Mahābhārata · Adhyāya 13.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.45.1
पितामह महेशाय नामान्याचक्ष्व शम्भवे ।
विदुषे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्वतः ॥ १३.४५.१ ॥
Abuelo, relata los nombres del gran Señor Śambhu, el sabio cuya ilusión es el universo, y declara verdaderamente su gran gloria.
13.45.2
सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि ।
शिवाय शिवरूपाय यन्माऽपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.४५.२ ॥
Maestro de dioses y asuras, oh dios Viṣṇu, tú debes hablar de Śiva, cuya forma es auspiciosa, sobre quien Yudhiṣṭhira me preguntó.
13.45.3
नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराऽभवत् ॥ १३.४५.३ ॥
El orador de la palabra sagrada Taṇḍin reveló los mil nombres del dios a Brahmā en el mundo de Brahmā, como sucedió en tiempos antiguos.
13.45.4
द्वैपायनप्रभृतयस्तथा चेमे तपोधनाः ।
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥ १३.४५.४ ॥
Que estos sabios ricos en austeridad, encabezados por Dvaipāyana, de buenos votos y dominados, escuchen mientras hablas.
13.45.5
ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये ।
महाभाग्यं विभोर्ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥ १३.४५.५ ॥
Declara la gran gloria del omnipresente: el firme, Nandin, el oficiante, el protector, creador del universo, Agni, el de cabeza rapada y el de cabellos enmarañados.
13.45.6
न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ।
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः ॥ १३.४५.६ ॥
El curso de las acciones del Señor no puede conocerse verdaderamente; ni siquiera los dioses encabezados por Hiraṇyagarbha, ni los grandes sabios junto a Indra.
13.45.7
न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः ।
स कथं नाममात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥ १३.४५.७ ॥
Ni siquiera los videntes sutiles conocen su fin o su principio. ¿Cómo puede conocerse por el nombre solo a aquel que es el refugio de los justos?
13.45.8
तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् ।
भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥ १३.४५.८ ॥
Os relataré, tal como son, algunas de las cualidades de aquel Señor, matador de los asuras, señor de los votos.
13.45.9
एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः ।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥ १३.४५.९ ॥
Dicho esto, el Señor se purificó bebiendo agua y relató las cualidades de aquel sabio magnánimo.
13.45.10
शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर ।
त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥ १३.४५.१० ॥
Escuchad, señores de los brahmanes; y tú también, querido Yudhiṣṭhira; y tú, Apageya, escucha los nombres del señor del mundo.
13.45.11
यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् ।
यथावद्भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥ १३.४५.११ ॥
Os contaré lo que antes obtuve, muy difícil de alcanzar, por causa de Sāmba, y cómo antes, por la concentración, contemplé debidamente al Señor.
13.45.12
शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता ।
अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥ १३.४५.१२ ॥
Después de que Śambara fuera antes muerto por el sabio hijo de Rukmiṇī, transcurridos doce años, Jāmbavatī me habló.
13.45.13
प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् ।
पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥ १३.४५.१३ ॥
Al ver a sus hijos Pradyumna, Cārudeṣṇa y los demás, Rukmiṇī, deseando un hijo, se acercó a mí y pronunció estas palabras, oh Yudhiṣṭhira.
13.45.14
शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् ।
आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥ १३.४५.१४ ॥
Dame pronto, oh Acyuta, a mi hijo, valiente, el mejor de los poderosos, de hermosa forma, sin mancha, igual a mí mismo.
13.45.15
न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥ १३.४५.१५ ॥
Nada hay aquí, en los tres mundos, que te sea inalcanzable. Oh portador del linaje de Yadu, si lo desearas, podrías crear otros mundos.
13.45.16
त्वया द्वादशवर्षाणि व्रतीभूतेन शुष्यता ।
आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्यां जनिताः सुताः ॥ १३.४५.१६ ॥
Durante doce años, convertido en observante de votos, consumiéndote, adoraste al Señor de los Animales, y así nacieron hijos en Rukmiṇī.
13.45.17
चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेशो यशोधरः ।
चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः सम्भुरेव च ॥ १३.४५.१७ ॥
Cārudeṣṇa, Sucāru, Cāruveśa, Yaśodhara, Cāruśravas, Cāruyaśas, Pradyumna y también Sambhu.
13.45.18
यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्यां चारुविक्रमाः ।
तथा ममापि तनयं प्रयच्छ मधुसूदन ॥ १३.४५.१८ ॥
Como tus hijos de hermoso valor nacieron en Rukmiṇī, así dame también a mi hijo, oh asesino de Madhu.
13.45.19
इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् ।
अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव ॥ १३.४५.१९ ॥
Así instigado por la diosa, hablé a aquella de cintura esbelta: Oh reina, concédeme licencia; cumpliré tu palabra.
13.45.20
सा च मामब्रवीद्गच्छ शिवाय विजयाय च ।
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोऽनुगाः। ॥ १३.४५.२० ॥
Ella me dijo: Ve por el bien y la victoria; que Brahmā, Śiva, Kāśyapa, los ríos y los dioses que siguen la mente te acompañen.
13.45.21
क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाश्छन्दास्यृषिगणाध्वराः ।
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः ॥ १३.४५.२१ ॥
Los campos y las hierbas, los portadores del sacrificio, los metros védicos, los sacrificios de la hueste de sabios, los océanos, las ofrendas, los cantos, las constelaciones, los antepasados y los planetas.
13.45.22
देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ।
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः ॥ १३.४५.२२ ॥
Las esposas de los dioses, las hijas de los dioses, las madres de los dioses, los manvantaras, las vacas, la luna, el sol Savitṛ y Hari.
13.45.23
सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सरास्तथा ।
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः ॥ १३.४५.२३ ॥
Sāvitrī y el conocimiento de Brahman, las estaciones y los años, así como los momentos, los instantes, los muhūrtas, los parpadeos y los ciclos de las edades.
13.45.24
रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखाय च ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥ १३.४५.२४ ॥
Oh Yādava, dondequiera que vayas, que te protejan para tu felicidad. Oh sin mancha, marcha por el camino seguro, con cuidado.
13.45.25
एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाऽहं ।
ततोऽभ्यनुज्ञाय नरेन्द्रपुत्रीम्।
पितुः समीपं नरसत्तमस्य ।
मातुश्च राज्ञश्च तथाऽऽहुकस्य ॥ १३.४५.२५ ॥
Así, habiendo recibido de ella las bendiciones auspiciosas, me despedí entonces de la hija del rey y fui a la presencia de mi padre, el mejor de los hombres, y de mi madre, del rey y de Āhuka.
13.45.27
ततःसमृद्धिर्भवतोऽस्त्वविघ्नम् ।
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम्।
सोवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥ १३.४५.२७ ॥
Entonces que tu prosperidad sea sin obstáculos. Obtenida la licencia de mis mayores, pensé en Tārkṣya (Garuḍa); él me llevó al Himalaya, y al llegar allí lo dejé ir.
13.45.28
तत्राहमद्बुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे ।
क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्यद्भुतमुत्तमम् ॥ १३.४५.२८ ॥
Allí, en la mejor de las montañas, vi maravillas. También vi un lugar sagrado, el primero entre las austeridades, maravilloso y supremo.
13.45.29
दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः ।
पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्मया लक्ष्म्या समावृतम् ॥ १३.४५.२९ ॥
El divino (ermitaño) del magnánimo Upamanyu, hijo de Vyāghrapāda, era honrado por dioses y gandharvas, rodeado por el esplendor de Lakṣmī de Brahmā.
13.45.30
धवककुभकदम्बनारिकेलैः ।
कुरवककेतकजम्बुपाटलाभिः।
वटवरुणकवत्सनाभविल्वैः ।
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥ १३.४५.३० ॥
Estaba adornado con árboles dhava, kubha, kadamba, cocotero, kuravaka, ketaka, jambu, pāṭalā, banyan, varuṇa, vatsanābha, bilva, sarala, kapittha, priyāla, sāla y palmeras.
13.45.31
बदरीकुन्दपुन्नागरैशोकाम्रातिमुक्तकैः ।
मधूकैः कोविदारैश्च चम्पकैः पनसैस्तथा ॥ १३.४५.३१ ॥
Estaba adornado con árboles badarī, kunda, punnāga, aśoka, mango, atimuktaka, madhūka, kovidāra, campaka y jaca, y asimismo.
13.45.32
वन्यैर्बहुविधैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युतम् ।
पुष्पगुल्मलताकीर्णं कदलीषण्डशोभितम् ॥ १३.४५.३२ ॥
Rico en árboles silvestres de muchas clases que dan frutos y flores, cubierto de matorrales floridos y enredaderas, adornado con bosquecillos de plátanos.
13.45.33
नानाशकुनिसम्भोज्यैः फलैर्वृक्षैरलङ्कृतम् ।
यथास्थानविनिक्षिप्तैर्भूषितं भस्मराशिभिः ॥ १३.४५.३३ ॥
Adornado con frutos y árboles de los que se alimentan muchas aves, embellecido con montones de ceniza colocados en su sitio.
13.45.34
रुरुवानरशार्दूलसिंहद्वीपिसमाकुलम् ।
कुरङ्गबर्हिणाकीर्णं मार्जारभुजगावृतम्।
पूगैश्च मृगजातीनां महिषर्क्षनिषेवितम् ॥ १३.४५.३४ ॥
Rebosante de ciervos ruru, monos, tigres, leones y leopardos, sembrado de antílopes y pavos reales, rodeado de gatos y serpientes, y frecuentado por manadas de muchas clases de animales, búfalos y osos.
13.45.35
सकृत्प्रभिन्नैश्च गजैर्विभूषितं ।
प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम्।
सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै-
र्महीरुहाणां च वनैर्विचित्रैः ॥ १३.४५.३५ ॥
Adornado con elefantes en celo, frecuentado por muchas clases de aves alegres, lleno de árboles muy floridos que brillan como nubes y de variados bosques.
13.45.36
नानापुष्परजोमिश्रो गजदानाधइवासितः ।
दिव्यस्त्रीगीतबहुलो मारुतोऽभिमुखो ववौ ॥ १३.४५.३६ ॥
Un viento mezclado con el polen de muchas flores, perfumado por el ichor de los elefantes, rico en cantos de mujeres divinas, sopló de frente.
13.45.37
धारानिनादैर्विहगप्राणादैः ।
शुभैस्तथा बृंहितैः कुञ्जराणाम्।
गीतैस्तथा किन्नराणामुदारैः ।
शुभैः स्वनैः सामगानां च वीर ॥ १३.४५.३७ ॥
Con el estruendo de los arroyos, los cantos auspiciosos de las aves, el barrito auspicioso de los elefantes, los nobles cantos de los kinnaras y los sonidos auspiciosos de quienes entonan el Sāma, oh héroe.
13.45.38
अचिन्त्यं मनसाऽप्यन्यैः सरोभिः समलङ्कृतम् ।
विशालैश्चाग्निशरणैर्भूषितं कुसुमावृतैः ॥ १३.४५.३८ ॥
Inconcebible incluso para la mente, adornado por lagos para otros, con vastos refugios de fuego, engalanado y cubierto de flores.
13.45.39
विभूषितं पुण्ययवित्रतोयया ।
सदा च जुष्टं नृप जह्नुकन्यया।
विभूषितं धर्मभृतां वरिष्ठै-
र्महात्मभिर्वह्निसमानकल्पैः ॥ १३.४५.३९ ॥
Adornado con aguas sagradas y puras, oh rey, siempre frecuentado por la hija de Jahnu (el Gaṅgā), adornado por los mejores portadores del dharma, grandes almas semejantes al fuego.
13.45.40
वाय्वाहारैरम्बुपैर्जप्यनित्यैः ।
सम्प्रक्षालैर्योगिभिर्ध्याननित्यैः।
धूमप्राशैरूष्मपैः क्षीरपैश्च ।
संजुष्टं च ब्राह्मणेन्द्रैः समन्तात् ॥ १३.४५.४० ॥
Frecuentado por todas partes por los brahmanes más destacados: comedores de aire, bebedores de agua, recitadores constantes de japa, yoguis que practican la purificación, constantes en la meditación, comedores de humo, bebedores de calor y bebedores de leche.
13.45.41
गोचारिणोऽर्थाश्मकुट्टा दन्तोलूखलिकास्तथा ।
मरीचिपाः फेनपाश्च तथैव मृगचारिणः ॥ १३.४५.४१ ॥
Los que vagan como vacas, los que machacan el grano con piedras, los que hacen de sus dientes el mortero, asimismo los bebedores de rayos de sol, los bebedores de espuma y los que vagan como ciervos.
13.45.42
अश्वत्थफलभक्षाश्च तथा ह्युदकशायिनः ।
चीचचर्माम्बरधरास्तथा वल्कलधारिणः ॥ १३.४५.४२ ॥
Los que comen frutos de higuera, asimismo los que duermen en el agua, los que visten ropas de corteza de cīca y de piel, y los que visten ropas de corteza.
13.45.43
सुदुःखान्नियमांस्तांस्तान्वहतः सुतपोधनान् ।
पश्यन्मुनीन्बहुविधानप्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४५.४३ ॥
Viendo a los sabios de muchas clases que observaban aquellos votos sumamente duros, cuya riqueza era su austeridad, comenzó a entrar.
13.45.44
सूपूजितं देवगणैर्महात्मभिः ।
शिवादिभिर्भारतपुण्यकर्मभिः।
रराज तच्चाश्रममण्डलं सदा ।
दिवीव राजञ्शशिमण्डलं यथा ॥ १३.४५.४४ ॥
Honrado en gran manera por multitudes de dioses y por los magnánimos, encabezados por Śiva, y por los virtuosos descendientes de los Bhāratas, aquel círculo de ermitas resplandecía siempre, oh rey, como el disco de la luna en el cielo.
13.45.45
क्रीडन्ति सर्पैर्नकुला मृगैर्व्याघ्राश्च मित्रवत् ।
प्रभावाद्दीप्ततपसां सन्निकर्षान्महात्मनाम् ॥ १३.४५.४५ ॥
Por el poder y la cercanía de los magnánimos cuya austeridad resplandece, las mangostas juegan con las serpientes y los tigres con los ciervos, como amigos.
13.45.46
तत्राश्रमपदे श्रेष्ठे सर्वभूतमनोरम ।
सेविते द्विजशार्दूलैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १३.४५.४६ ॥
Allí, en aquel excelente lugar de ermitaños, deleite de las mentes de todos los seres, era frecuentado por los brahmanes, tigres entre los nacidos dos veces, versados en los Vedas y sus miembros.
13.45.47
नानानियमविख्यातैर्ऋषिभि सुमहान्मभिः ।
प्रविशन्नेव चापश्यं जटाचीरधरं प्रभुम् ॥ १३.४५.४७ ॥
Al entrar entre los sabios, renombrados por sus diversos votos y muy magnánimos, vi a un señor que llevaba cabellos enmarañados y vestiduras de corteza.
13.45.48
तेजसा तपसा चैव दीप्यमानं यथाऽनलम् ।
शिष्यैरनुगतं शान्तं युवानं ब्राह्मणर्वभम् ॥ १३.४५.४८ ॥
Resplandeciente como el fuego por su brillo y austeridad, seguido por sus discípulos, sereno, joven, el toro entre los brahmanes.
13.45.49
शिरसा वन्दमानं मामुपमन्युरभाषत ॥ १३.४५.४९ ॥
Mientras me inclinaba ante él con la cabeza, Upamanyu me habló.
13.45.50
स्वागतं पुण्डरीकाक्ष सफलानि तपांसि नः ।
यः पूज्यः पूजयसि मां द्रष्टव्यो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १३.४५.५० ॥
Bienvenido, de ojos de loto; nuestras austeridades han dado fruto. Tú, digno de adoración, me adoras; tú, digno de ser visto, deseas verme.
13.45.51
मनुष्यतानुवृत्त्या त्वा ज्ञात्वा तिष्ठाम सर्वगम् ।
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मृगपक्षिष्वथाग्निषु।
धर्मे च शिष्यवर्गे च समपृच्छमनामयम् ॥ १३.४५.५१ ॥
Conforme a la costumbre humana, sabiéndote omnipresente, permanecimos de pie. Con las palmas unidas le pregunté por el bienestar de las bestias y las aves, de los fuegos, del dharma y de los discípulos.
13.45.52
ततो मां भगवानाह साम्ना परमवल्गुना ।
लप्स्यसे तनयं कृष्णि आत्मतुल्यमसंशयम् ॥ १३.४५.५२ ॥
Entonces el Señor me habló con palabras muy dulces: «Obtendrás sin duda un hijo igual a ti, oh descendiente de Kṛṣṇi.»
13.45.53
तपः सुमहदास्थाय तोषयेशानमीश्वरम् ।
इह देवः सपत्नीकः समाक्रीडत्यधोक्षज ॥ १३.४५.५३ ॥
Emprendiendo una austeridad muy grande, aplaca a Īśāna, el Señor. Aquí el dios juega con su consorte, oh Adhokṣaja.
13.45.54
इहैनं दैवतश्रेष्ठं देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च ॥ १३.४५.५४ ॥
Aquí, en tiempos antiguos, los dioses y las comunidades de sabios veneraron a este mejor de los dioses mediante la austeridad, la castidad, la veracidad y el dominio de sí.
13.45.55
तोषयित्वा शुभान्कामान्प्राप्तवन्तो जनार्दन ।
तेजसां सपसां चैव निधिः स भगवानिह ॥ १३.४५.५५ ॥
Habiéndolo complacido, oh Janārdana, las gentes obtuvieron deseos venturosos. Ese Señor aquí es el tesoro de los esplendores y de las austeridades.
13.45.56
शुभाशुभान्वितान्भावान्विसृजन्स क्षिपन्नपि ।
आस्ते देव्या सहाचिन्त्यो यं प्रार्थयसि शत्रुहन् ॥ १३.४५.५६ ॥
Aunque desecha y arroja los estados ligados a lo auspicioso y lo inauspicioso, aquel inconcebible permanece con la diosa a quien anhelas, oh matador de enemigos.
13.45.57
हिरण्यकशिपुर्योऽभूद्दानवो मेरुकम्पनः ।
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात्प्राप्तं समार्बुदम् ॥ १३.४५.५७ ॥
Existió el Dānava Hiraṇyakaśipu, que hizo temblar al Meru; de Śarva obtuvo el señorío de todos los inmortales durante cien millones de años.
13.45.58
तस्यैव पुत्रप्रवरो दमनो नाम विश्रुतः ।
महादेववराच्छक्रं वर्षार्बुदमयोधयम् ॥ १३.४५.५८ ॥
Su hijo más destacado, famoso con el nombre de Damana, luchó contra Indra durante cien millones de años por el don de Mahādeva.
13.45.59
विष्णोश्चक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ।
शीर्णं पुराऽभवत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥ १३.४५.५९ ॥
El terrible disco de Viṣṇu y el rayo de Indra se quebraron antaño sobre los miembros del aprehensor, oh querido, oh Keśava.
13.45.60
यत्तद्भगवता पूर्वं दत्तं चक्रं तवानघ ।
जलान्तरचरं हत्वा दैत्यं च बलगर्वितम् ॥ १३.४५.६० ॥
Aquel disco que el Bienaventurado te dio antaño, oh sin mancha, al matar al Daitya que vagaba en las aguas y se enorgullecía de su fuerza.
13.45.61
उत्पादितं वृषाङ्केन दीप्तज्वलनसन्निभम् ।
दत्तं भगवता तुभ्यं दुर्धषं तेजसाऽद्भुतम् ॥ १३.४५.६१ ॥
Producido por el de estandarte de toro, semejante a un fuego ardiente, dado a ti por el Bienaventurado, invencible y maravilloso en su brillo.
13.45.62
न शक्यं द्रष्टुमन्येन वर्जयित्वा पिनाकिनम् ।
सुदर्शनं भवत्येवं भवेनोक्तं तदा तु तत् ॥ १३.४५.६२ ॥
Nadie puede verlo, excepto Pinākm (Śiva). Entonces Bhava (Śiva) declaró que se convertiría en el Sudarśana.
13.45.63
सुदर्शनं तदा तस्य लोके नाम प्रतिष्ठितम् ।
तज्जीर्णमभावत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव। ॥ १३.४५.६३ ॥
Entonces su nombre Sudarśana quedó establecido en el mundo. Querido Keśava, se desgastó en los miembros de Graha.
13.45.64
ग्रहस्यातिवलस्याङ्गे वरदत्तस्य धीमतः ।
न शस्त्राणि वहन्त्यङ्गे चक्रवज्रशतान्यपि ॥ १३.४५.६४ ॥
En el cuerpo de Graha, el muy poderoso y sabio, concedido por gracia, ni siquiera cientos de discos y rayos soportan armas.
13.45.65
अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेणि सुबलीयसा ।
शिवदत्तवराञ्जघ्नुरसुरेन्द्रान्सुरा भृशम् ॥ १३.४५.६५ ॥
Atormentados por el muy fuerte Graha, los dioses, con los dones concedidos por Śiva, derribaron ferozmente a los señores de los asuras.
13.45.66
तृष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरतां ददौ ।
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरोऽभवत् ॥ १३.४५.६६ ॥
Complacido, también concedió a Vidyutprabha la soberanía sobre los tres mundos; durante cien mil años fue señor de todos los mundos.
13.45.67
ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ।
तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ प्रभुः ॥ १३.४५.६७ ॥
También dijo: «Siempre serás mi seguidor». Asimismo, el señor le dio diez mil hijos de entre mil.
13.45.68
कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवानजः ।
तथा शतमुखो नाम धात्रा सृष्टो महासुरः। ॥ १३.४५.६८ ॥
El bienaventurado Aja le dio la isla de Kuśa como reino. Asimismo, existía el gran asura llamado Śatamukha, creado por Dhātṛ.
13.45.69
येन वर्षशतं साग्रमात्ममांसैर्हुतोऽनलः ।
तं प्राह भववांस्तुष्टः किंकरोमीति शंकरः ॥ १३.४५.६९ ॥
A aquel que durante más de cien años ofreció su propia carne como oblación al fuego, Śaṅkara, complacido, le dijo: '¿Qué debo hacer?'
13.45.70
तं वै शतमुखः प्राह योगो भवतु मेऽद्भुतः ।
बलं च दैवतश्रेष्ठ शाश्वतं सम्प्रयच्छ मे ॥ १३.४५.७० ॥
Śatamukha le dijo: 'Que yo tenga un yoga maravilloso, y, mejor de los dioses, concédeme una fuerza eterna.'
13.45.71
तथेति भगवानाह तस्य तद्वचनं प्रभुः ।
स्वायंभुवः क्रतुश्चापि पुत्रार्थमभवत्पुरा ॥ १३.४५.७१ ॥
El bienaventurado Señor respondió a sus palabras: 'Así sea.' En tiempos antiguos, también Svāyambhuva Kratu había llegado a serlo por un hijo.
13.45.72
आविश्य योगेनात्मानं त्रीणि वर्षशतान्यपि ।
तस्य चोपददौ पुत्रान्सहस्रं क्रतुसम्मितान्।
योगेश्वरं देवगीतं वेत्थ कृष्ण न संशयः ॥ १३.४५.७२ ॥
Entrando en sí mismo mediante el yoga, practicó durante trescientos años, y le dio mil hijos iguales a sacrificios. Tú conoces, Kṛṣṇa, el canto divino del señor del yoga; no hay duda.
13.45.73
याज्ञवल्क्य इति ख्यात ऋषिः परमधार्मिकः ।
आराध्य स महादेवं प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७३ ॥
El sabio renombrado como Yājñavalkya, el más justo, habiendo adorado a Mahādeva, obtuvo una fama incomparable.
13.45.74
वेदव्यासश्च योगात्मा पराशरसुतो मुनिः ।
सोऽपि शंकरमाराध्य प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७४ ॥
Vedavyāsa, cuyo ser es el yoga, el sabio hijo de Parāśara, también, habiendo adorado a Śaṅkara, obtuvo una fama incomparable.
13.45.75
वालखिल्या मघवता ह्यवज्ञाताः पुरा किल ।
तैः क्रुद्धैर्भगवान्रुद्रस्तपसा तोषितो ह्यभूत् ॥ १३.४५.७५ ॥
Hace tiempo Maghavan (Indra) despreció a los Vālakhilyas; por su ascetismo, airados como estaban, el venerable Rudra quedó complacido.
13.45.76
तांश्चापि दैवतश्रेष्ठः प्राह प्रीतो जगत्पतिः ।
सुपर्णं सोमहर्तारं तपसोत्पादयिष्यथ ॥ १३.४५.७६ ॥
El mejor de los dioses, señor del mundo, complacido, también les habló: 'Por el ascetismo engendraréis a Suparṇa (Garuḍa), el ladrón del soma.'
13.45.77
महादेवस्य रोषाच्च आपो नष्टाः पुराऽभवन् ।
ताश्च सप्तकपालेन देवैरन्याः प्रवर्तिताः ॥ १३.४५.७७ ॥
Antes, por la cólera de Mahādeva, las aguas fueron destruidas, y los dioses pusieron en movimiento otras aguas mediante la vasija de siete cráneos.
13.45.78
ततः पानीयमभवत्प्रसन्ने त्र्यम्बके भुवि ।
अत्रिभार्या सुतं दत्तं सोमं दुर्वाससं प्रभो ॥ १३.४५.७८ ॥
Entonces, cuando el de tres ojos se complació, hubo agua potable en la tierra; y a la esposa de Atri, oh señor, se le dieron hijos llamados Soma y Durvāsas.
13.45.79
अत्रेर्भार्याऽपि भर्तारं संत्यज्य ब्रह्मवादिनी ।
नाहं तव मुने भूयो वशगा स्यां कथञ्चन ॥ १३.४५.७९ ॥
También la esposa de Atri, hablante de Brahman, abandonando a su esposo, dijo: 'Oh sabio, nunca más estaré sometida a ti de ninguna manera.'
13.45.80
इत्युक्त्वा सा महादेवमगमच्छरणं किल ।
निराहास भयादत्रेस्त्रीणि वर्षशतान्यपि ॥ १३.४५.८० ॥
Habiendo dicho esto, fue a buscar refugio en Mahādeva, y por temor a Atri ayunó incluso trescientos años.
13.45.81
अशेत मुसलेष्वेव प्रसादार्थं भवस्य सा ।
तामब्रवीद्धसन्देवो भविता वै सुतस्तव ॥ १३.४५.८१ ॥
Por la gracia de Bhava se acostó sobre los majadores, y el dios, riendo, le dijo: 'Ciertamente tendrás un hijo.'
13.45.82
विना भर्त्रा चरुद्रेण भविष्यति न संशयः ।
वंशे तवैव नाम्ना तु ख्यातिं यास्यति चेप्सिताम् ॥ १३.४५.८२ ॥
Sin marido, sucederá por medio de Cārudra (Śiva), no hay duda; y en tu propio linaje, con tu nombre, alcanzará la fama que desea.
13.45.83
विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ।
प्रसाद्य भगवान्सिद्धिं प्राप्तवान्मधुसूदन ॥ १३.४५.८३ ॥
Vikarṇa también, de la misma manera, habiendo propiciado a Mahādeva, que trae felicidad a sus devotos, alcanzó la perfección, oh matador de Madhu.
13.45.84
शाकल्यः संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि ।
आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव ॥ १३.४५.८४ ॥
Śākalya, con el alma disciplinada, adoró a Bhava durante incluso novecientos años mediante el sacrificio de la mente, oh Keśava.
13.45.85
तं चाह भगवांस्तुष्टो ग्रन्थकारो भविष्यसि ।
वत्साक्षया च ते कीतिस्त्रेलोक्ये वै भविष्यति ॥ १३.४५.८५ ॥
El Señor, complacido, le dijo: 'Serás autor de textos, y tu fama será imperecedera en los tres mundos.'
13.45.86
अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ।
भविष्यति द्विजश्रेष्ठः सूत्रकर्ता सुतस्तव ॥ १३.४५.८६ ॥
Que tu linaje sea inagotable y adornado por grandes sabios. Mejor de los dos veces nacidos, tu hijo será el autor de los aforismos.
13.45.87
सावर्णिश्चापि विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ।
इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतान्यथ ॥ १३.४५.८७ ॥
En la edad Kṛta hubo un sabio renombrado llamado Sāvarṇi. Practicó austeridades aquí durante seiscientos años.
13.45.88
तमाह भगवान्रुद्रः साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ।
ग्रन्थकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ १३.४५.८८ ॥
El bienaventurado Rudra le dijo: 'Oh sin mancha, estoy directamente complacido contigo. Serás un autor de tratados famoso en el mundo, sin vejez y sin muerte.'
13.45.89
शक्रेणि तु पुरा देवो वाराणस्यां जनार्दन ।
आराधितोऽभूद्भक्तेन दिग्वासा भस्मगुष्ठितः
आराध्य स महादेवं देवराज्यमवाप्तवान् ॥ १३.४५.८९ ॥
Oh Janārdana, hace tiempo en Vārāṇasī, Indra adoró con devoción al dios desnudo y cubierto de ceniza. Habiendo propiciado a ese gran dios, obtuvo la soberanía de los dioses.
13.45.90
नारदेन तु भक्त्याऽसौ भव आराधितः पुरा ।
तस्य तुष्टो महादेवो जगौ देवगुरुर्गुरुः ॥ १३.४५.९० ॥
Hace tiempo Nārada adoró con devoción a Bhava. Complacido con él, el gran dios, maestro de los dioses, cantó.
13.45.91
तेजसा तपसा कीर्त्या त्वत्समो न भविष्यति ।
गीतेन वादितव्येन नित्यं मामनुयास्यसि ॥ १३.४५.९१ ॥
Nadie será igual a ti en esplendor, austeridad o fama. Con canto e instrumento me seguirás siempre.
13.45.92
बाणः स्कन्दसमत्वं च कामो दर्पविमोक्षणम् ।
लवणोऽवध्यतामन्यैर्दशास्यश्च पुनर्बलम्।
अन्तकोऽन्तमनुप्राप्तस्तस्मात्कोऽन्यः परः प्रभुः ॥ १३.४५.९२ ॥
Bāṇa llegó a ser igual a Skanda, Kāma fue liberado del orgullo, Lavaṇa se volvió invulnerable a otros, y el de diez cabezas, Daśāsya, recobró su fuerza. La Muerte misma alcanzó su fin; ¿quién, pues, es otro señor superior?
13.45.93
मयाऽपि च यथा दृष्टो देवदेवः पुरा विभो ।
साक्षात्पशुपतिस्तात तच्चापि शृणु माधव ॥ १३.४५.९३ ॥
Oh poderoso, como también yo vi una vez al dios de dioses, al mismo Paśupati, cara a cara; escucha también eso, querido, oh Mādhava.
13.45.94
यदर्थं च मया देवः प्रयतेन तथा विभो ।
आराधितो महातेजास्तच्चापि शृणु विस्तरात् ॥ १३.४५.९४ ॥
Oh poderoso, el propósito por el que adoré así, con diligencia, a aquel dios de gran esplendor, también escúchalo en detalle.
13.45.95
यदवाप्तं च मे पूर्वं देवदेवान्महेश्वरात् ।
तत्सर्वं निखिलेनाद्य कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.४५.९५ ॥
Todo lo que una vez obtuve de Maheśvara, el dios de dioses, te lo contaré ahora por completo, oh sin mancha.
13.45.96
पुरा कृतयुगे तात ऋषिरासीन्महायशाः ।
व्याघ्रपाद इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः।
तस्याहमभवं पुत्रो धौम्यश्चापि ममानुजः ॥ १३.४५.९६ ॥
Hace mucho, querido, en la edad Kṛta, hubo un sabio de gran fama llamado Vyāghrapāda, maestro de los Vedas y sus miembros. Yo fui su hijo, y Dhaumya era mi hermano menor.
13.45.97
कस्यचित्त्थ कालस्य धौम्येन सह माधव ।
आगच्छमाश्रमं क्रीडन्मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४५.९७ ॥
En cierto momento, oh Mādhava, mientras jugaba con Dhaumya, llegué al ermitaño de los sabios de almas purificadas.
13.45.98
तत्रापि च मया दृष्टा दुह्यमाना पयस्विनी ।
लक्षितं च मया क्षीरं स्वादुतो ह्यमृतोपमम् ॥ १३.४५.९८ ॥
Allí también vi una vaca lechera que estaba siendo ordeñada, y observé su leche, que en dulzura era en verdad como el néctar.
13.45.99
तदाप्रभृति चैवाहमरुदं मधुसूदन ।
दीयतां दीयतां क्षीरं मम मातरितीरिता ॥ १३.४५.९९ ॥
Oh Madhusūdana, desde entonces comencé a llorar, diciendo: «¡Madre, dame leche, dame leche!».
13.45.100
अभावाच्चैव दुग्धस्य दुःखिता जननी तदा ॥ १३.४५.१०० ॥
Y entonces, por falta de leche, mi madre se entristeció.
13.45.101
ततः पिष्टं समालोड्य तोयेन सह माधव ।
आवयोः क्षीरमित्येव पानार्थं समुपानयत् ॥ १३.४५.१०१ ॥
Entonces, oh Mādhava, habiendo mezclado bien la harina con agua, diciendo «Esta es leche para los dos», la trajo para que bebiéramos.
13.45.102
अथ गव्यं पयस्तात कदाचित्प्राशितं मया। ॥ १३.४५.१०२ ॥
Entonces, querido, una vez bebí leche de vaca.
13.45.103
पित्राऽहं यज्ञकाले हि नीतो ज्ञातिकुलं महत् ।
तत्र सा क्षरते देवी दिव्या गौः सुरनन्दिनी ॥ १३.४५.१०३ ॥
En la época de un sacrificio, mi padre me llevó a la gran casa de los parientes, donde aquella vaca divina, hija de los dioses, destila su leche.
13.45.104
यस्ताहं तत्पयः पीत्वा रसेन ह्यमृतोपमम् ।
ज्ञात्वा क्षीरगुणांश्चैव उपलभ्य हि सम्भवम्।
स च पिष्टरसस्तात न मे प्रीतिमुपावहत् ॥ १३.४५.१०४ ॥
Habiendo bebido aquella leche de sabor semejante al néctar, y conociendo sus cualidades y su origen, sin embargo, querido, aquella esencia molida no me dio alegría.
13.45.105
ततोऽहमब्रुवं बाल्याज्जननीमात्मनस्तदा ।
नेदं क्षीरोदनं मातर्यत्त्वं मे दत्तवत्यसि ॥ १३.४५.१०५ ॥
Entonces, por inmadurez infantil, le dije a mi madre: Madre, esto no es el arroz con leche que me has dado.
13.45.106
ततो मामब्रवीन्माता दुःखशोकसमन्विता ।
पुत्रस्नेहात्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय माधव ॥ १३.४५.१०६ ॥
Entonces mi madre, llena de dolor y pena, me habló; por amor a su hijo, abrazándome y oliéndome la cabeza, oh Mādhava.
13.45.107
कुतः क्षीरोदनं वत्स मुनीनां भावितात्मनम् ।
वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम् ॥ १३.४५.१०७ ॥
Hijo mío, para los sabios de alma pura que siempre habitan en el bosque y comen raíces, tubérculos y frutos, ¿de dónde vendría el arroz con leche?
13.45.108
आस्थितानां नदीं दिव्यां वालखिल्यैर्निषेविताम् ।
कुत क्षीरं वनस्थानां मुनीनां गिरिवासिनाम् ॥ १३.४५.१०८ ॥
Para quienes se han refugiado junto al río divino frecuentado por los Vālakhilyas, los sabios que habitan en el bosque y en las montañas, ¿de dónde vendría la leche?
13.45.109
पावनानां वनाशानां वनाश्रमनिवासिनाम् ।
ग्राम्याहारनिवृत्तानामारण्यफलभोजिनाम्।
नास्ति पुत्र पयोऽरण्ये सुरभीगोत्रवर्जिते ॥ १३.४५.१०९ ॥
Hijo mío, para quienes son puros, cuya esperanza está en el bosque, que habitan en ermitas del bosque, que han abandonado la comida de la aldea y comen frutos silvestres, no hay leche en el bosque, carente del linaje de la vaca divina Surabhi.
13.45.110
नदीगह्वरशैलेषु तीर्थेषु विविधेषु च ।
तपसा जप्यनित्यानां शिवो नः परमा गतिः ॥ १३.४५.११० ॥
En ríos, cuevas y montañas, y en los diversos vados sagrados, para quienes practican austeridad y recitación constante, Śiva es nuestro refugio supremo.
13.45.111
अप्रसाद्य विरूपाक्षं वरदं स्थाणुमव्ययम् ।
कुतः क्षीरोदनं वत्स सुखानि वसनानि च ॥ १३.४५.१११ ॥
Hijo, sin aplacar a Śiva, el de tres ojos, dador de dones, firme e imperecedero, ¿cómo habría leche y arroz, o vestidos cómodos?
13.45.112
तं प्रपद्य सदा वत्स सर्वभावेन शङ्करम् ।
तत्प्रसादाच्च कामेभ्यः फलं प्राप्स्यसि पुत्रक ॥ १३.४५.११२ ॥
Hijo, refúgiate siempre en ese Śaṅkara con todo tu ser; por su gracia obtendrás el fruto de tus deseos, hijo mío.
13.45.113
जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा इदमम्बामवोचयं ॥ १३.४५.११३ ॥
Al oír aquellas palabras de mi madre, matador de enemigos, desde ese mismo instante, con las manos juntas e inclinado, le hablé así.
13.45.114
कोऽयमम्ब महादेवः स कथं च प्रसीदति ।
कुत्र वा वसते देवो द्रष्टव्यो वा कथञ्चन ॥ १३.४५.११४ ॥
Madre, ¿quién es este Mahādeva? ¿Cómo se complace? ¿Dónde habita ese dios, y de algún modo cómo podría ser visto?
13.45.115
तुष्यते वा कथं शर्वो रूपं तस्य च कीदृशम् ।
कथं ज्ञेयः प्रसन्नो वा दर्शयेज्जननी मम ॥ १३.४५.११५ ॥
¿Cómo se satisface Śarva, y cuál es su forma? ¿Cómo puede saberse que está complacido? Madre, ¿cómo podría mostrarse a mí?
13.45.116
एवमुक्ता तदा कृष्ण माता मे सुतवत्सला ।
मूर्घन्याध्राय गोविन्द सबाष्पाकुललोचना ॥ १३.४५.११६ ॥
Así hablada, oh Kṛṣṇa, mi madre, afectuosa con su hijo, con los ojos nublados y llenos de lágrimas, besó mi cabeza, oh Govinda.
13.45.117
प्रमार्जन्ती च गात्राणि मम वै मधुसूदन ।
दैन्यमालम्ब्य जननी इदमाह सुरोत्तम ॥ १३.४५.११७ ॥
Acariciando mis miembros, oh Madhusūdana, mi madre, adoptando la humildad, dijo esto, oh mejor de los dioses.
13.45.118
दुर्विज्ञेयो महादेवो दुराधारो दुरन्तकः ।
दुराबाधश्च दुर्ग्राह्यो दुर्द्दश्यो ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.४५.११८ ॥
Mahādeva es difícil de conocer, difícil de sostener, difícil de agotar, difícil de afligir, difícil de asir, y difícil de ver para aquellos de almas no purificadas.
13.45.119
यस्य रूपाण्यनेकानि प्रवदन्ति मनीषिणः ।
स्थानानि च विचित्राणि प्रासादाश्चाप्यनेकशः ॥ १३.४५.११९ ॥
Cuyas muchas formas proclaman los sabios, y cuyas moradas maravillosas y muchos palacios también son suyos.
13.45.120
को हि तत्त्वेन तद्वेद ईशस्य चरितं शुभम् ।
कृतवान्यानि रूपाणि देवदेवः पुरा किल।
क्रीडते च तथा शर्वः प्रसीदति यथाच वै ॥ १३.४५.१२० ॥
¿Quién conoce en verdad los actos auspiciosos de aquel Señor, las formas que el dios de los dioses tomó en el pasado, y cómo juega Śarva y se complace?
13.45.121
हृदिस्थः सर्वभूतानां विश्वरूपो महेश्वरः ।
भक्तानामनुकम्पार्थं दर्शनं च यथाश्रुतम्।
मुनीनां ब्रुवतां दिव्यमीशानचरितं शुभम् ॥ १३.४५.१२१ ॥
Él, que habita en el corazón de todos los seres, cuya forma es el universo, el gran Señor, concede su visión por compasión a sus devotos; y según se oyó de los sabios que hablan de ello, este es el acto divino y auspicioso de Īśāna.
13.45.122
कृतवान्यानि रूपाणि कथितानि दिवौकसैः ।
अनुग्रहार्थं विप्राणां शृणु वत्स समासतः ॥ १३.४५.१२२ ॥
Escucha brevemente, querido, las formas que tomó por gracia a los brahmanes, formas narradas por los moradores del cielo.
13.45.123
तानि ते कीर्तयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.४५.१२३ ॥
Te las relataré, sobre las que me preguntas.
13.45.124
ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां रुद्रादित्याश्विनामपि ।
विश्वेषामपि देवानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१२४ ॥
Bhava (Śiva) adopta también las formas de Brahmā, Viṣṇu, el señor de los dioses, los Rudras, los Ādityas, los Aśvins y los Viśvedevas.
13.45.125
नराणां देवनारीणां तथा प्रेतपिशाचयोः ।
किरातशबराणां च जलजानामनेकशः ॥ १३.४५.१२५ ॥
También toma muchas formas de hombres, diosas, fantasmas y demonios, kirātas y śabaras, y criaturas acuáticas.
13.45.126
करोति भगवान्रूपमाटव्यशबराण्यपि ।
कूर्मो मत्स्यस्तथा शङ्खः प्रवालाङ्कुरभूषणः ॥ १३.४५.१२६ ॥
El bienaventurado toma también la forma de los śabaras del bosque; igualmente la tortuga, el pez y la caracola adornada con brotes de coral.
13.45.127
यक्षराक्षससर्पाणां दैत्यदानवयोरपि ।
वपुर्धारयते देवो भूयश्च बिलवासिनाम् ॥ १३.४५.१२७ ॥
El dios también toma las formas de yakṣas, rākṣasas y serpientes, de daityas y dānavas, y además de los que habitan en cuevas.
13.45.128
व्याघ्रसिंहमृगाणां च तरक्ष्वृक्षपतत्त्रिणाम् ।
उलूकश्वशृगालानां रूपाणि कुरुतेऽपि च ॥ १३.४५.१२८ ॥
También adopta las formas de tigres, leones, ciervos, tarakṣus, osos, aves, búhos, perros y chacales.
13.45.129
हंसकाकमयूराणां कृकलासकसारसाम् ।
रूपाणि च बलाकानां गृध्रचक्राङ्गयोरपि ॥ १३.४५.१२९ ॥
Toma también las formas de cisnes, cuervos, pavos reales, lagartos, grullas, garzas, buitres y patos cakravāka.
13.45.130
करोति वा स रूपाणि धारयत्यपि पर्वतम् ।
गोरूपं च महादेवो हस्त्यश्वोष्ट्रखराकृतिः ॥ १३.४५.१३० ॥
Asume esas formas e incluso sostiene una montaña. Mahādeva toma la forma de una vaca y las figuras de elefante, caballo, camello y asno.
13.45.131
छागशार्दूलरूपश्च अनेकमृगरूपधृक् ।
अण्डजानां च दिव्यानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१३१ ॥
Bhava, que toma la forma de cabra y de tigre y asume las de muchos ciervos, adopta también los cuerpos de criaturas divinas nacidas de huevo.
13.45.132
दण्डी छत्री च कुण्डी च द्विजानां वारणस्तथा ।
षण्मुखो वै बहुमुखस्त्रिनेत्रो बहुशीर्षकः ॥ १३.४५.१३२ ॥
Él es el portador de bastón, el portador de sombrilla y de vasija de agua, protector de los nacidos dos veces, el de seis rostros, el de muchos rostros, el de tres ojos, el de muchas cabezas.
13.45.133
अनेककटिपादश्च अनेकोदरवक्त्रधृत् ।
अनेकपाणिपार्श्वश्च अनेकगपसंवृतः ॥ १३.४५.१३३ ॥
Tiene muchas caderas y pies, lleva muchos vientres y rostros, tiene muchas manos y costados, y está rodeado de numerosos gaṇas.
13.45.134
ऋषिगन्धर्वरूपश्च सिद्धचारणरूपधृत् ।
भस्पपाण्डुरगात्रश्च चन्द्रार्धकृतभूषणः ॥ १३.४५.१३४ ॥
Tomo la forma de un sabio y de un gandharva, y tomo la forma de un siddha y de un cāraṇa; mi cuerpo está pálido de ceniza, y una media luna es mi adorno.
13.45.135
अनेकरावसंघुष्टश्चानेकस्तुतिसंस्कृतः ।
सर्वभूतान्तकः सर्वः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ॥ १३.४५.१३५ ॥
Resonando con muchos clamores y honrado con muchos himnos, soy el fin de todos los seres, soy el todo, y estoy establecido en todos los mundos.
13.45.136
सर्वलोकान्तरात्मा च सर्वगः सर्ववाद्यपि ।
सर्वत्र भगवान्ज्ञेयो हृदिस्थः सर्वदेहिनाम् ॥ १३.४५.१३६ ॥
Soy el alma interior de todos los mundos, omnipresente, y también el que habla de todas las cosas. El Señor bienaventurado debe ser conocido en todas partes, morando en el corazón de todos los seres encarnados.
13.45.137
यो हि यं कामयेत्कामं यस्मिन्नर्थऽर्च्यते पुनः ।
तत्सर्वं वेत्ति देवेशस्तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.१३७ ॥
Cualquier deseo que alguien anhele, y cualquier fin por el que de nuevo adore, todo lo conoce el Señor de los dioses; si lo deseas, refúgiate en él.
13.45.138
नन्दते कुप्यते चापि तथा हुंकारयत्यपि ।
चक्री शूली गदापाणिर्मुसली खड्गपट्टसी ॥ १३.४५.१३८ ॥
Él se alegra, se enfurece, y de la misma manera pronuncia el grito huṃ. Yo soy el portador del disco, el portador de la lanza, con la maza en la mano, el portador de la maza de hierro, y portador de espada y cimitarra.
13.45.139
भूधरो नागमौञ्जी च नागकुण्डलकुण्डली ।
नागयज्ञोपवीती य नागचर्मोत्तरच्छदः ॥ १३.४५.१३९ ॥
Soy el sostenedor de la tierra; llevo una serpiente como cinturón y pendientes de serpiente; llevo una serpiente como cordón sagrado y me visto con un manto de piel de elefante.
13.45.140
हसते गायते चैव नृत्यते च मनोहरम् ।
वादयत्यपि वाद्यानि विचित्राणि गणैर्युतः ॥ १३.४५.१४० ॥
Ríe, canta y danza con encanto, y junto a sus gaṇas toca instrumentos maravillosos y variados.
13.45.141
वल्गते जृम्बते चैव रुदते रोदयत्यपि ।
उन्मत्तमत्तरूपं च भाषते चापि सुस्वरः ॥ १३.४५.१४१ ॥
Salta y bosteza, llora y hace llorar a otros, y en forma de un loco, ebrio, habla con voz dulce.
13.45.142
अतीव हसते रौद्रस्त्रासयन्नयनैर्जनम् ।
जागर्ति चैव स्वपिति जृम्भते च यथासुवम् ॥ १३.४५.१४२ ॥
Ríe en exceso; feroz, aterroriza a la gente con sus ojos; se mantiene despierto, duerme y bosteza, según le place.
13.45.143
जपते जप्यते चैव तपते तप्यते पुनः ।
ददाति प्रतिगृह्णाति युञ्जते ध्यायतेऽपि च ॥ १३.४५.१४३ ॥
Recita, y es hecho recitar; practica austeridad, y de nuevo es hecho practicarla; da y recibe; se entrega al yoga y también medita.
13.45.144
वेदीमध्ये तथा यूपे गोष्ठमध्ये हुताशने ।
दृश्यते दृश्यते चापि बालो वृद्धो युवा तथा ॥ १३.४५.१४४ ॥
Es visto en medio del altar, en el poste sacrificial, en medio del establo de vacas y en el fuego del sacrificio; y es visto como niño, anciano y joven.
13.45.145
क्रीडते ऋषिकन्याभिर्ऋषिपत्नीभिरेव च ।
ऊर्ध्वकेशो महाशेफो नग्नो विकृतलोचनः ॥ १३.४५.१४५ ॥
Juega con las hijas de los sabios y con las esposas de los sabios; su cabello está erizado, su falo es grande, está desnudo y sus ojos están deformados.
13.45.146
गौरः श्यामस्तथा कृष्णः पाण्डुरो धूमलोहितः ।
विकृताक्षो विशालाक्षो दिग्वासाः सर्ववासकः ॥ १३.४५.१४६ ॥
Blanco, oscuro, negro, pálido, rojo humo; de ojos torvos, de ojos amplios, vestido por el cielo, morador de todo.
13.45.147
अरूपस्याद्यरूपस्य अतिरूपाद्यरूपिणः ।
अनाद्यन्तमजस्यान्तं वेत्स्यते कोस्य तत्त्वतः ॥ १३.४५.१४७ ॥
¿Quién conocerá en verdad el fin del sin forma, del de forma primordial, del que tiene forma primordial más allá de la forma, del no nacido sin principio ni fin?
13.45.148
हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञितः ।
ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्यो महेश्वरः ॥ १३.४५.१४८ ॥
En el corazón están el aliento, la mente, el ser vivo; él es el yo del yoga, llamado yoga; la meditación, ese Ser supremo, y Maheśvara, aprehendido por el sentimiento interior.
13.45.149
वादको गायनश्चैव सहस्रशतलोचनः ।
एकवक्त्रो द्विवक्त्रश्च त्रिवक्त्रोऽनेकवक्त्रकः ॥ १३.४५.१४९ ॥
Tañedor y cantor, de cien mil ojos; de un rostro, de dos rostros, de tres rostros y de muchos rostros.
13.45.150
तद्भक्तस्तद्गतो नित्यं तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
भज पुत्र महादेवं ततः प्राप्स्यसि चेप्सितं ॥ १३.४५.१५० ॥
Devoto suyo, absorto en él, siempre firme en él, teniéndolo por supremo refugio, adora a Mahādeva, hijo mío; entonces obtendrás lo que deseas.
13.45.151
जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
मम भक्तिर्महादेवे नैष्ठिकी समपद्यत ॥ १३.४५.१५१ ॥
Habiendo oído las palabras de mi madre, oh matador de enemigos, desde entonces surgió en mí una devoción firme hacia Mahādeva.
13.45.152
ततोऽहं तप आस्थाय तोषयामास शंकरम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वामाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ॥ १३.४५.१५२ ॥
Entonces, tras emprender la austeridad, complací a Śaṅkara. Durante mil años divinos me mantuve de pie sobre la punta del dedo gordo de mi pie izquierdo.
13.45.153
एकं वर्षशतं चैव फलाहारस्ततोऽभवम् ।
द्वितीयं शीर्णपर्णाशी तृतीयं चाम्बुभोजनः ॥ १३.४५.१५३ ॥
Durante cien años viví de frutos; luego, durante otros cien, de hojas caídas; y durante un tercer centenar, solo de agua.
13.45.154
शतानि सप्त चैवाहं वायुभक्षस्तदाऽभवम् ।
एकं वर्षसहस्रं तु दिव्यमाराधितो मया ॥ १३.४५.१५४ ॥
Durante setecientos años viví solo de aire; y durante mil años divinos lo adoré.
13.45.155
ततस्तुष्टो महादेवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
एकभक्त इति ज्ञात्वा जिज्ञासां कुरुते तदा ॥ १३.४५.१५५ ॥
Entonces Mahādeva, el Señor de todos los mundos, complacido, al saber que yo era un devoto de corazón único, quiso ponerme a prueba.
13.45.156
शक्ररूपं स कृत्वा तु सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।
सहस्राक्षस्तदा भूत्वा वज्रपाणिर्महायशाः ॥ १३.४५.१५६ ॥
Él tomó la forma de Śakra y, rodeado por todas las huestes de dioses, se convirtió en el de mil ojos, portador del rayo, de gran gloria.
13.45.157
सुधावदातं रक्ताक्षं स्तब्धकर्णं मदोत्कटम् ।
आवेष्टतकरं घोरं चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ १३.४५.१५७ ॥
Un gran elefante, blanco como el néctar, de ojos rojos, de orejas rígidas, feroz por el celo, con la trompa enroscada, terrible, de cuatro colmillos.
13.45.158
समास्थितः स भगवान्दीप्यमानः स्वतेजसा ।
आजगाम किरीटी तु हारकेयूरभूषितः ॥ १३.४५.१५८ ॥
El bienaventurado Señor, resplandeciente con su propio esplendor, estaba sentado allí. Entonces llegó Arjuna, el de la diadema, adornado con collar y brazaletes.
13.45.159
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
सेव्यभानोप्सरोभिश्च दिव्यगन्धर्वनादितैः ॥ १३.४५.१५९ ॥
Con un parasol blanco sostenido sobre su cabeza, atendido por ninfas celestiales y resonando con los cantos de los gandharvas divinos.
13.45.160
ततो मामाह देवेन्द्रस्तुष्टस्तेऽहं द्विजोत्तम ।
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४५.१६० ॥
Entonces el señor de los dioses me dijo: 'Mejor de los dvija, estoy complacido contigo. Elige un don de mí, lo que esté en tu mente.'
13.45.161
शक्रस्य तु वचः श्रुत्वा नाहं प्रीतमनाऽभवम् ।
अब्रवं च तदा कृष्ण देवराजमिदं वचः ॥ १३.४५.१६१ ॥
Al oír las palabras de Śakra, mi mente no se alegró. Oh Kṛṣṇa, entonces dije estas palabras al rey de los dioses.
13.45.162
नाहं त्वत्तो वरं काङ्क्षे नान्यस्मादपि दैवतात् ।
महादेवादृते सौम्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.१६२ ॥
No deseo ningún don de ti, ni de ninguna otra deidad excepto Mahādeva. Oh gentil, esto te digo en verdad.
13.45.163
सत्यंसत्यं हि नः शक्र वाक्यमेतत्सुनिश्चितम् ।
न यन्मिहेश्वरं मुक्त्वा कथाऽन्या मम रोचते ॥ १३.४५.१६३ ॥
Oh Śakra, esta es nuestra palabra — verdad, verdad en efecto, y firmemente establecida: fuera del gran Señor Maheśvara, ninguna otra conversación me agrada.
13.45.164
पशुपतिवचनाद्भवामि सद्यः ।
कृमिरथवा तरुरप्यनेकशाखः।
अपशुपतिवरप्रसादजा मे ।
त्रिभुवनराज्यविभूतिरप्यनिष्टा ॥ १३.४५.१६४ ॥
Por la palabra de Paśupati me convierto al instante: en un gusano o en un árbol de muchas ramas. Nacido de la gracia del don de Paśupati, incluso el dominio y la gloria de los tres mundos me son indeseables.
13.45.165
जन्मश्वपाकमध्येऽ-
पि मेऽस्तु हरचरणवन्दनरतस्य।
मा वाऽनीश्वरभक्तो ।
भवानि भवनेऽपि शक्रस्य ॥ १३.४५.१६५ ॥
Que mi nacimiento sea incluso entre los parias, deleitándome en la adoración a los pies de Hara; y que no llegue a ser devoto de un no-señor, ni siquiera en la morada de Indra.
13.45.166
वाय्वम्बुभुजोऽपि सतो ।
नरस्य दुःखक्षयः कुतस्तस्य।
भवति हि सुरासुरगुरौ ।
यस्य न विश्वेश्वरे भक्तिः ॥ १३.४५.१६६ ॥
Aunque sea un asceta que vive de aire y agua, ¿cómo acabaría el sufrimiento de un hombre? Para quien no tiene devoción por el Señor del universo, ¿cómo cesaría el sufrimiento, aunque esté junto al maestro de dioses y demonios?
13.45.167
अलमन्याभिस्तेषां ।
कथाभिरप्यन्यधर्मयुक्ताभिः।
येषां न क्षणमपि रुचितो ।
हरचरणस्मरणविच्छेदः ॥ १३.४५.१६७ ॥
Para aquellos a quienes ni por un instante les agrada la interrupción del recuerdo de los pies de Hara, bastan otras narraciones ligadas a otros dharmas; que no haya más.
13.45.168
हरचरणनिरतमतिना ।
भवितव्यमनार्जवं युगं प्राप्य।
संसारभयं न भवति ।
हरभक्तिरसायनं पीत्वा ॥ १३.४५.१६८ ॥
Quien tiene la mente deleitada en los pies de Hara debe estar libre de torcedura, aunque llegue la era. Tras beber el elixir de la devoción a Hara, no hay temor al saṃsāra.
13.45.169
दिवसं दिवसार्धं वा मुहूर्तं वा क्षणं लवम् ।
न ह्यलब्धप्रसादस्य भक्तिर्भवति शङ्करे ॥ १३.४५.१६९ ॥
Un día, medio día, un muhūrta, un instante o una fracción de momento: en quien no ha obtenido la gracia no surge la devoción a Śaṅkara.
13.45.170
अपि कीटः पतङ्गो वा भवेयं शङ्कराज्ञया ।
न तु शक्र त्वया दत्तं त्रैलोक्यमपि कामये ॥ १३.४५.१७० ॥
Aunque por mandato de Śaṅkara yo llegara a ser un gusano o una polilla, oh Śakra, no deseo ni siquiera los tres mundos que tú me das.
13.45.171
श्वाऽपि महेश्वरवचना-
द्भवामि स हि नः परः कामः।
त्रिदशगणराज्यमपि खलु ।
नेच्छाम्यमहेश्वराज्ञप्तम् ॥ १३.४५.१७१ ॥
Incluso un perro llegaría a ser por la palabra de Maheśvara; ese es nuestro deseo supremo. Ni siquiera el dominio sobre la hueste de los dioses, si no lo ordena Maheśvara, deseo en verdad.
13.45.172
न नाकपृष्ठं न च देवराज्यं ।
न ब्रह्मलोकं न च निष्कलत्वम्।
न सर्वकामानखिलान्वृणोमि ।
हरस्य दासत्वमहं वृणोमि ॥ १३.४५.१७२ ॥
No elijo la cumbre del cielo, ni el reino de los dioses, ni el mundo de Brahmā, ni el estado sin partes; ni elijo todos los deseos en su totalidad. Elijo solo la servidumbre a Hara.
13.45.173
यावच्छशाङ्कधवलामलबद्धमौलि-
र्न प्रीयते पशुपतिर्भगवान्ममेशः।
तावज्जरामरणजन्मशताभिघातै-
र्दुःखानि देहविहितानि समुद्वहामि ॥ १३.४५.१७३ ॥
Mientras el bienaventurado Paśupati, mi señor, de corona clara y blanca como la luna, no se complazca, soporto los sufrimientos infligidos al cuerpo por los cien golpes de la vejez, la muerte y el nacimiento.
13.45.174
दिवसकरशशाङ्कवह्निदीप्तं ।
त्रिभुवनसारमसारमाद्यमेकम्।
अजरममरमप्रसाद्य रुद्रं ।
जगति पुमानिह को लभेत शान्तिं ॥ १३.४५.१७४ ॥
¿Quién en este mundo, sin haber aplacado a Rudra —resplandeciente con sol, luna y fuego, esencia y no esencia de los tres mundos, el primordial uno, sin vejez ni muerte—, alcanzaría la paz?
13.45.175
धिक्तेषां धिक्तेषां ।
पुनरपि च धिगस्तु धिक्तेषाम्।
येषां न वसति हृदये ।
कुपथगतिविमोक्षको रुद्रः ॥ १३.४५.१७५ ॥
¡Vergüenza para ellos, vergüenza para ellos! Y otra vez, vergüenza para aquellos en cuyo corazón no habita Rudra, el libertador de los caminos torcidos.
13.45.176
यदि नाम जन्म भूयो ।
भवति मदीयैः पुनर्दोषैः।
तस्मिंस्तस्मिञ्जन्मनि ।
भवे भवेन्मेऽक्षया भक्तिः ॥ १३.४५.१७६ ॥
Si por mis faltas vuelve a haber nacimiento, que en ese nacimiento, en esa existencia, mi devoción sea inagotable.
13.45.177
कः पुनर्भवने हेतुरीशे कारणकारणे ।
येन शर्वादृतेऽन्यस्मात्प्रसादं नाभिकाङ्क्षसि ॥ १३.४५.१७७ ॥
Entonces, ¿cuál es la causa de esta existencia en el Señor, causa de las causas, por la que no deseas la gracia de nadie fuera de Śarva?
13.45.178
उपमन्युरुवाच ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः।
नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७८ ॥
Upamanyu dijo: Aquello que los portavoces de Brahman llaman ser y no-ser, manifiesto y no manifiesto, eterno, uno y múltiple, de eso elegimos un don.
13.45.179
अनादिमध्यपर्यन्तं ज्ञानैश्वर्यमचिन्तितम् ।
आत्मानं परमं यस्माद्वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७९ ॥
De aquel que no tiene principio, medio ni fin, dotado de saber y soberanía, inconcebible, el Ser supremo, elegimos un don.
13.45.180
ऐश्वर्यं सकलं यस्मादनुत्पादितमव्ययम् ।
अबीजाद्बीजसम्भूतं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८० ॥
De aquel del cual proviene toda soberanía, no producido e imperecedero, que sin semilla produce lo que surge de la semilla, de eso elegimos un don.
13.45.181
तमसः परमं ज्योतिस्तपस्तद्वृत्तिनां परम् ।
यं ज्ञात्वा नानुशोचन्ति वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८१ ॥
La luz suprema más allá de la oscuridad, la austeridad, lo más alto para quienes siguen ese camino, al conocerlo no se lamenta nadie; de eso elegimos un don.
13.45.182
भूतभावनभावज्ञं सर्वभूताभिभावनम् ।
सर्वगं सर्वदं देवं पूजयामि पुरंदर ॥ १३.४५.१८२ ॥
Adoro al dios que conoce la naturaleza del origen de los seres, que domina a todos los seres, que todo lo penetra y todo lo da, oh Purandara.
13.45.183
हेतुवादैर्विनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।
यमुपासन्ति तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८३ ॥
A aquel, libre de disputas, dador de la meta suprema del Sāṅkhya y del Yoga, a quien adoran los conocedores de la verdad, pedimos un don.
13.45.184
मघवन्मघवात्मानं यं वदन्ति सुरेश्वरम् ।
सर्वभूतगुरुं देवं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८४ ॥
Oh Maghavan, de aquel a quien llaman Maghavan-ātman, señor de los dioses, maestro de todos los seres, dios, pedimos un don.
13.45.185
यत्पूर्वमसृजद्देवं ब्रह्माणं लोकभावनम् ।
अण्डमाकाशमापूर्य वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८५ ॥
De aquel que primero creó al dios Brahmā, sustentador de los mundos, y que, llenando el espacio, creó el huevo cósmico, pedimos un don.
13.45.186
अग्निरापोऽनिलः पृथ्वी खं बुद्धिश्च मनो महान् ।
स्रष्टा चैषां भवेद्योऽन्यो ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८६ ॥
Fuego, agua, viento, tierra, espacio, intelecto, mente y el gran principio: ¿quién, distinto del Señor supremo, podría ser el creador de estos? Dime.
13.45.187
मनो मतिरहङ्कारस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च ।
ब्रूहि चैषां भवेच्छक्र कोऽन्योस्ति परमं शिवात् ॥ १३.४५.१८७ ॥
Mente, pensamiento, sentido del yo, los elementos sutiles y los sentidos: dime, oh Śakra, ¿quién, distinto de Śiva, podría ser el creador de estos?
13.45.188
स्रष्टारं भुवनस्येह वदन्तीह पितामहम् ।
आराध्य स तु देवेशमश्नुते महतीं क्षियम् ॥ १३.४५.१८८ ॥
Aquí lo llaman creador del mundo y abuelo. Habiendo adorado al señor de los dioses, alcanza un gran dominio.
13.45.189
भगवत्युत्तमैश्वर्यं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम् ।
विद्यते वै महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८९ ॥
El supremo señorío, con Brahmā y Viṣṇu a la cabeza, pertenece al bienaventurado Mahādeva. Dime, ¿quién es mayor que el Señor supremo?
13.45.190
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनात् ।
कोऽन्यः शक्रोति देवेशाद्दितेः सम्पादितुं सुतान् ॥ १३.४५.१९० ॥
¿Quién, fuera del señor de los dioses, podría, aplastando a los enemigos, llevar a cabo los hijos de Diti y arrebatar el dominio de los principales daitas y dānavas?
13.45.191
दिक्कालसूर्यतेजांसि ग्रहवाय्विन्दुतारकाः ।
विद्धि त्वेते महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१९१ ॥
Sabe que las direcciones, el tiempo, el esplendor del sol, los planetas, el viento, la luna y las estrellas proceden del gran dios Mahādeva. Dime, ¿quién es mayor que el Señor supremo?
13.45.192
अथोत्पत्तिविनाशे वा यज्ञस्य त्रिपुरस्य वा ।
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनः ॥ १३.४५.१९२ ॥
¿Quién es capaz en la creación y destrucción del sacrificio, o en la de Tripura, o en aplastar a los enemigos y el dominio de los principales daitas y dānavas?
13.45.193
किं चात्र बहुभिः सूक्तैर्हेतुवादैः पुरंदर ।
सहस्रनयनं दृष्ट्वा त्वामेव सुरसत्तम ॥ १३.४५.१९३ ॥
¿De qué sirven aquí tantos himnos y argumentos, oh Purandara? Oh mejor de los dioses, habiéndote visto a ti, el de mil ojos, todo queda claro.
13.45.194
पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्देवैश्च ऋषिभिस्तथा ।
देवदेवप्रसादेन तत्सर्वं कुशिकोत्तम ॥ १३.४५.१९४ ॥
Honrado también por los siddhas, gandharvas, dioses y sabios: todo eso proviene de la gracia del dios de los dioses, oh mejor de los Kuśikas.
13.45.195
अव्यक्तमुक्तकेशाय सर्वगस्येदमात्मकम् ।
चेतनाचेतनाद्येषु शक्र विद्धि महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९५ ॥
Sabe, oh Śakra, que todo esto, compuesto de lo consciente, lo inconsciente y lo demás, proviene de Maheśvara, el no manifestado de cabello suelto, el omnipresente, y es su propia forma.
13.45.196
भुवाद्येषु महान्तेषु लोकालोकान्तरेषु च ।
द्वीपस्थानेषु मेरोश्च विभवेष्वन्तरेषु च। ॥ १३.४५.१९६ ॥
En los grandes elementos que empiezan por la tierra, en los mundos y en los espacios más allá de los mundos, en las regiones insulares del Meru, y también en las manifestaciones y los intervalos.
13.45.197
भगवन्मघवन्देवं वदन्ते तत्त्वदर्शिनः ।
यदि देवाः सुराः शक्र पश्यन्त्यन्यां भवाकृतिम्। ॥ १३.४५.१९७ ॥
Oh bendito Maghavan, los que ven la verdad llaman a ese dios con este nombre. Oh Śakra, si los dioses y los suras contemplan otra forma de Bhava—
13.45.198
किं न गच्छन्ति शरणं मर्दिताश्चासुरैः सुराः ।
अभिघातेषु देवानां सयक्षोरगरक्षसाम्। ॥ १३.४५.१९८ ॥
¿Por qué los suras, aplastados por los asuras, no buscan refugio cuando los dioses son golpeados, junto con los yakṣas, las serpientes y los rākṣasas?
13.45.199
परस्परविनाशीषु स्वस्थानैश्वर्यदो भवः ।
अन्धकस्याथ शुक्रस्य दुन्दुभेर्महिषस्य च।
यक्षेन्द्रबलरक्षःसु निवातकवचेषु च ।
वरदानावघाताय ब्रूहि कोऽन्यो महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९९ ॥
Bhava, que concede el señorío en su lugar en la destrucción mutua: Andhaka, Śukra, Dundubhi, Mahiṣa, la fuerza del señor de los yakṣas y los rākṣasas, y los Nivātakavacas, destruidos por los golpes de los dones: dime, ¿quién hay además de Maheśvara?
13.45.200
सुरासुरगुरोर्वक्त्रे कस्य रेतः पुरा हुतम् ।
कस्य वाऽन्यस्य रेतस्तद्येन हैमो गिरिः कृतः ॥ १३.४५.२०० ॥
¿En la boca del maestro de dioses y demonios, de quién fue ofrecida antaño la simiente? ¿O la simiente de quién más, por la cual se hizo la montaña dorada?
13.45.201
दिग्वासाः कीर्त्यते कोऽन्यो लोके कश्चोर्ध्वरेतसः ।
कस्य चार्धे स्थिता कान्ता अनङ्गः केन निर्जितः ॥ १३.४५.२०१ ॥
¿Quién en el mundo es celebrado como el de vestido de cielo, y quién más es el de simiente ascendente? ¿En la mitad de quién está la amada esposa, y por quién fue vencido Anaṅga (Kāma)?
13.45.202
ब्रूहीन्द्र परमं स्थानं कस्य देवैः प्रशस्यते ।
श्मशाने कस्य क्रीडार्थं नृत्ते वा कोऽभिभाष्यते ॥ १३.४५.२०२ ॥
Dime, Indra: ¿de quién es la morada suprema que alaban los dioses? ¿En el crematorio, para el juego de quién, o en la danza, a quién se invoca?
13.45.203
कस्यैश्वर्यं समानं च भूतैः को वाऽपि क्रीडते ।
कस्य तुल्यबला देवगणाश्चैश्वर्यदर्पिताः ॥ १३.४५.२०३ ॥
¿Cuyo señorío es igual al de los seres, o quién juega con ellos? ¿A quién igualan en poder las huestes de dioses, orgullosas de su señorío?
13.45.204
घुष्यते ह्यचलं स्थानं कस्य त्रैलोक्यपूजितम् ।
वर्षते तपते कोऽन्यो ज्वलते तेजसा च कः ॥ १३.४५.२०४ ॥
¿De quién es proclamada la morada inmóvil, adorada en los tres mundos? ¿Quién hace llover, quién da el calor, y quién más arde con su esplendor?
13.45.205
कस्मादोषधिसम्पत्तिः को वा धारयते वसु ।
प्रकामं क्रीडते को वा त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.४५.२०५ ॥
¿De quién procede la abundancia de hierbas? ¿O quién sostiene la riqueza? En los tres mundos, con lo móvil y lo inmóvil, ¿quién juega a su antojo?
13.45.206
ज्ञानसिद्धिक्रियायोगैः सेव्यमानश्च योगिभिः ।
ऋषिगन्धर्वसिद्धैश्च विहितं कारणं परम् ॥ १३.४५.२०६ ॥
Servido por los yoguis mediante la unión de conocimiento, logro y acción, y establecido por los sabios, gandharvas y seres perfectos como la causa suprema.
13.45.207
कर्मयज्ञक्रियायोगैः सेव्यमानः सुरासुरैः ।
नित्यं कर्मफलैर्हीनं तमहं कारणं वदे ॥ १३.४५.२०७ ॥
Siempre servido por dioses y demonios mediante la unión de la acción, el sacrificio y el rito, libre de los frutos de la acción, a él declaro como la causa.
13.45.208
स्थूलं सूक्ष्ममनौपम्यमग्राह्यं गुणगोचरम् ।
गुणहीनं गुणाध्यक्षं परं माहेश्वरं पदम् ॥ १३.४५.२०८ ॥
Burdo y sutil, incomparable, inaprensible, dentro del ámbito de las cualidades y, sin embargo, sin cualidades, señor de las cualidades: el estado supremo del Gran Señor.
13.45.209
विश्वेशं कारणगुरुं लोककालोकान्तकारणम् ।
भूताभूतभविष्यच्च जनकं सर्वकारणम्। ॥ १३.४५.२०९ ॥
Señor del universo, maestro de las causas, causa de los mundos, del tiempo y de su fin, progenitor de lo pasado, lo no manifestado y lo futuro, causa de todo.
13.45.210
अक्षराक्षरमव्यक्तं विद्याविद्ये कृताकृते ।
धर्माधर्मौ यतः शक्र तमहं कारणं ब्रुवे ॥ १३.४५.२१० ॥
Imperecedero y perecedero, no manifestado, conocimiento e ignorancia, hecho y no hecho, dharma y adharma: de quien proceden, oh Śakra, a él declaro como la causa.
13.45.211
प्रत्यक्षमिह देवेन्द्र पश्य लिङ्गं भगाङ्कितम् ।
देवदेवेन रुद्रेण सृष्टिसंहारहेतुना ॥ १३.४५.२११ ॥
Mira aquí, ante tus ojos, oh señor de los dioses, el liṅga marcado con el signo bhaga, por Rudra, dios de los dioses, causa de la creación y la disolución.
13.45.212
मात्रा पूर्वं ममाख्यातं कारणं लोकलक्षणम् ।
नास्ति चेशात्परं शक्र तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.२१२ ॥
Antes mi madre me declaró la causa que caracteriza a los mundos. Oh Śakra, no hay nada superior a Īśa; si lo deseas, refúgiate en él.
13.45.213
प्रत्यक्षं ननु ते सुरेश विदितं संयोगलिङ्गोद्भवं ।
त्रैलोक्यं सविकारनिर्गुणगणं ब्रह्मादिरेतोद्भवम्।
यद्ब्रह्मेन्द्रहुताशविष्णुसहिता देवाश्च दैत्येश्वरा ।
नान्यत्कामसहस्रकल्पितधियः शंसन्ति ईशात्परं ॥ १३.४५.२१३ ॥
Oh señor de los dioses, te es bien conocido, como algo evidente, el triple mundo surgido del signo de unión, con sus modificaciones y cualidades, surgido de la semilla de Brahmā y otros. Los dioses junto con Brahmā, Indra, Agni y Viṣṇu, y los señores de los Daitya, cuyas mentes están moldeadas por mil deseos, no proclaman nada superior a Īśa.
13.45.214
तं देवं सचराचरस्य जगतो व्याख्यातवेद्योत्तमं ।
कामार्थी वरयामि संयतमना मोक्षाय सद्यः शिवम्
हेतुभिर्वा किमन्यैस्तैरीशः कारणकारणम् ।
न शुश्रुम यदन्यस्य लिङ्गमभ्यर्चितं सुरैः ॥ १३.४५.२१४ ॥
A ese dios, declarado como el supremo objeto de conocimiento del mundo móvil e inmóvil, lo elijo de inmediato como Śiva, con la mente controlada, por deseo y por liberación. ¿De qué sirven otras causas? Īśa es la causa de las causas. No hemos oído que el liṅga de otro haya sido adorado por los dioses de este modo.
13.45.215
कस्यान्यस्य सुरैः सर्वैर्लिङ्गं मुक्त्वा महेश्वरम् ।
अर्च्यतेऽर्चितपूर्वं वा ब्रूहि यद्यस्ति ते श्रुतिः ॥ १३.४५.२१५ ॥
Dejando aparte el liṅga de Maheśvara, ¿se adora el liṅga de algún otro ser por todos los dioses, o fue adorado antes? Dime, si lo has oído.
13.45.216
यस्य ब्रह्म च विष्णुश्च त्वं चापि सहदैवतैः ।
अर्चयध्वं सदा लिङ्गं तस्माच्छ्रेष्ठतमो हि सः ॥ १३.४५.२१६ ॥
Aquel cuyo liṅga siempre adoran Brahmā y Viṣṇu, y tú también junto con los demás dioses; por eso él es, en verdad, el más excelso.
13.45.217
न पद्माङ्गा न चक्राङ्का न वज्राङ्का यतः प्रजाः ।
लिङ्गाङ्का च भगाङ्का च तस्मान्माहेश्वरी प्रजा ॥ १३.४५.२१७ ॥
Puesto que las criaturas no llevan la marca del loto, ni del disco, ni del rayo, sino las marcas del liṅga y de la yoni, esta descendencia pertenece a Maheśvara.
13.45.218
देव्याःकरणरूपभावजनिताःसर्वाभगाङ्काः स्त्रियो ।
लिङ्गेनापि हरस्य सर्वपुरुषाः प्रत्यक्षचिह्नीकृताः।
योऽन्यत्कारणमीश्वरात्प्रवदते देव्या च यन्नाङ्कितं ।
त्रैलोक्ये सचराचरे स तु पुमान्बाह्यो भवेद्दुर्मतिः ॥ १३.४५.२१८ ॥
Todas las mujeres, nacidas de la forma y del órgano de la diosa, llevan la marca de la yoni, y todos los hombres han sido señalados claramente por el liṅga de Hara. Quien proclame otra causa que Īśvara, y lo que no esté marcado por la diosa entre los seres móviles e inmóviles de los tres mundos, ese hombre estaría fuera, de mente perversa.
13.45.219
पुल्लिङ्गं सर्वमीशानं स्त्रीलिङ्गं विद्धि चाप्यमाम् ।
द्वाभ्यां तनुभ्यां व्याप्तं हि चराचरमिदं जगत् ॥ १३.४५.२१९ ॥
Sabe que todo lo masculino es Īśāna, y lo femenino es Amā. Por estos dos cuerpos está penetrado este mundo de seres móviles e inmóviles.
13.45.220
तस्माद्वरमहं काङ्क्षे निधनं वाऽपि कौशिक ।
गच्छ वा तिष्ठ वा शक्र यथेष्टं बलसूदन ॥ १३.४५.२२० ॥
Por eso, oh Kauśika, deseo un don, o incluso la muerte. Ve o quédate, oh Śakra, oh matador de Bala, como desees.
13.45.221
काममेष वरो मेस्तु शापो वाऽथ महेश्वरात् ।
न चान्यां देवतां काङ्क्षे सर्वकामफलामपि ॥ १३.४५.२२१ ॥
Que este don sea mío, o que sea una maldición de Maheśvara. No deseo a ninguna otra deidad, ni siquiera una que conceda el fruto de todos los deseos.
13.45.222
एवमुक्त्वा तु देवेन्द्रं दुःखादाकुलितेन्द्रियः ।
न प्रसीदति मे देवः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ १३.४५.२२२ ॥
Habiendo hablado así al señor de los dioses, con los sentidos perturbados por el dolor, pensé: '¿Por qué el dios no se complace conmigo? ¿Qué es esto?'
13.45.223
अथापश्यं क्षणेनैव तमेवैरावतं पुनः ।
हंसकुन्देन्दुसदृशं मृणालरजतप्रभम् ॥ १३.४५.२२३ ॥
Entonces, en un instante, volví a ver aquel mismo Airāvata, semejante a un cisne, a la flor de jazmín y a la luna, con un resplandor como de fibra de loto y plata.
13.45.224
वृषरूपधरं साक्षात्क्षीरोदमिव सागरम् ।
कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥ १३.४५.२२४ ॥
Portaba la forma misma de un toro, como el océano de leche; con cola negra, cuerpo enorme y ojos pardos dorados como la miel.
13.45.225
वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।
सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥ १३.४५.२२५ ॥
Sus cuernos estaban hechos de la esencia del rayo, con el brillo del oro fundido, muy afilados, con puntas suavemente rojizas, como si esparciera la tierra.
13.45.226
जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलङ्कृतम् ।
सुवक्त्रखुरनासं च सुकर्णं सुकटीतटम्।
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ॥ १३.४५.२२६ ॥
Adornado por todas partes con una guirnalda de oro de Jāmbūnada, de bello hocico, pezuñas, nariz, orejas, flancos y costados; de anchos hombros, de hermosa forma y agradable a la vista.
13.45.227
ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य धिष्ठितम् ।
तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरोपमम् ॥ १३.४५.२२७ ॥
Su joroba resplandece, llenando el hombro y asentada allí, semejante a la cima de una montaña nevada, como la cumbre de una nube blanca.
13.45.228
तभास्थितश्च भगवान्देवदेवः सहोमया ।
अशोभत महादेवः पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १३.४५.२२८ ॥
Y el bienaventurado dios de los dioses, Mahādeva, sentado allí junto con Umā, resplandecía como la luna en la noche de luna llena.
13.45.229
किरीटं च जटाभारः सर्पाद्याभरणानि च ।
वज्रादिशूलमातङ्गगम्भीरस्मितमागतम् ॥ १३.४५.२२९ ॥
Con corona, la masa de cabellos enmarañados, adornos de serpientes y similares, con el rayo y otras armas, el tridente, y una sonrisa profunda como la de un elefante, llegó.
13.45.230
तस्य तेजोभवो वह्निः समेघः स्तनयित्नुमान् ।
सहस्रमिव सूर्याणां सर्वमापूर्य धिष्ठितः ॥ १३.४५.२३० ॥
El fuego nacido de su esplendor, tronando con las nubes, se mantenía llenándolo todo como si fueran mil soles.
13.45.231
ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानां दिधक्षुरिव चोद्यतः ॥ १३.४५.२३१ ॥
Aquel Señor de gran esplendor era como el fuego destructor al final de la era, alzado como si deseara quemar a todos los seres.
13.45.232
तेजसा तु तदा व्याप्तं दुर्निरीक्ष्यं समन्ततः ।
पुनरुद्विग्नहृदय किमेतदिति चिन्तयम् ॥ १३.४५.२३२ ॥
Entonces, penetrado por todos lados por aquel esplendor, difícil de mirar, de nuevo con el corazón agitado, pensé: '¿Qué es esto?'
13.45.233
मुहूर्तमिव तत्तेजो व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रशान्तं च क्षणेनैव देवदेवस्य मायया ॥ १३.४५.२३३ ॥
Aquel resplandor, como por un momento, se extendió por las diez direcciones, y en un instante se apaciguó por la māyā del dios de los dioses.
13.45.234
अथापश्यं स्थितं स्थाणुं भगवन्तं महेश्वरम् ।
सौरभेयगतं सौम्यं विधूममिव पावकम् ॥ १३.४५.२३४ ॥
Entonces vi al bienaventurado gran señor Sthāṇu de pie, montado sobre el toro, apacible como fuego sin humo.
13.45.235
प्रशान्तमनसं देवं त्रिनेत्रमपराजितम् ।
सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२३५ ॥
El dios de mente apacible, de tres ojos e invencible, el supremo señor, junto a Pārvatī de bellos miembros.
13.45.236
नीलकण्ठं महात्मनमसक्तं तेजसां निधिम् ।
अष्टादशभुजं स्थाणुं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १३.४५.२३६ ॥
El de garganta azul, gran alma, desapegado, tesoro de esplendores, Sthāṇu de dieciocho brazos, adornado con todas las joyas.
13.45.237
शुक्लाम्बरधरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ।
शुक्लध्वजमनाधृष्यं शुक्लयज्ञोपवीतिनम् ॥ १३.४५.२३७ ॥
El dios que viste blancas vestiduras, con guirnaldas y unguentos blancos, de estandarte blanco, invencible, que lleva el cordón sagrado blanco.
13.45.238
गायद्भिर्नृत्यमानैश्च वादयद्भिश्च सर्वशः ।
वृतं पार्श्वचरैर्दिव्यैरात्मतुल्यपराक्रमैः ॥ १३.४५.२३८ ॥
Rodeado por todas partes de cantores, danzarines y músicos, y por servidores divinos a su lado, iguales a él en valor.
13.45.239
बालेन्दुमुकुटं पाण्डुं शरच्चन्द्रमिवोदितम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतं त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ १३.४५.२३९ ॥
Coronado con la luna joven, pálido como la luna otoñal que ha salido, iluminado por tres ojos como por tres soles que han salido.
13.45.240
सर्वविद्याधिपं देवं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।
नयनाह्लादसौम्योऽहमपश्यं परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२४० ॥
Vi al Señor supremo, el dios señor de todo saber, resplandeciente como la luna de otoño, sereno en forma y deleitando los ojos.
13.45.241
अशोभतास्य देवस्य माला गात्रे सितप्रभे ।
जातरूपमयैः पद्मैर्ग्रथिता रत्नभूषिता ॥ १३.४५.२४१ ॥
Sobre el cuerpo de aquel dios, de blanco resplandor, brillaba una guirnalda tejida con lotos de oro y adornada con joyas.
13.45.242
मूर्तिमन्ति तथाऽस्त्राणि सर्वतेजोमयानि च ।
मया दृष्टानि गोविन्द भवस्यामिततेजसः ॥ १३.४५.२४२ ॥
Oh Govinda, también vi las armas de Bhava, de esplendor sin límites, encarnadas y hechas enteramente de resplandor.
13.45.243
इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस्तस्य महात्मनः ।
पिनाकमिति विख्यातं स च वै पन्नगो महान् ॥ १३.४५.२४३ ॥
El arco de aquel de gran alma, brillante como mil rayos de Indra, era famoso como Pināka; y aquella gran serpiente también estaba allí.
13.45.244
सप्तशीर्षो महाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो विषोल्वणः ।
ज्यावेष्टितमहाग्रीवः स्थितः पुरुषविग्रहः ॥ १३.४५.२४४ ॥
De siete cabezas, de cuerpo enorme, de colmillos afilados, terrible por su veneno, con un gran cuello envuelto en la cuerda del arco, estaba de pie en forma de hombre.
13.45.245
शरश्च सूर्यसङ्काशो दृष्टः पाशुपताह्वयः ।
सहस्रभुजजिह्वास्यो भीषणो नागविग्रह ॥ १३.४५.२४५ ॥
La flecha, semejante al sol, fue vista con el nombre de Pāśupata: terrible, de forma de serpiente, con mil brazos, lenguas y bocas.
13.45.246
शङ्खशूलासिभिश्चैव पट्टसै रूपवान्स्थितः ।
येन च त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद् भस्मीकृतं पुरा ॥ १३.४५.२४६ ॥
Tomando forma con conchas, tridentes, espadas y mazas, se erguía; con él, en otro tiempo, las tres ciudades fueron quemadas y reducidas a cenizas en un instante.
13.45.247
अद्वितीयमनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम् ।
सस्फुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४७ ॥
Incomparable, indescriptible, causante de temor para todos los seres; de cuerpo enorme y con chispas, como si arrojara fuego.
13.45.248
एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसोदरम् ।
सहस्रभुजजिह्वाक्षमुद्गिरन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४८ ॥
De un solo pie, de grandes colmillos, con mil cabezas y vientres, mil brazos, lenguas y ojos, como si arrojara fuego.
13.45.249
ब्राह्मान्नारायणाच्चैन्द्रादाग्नेयादपि वारुणात् ।
यद्विशिष्टं महाबाहो सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ १३.४५.२४९ ॥
Oh de brazos poderosos, superior incluso a las armas Brahmā, Nārāyaṇa, Aindra, Āgneya y Vāruṇa, destructor de todas las armas.
13.45.250
येन तत्त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद्भस्मीकृतं पुरा ।
शरेणैकेन गोविन्द महादेवेन लीलया ॥ १३.४५.२५० ॥
Oh Govinda, con el cual Mahādeva, en otro tiempo, jugando, con una sola flecha quemó las tres ciudades y las redujo a cenizas en un instante.
13.45.251
निर्दहेत च यत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
महेश्वरभुजोत्सृष्टं निमेषार्धान्न संशयः ॥ १३.४५.२५१ ॥
Lanzado desde el brazo de Maheśvara, aquello quemaría por completo los tres mundos, con todo lo que se mueve y lo que no, en medio parpadeo; no hay duda.
13.45.252
नावध्यो यस्य लोकेऽस्मिन्ब्रह्मविष्णुसुरेष्वपि ।
तदहं दृष्टवांस्तत्र आश्चर्यमिदमुत्तमम् ॥ १३.४५.२५२ ॥
Aquel a quien nadie en este mundo puede matar, ni siquiera Brahmā, Viṣṇu o los dioses — eso lo vi allí; fue un asombro supremo.
13.45.253
गुह्यमस्त्रवरं नान्यत्तत्तुल्यमधिकं हि वा ।
यत्तच्छूलमिति ख्यातं सर्वलोकेषु शूलिनः ॥ १३.४५.२५३ ॥
Esta es el arma suprema y secreta; nada más se le iguala o la supera: aquel tridente famoso en todos los mundos como el tridente del portador del tridente.
13.45.254
दारयेद्द्यां मही कृत्स्नां शोषयेद्वा महोदधिम् ।
संहरेद्वा जगत्कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना ॥ १३.४५.२५४ ॥
Lanzado por el de la mano del tridente, podría partir el cielo y toda la tierra, secar el gran océano o destruir el mundo entero.
13.45.255
यौवनाश्वो हतो येन मान्धाता सबलः पुरा ।
चक्रवर्ती महातेजास्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १३.४५.२५५ ॥
Por el cual en tiempos antiguos Yauvanāśva Māndhātṛ fue abatido junto con su ejército: el emperador universal, de gran esplendor, conquistador de los tres mundos, rey.
13.45.256
महाबलो महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
करस्थेनैव गोविन्द लवणस्येह रक्षसः ॥ १३.४५.२५६ ॥
De gran fuerza, de gran valor, cuyo poderío igualaba al de Indra — oh Govinda, aquí, al rākṣasa Lavaṇa lo abatió él con el arma sostenida en la mano.
13.45.257
तच्छूलमतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं रोमहर्षणम् ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा तर्जमानमिव स्थितम् ॥ १३.४५.२५७ ॥
Aquel tridente, de punta sumamente afilada, espantoso y que erizaba el cabello, de tres púas, se erguía como si amenazara, con el ceño fruncido.
13.45.258
विधूमं सार्चिषं कृष्णं कालसूर्यमिवोदितम् ।
सर्पहस्तमनिर्देश्यं पाशहस्तामिवान्तकम् ॥ १३.४५.२५८ ॥
Sin humo, llameante, oscuro, era como el sol de la muerte que se alza; con una serpiente en la mano, indescriptible, era como la Muerte con un lazo en la mano.
13.45.259
दृष्टवानस्मि गोविन्द तदस्त्रं रुद्रसन्निधौ ।
परशुस्तीक्ष्णधारश्च दत्तो रामस्य यः पुराः ॥ १३.४५.२५९ ॥
Oh Govinda, he visto aquella arma en presencia de Rudra, y aquella hacha de filo agudo que en otro tiempo fue dada a Rāma.
13.45.260
महादेवेन तुष्टेन दत्तं भृगुसुताय च ।
कार्तवीर्यो हतो येन चक्रवर्ती महामृधे ॥ १३.४५.२६० ॥
Dado por el complacido Mahādeva al hijo de Bhṛgu, con el que en la gran batalla fue muerto el emperador universal Kārtavīrya.
13.45.261
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता ।
जामदग्न्येन गोविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ १३.४५.२६१ ॥
Oh Govinda, por Rāma, hijo de Jamadagni, quien dejó la tierra sin kṣatriyas veintiuna veces, cuyas acciones son sin esfuerzo.
13.45.262
दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्रधिष्ठितः ।
अभवच्छूलिनोऽभ्याशे दीप्तवह्निशतोपमः। ॥ १३.४५.२६२ ॥
De filo ardiente y rostro divino terrible, asentado en la punta del cuello de una serpiente, cerca del portador del tridente se volvió como cientos de fuegos ardientes.
13.45.263
असङ्ख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः ।
प्राधान्यतो मयैतानि कीर्तितानि तवानघ ॥ १३.४५.२६३ ॥
Innumerables son sus armas divinas, oh sabio; principalmente estas te he nombrado, oh sin mácula.
13.45.264
सव्यदेशे तु देवस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दिव्यं विमानमास्थाय हंसयुक्तं मनोजवम् ॥ १३.४५.२६४ ॥
Al lado izquierdo del dios está Brahmā, abuelo de los mundos, montado en un carro celestial divino uncido con cisnes, veloz como el pensamiento.
13.45.265
वामपार्श्वगतश्चापि तथा नारायणः स्थितः ।
वैनतेयं समारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १३.४५.२६५ ॥
Igualmente, en el flanco izquierdo está Nārāyaṇa, montado sobre Garuḍa, portando concha, disco y maza.
13.45.266
स्कन्दो मयूरमास्थाय स्थितो देव्याः समीपतः ।
शक्तिघण्टे समादाय द्वितीय इव पावकः ॥ १३.४५.२६६ ॥
Skanda, montado en un pavo real, está de pie junto a la diosa, sosteniendo lanza y campana, como un segundo fuego.
13.45.267
पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।
शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ १३.४५.२६७ ॥
Y delante del dios veo a Nandin de pie, apoyado en un tridente, como un segundo Śaṅkara.
13.45.268
स्वायंभुवाद्या मनवो भृग्वाद्या ऋषयस्तथा ।
शक्राद्या देवताश्चैव सर्व एव समभ्ययुः ॥ १३.४५.२६८ ॥
Los Manus encabezados por Svāyambhuva, los sabios encabezados por Bhṛgu y los dioses encabezados por Śakra — todos se reunieron allí.
13.45.269
सर्वभूतगणाश्चैव मातरो विविधाः स्थिताः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः ॥ १३.४५.२६९ ॥
Todas las huestes de seres y las diversas Madres también estaban allí; tras reverenciar al de gran alma, lo rodearon por todas partes.
13.45.270
अस्तुवन्विविधैः सतोत्रैर्महादेवं सुरास्तदा ।
जगन्मूर्ति महालिङ्गं तन्मध्ये स्फूतरूपिणम् ॥ १३.४५.२७० ॥
Entonces los dioses alabaron a Mahādeva con diversos himnos: la forma del mundo, el gran liṅga, manifiesto en medio de ellos.
13.45.271
ब्रह्मा भवं तदाऽस्तौवीद्रथन्तरमुदीरयन् ।
ज्येष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस्तदा ॥ १३.४५.२७१ ॥
Entonces Brahmā alabó a Bhava (Śiva) recitando el canto Rathantara; y Nārāyaṇa cantó al señor de los dioses con el canto Jyeṣṭha.
13.45.272
गृणन्ब्रह्म परं शक्रः शतरुद्रियमुत्तमम् ।
ब्रह्मा नारायणश्चैव देवराजश्च कौशिकः।
अशोभन्त महात्मानस्त्रयस्त्रय इवाग्नयः ॥ १३.४५.२७२ ॥
Śakra alababa al Brahman supremo con el excelente Śatarudrīya; Brahmā, Nārāyaṇa y el rey de los dioses Kauśika — aquellos de gran alma resplandecían como tres fuegos.
13.45.273
तेषां मध्यगतो देवो रराज भगवाञ्छिवः ।
शरदभ्रविनिर्मुक्तः परिधिस्थ इवांशुमान् ॥ १३.४५.२७३ ॥
En medio de ellos resplandecía el bienaventurado dios Śiva, libre de las nubes de otoño, como el sol que se alza dentro de su halo.
13.45.274
अयुतानि च चन्द्रार्कानपश्यं दिवि केशव ।
ततोऽहमस्तुवं देवं स्तवेनानेन सुव्रत ॥ १३.४५.२७४ ॥
Oh Keśava, vi decenas de miles de lunas y soles en el cielo; entonces, oh tú de buenos votos, alabé a aquel dios con este himno.
13.45.275
उपमन्युरुवाच ।
नमो देवाधिदेवाय महादेवाय ते नमः।
शक्ररूपाय शक्राय शक्रवेषधराय च ॥ १३.४५.२७५ ॥
Reverencia a ti, dios de los dioses, gran dios. Reverencia a ti, que tienes la forma de Śakra, a Śakra y a quien porta la apariencia de Śakra.
13.45.276
नमस्ते वज्रहस्ताय पिङ्गलायारुणाय च ।
पिनाकपाणये नित्यं शङ्खशूलधराय च॥। ॥ १३.४५.२७६ ॥
Reverencia a ti, que llevas el rayo en la mano, de color bermejo y rojizo. Reverencia a ti, que siempre portas el arco Pināka, la caracola y el tridente.
13.45.277
नमस्ते कृष्णवासाय कृष्णकुञ्चितमूर्धज ।
कृष्णाजिनोत्तरीयाय कृष्णाष्टमिरताय च ॥ १३.४५.२७७ ॥
Reverencia a ti, vestido de negro, de cabellos negros y rizados. Reverencia a ti, que llevas piel de antílope negra como manto y te deleitas en el octavo día oscuro.
13.45.278
शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बरधराय च ।
शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्मरताय च ॥ १३.४५.२७८ ॥
Reverencia a ti, de color blanco, el blanco, que portas vestiduras blancas. Reverencia a ti, cubierto de ceniza blanca, que te deleitas en acciones puras.
13.45.279
नमोस्तु रक्तवर्णाय रक्ताम्बरधराय च ।
रक्तध्वजपताकाय रक्तस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२७९ ॥
Sea reverencia a ti, de color rojo, que portas vestiduras rojas. Sea reverencia a ti, cuyo estandarte y banderín son rojos, ungido con guirnaldas y ungüentos rojos.
13.45.280
नमोस्तु पीतवर्णाय पीताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२८० ॥
Sea reverencia a ti, de color amarillo, que portas vestiduras amarillas.
13.45.281
नमोस्तूच्छ्रितच्छत्राय किरीटवरधारिणे ।
अर्धहारार्दकेयूर अर्धकुण्डलकर्णिने ॥ १३.४५.२८१ ॥
Homenaje a aquel de la sombrilla alzada, que lleva la mejor diadema; homenaje a quien lleva medio collar y medio brazalete, con medio pendiente en la oreja.
13.45.282
नमः पवनवेगाय नमो देवाय वै नमः ।
सुरेन्द्राय मुनीन्द्राय महेन्द्राय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८२ ॥
Homenaje a quien tiene la velocidad del viento; homenaje al dios; homenaje a ti, señor de los dioses, señor de los sabios, gran Indra.
13.45.283
नमः पद्मार्धमालाय उत्पलैर्मिश्रिताय च ।
अर्धचन्दनलिप्ताय अर्धस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२८३ ॥
Homenaje a quien lleva media guirnalda de loto, mezclada con lotos azules; homenaje a quien está untado con medio sándalo, llevando media guirnalda y ungüento.
13.45.284
नम आदित्यवक्त्राय आदित्यनयनाय च ।
नम आदित्यवर्णाय आदित्यप्रतिमाय च ॥ १३.४५.२८४ ॥
Homenaje a quien tiene el sol por rostro y por ojos; homenaje a quien tiene color de sol, la imagen del sol.
13.45.285
नमः सोमाय सौम्याय सौम्यवक्त्रधराय च ।
सौम्यरूपाय मुख्याय सौम्यदंष्ट्राविभूषिणे ॥ १३.४५.२८५ ॥
Homenaje a Soma, al apacible, a quien lleva un rostro apacible; homenaje al de forma apacible, el principal, adornado con dientes apacibles.
13.45.286
नमः श्यामाय गौराय अर्धपीतार्धपाण्डवे ।
नारीनरशरीराय स्त्रीपुंसाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८६ ॥
Homenaje al oscuro, homenaje al claro; homenaje a quien es mitad amarillo y mitad pálido; homenaje a ti, de cuerpo de mujer y de hombre, forma mujer-varón.
13.45.287
नमो वृषभवाहाय गजेन्द्रगमनाय च ।
दुर्गमाय नमस्तुभ्यमगम्यागमनाय च ॥ १३.४५.२८७ ॥
Homenaje a quien monta el toro y tiene el andar del señor de los elefantes. Homenaje a ti, el inaccesible, que llegas adonde nadie puede llegar.
13.45.288
नमोस्तु गणनीताय गणवृन्दरताय च ।
गुणानुयातमार्गाय गणनित्यव्रताय च ॥ १३.४५.२८८ ॥
Homenaje a aquel guiado por las huestes, que se deleita en las multitudes de sus séquitos. Homenaje a aquel cuyo camino siguen las cualidades, cuyo voto es el voto eterno de las huestes.
13.45.289
नमः श्वेताभ्रवर्णाय संध्यारागप्रभाच य ।
अनुद्दिष्टामभिधानाय स्वरूपाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८९ ॥
Homenaje a aquel de color de nube blanca, cuyo resplandor es el brillo del crepúsculo. Homenaje a ti, cuyo nombre no se señala, cuya forma es la tuya propia.
13.45.290
नमो रक्ताग्रवासाय रक्तसूत्रधराय च ।
रक्तमालाविचित्राय रक्ताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२९० ॥
Homenaje a aquel cuyo vestido tiene el borde rojo y porta un hilo rojo. Homenaje a aquel adornado con guirnaldas rojas, que viste ropas rojas.
13.45.291
मणिभूषितमूर्धाय नमश्चन्द्रार्धभूषिणे ।
विचित्रमणिमूर्धाय कुसुमाष्टधराय च ॥ १३.४५.२९१ ॥
Homenaje a aquel cuya cabeza está adornada con joyas, que lleva la media luna como ornamento. Homenaje a aquel cuya cabeza luce gemas variadas y que porta ocho flores.
13.45.292
नमोऽग्निमुखनेत्राय सहस्रशशिलोचने ।
अग्निरूपाय कान्ताय नमोस्तु गहनाय च ॥ १३.४५.२९२ ॥
Homenaje a aquel cuyo rostro y ojos son fuego, de mil ojos semejantes a la luna. Homenaje a ti, de forma de fuego, el encantador, el insondable.
13.45.293
खचराय नमस्तुभ्यं गोचराभिरताय च ।
भूचराय भुवनाय अनन्ताय शिवाय च ॥ १३.४५.२९३ ॥
Homenaje a ti, errante del cielo, y a quien se deleita en el ámbito de los sentidos. Homenaje al errante de la tierra, al mundo, al infinito y al auspicioso Śiva.
13.45.294
नमो दिग्वाससे नित्यमधिवाससुवाससे ।
नमो जगन्निवासाय प्रतिपत्तिसुखाय च ॥ १३.४५.२९४ ॥
Siempre homenaje a aquel que se viste con las direcciones, homenaje a aquel que se viste bien con su morada. Homenaje a la morada del mundo y a la dicha de alcanzar.
13.45.295
नित्यमुद्बद्धमुकुटे महाकेयूरधारिणे ।
सर्पकण्ठोपहाराय विचित्राभरणाय च ॥ १३.४५.२९५ ॥
Homenaje a quien lleva siempre su corona bien atada en lo alto, homenaje al portador de grandes brazaletes. A aquel cuya ofrenda es el cuello de la serpiente, y a aquel de ornamentos maravillosos.
13.45.296
नमस्त्रिनेत्रनेत्राय सहस्रशतलोचने ।
स्त्रीपुंसाय नपुंसाय नमः साङ्ख्याय योगिने ॥ १३.४५.२९६ ॥
Homenaje al ojo del de tres ojos, homenaje al de mil y cien ojos. Homenaje a quien es mujer y varón, homenaje a quien no es ninguno; homenaje al Sāṅkhya, homenaje al yogin.
13.45.297
शंयोरभिस्रवन्ताय अथर्वाय नमोनमः ।
नमः सर्वार्तिनाशाय नमः शोकहराय च ॥ १३.४५.२९७ ॥
Homenaje, homenaje al Atharvan, que fluye hacia el bienestar y la unión. Homenaje al destructor de toda aflicción, y al que quita el dolor.
13.45.298
नमो मेघनिनादाय बहुमायाधराय च ।
बीजक्षेत्राभिपालाय स्रष्टाराय नमोनमः ॥ १३.४५.२९८ ॥
Homenaje al de rugido de nubes, y al portador de muchas ilusiones. Homenaje, homenaje al protector de la semilla y del campo, al creador.
13.45.299
नमः सुरासुरेशाय विश्वेशाय नमोनमः ।
मनः पवनवेगाय नमः पवनरूपिणे ॥ १३.४५.२९९ ॥
Homenaje al señor de dioses y asuras, homenaje y homenaje al señor del universo. Homenaje a aquel cuya velocidad es la de la mente y el viento, homenaje a quien tiene la forma del viento.
13.45.300
नमः काञ्चनमालाय गिरिमालाय वै नमः ।
नमः सुरारिमालाय चण्डवेगाय वै नमः ॥ १३.४५.३०० ॥
Homenaje a quien lleva una guirnalda de oro, y homenaje también a quien lleva una guirnalda de montañas. Homenaje a quien lleva una guirnalda de los enemigos de los dioses, homenaje al de veloz furia.
13.45.301
ब्रह्मशिरोपहर्ताय महिषघ्नाय वै नमः ।
नमः स्त्रीरूपधाराय यज्ञविध्वंसनाय च ॥ १३.४५.३०१ ॥
Homenaje a quien cortó la cabeza de Brahmā, y homenaje al matador del demonio búfalo. Homenaje a quien toma forma de mujer, y homenaje al destructor del sacrificio.
13.45.302
नमस्त्रिपुरहर्ताय यज्ञविध्वंसनाय च ।
नमः कामाङ्गनाशाय कालदण्डधराय च ॥ १३.४५.३०२ ॥
Homenaje al destructor de las tres ciudades, y homenaje al destructor del sacrificio. Homenaje a quien destruyó el cuerpo de Kāma, y homenaje a quien sostiene el bastón de la Muerte.
13.45.303
नमः स्कन्दविशाखाय ब्रह्मदण्डाय वै नमः ।
नमो भवाय शर्वाय विश्वरूपाय वै नमः ॥ १३.४५.३०३ ॥
Homenaje a quien tiene la forma de Skanda y Viśākha, y homenaje a quien es el bastón de Brahman. Homenaje a Bhava, homenaje a Śarva, y homenaje a quien tiene todas las formas.
13.45.304
ईशानाय भवघ्नाय नमोस्त्वन्धकघातिने ।
नमो विश्वाय मायायचिन्त्याचिन्त्याय वै नमः ॥ १३.४५.३०४ ॥
Homenaje a Īśāna, homenaje al destructor de la existencia mundana. Homenaje al matador de Andhaka, homenaje al universal, homenaje a Māyā, homenaje al impensable, homenaje al impensable.
13.45.305
त्वं नो गतिश्च श्रेष्ठश्च त्वमेव हृदयं तथा ।
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३.४५.३०५ ॥
Tú eres nuestro refugio y el mejor, tú eres también el corazón. Entre todos los dioses eres Brahmā, y entre los Rudras eres Nīlalohita.
13.45.306
आत्मा च सर्वभूतानां साङ्ख्ये पुरुष उच्यते ।
ऋषभस्त्वं पवित्राणां योगिनां निष्कलः शिवः ॥ १३.४५.३०६ ॥
Tú eres el ser de todos los seres; en el Sāṅkhya se te llama Puruṣa. Entre los puros eres el toro supremo, y entre los yoguis eres Śiva, sin partes.
13.45.307
गृहस्थस्त्वमाश्रगिणामीश्वराणां महेश्वरः ।
कुबेरः सर्वयक्षाणां क्रतूनां विष्णुरुच्यते ॥ १३.४५.३०७ ॥
Entre las etapas de la vida eres el cabeza de familia; entre los señores eres Maheśvara. Entre todos los yakṣas eres Kubera, y entre los sacrificios se te llama Viṣṇu.
13.45.308
पर्वतानां भवान्मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।
वसिष्ठस्त्वमृषीणां च ग्रहाणां सूर्य उच्यते ॥ १३.४५.३०८ ॥
Entre las montañas eres Meru, y entre las constelaciones la luna. Entre los sabios eres Vasiṣṭha, y entre los planetas se dice que eres el sol.
13.45.309
आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ।
ग्राम्याणां गोवृषश्चासि भवाँल्लोक्प्रपूजितः ॥ १३.४५.३०९ ॥
Entre las bestias del bosque eres el león, el supremo señor; entre los animales domésticos eres el toro, y eres honrado por el mundo.
13.45.310
आदित्यानां भवान्विष्णुर्वसूनां चैव पावकः ।
पक्षिणां वैनतेयस्त्वमनन्तो भ्रुजगेषु च ॥ १३.४५.३१० ॥
Entre los Ādityas eres Viṣṇu, y entre los Vasus el fuego Pāvaka. Entre las aves eres Vainateya (Garuḍa), y entre las serpientes Ananta.
13.45.311
सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम् ।
सनत्कुमारो योगानां साङ्ख्यानां कपिलो ह्यसि ॥ १३.४५.३११ ॥
Entre los Vedas eres el Sāmaveda, entre las fórmulas yajus el Śatarudrīya; entre los yogas eres Sanatkumāra, y entre las enseñanzas sāṅkhya, en verdad, Kapila.
13.45.312
शक्रोसि मरुतां देव पितॄणां हव्यवाडसि ।
ब्रह्मलोकश्च लोकानां गतीनां मोक्ष उच्यसे ॥ १३.४५.३१२ ॥
Oh dios, eres Śakra entre los Maruts y el portador de ofrendas entre los antepasados; entre los mundos se te llama el mundo de Brahmā, y entre los caminos, la liberación.
13.45.313
क्षीरोदः सागराणां च शैलानां हिमवान्गिरिः ।
वर्णानां ब्राह्मणश्चासि विप्राणां दीक्षितो द्विजः ॥ १३.४५.३१३ ॥
Entre los océanos eres el Océano de Leche, y entre las montañas el Himālaya; entre las clases sociales eres el brāhmaṇa, y entre los sabios, el dvija consagrado.
13.45.314
आदिस्त्वमसि लोकानां संहर्ता काल एव च ।
यच्चान्यदपि लोके वै सर्वतेजोधिकं स्मृतम्।
तत्सर्वं भगवानेव इति मे निश्चिता मतिः ॥ १३.४५.३१४ ॥
Tú eres el origen de los mundos, su destructor y el propio Tiempo; y lo que en el mundo se recuerda como superior a todo esplendor, todo eso es el propio Señor — esta es mi firme convicción.
13.45.315
नमस्ते भगवन्देव नमस्ते भक्तवत्सलः ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु नमस्ते विस्वसम्भव ॥ १३.४५.३१५ ॥
Homenaje a ti, oh Señor, oh dios; homenaje a ti, oh amante de tus devotos. Que haya homenaje a ti, oh señor del yoga; homenaje a ti, oh origen del universo.
13.45.316
प्रसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च ।
अनैश्वर्येणि युक्तस्य गतिर्भव सनातन ॥ १३.४५.३१६ ॥
Sé propicio conmigo, tu devoto, el desdichado y miserable; para mí, afligido por la impotencia, sé mi refugio, oh eterno.
13.45.317
यच्चापराधं कृतवानज्ञात्वा परमेश्वर ।
मद्भक्त इति देवेश तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.४५.३१७ ॥
Oh Señor supremo, cualquier ofensa que haya cometido sin saberlo, sabiendo que soy tu devoto, oh señor de los dioses, debes perdonarla toda.
13.45.318
मोहितश्चास्मि देवेश त्वया रूपविपर्ययात् ।
नार्घ्यं तेन मया दत्तं पाद्यं चापि महेश्वर ॥ १३.४५.३१८ ॥
Estaba confundido, oh señor de los dioses, por tu cambio de forma; por eso, oh gran señor, no te ofrecí ni el arghya ni el agua para los pies.
13.45.319
एवं स्तुत्वाऽहमीशानं पाद्यमर्घ्यं च भक्तितः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयम् ॥ १३.४५.३१९ ॥
Habiendo alabado así al señor Īśāna, y con devoción, con las palmas juntas, le presenté todo, el agua para los pies y también el arghya.
13.45.320
ततः शीताम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता ।
पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि ॥ १३.४५.३२० ॥
Entonces, querido, una lluvia auspiciosa de flores, unida al agua fresca y dotada de fragancia divina, cayó sobre mi cabeza.
13.45.321
दुन्दुभिश्च तदा दिव्यस्ताडितो देवकिंकरैः ।
ववौ च मारुतः पुण्यः शुचिगन्धः सुखावहः ॥ १३.४५.३२१ ॥
Entonces los servidores de los dioses tocaron un tambor divino, y sopló un viento puro, de fragancia pura, que traía consuelo.
13.45.322
ततः प्रीतो महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः ।
अब्रवीत्त्रिदशांस्तत्र हर्षयन्निव मां तदा ॥ १३.४५.३२२ ॥
Entonces el gran dios complacido, el de la bandera del toro, con su consorte, habló a los treinta dioses allí, como si también me alegrara a mí.
13.45.323
पश्यध्वं त्रिदशाः सर्वे उपमन्योर्महात्मनः ।
मयि भक्तिं परां नित्यमेकभावादवस्थिताम् ॥ १३.४५.३२३ ॥
Mirad, oh dioses, la suprema devoción del magnánimo Upamanyu hacia mí, siempre firme en un único sentimiento.
13.45.324
एवमुक्तास्तदा कृष्ण सुरास्ते शूलपाणिना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १३.४५.३२४ ॥
Así interpelados por el portador del tridente, oh Kṛṣṇa, todos los dioses, con las palmas juntas, se inclinaron ante el de bandera de toro y hablaron.
13.45.325
भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्पते ।
लभतां सर्वकामेभ्यः फलं त्वत्तो द्विजोत्तमः ॥ १३.४५.३२५ ॥
Oh bendito señor, señor de los dioses, señor de los mundos, señor del universo, que el mejor de los nacidos dos veces obtenga de ti el fruto de todos los deseos.
13.45.326
एवमुक्तस्ततः शर्वः सुरैर्ब्रह्मादिभिस्तथा ।
आह मां भगवानीशः प्रहसन्निव शङ्करः ॥ १३.४५.३२६ ॥
Así interpelado por los dioses encabezados por Brahmā, el bendito señor Śarva, Īśa, Śaṅkara, me habló como sonriendo.
13.45.327
भगवानुवाच ।
वत्सोपमन्यो तृष्टोस्मि पश्य मां मुनिपुङ्गव।
दृढभक्तोसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितो ह्यसि ॥ १३.४५.३२७ ॥
El bendito señor dijo: Querido Upamanyu, estoy complacido; mírame, mejor de los sabios. Eres firme en la devoción, oh sabio brahmán; te he puesto a prueba.
13.45.328
अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं प्रीतिमानहम् ।
तस्मात्सर्वान्ददाम्यद्य कामांस्तव यथोप्सितान् ॥ १३.४५.३२८ ॥
Por esta devoción tuya estoy sumamente complacido; por tanto, hoy te concedo todos los deseos que anhelas.
13.45.329
एवमुक्तस्य चैवाथ महादेवेन धीमता ।
हर्षादश्रूण्यवर्तन्त रोमहर्षस्त्वजायत ॥ १३.४५.३२९ ॥
Cuando el sabio Mahādeva habló así, las lágrimas brotaron de alegría y se me erizó el vello del cuerpo.
13.45.330
अब्रवं च तदा देव हर्षगद्गदया गिरा ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ १३.४५.३३० ॥
Entonces, con la voz entrecortada por la alegría, me arrodillé hasta la tierra, me incliné una y otra vez y dije: "¡Oh dios!"
13.45.331
अद्य जातो ह्यहं देव सफलं जन्म चाद्य मे ।
यन्मे साक्षान्महादेवः प्रसन्नस्तिष्ठतेऽग्रतः ॥ १३.४५.३३१ ॥
¡Oh dios! Hoy he nacido de verdad, y hoy mi nacimiento ha dado fruto, pues el gran Mahādeva, complacido, está de pie ante mí.
13.45.332
यं न पश्यन्ति चैवाद्धा देवा ह्यमितविक्रमम् ।
तमहं दृष्टवान्देवं कोऽन्यो धन्यतरो मया ॥ १३.४५.३३२ ॥
Aquel dios de valor sin medida, a quien ni siquiera los dioses ven en verdad, yo lo he visto. ¿Quién es más afortunado que yo?
13.45.333
एवं ध्यायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम् ।
तद्विशेषमतिख्यातं यदजं ज्ञानमक्षरम् ॥ १३.४५.३३३ ॥
Así meditan los sabios sobre aquella realidad suprema y eterna, muy renombrada: el conocimiento no nacido, el imperecedero.
13.45.334
स एष भगवान्देवः सर्वसत्त्वादिरव्ययः ।
सर्वतत्त्वविधानज्ञः प्रधानपुरुषः परः ॥ १३.४५.३३४ ॥
Este mismo es el bendito dios: el origen de todos los seres, el imperecedero, conocedor del orden de todos los principios, el Puruṣa primordial, el supremo.
13.45.335
योऽसृजद्दक्षिणादङ्गाद्ब्रह्माणां लोकसम्भवम् ।
वामपार्श्वात्तथा विष्णुं लोकरक्षार्थमीश्वरः ॥ १३.४५.३३५ ॥
Aquel que creó de su miembro derecho a los Brahmās, origen de los mundos, y del lado izquierdo a Viṣṇu para la protección de los mundos: ese Señor.
13.45.336
युगान्ते चैव सम्प्राप्ते रुद्रमीशोऽसृजत्प्रभुः ।
स रुद्रः संहरन्कृत्स्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १३.४५.३३६ ॥
Cuando llegó el fin de la era, el Señor Īśa creó a Rudra; ese Rudra, destruyendo el mundo entero, lo inmóvil y lo móvil.
13.45.337
कालो भूत्वा परं ब्रह्म याति संवर्तकानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानि ग्रसन्निव व्यवस्थितः ॥ १३.४५.३३७ ॥
Convertido en Tiempo, el fuego de la disolución va hacia el Brahman supremo; al fin de la era permanece, como si devorara a todos los seres.
13.45.338
एष देवो महादेवो जगत्सृष्ट्वा चराचरम् ।
कल्पान्ते चैव सर्वेषां स्मृतिमाक्षिप्य तिष्ठति ॥ १३.४५.३३८ ॥
Este dios, el gran dios, habiendo creado el mundo móvil e inmóvil, permanece al fin del kalpa, arrebatando la memoria de todos.
13.45.339
सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवोद्भवः ।
आस्ते सर्वगतो नित्यमदृश्यः सर्वदैवतैः ॥ १३.४५.३३९ ॥
Omnipresente, el ser de todos los seres, origen del nacimiento de todos los seres, permanece eternamente presente en todas partes, invisible para todos los dioses.
13.45.340
यदि देयो वरो मह्यं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो ।
भक्तिर्भक्तु मे नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर ॥ १३.४५.३४० ॥
Si se me ha de conceder un don, si estás complacido conmigo, oh Señor — que mi devoción esté siempre en ti, oh dios, Señor de los dioses.
13.45.341
अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्विभो ।
जानीयामिति मे बुद्धिः प्रसादात्सुरसत्तम ॥ १३.४५.३४१ ॥
Oh señor, que pueda conocer lo pasado, lo futuro y lo presente: ese es mi deseo, por tu gracia, mejor de los dioses.
13.45.342
क्षीरोदनं च भुञ्जीयामक्षयं सह बान्धवैः ।
आश्रमे च सदाऽस्माकं सान्निध्यं परमस्तु ते ॥ १३.४५.३४२ ॥
Que coma arroz con leche, inagotable, junto a mis parientes; y que en nuestro ermitaño tu presencia sea siempre la suprema.
13.45.343
एवमुक्तः स मां प्राह भगवाँल्लोकपूजितः ।
महेश्वरो महातेजाश्वराचरगुरुः शिवः ॥ १३.४५.३४३ ॥
Así interpelado, el bienaventurado Maheśvara Śiva, venerado por los mundos, de gran esplendor, maestro de lo móvil e inmóvil, me dijo:
13.45.344
श्रीभगवानुवाच ।
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४५.३४४ ॥
Dijo el bienaventurado Señor: Sé sin vejez e inmortal, libre de pesar, renombrado, dotado de esplendor y poseedor de conocimiento divino.
13.45.345
ऋषीणामभिगम्यश्च मत्प्रसादाध्भविष्यसि ।
शीलवान्गुणसम्पन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः ॥ १३.४५.३४५ ॥
Por mi gracia serás accesible a los sabios, virtuoso, dotado de buenas cualidades, omnisciente y agradable de contemplar.
13.45.346
अक्षयं यौवनं तेऽस्तु तेजश्चैवानलोपमम् ।
क्षीरोदः सागरश्चैव यत्रयत्रेच्छसि प्रियम् ॥ १३.४५.३४६ ॥
Que tu juventud sea inmarcesible y tu esplendor semejante al fuego; que el océano de leche sea tuyo dondequiera que desees lo querido.
13.45.347
तत्र ते भविता कामं सान्निध्यं पयसोनिधेः ।
क्षीरोदनं च भुङ्ख त्वममृतेन समन्वितम् ॥ १३.४५.३४७ ॥
Allí tendrás, según deseas, la cercanía del océano de leche, y comerás arroz con leche mezclado con néctar.
13.45.348
बन्धुभिः सहितः कल्पं ततो मामुपयास्यसि ।
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ १३.४५.३४८ ॥
Junto a tus parientes permanecerás allí un kalpa, y luego vendrás a mí; tus parientes, tu linaje y tu clan serán siempre imperecederos.
13.45.349
भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ।
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ १३.४५.३४९ ॥
Oh el mejor de los dos veces nacidos, tu devoción hacia mí será eterna, y siempre mantendré mi presencia en tu ermita, oh el más excelente de los dos veces nacidos.
13.45.350
तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यति ।
स्मृतस्त्वया पुनर्विप्र करिष्यामि च दर्शनम्
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ।
ईशानः स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४५.३५० ॥
Quédate, querido hijo, como desees, y no te aflijas. Oh brahmán, cuando me recuerdes, volveré a concederte mi visión.
13.45.352
एवं दृष्टो मया कृष्ण देवदेवः समाधिना ।
तदवाप्तं च मे सर्वं यदुक्तं तेन धीमता ॥ १३.४५.३५२ ॥
Así, oh Kṛṣṇa, vi al dios de los dioses en meditación, y todo lo que dijo el sabio se me concedió.
13.45.353
प्रत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान्व्यवस्थितान् ।
ऋषीन्विद्याधरान्यक्षान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १३.४५.३५३ ॥
Y contempla tú mismo, oh Kṛṣṇa, a los perfeccionados que allí permanecen: los videntes, los Vidyādharas, los Yakṣas, los Gandharvas y las Apsarases.
13.45.354
पश्य वृक्षलतागुल्मान्सर्वपुष्पफलप्रदान् ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सुखपत्रान्सुगन्धिनः ॥ १३.४५.३५४ ॥
Mira los árboles, las lianas y los arbustos, que dan toda clase de flores y frutos, dotados de flores de todas las estaciones, con hojas agradables y fragantes.
13.45.355
सर्वमेतन्महाबाहो दिव्यभावसमन्वितम् ।
प्रसादाद्देवदेवस्य ईशअवरस्य महात्मनः ॥ १३.४५.३५५ ॥
Todo esto, oh de brazos poderosos, está dotado de naturaleza divina, por la gracia del dios de los dioses, el gran señor de menor rango.
13.45.356
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रत्यक्षमिव दर्शनम् ।
विस्मयं परमं गत्वा अब्रवं तं महामुनिम् ॥ १३.४५.३५६ ॥
Al oír estas palabras suyas, como si fuera una visión vista directamente, llegando a un asombro supremo, hablé a aquel gran sabio.
13.45.357
धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्रि कस्त्वदन्योस्ति पुण्यकृत् ।
यस्य देवाधिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुतेऽऽश्रमे ॥ १३.४५.३५७ ॥
Bienaventurado eres, oh mejor de los brahmanes. ¿Quién, aparte de ti, es hacedor de méritos, en cuyo ermitaño el dios sobre los dioses se hace presente junto a ti?
13.45.358
अपि तावन्ममाप्येवं दद्यात्स भगवाञ्शिवः ।
दर्शं मुनिशार्दूल प्रसादं चापि शङ्करः ॥ १३.४५.३५८ ॥
¡Oh tigre entre los sabios!, ¿concederá también aquel bienaventurado Śiva a mí tal visión y gracia, como a Śaṅkara?
13.45.359
उपमन्युरुवाच ।
द्रक्ष्यसे पुण्डरीकाक्ष महादेवं न संशयः।
अचिरेणैव कालेन यथा दृष्टो मयाऽनघ ॥ १३.४५.३५९ ॥
Upamanyu dijo: Verás al gran dios, de ojos de loto, sin duda, muy pronto con el tiempo, como yo lo he visto, oh sin mácula.
13.45.360
चक्षुषा चैव दिव्येन पश्याम्यमितविक्रमम् ।
षष्ठे मासि महादेवं द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ १३.४५.३६० ॥
Con el ojo divino contemplo a aquel de valor inconmensurable. En el sexto mes, oh Puruṣottama, verás al gran dios Mahādeva.
13.45.361
षोडशाष्टौ वरांश्चापि प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ।
सपत्नीकाद्यदुश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.३६१ ॥
Oh mejor de los Yadu, junto con tu esposa obtendrás dieciséis y ocho dones de Maheśvara. Esto es verdad; te lo digo.
13.45.362
अतीतानागतं चैव वर्तमानं च नित्यशः ।
विदितं मे महाबाहो प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४५.३६२ ॥
Oh de poderosos brazos, por la gracia de aquel sabio, lo pasado, lo futuro y lo presente me son siempre conocidos.
13.45.363
एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः ।
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव ॥ १३.४५.३६३ ॥
Hara ha meditado sobre estos y sobre miles de otros. Oh Mādhava, ¿por qué el Señor no te mostraría su gracia?
13.45.364
त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीय समागमः ।
ब्रह्मणअयेनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत।
जप्यं तु ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ १३.४५.३६४ ॥
Un encuentro con los dioses es digno de elogio cuando es con alguien como tú, devoto de los brahmanes, compasivo y fiel. Pero te daré el mantra de japa con el que verás a Śaṅkara.
13.45.365
अब्रवं तमहं ब्रह्मन्त्वत्प्रसादान्महामुने ।
द्रक्ष्ये दितिजसङ्घानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम् ॥ १३.४५.३६५ ॥
Le dije: Oh brahmán, oh gran sabio, por tu gracia veré al señor de los dioses, el destructor de las huestes de los Daitya.
13.45.366
एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रितां कथाम् ।
दिनान्यष्टौ ततो जग्मुर्मुहूर्तमिव भारत ॥ १३.४५.३६६ ॥
Mientras él narraba así la historia concerniente a Mahādeva, pasaron ocho días como si fueran un instante, oh Bhārata.
13.45.367
दिनेऽष्टमे तु विप्रेणि दीक्षितोऽहं यथाविधि ।
दण्डी मुण्डी कुशी चीरि घृताक्तो मेखलीकृतः ॥ १३.४५.३६७ ॥
En el octavo día, oh brahmán, fui iniciado según la regla, portando un bastón, con la cabeza rapada, vistiendo hierba kuśa, cubierto con corteza, untado de mantequilla clarificada y ceñido con un cinturón.
13.45.368
मासमेकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः ।
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशः ॥ १३.४५.३६८ ॥
Durante un mes viví de frutos, el segundo de agua, el tercero y el cuarto, y el quinto solo de aire.
13.45.369
एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुरतन्द्रितः ।
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत ॥ १३.४५.३६९ ॥
Erguido sobre un pie, con los brazos alzados y sin fatiga, vi en el cielo, oh Bhārata, el resplandor de mil soles.
13.45.370
तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन ।
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्।
नीलसैलचयप्रख्यं बलाकाभूषिताम्बरम् ॥ १३.४५.३७० ॥
Y en medio de aquel resplandor, oh hijo de Pāṇḍu, había una forma cuyos miembros estaban ceñidos de arcoíris, con una guirnalda de relámpagos y aberturas como ventanas, semejante a un montón de montañas azules, con vestiduras adornadas de grullas.
13.45.371
तत्र स्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः ।
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया ॥ १३.४५.३७१ ॥
Allí estaba el bienaventurado Señor, de gran esplendor, junto con la diosa, con austeridad, resplandor, brillo y gloria ardiente, junto a su consorte.
13.45.372
रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः ।
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा ॥ १३.४५.३७२ ॥
Allí el bienaventurado Maheśvara resplandeció junto a la diosa, como el sol situado en una nube brilla junto a la luna.
13.45.373
संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
अपश्यं देवसङ्घानां गतिमार्तिहरं हरम् ॥ १३.४५.३७३ ॥
Oh hijo de Kuntī, con el cabello erizado y los ojos abiertos por el asombro, vi a Hara, refugio de las multitudes de dioses, quien disipa la aflicción.
13.45.374
किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं ।
व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्।
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं ।
शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम् ॥ १३.४५.३७४ ॥
Con diadema, portando maza, tridente en mano, vestido con piel de tigre, de cabello enmarañado, con bastón en mano, portando el arco Pināka, empuñando el rayo, de colmillos afilados, con brazaletes auspiciosos, una serpiente como cordón sagrado.
13.45.375
दिव्यां मालामुरसाऽनेकवर्णां ।
समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्।
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससन्ध्यं ।
वर्षात्यये तद्वदपश्यमेनम् ॥ १३.४५.३७५ ॥
Con una guirnalda divina de muchos colores sobre el pecho, colgando hasta los tobillos, lo vi como la luna rodeada por el crepúsculo al final de la estación de lluvias.
13.45.376
प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम् ।
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम् ॥ १३.४५.३७६ ॥
Rodeado por todos lados por las huestes de los Pramathas, difícil de mirar como el sol del otoño, encerrado, el sol del día.
13.45.377
एकादशशतान्येवं रुद्राणां वृषवाहनम् ।
अस्तुवं नियतात्मानं कर्मभिः शुभकर्मिणम् ॥ १३.४५.३७७ ॥
Así lo alabé, el señor de los mil cien Rudras montado en el toro, de alma dominada, de obras auspiciosas.
13.45.378
आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ।
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन् ॥ १३.४५.३७८ ॥
Los Ādityas, los Vasus, los Sādhyas, los Viśvedevas y los dos Aśvins alabaron al dios universal con todas las alabanzas.
13.45.379
शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ ।
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके ॥ १३.४५.३७९ ॥
Indra, el de los cien sacrificios, el bienaventurado Viṣṇu, los dos hijos de Aditi y Brahmā entonan el canto Rathantara junto a ti.
13.45.380
योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम् ।
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै ॥ १३.४५.३८० ॥
Muchísimos señores del yoga, los sabios brahmanes con sus hijos y los sabios divinos te alaban, dador del yoga, padre y maestro.
13.45.381
पृथिवीं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
मासार्धमासा क्रतवो रात्रिः संवत्सराः क्षणाः ॥ १३.४५.३८१ ॥
La tierra y la atmósfera, las estrellas y los planetas, los meses y las quincenas, las estaciones, la noche, los años y los instantes te alaban.
13.45.382
मुहूर्ताश्च निमेपाश्च तथैव युगपर्ययाः ।
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सत्वविदस्तथा ॥ १३.४५.३८२ ॥
Los muhūrtas y los parpadeos, los ciclos de las edades, oh rey, los poderes divinos, las ciencias y los conocedores del ser también te reverencian.
13.45.383
सनत्कुमारो देवाश्च इतिहासास्तथैव च ।
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १३.४५.३८३ ॥
Sanatkumāra y los dioses, asimismo los itihāsas, y Marīci, Aṅgiras, Atri, Pulastya, Pulaha y Kratu te alaban.
13.45.384
मनवः सप्त सोमश्च अर्थवा सबृहस्पतिः ।
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च ॥ १३.४५.३८४ ॥
Los siete Manus, Soma, Atharvan junto con Bṛhaspati, Bhṛgu, Dakṣa, Kaśyapa, Vasiṣṭha y también Kāśya.
13.45.385
छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः ।
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर ॥ १३.४५.३८५ ॥
Los metros védicos, la iniciación, los sacrificios y las ofrendas, el fuego sagrado Pāvaka y la oblación; las cosas útiles al sacrificio, encarnadas — oh Yudhiṣṭhira.
13.45.386
प्रजानां पालकाः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः ।
देवानां मातरः सर्वादेवपत्न्य सकन्यकाः ॥ १३.४५.३८६ ॥
Todos los protectores de las criaturas, los ríos, las serpientes, las montañas; todas las madres de los dioses y las esposas de los dioses junto con sus hijas.
13.45.387
सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च ।
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताःसागरा दिशः ॥ १३.४५.३८७ ॥
Miles de sabios, decenas de miles y cientos de millones se inclinan ante el señor sereno; también las montañas, los océanos y las direcciones.
13.45.388
गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः ।
दिव्यतालेषु गायन्तः स्तुवन्ति भवमद्भुतम् ॥ १३.४५.३८८ ॥
Los Gandharvas y las Apsarases, diestros en el canto y los instrumentos, cantando al ritmo divino, alaban al maravilloso Bhava.
13.45.389
विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा ।
सर्वाणि चैव भूतानि स्तावराणि चराणि च।
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनः कर्मभिर्विभुम् ॥ १३.४५.३८९ ॥
Los Vidyādharas, Dānavas, Guhyakas y Rākṣasas igualmente; todos los seres, los inmóviles y los móviles, oh gran rey, se inclinan ante el señor omnipresente con palabra, mente y acción.
13.45.390
पुरस्ताद्धिष्ठितः शर्वो ममासीस्त्रिदशेश्वरः ॥ १३.४५.३९० ॥
Ante mí estaba Śarva (Śiva), señor de los treinta dioses.
13.45.391
पुरस्तद्धिष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत ।
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्मामभ्युदैक्षत ॥ १३.४५.३९१ ॥
Oh Bhārata, al ver a Īśāna de pie ante mí, el mundo, junto con los Prajāpatis e Indra, me miró.
13.45.392
ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिरभूत्तदा ।
ततो मामब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च ॥ १३.४५.३९२ ॥
Entonces no tuve fuerzas para mirar al gran dios. Entonces el dios me dijo: 'Mira, Kṛṣṇa, y habla.'
13.45.393
त्वया ह्याराधितश्चाहं शतशोऽथ सहस्रशः ।
त्वत्समो नास्ति मे कश्चित्त्रिषु लोकषु वै प्रियः ॥ १३.४५.३९३ ॥
Me has adorado cientos y miles de veces, y en los tres mundos no hay nadie tan querido para mí como tú.
13.45.394
शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता ह्युमा तदा ।
ततोऽहमब्रुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः ॥ १३.४५.३९४ ॥
Cuando el dios fue reverenciado con la cabeza inclinada, la diosa Umā se complació. Entonces hablé a Sthāṇu, alabado por Brahmā y los demás dioses.
13.45.395
नमोस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ।
ब्राह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति।
तपश्च सत्वं च रजस्तमश्च ।
त्वामेव सत्यं च वदन्ति सन्तः ॥ १३.४५.३९५ ॥
Honor a ti, oh eterno origen de todo. Los sabios te llaman señor del Brahman. La austeridad, la bondad, la pasión y la oscuridad eres tú; y los sabios te llaman verdad.
13.45.396
त्वं वै ब्रह्मा च रुद्रश्च वरुणोऽग्निर्मनुर्भवः ।
धाता त्वष्टा विधाता च त्वं प्रभुः सर्वतोमुखः ॥ १३.४५.३९६ ॥
Tú eres Brahmā, Rudra, Varuṇa, Agni, Manu y Bhava. También eres Dhātṛ, Tvaṣṭṛ y Vidhātṛ; eres el señor de rostro vuelto en todas direcciones.
13.45.397
त्वत्तो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वया सृष्टमिदं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.४५.३९७ ॥
De ti nacieron todos los seres, los inmóviles y los móviles. Por ti fueron creados estos tres mundos enteros, con lo que se mueve y lo que no.
13.45.398
यानीन्द्रियाणीह मनश्च कृत्स्नं ।
ये वायवः सप्ति तथैव चाग्नयः।
ये देवसंस्थास्तव देवताश्च ।
तस्मात्परं त्वामृषयो वदन्ति ॥ १३.४५.३९८ ॥
Los sentidos de aquí y toda la mente, los siete vientos y fuegos, las moradas de los dioses y tus deidades; por eso los sabios te llaman el Supremo.
13.45.399
वेदाश्च यज्ञाः सोमश्च दक्षिणा पावको हविः ।
यज्ञोपगं च यत्किंचिद्भगवांस्तदसंशयम् ॥ १३.४५.३९९ ॥
Los Vedas y los sacrificios, el soma y la dakṣiṇā, el fuego y la oblación, y todo lo que pertenece al sacrificio: eso, oh Bienaventurado, sin duda eres tú.
13.45.400
इष्टं दत्तमधीतं व्रतानि नियमाश्च ये ।
ह्रीः कीर्तिः श्रीर्द्युतिस्तुष्टिः सिद्धिश्चैव तदर्पणी ॥ १३.४५.४०० ॥
El sacrificio, la ofrenda, el estudio, los votos y observancias, y la modestia, la fama, la prosperidad, el resplandor, el contento y el éxito: todo ello le es ofrecido.
13.45.401
कामः क्रोधो भयं लोभो मदः स्तम्भोथ मत्सरः ।
आधयो व्याधयश्चैव भगवंस्तनवस्तव ॥ १३.४५.४०१ ॥
El deseo, la ira, el miedo, la codicia, el orgullo, la arrogancia y la envidia, y las aflicciones mentales y las enfermedades del cuerpo: también estas, oh Bienaventurado, son tus formas.
13.45.402
कृतिर्विकारः प्रणयः प्रधानं बीजमव्ययम् ।
मनसः परमा योनिः प्रभावश्चापि शाश्वतः ॥ १३.४५.४०२ ॥
La acción, la transformación, el afecto, la materia primordial, la semilla imperecedera, la matriz suprema de la mente y el poder eterno: todo eso eres tú.
13.45.403
अव्यक्तः पावनोऽचिन्त्यः सहस्रांशुर्हिरण्मयः ।
आदिर्गणानां सर्वेषां भवान्वैजीविताश्रयः ॥ १३.४५.४०३ ॥
Eres lo no manifestado, el purificador, lo impensable, el de mil rayos, el dorado; eres el primero de todas las huestes y el sostén de la vida.
13.45.404
महानात्मा मतिर्ब्रह्मा विश्वः शंभुः स्वयंभुवः ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्चसंवित्ख्यातिर्धृतिः स्मृतिः ॥ १३.४५.४०४ ॥
El gran yo, el intelecto, Brahmā, el todo, Śambhu, el autoexistente, el entendimiento, la sabiduría, la percepción, la conciencia, la fama, la firmeza y la memoria: estos son tus nombres.
13.45.405
पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
त्वां बुद्ध्वा ब्राह्मणो वेदात्प्रमोहं विनियच्छति ॥ १३.४५.४०५ ॥
El gran yo se describe con palabras sinónimas; habiéndote conocido, el brahmán, por medio del Veda, pone fin a la confusión.
13.45.406
हृदयं सर्वभूतानां क्षेत्रज्ञस्त्वमृषिस्तुतः ॥ १३.४५.४०६ ॥
Eres el corazón de todos los seres, el conocedor del campo, alabado por los videntes.
13.45.407
सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठसि ॥ १३.४५.४०७ ॥
Por todas partes tienes manos y pies, por todas partes ojos, cabezas y rostros; por todas partes tienes oído; en el mundo permaneces, envolviéndolo todo.
13.45.408
फलं त्वमसि दिग्मांशोर्निमेषादिषु कर्मसु ।
त्वं वै प्रबार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि संश्रितः।
अणिमा महिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १३.४५.४०८ ॥
Tú eres el fruto del sol, portador de rayos, presente en acciones como el parpadeo. Tú eres la llama resplandeciente, el Puruṣa que reposa en el corazón de todos. Eres la minuciosidad, la grandeza, la consecución, el Señor, la luz imperecedera.
13.45.409
त्वयि बुद्धिर्मतिर्लोकाः प्रपन्नाः संश्रिताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसत्वा जितेन्द्रियाः ॥ १३.४५.४०९ ॥
En ti residen el intelecto y la mente, y los mundos que han tomado refugio en ti y dependen de ti. Los meditadores, los siempre dedicados al yoga, los de naturaleza veraz y los que han dominado los sentidos, todos dependen de ti.
13.45.410
यस्त्वां ध्रुवं वेदयते गुहाशयं ।
प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १३.४५.४१० ॥
Quien te reconoce con certeza como el que reside en la cueva, el señor, el antiguo Puruṣa, de forma universal, dorado, la meta suprema de los sabios, es sabio; él se sitúa más allá de los mismos sabios.
13.45.411
विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं त्वां च मूर्तितः ।
प्रधानविधियोगस्थस्त्वामेव विशते बुधः ॥ १३.४५.४११ ॥
Habiendo conocido los siete principios sutiles, los seis miembros y a ti en tu forma encarnada, el sabio que permanece en el yoga de los ritos principales entra en ti solo.
13.45.412
एवमुक्ते मया पार्थ भवे चार्तिविनाशने ।
चराचरं जगत्सर्गं सिंहनादं तदाऽकरोत् ॥ १३.४५.४१२ ॥
Oh Pārtha, cuando yo hube hablado así, para la existencia y la destrucción de la aflicción, entonces él produjo el mundo de seres móviles e inmóviles y rugió como un león.
13.45.413
तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
नागाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव तदा प्रणेमुः ॥ १३.४५.४१३ ॥
Entonces las multitudes de brahmanes, dioses y demonios, nāgas, piśācas, los antepasados, las aves, las huestes de rākṣasas y bhūtas, todos, y también los grandes sabios, se postraron ante él.
13.45.414
मम मूर्ध्नि च दिव्यानां कुसुमानां सुगन्धिनाम् ।
राशयो निपतन्ति स्म वायुश्च सुसुखो ववौ ॥ १३.४५.४१४ ॥
Montones de flores divinas y fragantes caían sobre mi cabeza, y sopló un viento muy agradable.
13.45.415
निरीक्ष्य भगवान्देवीं ह्युमां मां च जगद्धितः ।
शतक्रतुं चाभिवीक्ष्य स्वयं मामाह शङ्करः ॥ १३.४५.४१५ ॥
Tras mirar a la diosa Umā y a mí, y contemplar a Śatakratu, el Señor Śaṅkara, bienhechor del mundo, me habló él mismo.
13.45.416
विद्मः कृष्ण परां भक्तिमस्मासु तव शत्रुहन् ।
क्रियतामात्मनः श्रेयः प्रीतिर्हित्वयि मे परा ॥ १३.४५.४१६ ॥
Sabemos, Kṛṣṇa, tu suprema devoción hacia nosotros. Oh matador de enemigos, haz lo que es bueno para ti; mi afecto por ti es supremo.
13.45.417
वृणीष्वाष्टौ वरान्कृष्ण दाताऽस्मि तव सत्तम ।
ब्रूहि यादवशार्दूल यानिच्छसि सुदुर्लभान् ॥ १३.४५.४१७ ॥
Elige ocho dones, Kṛṣṇa; mejor de los buenos, yo soy tu dador. Habla, tigre de los Yādavas, de los dones que deseas y son muy difíciles de obtener.