेटवलेल्या तेजस्वींसारखे होते.

13.42.12

अथाहं वरदं देवं नापश्यं तत्र सङ्गतम् ।
ततः सम्मोहमापन्नो विषादभगमं परम् ॥ १३.४२.१२ ॥

नंतर तेथे वरदाता देव माझ्यासह एकत्र असल्याचे मला दिसले नाही; तेव्हा मी मोहात पडून परम विषादाला प्राप्त झालो.

13.42.13

अपश्यं चाग्निहोत्राणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
विधिना सम्प्रणीतानि धिष्ण्येष्वाज्यवतां तदा ॥ १३.४२.१३ ॥

मी तेव्हा शेकडो आणि हजारो अग्निहोत्रे पाहिली, विधिपूर्वक धिष्ण्यांवर तुपासह केली जात होती.

13.42.14

असंभृष्टतलाश्चैव वेदीः कुसुमसंस्तृताः ।
कुशपद्मोत्पलासङ्गाः कलशांश्च हिरण्मयान् ॥ १३.४२.१४ ॥

गुळगुळीत तळाच्या वेद्या, फुलांनी आच्छादलेल्या; कुश, कमळ, नीलकमळांनी युक्त; आणि सोन्याचे कलश.

13.42.15

अग्निहोत्राणि चित्राणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
अग्निहोत्राय योग्यानि यानि द्रव्याणि कानिचित्।
तानि चात्र समृद्धानि दृष्टवानस्म्यनेकशः ॥ १३.४२.१५ ॥

शेकडो आणि हजारो विचित्र अग्निहोत्रे; अग्निहोत्रास योग्य जी जी द्रव्ये होती, ती सर्व येथे विपुल असलेली मी अनेकदा पाहिली.

13.42.16

मनोहृद्यतमश्चाग्निः सुरभिः पुण्यलक्षणः ।
आज्यगन्धो मनोग्राही घ्राणचक्षुस्सुखावहः ॥ १३.४२.१६ ॥

मन आणि हृदयाला सर्वात प्रिय असा अग्नी; सुगंधी, पुण्यलक्षणांनी युक्त, तुपाच्या गंधाचा, मन मोहून घेणारा, नाक व डोळ्यांना सुख देणारा.

13.42.17

तेषां तत्राग्निहोत्राणामीडितानां सहस्रशः ।
समीपे त्वद्भुततममपश्यमहमव्ययम् ॥ १३.४२.१७ ॥

तेथे त्या हजारो स्तुत्य अग्निहोत्रांजवळ मी अत्यंत अद्भुत, अव्यय असे एक पाहिले.

13.42.18

चन्द्रांशुकाशशुभ्राणां तुषारोद्भेदवर्चसाम् ।
विमलादित्यभासानां स्थण्डिलानि सहस्रशः।
दृष्टान्यग्निसमीपे तु ध्युतिमन्ति महान्ति च ॥ १३.४२.१८ ॥

चंद्रकिरण व वस्त्रासारखे शुभ्र, दवाच्या उदयासारखी तेज असलेली, निर्मल सूर्यासारखी प्रभा असलेली हजारो स्थंडिले अग्नीजवळ दिसली—तेजस्वी आणि विशाल.

13.42.19

एषु चाग्निसमीपेषु शुश्राव सुपदाक्षराः ।
प्रभावान्तरितानां तु प्रस्पष्टाक्षरभाषिणाम्।
ऋग्यजुःसामगानां च मधुराः सुस्वरा गिरः ॥ १३.४२.१९ ॥

त्या अग्नींच्या समीप मी सुपद आणि स्पष्ट अक्षरांचे शब्द ऐकले. आपल्या तेजाने झाकलेले, स्पष्ट अक्षरे बोलणारे, ऋक्, यजुः आणि साम गाणारे यांची मधुर, सुस्वर वाणी.

13.42.20

सुसंमृष्टतलैस्तैस्तु बृहद्बिर्दीप्ततेजसैः ।
पावकैः पावितात्माहमभवं लघुविक्रमः ॥ १३.४२.२० ॥

नीट झाडलेल्या ओट्यांच्या, विशाल, तेजस्वी त्या अग्नींनी मी पवित्र आत्मा झालो आणि वेगवान पराक्रमी झालो.

13.42.21

ततोऽहं तेषु धिष्ण्येषु ज्वलमानेषु यज्वनाम् ।
तं देशं प्रणमित्वाऽथ अन्वेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४२.२१ ॥

नंतर यज्ञ करणाऱ्यांच्या त्या प्रज्वलित अग्निस्थानांना पाहून, त्या स्थानाला नमस्कार करून मी त्याचा शोध घ्यायला सुरुवात केली.

13.42.22

तान्यनेकसहस्राणि पर्यटंस्तु महाजवात् ।
अपश्यमानस्तं देवं ततोऽहं व्यथितोऽभवम् ॥ १३.४२.२२ ॥

त्या अनेक हजार स्थानांमध्ये अति वेगाने फिरत मी त्या देवाला न दिसल्यामुळे व्यथित झालो.

13.42.23

ततस्तेष्वग्निहोत्रेषु ज्वलत्सु विमलार्चिषु ।
भानुमत्सु न पश्यामि देवदेवं सनातनम् ॥ १३.४२.२३ ॥

नंतर त्या प्रज्वलित, निर्मल ज्वाला असलेल्या, तेजस्वी अग्निहोत्रांमध्येही मला सनातन देवदेव दिसत नाही.

13.42.24

ततोऽहं तानि दीप्तानि परीय व्यस्थितेन्द्रियः ।
नान्तं तेषां प्रपश्यामि खेदश्च सहसाभवत् ॥ १३.४२.२४ ॥

नंतर मी त्या प्रज्वलित स्थानांभोवती फिरलो, इंद्रिये विचलित झाली. त्यांचा अंत मला दिसला नाही, आणि अचानक खेद उत्पन्न झाला.

13.42.25

विसृत्य सर्वतो दृष्टिं भयमोहसमन्वितः ।
श्रमं परंममापन्नश्चिन्तयानस्त्वचेतनः ॥ १३.४२.२५ ॥

चोहीकडे दृष्टी फिरवून, भय आणि मोहाने भरलेला, अत्यंत श्रमलेला, चिंतन करीत मी अचेतन झालो.

13.42.26

तस्मिन्न खलु वर्तेऽहं लोके यत्रैतदीदृशम् ।
ऋग्यजुस्सामनिर्घोषः श्रूयते न च दृश्यते ॥ १३.४२.२६ ॥

ऋक्, यजुः, साम मंत्रांचा घोष असा ऐकू येतो पण दिसत नाही, अशा लोकात मी खरोखर राहत नाही.

13.42.27

न च पश्यामि तं देवं येनाहमिह चोदितः ।
एवं चिन्तासभापन्नः प्रध्यातुमुपचक्रमे ॥ १३.४२.२७ ॥

येथे मला प्रेरणा देणाऱ्या त्या देवाला मी पाहत नाही. अशा चिंतेत पडून मी खोलवर विचार करू लागलो.

13.42.28

ततश्चिन्तयतो मह्यं मोहेनाविष्टचेतसः ।
महाशब्दः प्रादुरासीत्सुभृशं मे व्यथाकरः ॥ १३.४२.२८ ॥

तेव्हा मोहाने व्याकुल मनाने चिंतन करणाऱ्या मला अत्यंत पीडा देणारा एक महान शब्द उत्पन्न झाला.

13.42.29

अथाहं सहसा तत्र शृणोमि विपुलध्वनिम् ।
अपश्यं च सुपर्णानां सहस्राण्ययुतानि च ॥ १३.४२.२९ ॥

तेव्हा मी अचानक तेथे एक विशाल ध्वनी ऐकला, आणि सुपर्णांचे हजारो व अयुते पाहिली.

13.42.30

अभ्यद्रवन्त मामेव विपुलद्युतिरंहसः ।
तेषामहं प्रभावेण सर्वथैवावरोऽभवम् ॥ १३.४२.३० ॥

प्रचंड तेज आणि वेग असलेले ते माझ्यावरच चालून आले. त्यांच्या प्रभावाने मी पूर्णपणे हीन झालो.

13.42.31

सोऽहं समन्ततः सर्वैः सुपर्णैरतितेजसैः ।
दृष्ट्वाऽऽत्मानं परिगतं सम्भ्रमं परमं गतः ॥ १३.४२.३१ ॥

मी सर्व बाजूंनी अति तेजस्वी सुपर्णांनी वेढलेला आहे असे पाहून मी अत्यंत गोंधळलो.

13.42.32

विनयावनतो भूत्वा नमश्चक्रे महात्मने ।
अनादिनिधनायैभिर्नामभिः परमात्मने ॥ १३.४२.३२ ॥

नम्रतेने वाकून मी त्या आदि-अंतरहित महात्म्याला, परमात्म्याला या नामांनी नमस्कार केला.

13.42.33

नारायणाय शुद्धाय शाश्वताय ध्रुवाय च ।
भूतभव्यभवेशाय शिवाय शिवमूर्तये ॥ १३.४२.३३ ॥

नारायणाला, जो शुद्ध, शाश्वत व ध्रुव आहे, भूत-भव्य-भवांचा ईश, शिव व शिवमूर्ती आहे त्याला.

13.42.34

शिवयोनेः शिवाद्यायि शिवपूज्यतमाय च ।
घोररूपाय महते युगान्तकरणाय च ॥ १३.४२.३४ ॥

शिवाच्या उगमाला, शिवांमध्ये आद्याला, शिवांनी सर्वाधिक पूज्याला, घोर रूपाला, महानाला, युगांत करणाऱ्यालाही.

13.42.35

विश्वाय विश्वदेवाय विश्वेशाय महात्मने ।
सहस्रोदरपादाय सहस्रनयनाय च ॥ १३.४२.३५ ॥

विश्वाला, विश्वदेवाला, विश्वेश्वराला, हजार उदरे व पाय असलेल्या महात्म्याला, आणि हजार नेत्र असलेल्यालाही.

13.42.36

सहस्रबाहवे चैव सहस्रवदनाय च ।
शुचिश्रवाय महते ऋतुसंवत्सराय च ॥ १३.४२.३६ ॥

हजार बाहू असलेल्याला, हजार मुखे असलेल्याला, पवित्र श्रवण असलेल्या महानाला, ऋतू व संवत्सर असलेल्यालाही.

13.42.37

ऋग्यजुःसामवक्त्राय अथर्वशिरसे नमः ।
हृषीकेशाय कृष्णाय द्रुहिणोरुक्रमाय च ॥ १३.४२.३७ ॥

ऋक्, यजुस् आणि साम ज्याचे मुख, अथर्व ज्याचे शिर, त्याला नमस्कार. हृषीकेश, कृष्ण आणि द्रुहिणोरुक्रम यांना नमस्कार.

13.42.38

बृहद्वेगाय तार्क्ष्याय वराहायैकशृङ्गिणे ।
शिपिविष्टाय सत्याय हरयेऽथ शिखण्डिने ॥ १३.४२.३८ ॥

महावेग तार्क्ष्य, वराह, एकशृंगी, शिपिविष्ट, सत्य, हरि आणि शिखंडी यांना नमस्कार.

13.42.39

हुताशायोर्ध्ववक्त्राय रौद्रानीकाय साधवे ।
सिन्धवे सिन्धुवर्षघ्ने देवानां सिन्धवे नमः ॥ १३.४२.३९ ॥

हुताशन, ऊर्ध्वमुख, रौद्रानीक, साधू, सिंधू, सिंधुवर्षघ्न आणि देवांचा सिंधू यांना नमस्कार.

13.42.40

गरुत्मते त्रिनेत्राय सुधर्माय वृषाकृते ।
सम्म्राडुग्रे संकृतये विरजे सम्भवे भवे ॥ १३.४२.४० ॥

गरुत्मान, त्रिनेत्र, सुधर्म, वृषाकृती, सम्राट, उग्र, संकृती, विरज, संभव आणि भव यांना नमस्कार.

13.42.41

वृषाय वृषरूपाय विभवे भूर्भुवाय व ।
दीप्तसृष्टाय यज्ञाय स्थिराय स्थविराय च ॥ १३.४२.४१ ॥

वृष, वृषरूप, विभू, भूर्भुव, दीप्तसृष्टी यज्ञ, स्थिर आणि स्थविर यांना नमस्कार.

13.42.42

अच्युताय तुषाराय वीराय च समाय च ।
जिष्णवे पुरुहूताय वसिष्ठाय वराय च ॥ १३.४२.४२ ॥

अच्युत, तुषार, वीर, सम, जिष्णू, पुरुहूत, वसिष्ठ आणि वर यांना नमस्कार.

13.42.43

सत्येशाय सुरेशाय हरयेऽथ शिखण्डिने ।
बर्हिषाय वरेण्याय वसवे विश्ववेधसे ॥ १३.४२.४३ ॥

सत्याच्या स्वामीला, देवांच्या स्वामीला, हरीला, शिखंडीला, बर्हिषाला, श्रेष्ठ वरेण्याला, वसूला, विश्वसृष्ट्याला नमस्कार.

13.42.44

किरीटिने सुकेशाय वासुदेवाय शुष्मिणे ।
बृहदुक्थ्यसुषेणाय युग्ये दुन्दुभये तथा ॥ १३.४२.४४ ॥

किरीटधारी, सुंदर केशांच्या, वासुदेवाला, शक्तिमानाला, बृहदुक्थ्याला, सुषेणाला, युग्याला, तसेच दुंदुभीला नमस्कार.

13.42.45

भयेसखाय विभवे भरद्वाजेऽभयाय च ।
भास्कराय च चन्द्राय पद्मनाभाय भूरिणे ॥ १३.४२.४५ ॥

भयाला, सख्याला, विभूला, भरद्वाजाला, अभयाला, भास्कराला, चंद्राला, पद्मनाभाला, भूरीला नमस्कार.

13.42.46

पुनर्वसुभृतत्वाय जीवप्रभविषाय च ।
वषट्काराय स्वाहाय स्वधाय निधनाय च ॥ १३.४२.४६ ॥

पुनर्वसूला धारण करणाऱ्याला, जीवांच्या उत्पत्तीच्या मूलाला, वषट्काराला, स्वाहेला, स्वधेला, निधनाला नमस्कार.

13.42.47

ऋचे च यजुषे साम्ने त्रैलोक्यपतये नमः ।
श्रीपद्मायात्मसदृशे धरणीधारिणे परे ॥ १३.४२.४७ ॥

ऋचेला, यजुला, सामाला, त्रैलोक्यपतीला नमस्कार. श्रीपद्माला, आत्मसदृशाला, धरणीधारी परमाला नमस्कार.

13.42.48

सौम्यासौम्यस्वरूपाय सौम्ये सुमनसे नमः ।
विश्वाय च सुविश्वाय विश्वरूपधराय च ॥ १३.४२.४८ ॥

सौम्य-असौम्य रूपाला, सौम्याला, सुमनाला नमस्कार. विश्वाला, सुविश्वाला, विश्वरूपधाऱ्याला नमस्कार.

13.42.49

केशवाय सुकेशाय रश्मिकेशाय भूरिणे ।
हिरण्यगर्भाय नमः सौम्याय वृषरूपिणे ॥ १३.४२.४९ ॥

केशवाला, सुकेशाला, रश्मिकेशाला, भूरिणाला, हिरण्यगर्भाला नमस्कार; सौम्य आणि वृषरूपीला नमस्कार.

13.42.50

नारायणाग्र्यवपुषे पुरुहूताय वज्रिणे ।
वर्मिणे वृषसेनाय धर्मसेनाय रोधसे।
मुनये ज्वरमुक्तायि ज्वराधिपतये नमः ॥ १३.४२.५० ॥

नारायणाच्या श्रेष्ठ देहधारीला, पुरुहूताला, वज्रधारीला, वर्मधारीला, वृषसेनाला, धर्मसेनाला, रोधसाला, मुनीला, ज्वरमुक्ताला, ज्वराधिपतीला नमस्कार.

13.42.51

अनेत्राय त्रिनेत्राय पिङ्गलाय विडूर्मिणे ।
तपोब्रह्मनिधानाय युगपर्यायिणे नमः ॥ १३.४२.५१ ॥

नेत्ररहिताला, त्रिनेत्राला, पिंगलाला, प्रबल लाटांच्या विडूर्मीला, तप व ब्रह्माच्या निधानाला, युगपर्यायीला नमस्कार.

13.42.52

शरणाय शरण्याय भक्तेष्टशरणाय च ।
नमः सर्वभवेशाय भूतभव्यभवाय च ॥ १३.४२.५२ ॥

शरणाला, शरण्याला, भक्तांच्या इष्ट शरणाला नमस्कार; सर्वभवेशाला व भूतभव्यभवाला नमस्कार.

13.42.53

पाहि मां देवदेवेश कोप्यजोसि सनातनः ।
एवं गतोस्मि शरणं शरण्यं ब्रह्मयोनिनम् ॥ १३.४२.५३ ॥

हे देवदेवेशा, माझे रक्षण कर; तू अज आणि सनातन आहेस. अशा रीतीने मी शरण्य ब्रह्मयोनीला शरण आलो आहे.

13.42.54

स्तव्यं स्तवं स्तुतवतस्तत्तमो मे प्रणश्यत ।
भयं च मे व्यपगतं पक्षिणोऽन्तर्हिताऽभवन् ॥ १३.४२.५४ ॥

स्तुत्याची स्तुती करणाऱ्या माझा तो अंधकार नष्ट होवो; माझे भय दूर झाले, पक्ष्याचे (भय) अंतर्धान पावले.

13.42.55

शृणोमि च गिरं दिव्यामन्तर्धानगतां शिवाम् ।
मा भैर्गरुत्मन्दान्तोसि पुनः सेन्द्रान्दिवौकसः।
स्वं चैव भवनं गत्वा द्रक्ष्यसे पुत्रबान्धवान् ॥ १३.४२.५५ ॥

अन्तर्धानातून येणारी दिव्य आणि शुभ वाणी मी ऐकत आहे: हे गरुडा, भिऊ नकोस, तू संयमी आहेस; इंद्रासह स्वर्गवासीयांना पुन्हा पाहशील; आपल्या घरी जाऊन पुत्र आणि बंधूंना पाहशील.

13.42.56

ततस्तस्मिन्क्षणेनैव सहसैव महाद्युतिः ।
प्रत्यदृश्यत तेजस्वी पुरस्तात्स ममान्तिके ॥ १३.४२.५६ ॥

तेव्हाच त्या क्षणी अचानक महातेजस्वी माझ्यासमोर, माझ्या जवळ प्रकट झाला.

13.42.57

समागम्य ततस्तेन शिवेन परमात्मना ।
अपश्यं चाहमायान्तं नरनारायणाश्रमे।
चतुर्द्विगुणविन्यासं तं च देवं सनातनम् ॥ १३.४२.५७ ॥

नंतर त्या शिव परमात्म्याची भेट घेऊन नर-नारायणांच्या आश्रमात चतुर्गुण विन्यासाने येणाऱ्या त्या सनातन देवाला मी पाहिले.

13.42.58

यजतस्तानृषीन्देवान्वदतो ध्यायतो मुनीन् ।
युक्तान्सिद्धान्नैष्ठिकांश्च जपतो यजतो गृहे ॥ १३.४२.५८ ॥

यज्ञ करणाऱ्या त्या ऋषींना आणि देवांना, पठण करत ध्यान करणाऱ्या मुनींना, योगयुक्त सिद्धांना, निष्ठावंतांना आणि घरी जप व यज्ञ करणाऱ्यांना (मी पाहिले).

13.42.59

पुष्पपूरपरिक्षिप्तं धूपितं दीपितं हुतम् ।
वन्दितं सिक्तसम्मृष्टं नरनारायणाश्रमम् ॥ १३.४२.५९ ॥

फुलांनी भरपूर उधळलेला, धुपाने सुवासित, दिव्यांनी प्रकाशित, आहुती दिलेला, वंदित, पाणी शिंपडून झाडलोट केलेला नर-नारायणांचा आश्रम.

13.42.60

तदद्भुतमहं दृष्ट्वा विस्मितोस्मि तदाऽनघाः ।
जगाम शिरसा देवं प्रयतेनान्तरात्मना ॥ १३.४२.६० ॥

हे निष्पाप जनहो! ते अद्भुत पाहून मी विस्मित झालो; तेव्हा प्रयत्नपूर्वक अंतरात्म्याने मस्तक नमवून त्या देवाकडे गेलो.

13.42.61

तदत्यद्भुतसङ्कासं किमेतदिति चिन्तयन् ।
नाध्यगच्छं परं दिव्यं तस्य सर्वभवात्मनः ॥ १३.४२.६१ ॥

ते अत्यंत अद्भुत दिसत होते; 'हे काय आहे?' असा विचार करूनही, सर्वभूतात्मा अशा त्याचे दिव्य परम तत्त्व मला उमगले नाही.

13.42.62

प्रणिपत्य सुदुर्धर्षं पुनः पुनरुदीक्ष्य च ।
शिरस्यञ्जलिमाधाय विस्मयोत्फुल्ललोचनः।
अवोचं तमदीनार्थं श्रेष्ठानां श्रेष्ठमुत्तमम् ॥ १३.४२.६२ ॥

अत्यंत दुर्धर्ष अशा त्याला पुन्हा पुन्हा नमस्कार करून व पाहून, मस्तकावर अंजली ठेवून, विस्मयाने विस्फारलेल्या नेत्रांनी मी अदीनार्थ, श्रेष्ठांमध्ये श्रेष्ठ, उत्तमाला म्हणालो.

13.42.63

नमस्ते भगवन्देव भूतभव्यभवत्प्रभो ।
यदेतदद्भुतं देव मया दृष्टं त्वदाश्रयम् ॥ १३.४२.६३ ॥

हे भगवान, देवा, भूत-भव्य-भवत् प्रभो, तुम्हाला नमस्कार. हे देवा, तुमच्यावर आधारित हे जे अद्भुत मी पाहिले.

13.42.64

अनादिमद्यपर्यन्तं किं तच्छंसितुमर्हसि ।
यदि जानासि सां भक्तं यदि वाऽनुग्रहो मयि।
शंस सर्वमशेषेण श्रोतव्यं यदि चेन्मया ॥ १३.४२.६४ ॥

आदी, मध्य व अंत नसलेले ते तुम्ही सांगावे. मी भक्त आहे हे तुम्हाला माहीत असेल, किंवा माझ्यावर तुमची कृपा असेल, मी ऐकण्यास योग्य असेन तर सर्व काही पूर्णपणे सांगा.

13.42.65

स्वभावस्तव दुर्ज्ञेयः प्रादुर्भावो भवस्य च ।
भवद्भूतभविष्येश सर्वथा गहनं भवान् ॥ १३.४२.६५ ॥

तुमचा स्वभाव दुर्ज्ञेय आहे, आणि भवाचा प्रादुर्भावही तसाच. हे भवा, भूत-भविष्याच्या ईशा, तुम्ही सर्वथा गहन आहात.

13.42.66

ब्रूहि सर्वमशेषेण तदाश्चर्यं महामुने ।
किं तदत्यद्भुतं वृत्तं तेष्वग्निषु समन्ततः ॥ १३.४२.६६ ॥

हे महामुने, ते आश्चर्य पूर्णपणे सांगा. त्या अग्नींमध्ये सर्वत्र घडलेली अत्यंत अद्भुत घटना कोणती होती?

13.42.67

कानि तान्यग्निहोत्राणि केषां शब्दः श्रुतो मया ।
शृण्वतां ब्रह्म सततमदृश्यानां महात्मनाम् ॥ १३.४२.६७ ॥

ते अग्निहोत्र कोणते? ज्या अदृश्य महात्म्यांचा शब्द मी ऐकला, ते सतत वेद ऐकत असताना कोणते?

13.42.68

एतन्मे भगवन्कृष्ण ब्रूहि सर्वमशेषतः ।
गृणन्त्यग्निसमीपेषु के च ते ब्रह्मराशयः ॥ १३.४२.६८ ॥

हे भगवान कृष्णा, हे सर्व मला पूर्णपणे सांगा: अग्नींजवळ जे पठण करतात, ते ब्रह्मराशी कोण आहेत?