ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.45

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

13.45.1

पितामह महेशाय नामान्याचक्ष्व शम्भवे ।
विदुषे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्वतः ॥ १३.४५.१ ॥

ହେ ପିତାମହ! ମହେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନାମସବୁ କହନ୍ତୁ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ, ବିଶ୍ୱମାୟା ଯାହାଙ୍କର, ତାଙ୍କର ମହାଭାଗ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହନ୍ତୁ।

13.45.2

सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि ।
शिवाय शिवरूपाय यन्माऽपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.४५.२ ॥

ହେ ସୁରାସୁରଙ୍କ ଗୁରୁ, ହେ ଦେବ ବିଷ୍ଣୁ! ଶିବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଶିବରୂପ ଶିବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୋତେ ପଚାରିଥିଲେ।

13.45.3

नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराऽभवत् ॥ १३.४५.३ ॥

ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ତଣ୍ଡି ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବତାଙ୍କର ସହସ୍ର ନାମ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ।

13.45.4

द्वैपायनप्रभृतयस्तथा चेमे तपोधनाः ।
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥ १३.४५.४ ॥

ଦ୍ୱୈପାୟନ ପ୍ରଭୃତି ଏହି ତପୋଧନ, ସୁବ୍ରତ ଓ ଦାନ୍ତ ଋଷିମାନେ ତୁମ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।

13.45.5

ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये ।
महाभाग्यं विभोर्ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥ १३.४५.५ ॥

ଧ୍ରୁବ, ନନ୍ଦୀ, ହୋତା, ରକ୍ଷକ, ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟା, ଅଗ୍ନି, ମୁଣ୍ଡୀ ଓ କପର୍ଦୀ ଏହି ବିଭୁଙ୍କର ମହାଭାଗ୍ୟ କହନ୍ତୁ।

13.45.6

न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ।
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः ॥ १३.४५.६ ॥

ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କର୍ମଗତି ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ।

13.45.7

न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः ।
स कथं नाममात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥ १३.४५.७ ॥

ଯାହାର ଅନ୍ତ କିମ୍ବା ଆଦି ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍ଶୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, କେବଳ ନାମରେ ସତ୍‌ପୁରୁଷଙ୍କ ସେହି ଗତି କିପରି ଜଣାଯାଇପାରିବ?

13.45.8

तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् ।
भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥ १३.४५.८ ॥

ଅସୁରନାଶକ ଓ ବ୍ରତପତି ସେହି ଭଗବାନଙ୍କର କେତେକ ଗୁଣ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ କହିବି।

13.45.9

एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः ।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥ १३.४५.९ ॥

ଏପରି କହି ଭଗବାନ ଆଚମନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ସେହି ମହାତ୍ମା ଧୀମାନଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

13.45.10

शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर ।
त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥ १३.४५.१० ॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ଶୁଣନ୍ତୁ; ହେ ବତ୍ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ; ହେ ଅପଗେୟ, ଜଗତ୍‌ପତିଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ।

13.45.11

यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् ।
यथावद्भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥ १३.४५.११ ॥

ପୂର୍ବରେ ସାମ୍ବଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଯାହା ଅତି ଦୁଷ୍କର ଭାବେ ପାଇଥିଲି, ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଯଥାବତ୍ ଦେଖିଥିଲି।

13.45.12

शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता ।
अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥ १३.४५.१२ ॥

ପୂର୍ବରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରୁକ୍ମିଣୀପୁତ୍ର ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ବଧ କଲା ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଗଲା ଉତ୍ତାରେ ଜାମ୍ବବତୀ ମୋତେ କହିଲେ।

13.45.13

प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् ।
पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥ १३.४५.१३ ॥

ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ପ୍ରଭୃତି ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।

13.45.14

शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् ।
आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥ १३.४५.१४ ॥

ଶୂର, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁନ୍ଦର ରୂପଧାରୀ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ମୋ ପରି ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।

13.45.15

न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥ १३.४५.१५ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ଓ ତ୍ରିଲୋକରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ। ଯଦୁକୁଳର ଭାର ବହନକାରୀ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।

13.45.16

त्वया द्वादशवर्षाणि व्रतीभूतेन शुष्यता ।
आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्यां जनिताः सुताः ॥ १३.४५.१६ ॥

ବାରବର୍ଷ ବ୍ରତଧାରୀ ହୋଇ, ଶୁଖି ଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କଠାରେ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

13.45.17

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेशो यशोधरः ।
चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः सम्भुरेव च ॥ १३.४५.१७ ॥

ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁବେଶ, ଯଶୋଧର, ଚାରୁଶ୍ରବା, ଚାରୁଯଶା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ସମ୍ଭୁ ମଧ୍ୟ।

13.45.18

यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्यां चारुविक्रमाः ।
तथा ममापि तनयं प्रयच्छ मधुसूदन ॥ १३.४५.१८ ॥

ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କଠାରେ ଯେପରି ତୁମର ଏହି ସୁନ୍ଦର ପରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ସେପରି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପୁତ୍ର ଦିଅ, ହେ ମଧୁସୂଦନ।

13.45.19

इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् ।
अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव ॥ १३.४५.१९ ॥

ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମୁଁ ସେହି ସୁମଧ୍ୟମାଙ୍କୁ କହିଲି: ହେ ରାଣୀ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ବାଣୀ ପାଳନ କରିବି।

13.45.20

सा च मामब्रवीद्गच्छ शिवाय विजयाय च ।
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोऽनुगाः। ॥ १३.४५.२० ॥

ସେ ମୋତେ କହିଲେ: ମଙ୍ଗଳ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଯାଅ; ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, କଶ୍ୟପ, ନଦୀ ଓ ମନକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ।

13.45.21

क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाश्छन्दास्यृषिगणाध्वराः ।
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः ॥ १३.४५.२१ ॥

କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଔଷଧି, ଯଜ୍ଞବାହକ, ଛନ୍ଦ, ଋଷିଗଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ, ସମୁଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣା, ସ୍ତୋଭ, ନକ୍ଷତ୍ର, ପିତୃ, ଗ୍ରହ।

13.45.22

देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ।
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः ॥ १३.४५.२२ ॥

ଦେବପତ୍ନୀ, ଦେବକନ୍ୟା, ଦେବମାତା, ମନ୍ୱନ୍ତର, ଗାଈ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସବିତା ଏବଂ ହରି।

13.45.23

सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सरास्तथा ।
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः ॥ १३.४५.२३ ॥

ସାବିତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା, ଋତୁ, ବର୍ଷ, କ୍ଷଣ, ଲବ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ନିମେଷ ଏବଂ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟାୟ।

13.45.24

रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखाय च ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥ १३.४५.२४ ॥

ହେ ଯାଦବ, ତୁମେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ ସେଠାରେ ସୁଖ ପାଇଁ ସେମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ସତର୍କ ହୋଇ ନିରାପଦ ପଥରେ ଯାଅ।

13.45.25

एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाऽहं ।
ततोऽभ्यनुज्ञाय नरेन्द्रपुत्रीम्।
पितुः समीपं नरसत्तमस्य ।
मातुश्च राज्ञश्च तथाऽऽहुकस्य ॥ १३.४५.२५ ॥

ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ କରାଯାଇ ମୁଁ ସେତେବେଳେ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ (ମୋ) ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ, ମାତା, ରାଜା ଓ ଆହୁକଙ୍କ ପାଖକୁ (ଯିବା ପାଇଁ)।

13.45.27

ततःसमृद्धिर्भवतोऽस्त्वविघ्नम् ।
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम्।
सोवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥ १३.४५.२७ ॥

ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ବାଧାହୀନ ହେଉ। ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ମୁଁ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲି; ସେ ମୋତେ ହିମାଳୟକୁ ବହନ କରି ନେଲେ; ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲି।

13.45.28

तत्राहमद्बुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे ।
क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्यद्भुतमुत्तमम् ॥ १३.४५.२८ ॥

ସେଠାରେ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠରେ, ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟସମୂହ ଦେଖିଲି। ତପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଉତ୍ତମ ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଲି।

13.45.29

दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः ।
पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्मया लक्ष्म्या समावृतम् ॥ १३.४५.२९ ॥

ବୈୟାଘ୍ରପଦ୍ୟ ମହାତ୍ମା ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ (ଆଶ୍ରମ) ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଥିଲା, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ତେଜରେ ଆବୃତ ଥିଲା।

13.45.30

धवककुभकदम्बनारिकेलैः ।
कुरवककेतकजम्बुपाटलाभिः।
वटवरुणकवत्सनाभविल्वैः ।
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥ १३.४५.३० ॥

ଧବ, କୁଭ, କଦମ୍ବ, ନଡ଼ିଆ, କୁରବକ, କେତକୀ, ଜାମୁ, ପାଟଳ, ବଟ, ବରୁଣ, ବତ୍ସନାଭ, ବେଲ, ସରଳ, କଠବେଲ, ପ୍ରିୟାଳ, ସାଳ ଓ ତାଳ ବୃକ୍ଷରେ (ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା)।

13.45.31

बदरीकुन्दपुन्नागरैशोकाम्रातिमुक्तकैः ।
मधूकैः कोविदारैश्च चम्पकैः पनसैस्तथा ॥ १३.४५.३१ ॥

ବଦରୀ, କୁନ୍ଦ, ପୁନ୍ନାଗ, ଅଶୋକ, ଆମ୍ବ, ଅତିମୁକ୍ତକ, ମଧୂକ, କୋବିଦାର, ଚମ୍ପକ ଓ ପନସ ବୃକ୍ଷରେ (ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା)।

13.45.32

वन्यैर्बहुविधैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युतम् ।
पुष्पगुल्मलताकीर्णं कदलीषण्डशोभितम् ॥ १३.४५.३२ ॥

ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଉଥିବା ବହୁବିଧ ବନ୍ୟ ବୃକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫୁଲ ଝାଡ଼ି ଓ ଲତାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, କଦଳୀ ବନରେ ଶୋଭିତ।

13.45.33

नानाशकुनिसम्भोज्यैः फलैर्वृक्षैरलङ्कृतम् ।
यथास्थानविनिक्षिप्तैर्भूषितं भस्मराशिभिः ॥ १३.४५.३३ ॥

ବହୁ ପକ୍ଷୀ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଫଳ ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଯଥାସ୍ଥାନେ ରଖାଯାଇଥିବା ଭସ୍ମ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ।

13.45.34

रुरुवानरशार्दूलसिंहद्वीपिसमाकुलम् ।
कुरङ्गबर्हिणाकीर्णं मार्जारभुजगावृतम्।
पूगैश्च मृगजातीनां महिषर्क्षनिषेवितम् ॥ १३.४५.३४ ॥

ରୁରୁ ହରିଣ, ବାନର, ବାଘ, ସିଂହ ଓ ଚିତାବାଘରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; କୁରଙ୍ଗ ଓ ମୟୂରରେ ଆକୀର୍ଣ୍ଣ; ବିଲେଇ ଓ ସାପରେ ବେଷ୍ଟିତ; ବହୁ ଜାତିର ମୃଗ ଦଳ, ମହିଷ ଓ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

13.45.35

सकृत्प्रभिन्नैश्च गजैर्विभूषितं ।
प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम्।
सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै-
र्महीरुहाणां च वनैर्विचित्रैः ॥ १३.४५.३५ ॥

ମଦମତ୍ତ ହାତୀରେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦିତ ବହୁବିଧ ପକ୍ଷୀ ସେବିତ, ସୁପୁଷ୍ପିତ ମେଘ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୃକ୍ଷ ଓ ବିଚିତ୍ର ବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

13.45.36

नानापुष्परजोमिश्रो गजदानाधइवासितः ।
दिव्यस्त्रीगीतबहुलो मारुतोऽभिमुखो ववौ ॥ १३.४५.३६ ॥

ବହୁ ଫୁଲର ପରାଗ ମିଶ୍ରିତ, ହାତୀ ମଦ ଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ, ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗୀତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବନ ସମ୍ମୁଖରୁ ବହିଲା।

13.45.37

धारानिनादैर्विहगप्राणादैः ।
शुभैस्तथा बृंहितैः कुञ्जराणाम्।
गीतैस्तथा किन्नराणामुदारैः ।
शुभैः स्वनैः सामगानां च वीर ॥ १३.४५.३७ ॥

ଝରଣାର ନିନାଦ, ପକ୍ଷୀର ଶୁଭ କୂଜନ, ହାତୀର ଶୁଭ ବୃଂହିତ, କିନ୍ନରଙ୍କ ଉଦାର ଗୀତ ଓ ସାମଗାନକାରୀଙ୍କ ଶୁଭ ସ୍ୱର ସହିତ — ହେ ବୀର।

13.45.38

अचिन्त्यं मनसाऽप्यन्यैः सरोभिः समलङ्कृतम् ।
विशालैश्चाग्निशरणैर्भूषितं कुसुमावृतैः ॥ १३.४५.३८ ॥

ଯାହା ମନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସରୋବରରେ ଭଲ ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ, ବିଶାଳ ଅଗ୍ନିଶରଣ ଓ ଫୁଲରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଶୋଭିତ।

13.45.39

विभूषितं पुण्ययवित्रतोयया ।
सदा च जुष्टं नृप जह्नुकन्यया।
विभूषितं धर्मभृतां वरिष्ठै-
र्महात्मभिर्वह्निसमानकल्पैः ॥ १३.४५.३९ ॥

ପବିତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ବିଭୂଷିତ, ହେ ରାଜନ୍, ଜହ୍ନୁକନ୍ୟା (ଗଙ୍ଗା) ଦ୍ୱାରା ସଦା ସେବିତ, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନିସମ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭୂଷିତ।

13.45.40

वाय्वाहारैरम्बुपैर्जप्यनित्यैः ।
सम्प्रक्षालैर्योगिभिर्ध्याननित्यैः।
धूमप्राशैरूष्मपैः क्षीरपैश्च ।
संजुष्टं च ब्राह्मणेन्द्रैः समन्तात् ॥ १३.४५.४० ॥

ବାୟୁ ଆହାରୀ, ଜଳପାନୀ, ନିତ୍ୟ ଜପକାରୀ, ଶୁଦ୍ଧିସ୍ନାନକାରୀ ଯୋଗୀ, ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନରତ, ଧୂଆଁ ଆହାରୀ, ଉଷ୍ଣପାନୀ ଓ କ୍ଷୀରପାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ସେବିତ।

13.45.41

गोचारिणोऽर्थाश्मकुट्टा दन्तोलूखलिकास्तथा ।
मरीचिपाः फेनपाश्च तथैव मृगचारिणः ॥ १३.४५.४१ ॥

ଗାଈ ପରି ବିଚରଣକାରୀ, ପଥର ଦ୍ୱାରା ଧାନ କୁଟନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ, ଦାନ୍ତକୁ ହିଁ ଉଦୂଖଳ କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ, ସେହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ-ରଶ୍ମି ପାନକାରୀ, ଫେଣ ପାନକାରୀ ଏବଂ ମୃଗ ପରି ବିଚରଣକାରୀ।

13.45.42

अश्वत्थफलभक्षाश्च तथा ह्युदकशायिनः ।
चीचचर्माम्बरधरास्तथा वल्कलधारिणः ॥ १३.४५.४२ ॥

ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଫଳ ଭକ୍ଷଣକାରୀ, ସେହିପରି ଜଳରେ ଶୟନକାରୀ, ଚୀଚ ବୃକ୍ଷର ଛାଲ ଓ ଚର୍ମର ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଓ ବଲ୍କଳଧାରୀ।

13.45.43

सुदुःखान्नियमांस्तांस्तान्वहतः सुतपोधनान् ।
पश्यन्मुनीन्बहुविधानप्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४५.४३ ॥

ଅତି କଠିନ ସେହି ସେହି ନିୟମ ପାଳନକାରୀ, ତପସ୍ୟା ହିଁ ଯାହାଙ୍କର ଧନ, ସେହି ବହୁବିଧ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

13.45.44

सूपूजितं देवगणैर्महात्मभिः ।
शिवादिभिर्भारतपुण्यकर्मभिः।
रराज तच्चाश्रममण्डलं सदा ।
दिवीव राजञ्शशिमण्डलं यथा ॥ १३.४५.४४ ॥

ଦେବଗଣ, ଶିବ ପ୍ରଭୃତି ମହାତ୍ମା ଓ ଭରତବଂଶର ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁପୂଜିତ ସେଇ ଆଶ୍ରମମଣ୍ଡଳ ସଦା, ହେ ରାଜନ, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

13.45.45

क्रीडन्ति सर्पैर्नकुला मृगैर्व्याघ्राश्च मित्रवत् ।
प्रभावाद्दीप्ततपसां सन्निकर्षान्महात्मनाम् ॥ १३.४५.४५ ॥

ଦୀପ୍ତ ତପସ୍ୟାବାନ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ନେଉଳମାନେ ସାପ ସହ ଏବଂ ବାଘମାନେ ହରିଣ ସହ ବନ୍ଧୁ ପରି ଖେଳନ୍ତି।

13.45.46

तत्राश्रमपदे श्रेष्ठे सर्वभूतमनोरम ।
सेविते द्विजशार्दूलैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १३.४५.४६ ॥

ସେଠାରେ, ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନକୁ ରମାଉଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳରେ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ସେବିତ ହେଉଥିଲା।

13.45.47

नानानियमविख्यातैर्ऋषिभि सुमहान्मभिः ।
प्रविशन्नेव चापश्यं जटाचीरधरं प्रभुम् ॥ १३.४५.४७ ॥

ବିଭିନ୍ନ ନିୟମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଅତି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ମୁଁ ଜଟା ଓ ବଲ୍କଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜଣେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

13.45.48

तेजसा तपसा चैव दीप्यमानं यथाऽनलम् ।
शिष्यैरनुगतं शान्तं युवानं ब्राह्मणर्वभम् ॥ १३.४५.४८ ॥

ତେଜ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ସେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଗତ, ଶାନ୍ତ, ଯୁବକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ ଥିଲେ।

13.45.49

शिरसा वन्दमानं मामुपमन्युरभाषत ॥ १३.४५.४९ ॥

ମସ୍ତକ ନତ କରି ମୋତେ ବନ୍ଦନା କରୁଥିବା ବେଳେ ଉପମନ୍ୟୁ ମୋତେ କହିଲେ।

13.45.50

स्वागतं पुण्डरीकाक्ष सफलानि तपांसि नः ।
यः पूज्यः पूजयसि मां द्रष्टव्यो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १३.४५.५० ॥

ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ; ଆମ ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହେଲା। ପୂଜନୀୟ ହୋଇ ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜା କରୁଛ; ଦର୍ଶନୀୟ ହୋଇ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।

13.45.51

मनुष्यतानुवृत्त्या त्वा ज्ञात्वा तिष्ठाम सर्वगम् ।
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मृगपक्षिष्वथाग्निषु।
धर्मे च शिष्यवर्गे च समपृच्छमनामयम् ॥ १३.४५.५१ ॥

ମନୁଷ୍ୟାଚାର ଅନୁସାରେ, ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବୋଲି ଜାଣି ଆମେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲୁ। ମୁଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଅଗ୍ନି, ଧର୍ମ ଓ ଶିଷ୍ୟବର୍ଗର କୁଶଳ ପଚାରିଲି।

13.45.52

ततो मां भगवानाह साम्ना परमवल्गुना ।
लप्स्यसे तनयं कृष्णि आत्मतुल्यमसंशयम् ॥ १३.४५.५२ ॥

ତା'ପରେ ଭଗବାନ ଅତି ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ ମୋତେ କହିଲେ— ହେ କୃଷ୍ଣିର ବଂଶଧର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ପରି ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବ।

13.45.53

तपः सुमहदास्थाय तोषयेशानमीश्वरम् ।
इह देवः सपत्नीकः समाक्रीडत्यधोक्षज ॥ १३.४५.५३ ॥

ମହାନ ତପସ୍ୟା କରି ଈଶାନ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ହେ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ଏଠାରେ ଦେବତା ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

13.45.54

इहैनं दैवतश्रेष्ठं देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च ॥ १३.४५.५४ ॥

ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିଗଣ ଏହି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଦମ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।

13.45.55

तोषयित्वा शुभान्कामान्प्राप्तवन्तो जनार्दन ।
तेजसां सपसां चैव निधिः स भगवानिह ॥ १३.४५.५५ ॥

ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ଲୋକେ ଶୁଭ କାମନା ପାଇଲେ। ସେହି ଭଗବାନ ଏଠାରେ ତେଜ ଓ ତପସ୍ୟାର ନିଧି।

13.45.56

शुभाशुभान्वितान्भावान्विसृजन्स क्षिपन्नपि ।
आस्ते देव्या सहाचिन्त्यो यं प्रार्थयसि शत्रुहन् ॥ १३.४५.५६ ॥

ଶୁଭାଶୁଭ ଯୁକ୍ତ ଭାବସମୂହ ତ୍ୟାଗ କରି ଓ ନିକ୍ଷେପ କରି ମଧ୍ୟ ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ରହନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ତୁମେ ଚାହଁ, ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା।

13.45.57

हिरण्यकशिपुर्योऽभूद्दानवो मेरुकम्पनः ।
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात्प्राप्तं समार्बुदम् ॥ १३.४५.५७ ॥

ମେରୁକୁ କମ୍ପାଇଥିବା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାମକ ଦାନବ ଥିଲା; ସେ ଶର୍ବଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଅମରଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଇଥିଲା।

13.45.58

तस्यैव पुत्रप्रवरो दमनो नाम विश्रुतः ।
महादेववराच्छक्रं वर्षार्बुदमयोधयम् ॥ १३.४५.५८ ॥

ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଦମନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା; ମହାଦେବଙ୍କ ବରରେ ସେ କୋଟି ବର୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

13.45.59

विष्णोश्चक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ।
शीर्णं पुराऽभवत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥ १३.४५.५९ ॥

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଗ୍ରହର ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା, ହେ ତାତ, ହେ କେଶବ।

13.45.60

यत्तद्भगवता पूर्वं दत्तं चक्रं तवानघ ।
जलान्तरचरं हत्वा दैत्यं च बलगर्वितम् ॥ १३.४५.६० ॥

ପୂର୍ବରେ ଭଗବାନ ତୁମକୁ ଦେଇଥିବା ସେ ଚକ୍ର, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବଳଗର୍ବିତ ଦୈତ୍ୟକୁ ବଧ କରି।

13.45.61

उत्पादितं वृषाङ्केन दीप्तज्वलनसन्निभम् ।
दत्तं भगवता तुभ्यं दुर्धषं तेजसाऽद्भुतम् ॥ १३.४५.६१ ॥

ବୃଷଭଧ୍ବଜ (ଶିବ) ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ଭଗବାନ ତୁମକୁ ଦେଇଥିବା, ଅଜେୟ ଓ ତେଜରେ ଅଦ୍ଭୁତ।

13.45.62

न शक्यं द्रष्टुमन्येन वर्जयित्वा पिनाकिनम् ।
सुदर्शनं भवत्येवं भवेनोक्तं तदा तु तत् ॥ १३.४५.६२ ॥

ପିନାକୀ (ଶିବ) ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ଏହାକୁ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସେତେବେଳେ ଭବ (ଶିବ) ଏହା କହିଥିଲେ: ଏହା ସୁଦର୍ଶନ ହେବ।

13.45.63

सुदर्शनं तदा तस्य लोके नाम प्रतिष्ठितम् ।
तज्जीर्णमभावत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव। ॥ १३.४५.६३ ॥

ସେତେବେଳେ ତାହାର ସୁଦର୍ଶନ ନାମ ଜଗତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ହେ ତାତ କେଶବ, ତାହା ଗ୍ରହର ଅଙ୍ଗରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।

13.45.64

ग्रहस्यातिवलस्याङ्गे वरदत्तस्य धीमतः ।
न शस्त्राणि वहन्त्यङ्गे चक्रवज्रशतान्यपि ॥ १३.४५.६४ ॥

ଅତି-ବଳଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗ୍ରହର ଶରୀରରେ ବରଦାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଶହ ଶହ ଚକ୍ର ଓ ବଜ୍ର ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ବହନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

13.45.65

अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेणि सुबलीयसा ।
शिवदत्तवराञ्जघ्नुरसुरेन्द्रान्सुरा भृशम् ॥ १३.४५.६५ ॥

ଅତି ବଳଶାଳୀ ଗ୍ରହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଦେବତାମାନେ ଶିବ ପ୍ରଦତ୍ତ ବରରେ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ବଧ କଲେ।

13.45.66

तृष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरतां ददौ ।
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरोऽभवत् ॥ १३.४५.६६ ॥

ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକର ଈଶ୍ୱରତ୍ୱ ଦେଲେ। ଶହେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ସର୍ବଲୋକର ଈଶ୍ୱର ହେଲେ।

13.45.67

ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ।
तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ प्रभुः ॥ १३.४५.६७ ॥

"ତୁମେ ସର୍ବଦା ମୋର ଅନୁଚର ହେବ" ଏପରି ମଧ୍ୟ ସେ କହିଲେ। ସେହିପରି ପ୍ରଭୁ ହଜାର ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶ ହଜାର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

13.45.68

कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवानजः ।
तथा शतमुखो नाम धात्रा सृष्टो महासुरः। ॥ १३.४५.६८ ॥

ଭଗବାନ ଅଜ ତାଙ୍କୁ କୁଶଦ୍ୱୀପ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଲେ। ସେହିପରି ଧାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଶତମୁଖ ନାମକ ମହାସୁର ଥିଲା।

13.45.69

येन वर्षशतं साग्रमात्ममांसैर्हुतोऽनलः ।
तं प्राह भववांस्तुष्टः किंकरोमीति शंकरः ॥ १३.४५.६९ ॥

ଯିଏ ଶହେ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ନିଜ ମାଂସରେ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶଙ୍କର କହିଲେ, 'ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?'

13.45.70

तं वै शतमुखः प्राह योगो भवतु मेऽद्भुतः ।
बलं च दैवतश्रेष्ठ शाश्वतं सम्प्रयच्छ मे ॥ १३.४५.७० ॥

ତାଙ୍କୁ ଶତମୁଖ କହିଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗ ହେଉ; ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଶାଶ୍ୱତ ବଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।'

13.45.71

तथेति भगवानाह तस्य तद्वचनं प्रभुः ।
स्वायंभुवः क्रतुश्चापि पुत्रार्थमभवत्पुरा ॥ १३.४५.७१ ॥

ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ସେହି କଥାରେ କହିଲେ, 'ତଥାସ୍ତୁ।' ପୂର୍ବରେ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ କ୍ରତୁ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ପାଇଁ (ଏହିପରି) ହୋଇଥିଲେ।

13.45.72

आविश्य योगेनात्मानं त्रीणि वर्षशतान्यपि ।
तस्य चोपददौ पुत्रान्सहस्रं क्रतुसम्मितान्।
योगेश्वरं देवगीतं वेत्थ कृष्ण न संशयः ॥ १३.४५.७२ ॥

ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତିନିଶହ ବର୍ଷ (ତପ କଲେ), ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ସମ ହଜାରେ ପୁତ୍ର ଦେଲେ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେବଗୀତ ତୁମେ ଜାଣ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

13.45.73

याज्ञवल्क्य इति ख्यात ऋषिः परमधार्मिकः ।
आराध्य स महादेवं प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७३ ॥

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ପରମ ଧାର୍ମିକ ଋଷି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଅତୁଳନୀୟ ଯଶ ପାଇଲେ।

13.45.74

वेदव्यासश्च योगात्मा पराशरसुतो मुनिः ।
सोऽपि शंकरमाराध्य प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७४ ॥

ଯୋଗାତ୍ମା ବେଦବ୍ୟାସ, ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁନି, ସେ ମଧ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଅତୁଳ ଯଶ ପାଇଥିଲେ।

13.45.75

वालखिल्या मघवता ह्यवज्ञाताः पुरा किल ।
तैः क्रुद्धैर्भगवान्रुद्रस्तपसा तोषितो ह्यभूत् ॥ १३.४५.७५ ॥

ପୂର୍ବେ ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କଲେ; କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

13.45.76

तांश्चापि दैवतश्रेष्ठः प्राह प्रीतो जगत्पतिः ।
सुपर्णं सोमहर्तारं तपसोत्पादयिष्यथ ॥ १३.४५.७६ ॥

ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଗତ୍ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତପସ୍ୟାରେ ତୁମେମାନେ ସୋମହର୍ତ୍ତା ସୁପର୍ଣ (ଗରୁଡ଼) ଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ।'

13.45.77

महादेवस्य रोषाच्च आपो नष्टाः पुराऽभवन् ।
ताश्च सप्तकपालेन देवैरन्याः प्रवर्तिताः ॥ १३.४५.७७ ॥

ପୂର୍ବେ ମହାଦେବଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଜଳ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ସପ୍ତକପାଳରେ ଅନ୍ୟ ଜଳ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଲେ।

13.45.78

ततः पानीयमभवत्प्रसन्ने त्र्यम्बके भुवि ।
अत्रिभार्या सुतं दत्तं सोमं दुर्वाससं प्रभो ॥ १३.४५.७८ ॥

ତାପରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ପୃଥିବୀରେ ପାନୀୟ ଜଳ ହେଲା; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅତ୍ରିଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୋମ ଓ ଦୁର୍ବାସା ନାମକ ପୁତ୍ର ଦିଆଗଲା।

13.45.79

अत्रेर्भार्याऽपि भर्तारं संत्यज्य ब्रह्मवादिनी ।
नाहं तव मुने भूयो वशगा स्यां कथञ्चन ॥ १३.४५.७९ ॥

ଅତ୍ରିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ ହୋଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି କହିଲେ: 'ହେ ମୁନି, ମୁଁ ଆଉ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତୁମ ବଶରେ ରହିବି ନାହିଁ।'

13.45.80

इत्युक्त्वा सा महादेवमगमच्छरणं किल ।
निराहास भयादत्रेस्त्रीणि वर्षशतान्यपि ॥ १३.४५.८० ॥

ଏହା କହି ସେ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲା। ଅତ୍ରିଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ତିନି ଶହ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରାହାର ରହିଲା।

13.45.81

अशेत मुसलेष्वेव प्रसादार्थं भवस्य सा ।
तामब्रवीद्धसन्देवो भविता वै सुतस्तव ॥ १३.४५.८१ ॥

ଭବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସେ ମୁଷଳ ଉପରେ ହିଁ ଶୋଇଲା। ସେତେବେଳେ ଦେବ ହସି ହସି ତାକୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।'

13.45.82

विना भर्त्रा चरुद्रेण भविष्यति न संशयः ।
वंशे तवैव नाम्ना तु ख्यातिं यास्यति चेप्सिताम् ॥ १३.४५.८२ ॥

ସ୍ୱାମୀ ବିନା ମଧ୍ୟ, ଚାରୁଦ୍ର (ଶିବ) ଦ୍ୱାରା ଏହା ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମ ବଂଶରେ, ତୁମ ନାମରେ ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।

13.45.83

विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ।
प्रसाद्य भगवान्सिद्धिं प्राप्तवान्मधुसूदन ॥ १३.४५.८३ ॥

ବିକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଭଗବାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।

13.45.84

शाकल्यः संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि ।
आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव ॥ १३.४५.८४ ॥

ଶାକଲ୍ୟ, ସଂଯମୀ ଆତ୍ମାରେ, ନଶହ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ମନୋଯଜ୍ଞରେ ଭବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ, ହେ କେଶବ।

13.45.85

तं चाह भगवांस्तुष्टो ग्रन्थकारो भविष्यसि ।
वत्साक्षया च ते कीतिस्त्रेलोक्ये वै भविष्यति ॥ १३.४५.८५ ॥

ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭଗବାନ ତାକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଗ୍ରନ୍ଥକାର ହେବ; ଆଉ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ତିନି ଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ହେବ।'

13.45.86

अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ।
भविष्यति द्विजश्रेष्ठः सूत्रकर्ता सुतस्तव ॥ १३.४५.८६ ॥

ତୁମ ବଂଶ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ, ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପୁତ୍ର ସୂତ୍ରକାର ହେବ।

13.45.87

सावर्णिश्चापि विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ।
इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतान्यथ ॥ १३.४५.८७ ॥

କୃତଯୁଗରେ ସାବର୍ଣ୍ଣି ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଥିଲେ। ସେ ଏଠାରେ ଛଅଶହ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ।

13.45.88

तमाह भगवान्रुद्रः साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ।
ग्रन्थकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ १३.४५.८८ ॥

ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ତୁମ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମେ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ଗ୍ରନ୍ଥକାର ଏବଂ ଜରାମରଣରହିତ ହେବ।'

13.45.89

शक्रेणि तु पुरा देवो वाराणस्यां जनार्दन ।
आराधितोऽभूद्भक्तेन दिग्वासा भस्मगुष्ठितः
आराध्य स महादेवं देवराज्यमवाप्तवान् ॥ १३.४५.८९ ॥

ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ପୂର୍ବରେ ବାରାଣସୀରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଦିଗମ୍ବର, ଭସ୍ମଲିପ୍ତ ଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ। ସେହି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସେ ଦେବରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।

13.45.90

नारदेन तु भक्त्याऽसौ भव आराधितः पुरा ।
तस्य तुष्टो महादेवो जगौ देवगुरुर्गुरुः ॥ १३.४५.९० ॥

ପୂର୍ବରେ ନାରଦ ଭକ୍ତିରେ ଭବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମହାଦେବ ଦେବଗୁରୁଙ୍କ ପରି ଗାନ କଲେ।

13.45.91

तेजसा तपसा कीर्त्या त्वत्समो न भविष्यति ।
गीतेन वादितव्येन नित्यं मामनुयास्यसि ॥ १३.४५.९१ ॥

ତେଜ, ତପ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ହେବେ ନାହିଁ। ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ସହିତ ତୁମେ ସର୍ବଦା ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରିବ।

13.45.92

बाणः स्कन्दसमत्वं च कामो दर्पविमोक्षणम् ।
लवणोऽवध्यतामन्यैर्दशास्यश्च पुनर्बलम्।
अन्तकोऽन्तमनुप्राप्तस्तस्मात्कोऽन्यः परः प्रभुः ॥ १३.४५.९२ ॥

ବାଣ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ସମାନ ହେଲେ, କାମ ଅହଙ୍କାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଲବଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଦଶମୁଖ ରାବଣ ପୁଣି ବଳ ପାଇଲେ। ଅନ୍ତକ (ମୃତ୍ୟୁ) ନିଜେ ଅନ୍ତ ପାଇଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଉ କିଏ ପ୍ରଭୁ?

13.45.93

मयाऽपि च यथा दृष्टो देवदेवः पुरा विभो ।
साक्षात्पशुपतिस्तात तच्चापि शृणु माधव ॥ १३.४५.९३ ॥

ହେ ବିଭୋ, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେବଦେବଙ୍କୁ, ସାକ୍ଷାତ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲି ତାହା ମଧ୍ୟ — ହେ ତାତ, ହେ ମାଧବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

13.45.94

यदर्थं च मया देवः प्रयतेन तथा विभो ।
आराधितो महातेजास्तच्चापि शृणु विस्तरात् ॥ १३.४५.९४ ॥

ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦେବଙ୍କୁ, ହେ ବିଭୋ, ଏପରି ଯତ୍ନରେ ଆରାଧନା କରିଥିଲି, ତାହା ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣ।

13.45.95

यदवाप्तं च मे पूर्वं देवदेवान्महेश्वरात् ।
तत्सर्वं निखिलेनाद्य कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.४५.९५ ॥

ପୂର୍ବରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଯାହା ପାଇଥିଲି, ହେ ଅନଘ, ତାହା ସମସ୍ତ ଏବେ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି।

13.45.96

पुरा कृतयुगे तात ऋषिरासीन्महायशाः ।
व्याघ्रपाद इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः।
तस्याहमभवं पुत्रो धौम्यश्चापि ममानुजः ॥ १३.४५.९६ ॥

ହେ ତାତ, ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦ ନାମକ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଋଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁଁ ହେଲି, ଏବଂ ଧୌମ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୋର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଥିଲେ।

13.45.97

कस्यचित्त्थ कालस्य धौम्येन सह माधव ।
आगच्छमाश्रमं क्रीडन्मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४५.९७ ॥

କୌଣସି ସମୟରେ, ହେ ମାଧବ, ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିଲି।

13.45.98

तत्रापि च मया दृष्टा दुह्यमाना पयस्विनी ।
लक्षितं च मया क्षीरं स्वादुतो ह्यमृतोपमम् ॥ १३.४५.९८ ॥

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦୁହାଯାଉଥିବା ଏକ ଦୁଗ୍ଧବତୀ ଗାଈ ଦେଖିଲି; ସେହି କ୍ଷୀର ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲି, ସ୍ୱାଦରେ ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ଅମୃତ ପରି ଥିଲା।

13.45.99

तदाप्रभृति चैवाहमरुदं मधुसूदन ।
दीयतां दीयतां क्षीरं मम मातरितीरिता ॥ १३.४५.९९ ॥

ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସେହିଦିନଠାରୁ ମୁଁ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲି; 'ମା, ମୋତେ କ୍ଷୀର ଦିଅ, କ୍ଷୀର ଦିଅ' ବୋଲି କହିଲି।

13.45.100

अभावाच्चैव दुग्धस्य दुःखिता जननी तदा ॥ १३.४५.१०० ॥

କ୍ଷୀରର ଅଭାବରୁ ସେତେବେଳେ ମାଆ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

13.45.101

ततः पिष्टं समालोड्य तोयेन सह माधव ।
आवयोः क्षीरमित्येव पानार्थं समुपानयत् ॥ १३.४५.१०१ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ମାଧବ, ପିଠାକୁ ଜଳ ସହିତ ଭଲ ଭାବରେ ମିଶାଇ, 'ଏହା ଆମ ଦୁହିଙ୍କ କ୍ଷୀର' ବୋଲି କହି ପିଇବା ପାଇଁ ଆଣିଲେ।

13.45.102

अथ गव्यं पयस्तात कदाचित्प्राशितं मया। ॥ १३.४५.१०२ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ତାତ, ଏକଦା ମୁଁ ଗାଈର କ୍ଷୀର ପିଇଥିଲି।

13.45.103

पित्राऽहं यज्ञकाले हि नीतो ज्ञातिकुलं महत् ।
तत्र सा क्षरते देवी दिव्या गौः सुरनन्दिनी ॥ १३.४५.१०३ ॥

ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ପିତା ମୋତେ ଏକ ବୃହତ ଜ୍ଞାତିକୁଳକୁ ନେଇଗଲେ; ସେଠାରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଦେବୀ, ସୁରନନ୍ଦିନୀ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଗାଈ, କ୍ଷୀର ଝରାଏ।

13.45.104

यस्ताहं तत्पयः पीत्वा रसेन ह्यमृतोपमम् ।
ज्ञात्वा क्षीरगुणांश्चैव उपलभ्य हि सम्भवम्।
स च पिष्टरसस्तात न मे प्रीतिमुपावहत् ॥ १३.४५.१०४ ॥

ଅମୃତ ସମାନ ରସଯୁକ୍ତ ସେହି କ୍ଷୀର ପାନ କରି, ତାହାର ଗୁଣ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି ମଧ୍ୟ, ହେ ତାତ, ସେ ପିଷ୍ଟ ରସ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ନାହିଁ।

13.45.105

ततोऽहमब्रुवं बाल्याज्जननीमात्मनस्तदा ।
नेदं क्षीरोदनं मातर्यत्त्वं मे दत्तवत्यसि ॥ १३.४५.१०५ ॥

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବାଲ୍ୟବଶତଃ ମୋ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲି: ମା, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଇଥିବା ଏହା କ୍ଷୀରଭାତ ନୁହେଁ।

13.45.106

ततो मामब्रवीन्माता दुःखशोकसमन्विता ।
पुत्रस्नेहात्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय माधव ॥ १३.४५.१०६ ॥

ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭରିଯାଇଥିବା ମାତା ମୋତେ କହିଲେ; ପୁତ୍ରସ୍ନେହରେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଓ ମୁଣ୍ଡ ଆଘ୍ରାଣ କରି, ହେ ମାଧବ।

13.45.107

कुतः क्षीरोदनं वत्स मुनीनां भावितात्मनम् ।
वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम् ॥ १३.४५.१०७ ॥

ବତ୍ସ, ଯେଉଁ ମୁନିମାନେ ସଦା ବନରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ, କନ୍ଦ-ମୂଳ-ଫଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀରଭାତ କେଉଁଠାରୁ ମିଳିବ?

13.45.108

आस्थितानां नदीं दिव्यां वालखिल्यैर्निषेविताम् ।
कुत क्षीरं वनस्थानां मुनीनां गिरिवासिनाम् ॥ १३.४५.१०८ ॥

ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ସେବିତ ଦିବ୍ୟ ନଦୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା, ବନରେ ଓ ପର୍ବତରେ ବାସ କରୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀର କେଉଁଠାରୁ?

13.45.109

पावनानां वनाशानां वनाश्रमनिवासिनाम् ।
ग्राम्याहारनिवृत्तानामारण्यफलभोजिनाम्।
नास्ति पुत्र पयोऽरण्ये सुरभीगोत्रवर्जिते ॥ १३.४५.१०९ ॥

ପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର, ଅରଣ୍ୟରେ ଆଶା ରଖନ୍ତି, ବନାଶ୍ରମରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଆହାର ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟ ଫଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରଭୀ ଗୋବଂଶ ନଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ କ୍ଷୀର ନାହିଁ।

13.45.110

नदीगह्वरशैलेषु तीर्थेषु विविधेषु च ।
तपसा जप्यनित्यानां शिवो नः परमा गतिः ॥ १३.४५.११० ॥

ନଦୀ, ଗୁମ୍ଫା, ପର୍ବତ ଓ ବିବିଧ ତୀର୍ଥରେ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିତ୍ୟ ଜପ କରୁଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବ ହିଁ ଆମର ପରମ ଗତି।

13.45.111

अप्रसाद्य विरूपाक्षं वरदं स्थाणुमव्ययम् ।
कुतः क्षीरोदनं वत्स सुखानि वसनानि च ॥ १३.४५.१११ ॥

ବତ୍ସ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ବରଦାତା, ସ୍ଥାଣୁ, ଅବ୍ୟୟ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ନ କରି କ୍ଷୀର-ଭାତ ଓ ସୁଖବସ୍ତ୍ର କିପରି ମିଳିବ?

13.45.112

तं प्रपद्य सदा वत्स सर्वभावेन शङ्करम् ।
तत्प्रसादाच्च कामेभ्यः फलं प्राप्स्यसि पुत्रक ॥ १३.४५.११२ ॥

ବତ୍ସ, ସର୍ବଦା ସର୍ବଭାବରେ ସେହି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ; ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ କାମନାର ଫଳ ପାଇବ, ପୁତ୍ର।

13.45.113

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा इदमम्बामवोचयं ॥ १३.४५.११३ ॥

ମାତାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ସେହିଦିନଠାରୁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ମୁଁ ମାତାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲି।

13.45.114

कोऽयमम्ब महादेवः स कथं च प्रसीदति ।
कुत्र वा वसते देवो द्रष्टव्यो वा कथञ्चन ॥ १३.४५.११४ ॥

ମାତା, ଏହି ମହାଦେବ କିଏ? ସେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ସେହି ଦେବ କେଉଁଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଓ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିହେବ?

13.45.115

तुष्यते वा कथं शर्वो रूपं तस्य च कीदृशम् ।
कथं ज्ञेयः प्रसन्नो वा दर्शयेज्जननी मम ॥ १३.४५.११५ ॥

ଶର୍ବ କିପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି? ତାଙ୍କ ରୂପ କିପରି? ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି କିପରି ଜଣାପଡ଼ିବ? ମାତା, ସେ ମୋତେ କିପରି ଦର୍ଶନ ଦେବେ?

13.45.116

एवमुक्ता तदा कृष्ण माता मे सुतवत्सला ।
मूर्घन्याध्राय गोविन्द सबाष्पाकुललोचना ॥ १३.४५.११६ ॥

ଏହିପରି କୁହାଗଲେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ପୁତ୍ରବତ୍ସଳା ମୋ ମାତା, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ ମୋ ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କଲେ।

13.45.117

प्रमार्जन्ती च गात्राणि मम वै मधुसूदन ।
दैन्यमालम्ब्य जननी इदमाह सुरोत्तम ॥ १३.४५.११७ ॥

ମୋ ଅଙ୍ଗ ପୋଛୁ ପୋଛୁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଦୈନ୍ୟ ଧାରଣ କରି ମାତା, ହେ ସୁରୋତ୍ତମ, ଏହା କହିଲେ।

13.45.118

दुर्विज्ञेयो महादेवो दुराधारो दुरन्तकः ।
दुराबाधश्च दुर्ग्राह्यो दुर्द्दश्यो ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.४५.११८ ॥

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଜାଣିବା କଷ୍ଟକର, ଆଧାର ଦେବା କଷ୍ଟକର, ତାଙ୍କ ଅନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା କଷ୍ଟକର, ଧରିବା କଷ୍ଟକର, ଅକୃତାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର।

13.45.119

यस्य रूपाण्यनेकानि प्रवदन्ति मनीषिणः ।
स्थानानि च विचित्राणि प्रासादाश्चाप्यनेकशः ॥ १३.४५.११९ ॥

ଯାହାଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି; ବିଚିତ୍ର ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଅନେକ ପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର।

13.45.120

को हि तत्त्वेन तद्वेद ईशस्य चरितं शुभम् ।
कृतवान्यानि रूपाणि देवदेवः पुरा किल।
क्रीडते च तथा शर्वः प्रसीदति यथाच वै ॥ १३.४५.१२० ॥

ଦେବଦେବ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ସେହି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର, ଏବଂ ଶର୍ବ ଯେଉଁପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ କିଏ ଜାଣେ?

13.45.121

हृदिस्थः सर्वभूतानां विश्वरूपो महेश्वरः ।
भक्तानामनुकम्पार्थं दर्शनं च यथाश्रुतम्।
मुनीनां ब्रुवतां दिव्यमीशानचरितं शुभम् ॥ १३.४५.१२१ ॥

ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ ବିଶ୍ୱରୂପ ମହେଶ୍ୱର; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାରୁ ସେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି; ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ପରି ଶୁଣାଯାଇଥିବା ଈଶାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଏହା।

13.45.122

कृतवान्यानि रूपाणि कथितानि दिवौकसैः ।
अनुग्रहार्थं विप्राणां शृणु वत्स समासतः ॥ १३.४५.१२२ ॥

ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସେ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପଗୁଡ଼ିକ, ହେ ବତ୍ସ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।

13.45.123

तानि ते कीर्तयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.४५.१२३ ॥

ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

13.45.124

ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां रुद्रादित्याश्विनामपि ।
विश्वेषामपि देवानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१२४ ॥

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଏବଂ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଭବ (ଶିବ) ଧାରଣ କରନ୍ତି।

13.45.125

नराणां देवनारीणां तथा प्रेतपिशाचयोः ।
किरातशबराणां च जलजानामनेकशः ॥ १३.४५.१२५ ॥

ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବାଙ୍ଗନା, ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚ, କିରାତ ଓ ଶବର, ଏବଂ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ—ସେମାନଙ୍କ ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟ (ସେ ଧାରଣ କରେ)।

13.45.126

करोति भगवान्रूपमाटव्यशबराण्यपि ।
कूर्मो मत्स्यस्तथा शङ्खः प्रवालाङ्कुरभूषणः ॥ १३.४५.१२६ ॥

ଭଗବାନ ବନର ଶବରମାନଙ୍କ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି; କଇଁଛ, ମାଛ, ପ୍ରବାଳ-ଅଙ୍କୁରରେ ସଜ୍ଜିତ ଶଙ୍ଖ ମଧ୍ୟ (ତାଙ୍କ ରୂପ)।

13.45.127

यक्षराक्षससर्पाणां दैत्यदानवयोरपि ।
वपुर्धारयते देवो भूयश्च बिलवासिनाम् ॥ १३.४५.१२७ ॥

ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବଙ୍କ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଦେବ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ବିଳରେ ବାସକାରୀଙ୍କ ରୂପ ମଧ୍ୟ।

13.45.128

व्याघ्रसिंहमृगाणां च तरक्ष्वृक्षपतत्त्रिणाम् ।
उलूकश्वशृगालानां रूपाणि कुरुतेऽपि च ॥ १३.४५.१२८ ॥

ବାଘ, ସିଂହ, ହରିଣ, ତରକ୍ଷୁ, ଭାଲୁ, ପକ୍ଷୀ, ପେଞ୍ଚା, କୁକୁର ଓ ଶିଆଳର ରୂପ ମଧ୍ୟ ସେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

13.45.129

हंसकाकमयूराणां कृकलासकसारसाम् ।
रूपाणि च बलाकानां गृध्रचक्राङ्गयोरपि ॥ १३.४५.१२९ ॥

ହଂସ, କାଉ, ମୟୂର, ଗୁଈସାପ, ସାରସ, ବଗ, ଶାଗୁଣା ଓ ଚକ୍ରବାକର ରୂପ ମଧ୍ୟ।

13.45.130

करोति वा स रूपाणि धारयत्यपि पर्वतम् ।
गोरूपं च महादेवो हस्त्यश्वोष्ट्रखराकृतिः ॥ १३.४५.१३० ॥

ସେ ସେହି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ମହାଦେବ ଗାଈର ରୂପ ଏବଂ ହାତୀ, ଘୋଡା, ଓଟ, ଗଧର ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି।

13.45.131

छागशार्दूलरूपश्च अनेकमृगरूपधृक् ।
अण्डजानां च दिव्यानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१३१ ॥

ଛେଳି ଓ ବାଘର ରୂପଧାରୀ, ଅନେକ ହରିଣର ରୂପ ଧାରଣକାରୀ ଭବ ଦିବ୍ୟ ଅଣ୍ଡଜ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶରୀର ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

13.45.132

दण्डी छत्री च कुण्डी च द्विजानां वारणस्तथा ।
षण्मुखो वै बहुमुखस्त्रिनेत्रो बहुशीर्षकः ॥ १३.४५.१३२ ॥

ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଛତ୍ରଧାରୀ, କୁଣ୍ଡଧାରୀ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଷଡାନନ, ବହୁମୁଖ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ବହୁଶିର ସେ।

13.45.133

अनेककटिपादश्च अनेकोदरवक्त्रधृत् ।
अनेकपाणिपार्श्वश्च अनेकगपसंवृतः ॥ १३.४५.१३३ ॥

ଅନେକ କଟି ଓ ପାଦବିଶିଷ୍ଟ, ଅନେକ ଉଦର ଓ ମୁଖଧାରୀ, ଅନେକ ହାତ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱବିଶିଷ୍ଟ, ଅନେକ ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସେ।

13.45.134

ऋषिगन्धर्वरूपश्च सिद्धचारणरूपधृत् ।
भस्पपाण्डुरगात्रश्च चन्द्रार्धकृतभूषणः ॥ १३.४५.१३४ ॥

ମୁଁ ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରେ; ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ; ମୋ ଶରୀର ଭସ୍ମରେ ଧଳା; ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ମୋ ଅଳଙ୍କାର।

13.45.135

अनेकरावसंघुष्टश्चानेकस्तुतिसंस्कृतः ।
सर्वभूतान्तकः सर्वः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ॥ १३.४५.१३५ ॥

ଅନେକ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଓ ଅନେକ ସ୍ତୁତିରେ ସମ୍ମାନିତ ମୁଁ, ସର୍ବଭୂତର ଅନ୍ତ, ସର୍ବରୂପ; ସର୍ବଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

13.45.136

सर्वलोकान्तरात्मा च सर्वगः सर्ववाद्यपि ।
सर्वत्र भगवान्ज्ञेयो हृदिस्थः सर्वदेहिनाम् ॥ १३.४५.१३६ ॥

ମୁଁ ସର୍ବଲୋକର ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବବକ୍ତା ମଧ୍ୟ; ସର୍ବତ୍ର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ସର୍ବଦେହୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ରହନ୍ତି।

13.45.137

यो हि यं कामयेत्कामं यस्मिन्नर्थऽर्च्यते पुनः ।
तत्सर्वं वेत्ति देवेशस्तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.१३७ ॥

ଯିଏ ଯାହା କାମନା କରେ, ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୁଣି ପୂଜା କରେ, ତାହା ସବୁ ଦେବେଶ ଜାଣନ୍ତି; ଯଦି ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର ତେବେ ତାଙ୍କରି ଶରଣ ନିଅ।

13.45.138

नन्दते कुप्यते चापि तथा हुंकारयत्यपि ।
चक्री शूली गदापाणिर्मुसली खड्गपट्टसी ॥ १३.४५.१३८ ॥

ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, କ୍ରୋଧ କରେ, ସେହିପରି ହୁଙ୍କାରମଧ୍ୟ କରେ; ମୁଁ ଚକ୍ରଧାରୀ, ଶୂଳଧାରୀ, ହାତରେ ଗଦା ଧରିବା, ମୁସଳଧାରୀ, ଖଡ୍ଗ-ପଟ୍ଟସ ଧରିବା ଲୋକ।

13.45.139

भूधरो नागमौञ्जी च नागकुण्डलकुण्डली ।
नागयज्ञोपवीती य नागचर्मोत्तरच्छदः ॥ १३.४५.१३९ ॥

ମୁଁ ଭୂଧର; ନାଗକୁ ମେଖଳା ରୂପେ ଧାରଣ କରେ, ନାଗକୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧେ; ନାଗକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ରୂପେ ଧାରଣ କରେ, ହାତୀ ଚମଡ଼ା ଉତ୍ତରୀୟ ରୂପେ ଓଢ଼େ।

13.45.140

हसते गायते चैव नृत्यते च मनोहरम् ।
वादयत्यपि वाद्यानि विचित्राणि गणैर्युतः ॥ १३.४५.१४० ॥

ସେ ମନୋହର ଭାବେ ହସନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି; ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ବିଚିତ୍ର ବାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବଜାନ୍ତି।

13.45.141

वल्गते जृम्बते चैव रुदते रोदयत्यपि ।
उन्मत्तमत्तरूपं च भाषते चापि सुस्वरः ॥ १३.४५.१४१ ॥

ସେ ଡେଇଁଥାଏ, ହାଇ ତୋଳେ, କାନ୍ଦେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଢ଼ାଏ; ଉନ୍ମତ୍ତ ଓ ମତ୍ତଙ୍କ ରୂପରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କଥା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି।

13.45.142

अतीव हसते रौद्रस्त्रासयन्नयनैर्जनम् ।
जागर्ति चैव स्वपिति जृम्भते च यथासुवम् ॥ १३.४५.१४२ ॥

ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ହସନ୍ତି; ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ନିଜ ଆଖିରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରନ୍ତି; ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି, ଶୋଉଥାନ୍ତି, ହାଇ ତୋଳନ୍ତି, ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା।

13.45.143

जपते जप्यते चैव तपते तप्यते पुनः ।
ददाति प्रतिगृह्णाति युञ्जते ध्यायतेऽपि च ॥ १३.४५.१४३ ॥

ସେ ଜପ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜପ କରାଯାଏ; ତପ କରନ୍ତି, ପୁଣି ତପ କରାଯାଏ; ଦିଅନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି; ଯୋଗରେ ଲାଗନ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।

13.45.144

वेदीमध्ये तथा यूपे गोष्ठमध्ये हुताशने ।
दृश्यते दृश्यते चापि बालो वृद्धो युवा तथा ॥ १३.४५.१४४ ॥

ବେଦୀ ମଧ୍ୟରେ, ଯୂପରେ, ଗୋଶାଳା ମଧ୍ୟରେ, ହୋମାଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି; ବାଳକ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବକ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି।

13.45.145

क्रीडते ऋषिकन्याभिर्ऋषिपत्नीभिरेव च ।
ऊर्ध्वकेशो महाशेफो नग्नो विकृतलोचनः ॥ १३.४५.१४५ ॥

ସେ ଋଷିକନ୍ୟା ଓ ଋଷିପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ କେଶ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ, ତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ବିଶାଳ, ସେ ନଗ୍ନ, ତାଙ୍କ ଆଖି ବିକୃତ।

13.45.146

गौरः श्यामस्तथा कृष्णः पाण्डुरो धूमलोहितः ।
विकृताक्षो विशालाक्षो दिग्वासाः सर्ववासकः ॥ १३.४५.१४६ ॥

ଗୌର, ଶ୍ୟାମ, ତଥା କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡୁର, ଧୂମଲୋହିତ; ବିକୃତାକ୍ଷ, ବିଶାଳାକ୍ଷ, ଦିଗ୍ବାସା, ସର୍ବବାସକ।

13.45.147

अरूपस्याद्यरूपस्य अतिरूपाद्यरूपिणः ।
अनाद्यन्तमजस्यान्तं वेत्स्यते कोस्य तत्त्वतः ॥ १३.४५.१४७ ॥

ଅରୂପର, ଆଦିରୂପର, ଅତିରୂପରୁ ଆଦିରୂପୀର, ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ ଅଜର ଅନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କିଏ ଜାଣିବ?

13.45.148

हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञितः ।
ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्यो महेश्वरः ॥ १३.४५.१४८ ॥

ହୃଦୟରେ ପ୍ରାଣ, ମନ, ଜୀବ; ଯୋଗାତ୍ମା, ଯୋଗସଂଜ୍ଞିତ; ଧ୍ୟାନ, ସେ ପରମାତ୍ମା; ଭାବଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହ୍ୟ ମହେଶ୍ବର।

13.45.149

वादको गायनश्चैव सहस्रशतलोचनः ।
एकवक्त्रो द्विवक्त्रश्च त्रिवक्त्रोऽनेकवक्त्रकः ॥ १३.४५.१४९ ॥

ବାଦକ, ଗାୟକ, ସହସ୍ର-ଶତ-ଲୋଚନ; ଏକମୁଖ, ଦ୍ୱିମୁଖ, ତ୍ରିମୁଖ, ଅନେକମୁଖ।

13.45.150

तद्भक्तस्तद्गतो नित्यं तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
भज पुत्र महादेवं ततः प्राप्स्यसि चेप्सितं ॥ १३.४५.१५० ॥

ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ, ତାଙ୍କରେ ଲୀନ, ସର୍ବଦା ତାଙ୍କରେ ନିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ପୁତ୍ର, ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭଜ; ତେବେ ଇଚ୍ଛିତ ପାଇବ।

13.45.151

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
मम भक्तिर्महादेवे नैष्ठिकी समपद्यत ॥ १३.४५.१५१ ॥

ମାତାଙ୍କର ସେ ବଚନ ଶୁଣି, ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ସେହିଦିନୁ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

13.45.152

ततोऽहं तप आस्थाय तोषयामास शंकरम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वामाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ॥ १३.४५.१५२ ॥

ତେଣୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଆଶ୍ରୟ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲି। ଦିବ୍ୟ ହଜାରେ ବର୍ଷ ମୁଁ ବାମ ପାଦ ବୃଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଲି।

13.45.153

एकं वर्षशतं चैव फलाहारस्ततोऽभवम् ।
द्वितीयं शीर्णपर्णाशी तृतीयं चाम्बुभोजनः ॥ १३.४५.१५३ ॥

ଶହେ ବର୍ଷ ମୁଁ ଫଳ ଖାଇ ରହିଲି। ତା'ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶହେ ବର୍ଷ ଝଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଲି; ତୃତୀୟ ଶହେ ବର୍ଷ କେବଳ ଜଳ ପାନ କଲି।

13.45.154

शतानि सप्त चैवाहं वायुभक्षस्तदाऽभवम् ।
एकं वर्षसहस्रं तु दिव्यमाराधितो मया ॥ १३.४५.१५४ ॥

ସାତଶହ ବର୍ଷ ମୁଁ କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହିଲି। ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାରେ ବର୍ଷ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲି।

13.45.155

ततस्तुष्टो महादेवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
एकभक्त इति ज्ञात्वा जिज्ञासां कुरुते तदा ॥ १३.४५.१५५ ॥

ତେବେ ସର୍ବଲୋକେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ମୋତେ ଏକନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଜାଣି ସେତେବେଳେ ସେ ମୋ ପରୀକ୍ଷା ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

13.45.156

शक्ररूपं स कृत्वा तु सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।
सहस्राक्षस्तदा भूत्वा वज्रपाणिर्महायशाः ॥ १३.४५.१५६ ॥

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହେଲେ। ତେବେ ସେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ହାତରେ ବଜ୍ର ଧରି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ହେଲେ।

13.45.157

सुधावदातं रक्ताक्षं स्तब्धकर्णं मदोत्कटम् ।
आवेष्टतकरं घोरं चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ १३.४५.१५७ ॥

ଅମୃତ ପରି ଧଳା, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ, ସ୍ତବ୍ଧ କର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟ, ମଦରେ ଉଗ୍ର, କୁଣ୍ଡଳିତ ଶୁଣ୍ଡବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଚାରିଦାନ୍ତିଆ ମହାଗଜ।

13.45.158

समास्थितः स भगवान्दीप्यमानः स्वतेजसा ।
आजगाम किरीटी तु हारकेयूरभूषितः ॥ १३.४५.१५८ ॥

ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଭଗବାନ ଉପବିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ତା'ପରେ କିରୀଟୀ ଅର୍ଜୁନ ହାର ଓ କେୟୂରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।

13.45.159

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
सेव्यभानोप्सरोभिश्च दिव्यगन्धर्वनादितैः ॥ १३.४५.१५९ ॥

ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧଳା ଛତ୍ର ଧରାଯାଇଥିବା, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଗୀତରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ।

13.45.160

ततो मामाह देवेन्द्रस्तुष्टस्तेऽहं द्विजोत्तम ।
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४५.१६० ॥

ତା'ପରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମୋତେ କହିଲେ, 'ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ବର ମୋଠାରୁ ମାଗ।'

13.45.161

शक्रस्य तु वचः श्रुत्वा नाहं प्रीतमनाऽभवम् ।
अब्रवं च तदा कृष्ण देवराजमिदं वचः ॥ १३.४५.१६१ ॥

ଶକ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୋ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା ନାହିଁ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲି।

13.45.162

नाहं त्वत्तो वरं काङ्क्षे नान्यस्मादपि दैवतात् ।
महादेवादृते सौम्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.१६२ ॥

ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କୌଣସି ବର ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଠାରୁ — ମହାଦେବଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହା ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

13.45.163

सत्यंसत्यं हि नः शक्र वाक्यमेतत्सुनिश्चितम् ।
न यन्मिहेश्वरं मुक्त्वा कथाऽन्या मम रोचते ॥ १३.४५.१६३ ॥

ହେ ଶକ୍ର, ଏହା ଆମର ବାକ୍ୟ — ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ହିଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ: ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କଥା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।

13.45.164

पशुपतिवचनाद्भवामि सद्यः ।
कृमिरथवा तरुरप्यनेकशाखः।
अपशुपतिवरप्रसादजा मे ।
त्रिभुवनराज्यविभूतिरप्यनिष्टा ॥ १३.४५.१६४ ॥

ପଶୁପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହୁଏ — କୀଟ ହେଉ କି ଅନେକ ଶାଖାର ବୃକ୍ଷ। ପଶୁପତିଙ୍କ ବରପ୍ରସାଦରୁ ଜାତ ମୋତେ ତ୍ରିଭୁବନର ରାଜ୍ୟ ଓ ବିଭୂତି ମଧ୍ୟ ଅନିଷ୍ଟ।

13.45.165

जन्मश्वपाकमध्येऽ-
पि मेऽस्तु हरचरणवन्दनरतस्य।
मा वाऽनीश्वरभक्तो ।
भवानि भवनेऽपि शक्रस्य ॥ १३.४५.१६५ ॥

ମୋର ଜନ୍ମ ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉ ତଥାପି ହରଙ୍କ ଚରଣବନ୍ଦନାରେ ରତ ରହୁ। ଅନୀଶ୍ୱରର ଭକ୍ତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭବନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନ ହେଉ।

13.45.166

वाय्वम्बुभुजोऽपि सतो ।
नरस्य दुःखक्षयः कुतस्तस्य।
भवति हि सुरासुरगुरौ ।
यस्य न विश्वेश्वरे भक्तिः ॥ १३.४५.१६६ ॥

ବାୟୁ ଓ ଜଳ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ତପସ୍ୱୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟର ଦୁଃଖକ୍ଷୟ କିପରି ହେବ? ଯାହାର ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ଦେବ-ଅସୁରଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାର ଦୁଃଖକ୍ଷୟ କିପରି ହେବ?

13.45.167

अलमन्याभिस्तेषां ।
कथाभिरप्यन्यधर्मयुक्ताभिः।
येषां न क्षणमपि रुचितो ।
हरचरणस्मरणविच्छेदः ॥ १३.४५.१६७ ॥

ହରଙ୍କ ଚରଣସ୍ମରଣର ଏକ କ୍ଷଣ ବିଚ୍ଛେଦ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ରୁଚେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଅନ୍ୟ କଥା ଯଥେଷ୍ଟ — ଦରକାର ନାହିଁ।

13.45.168

हरचरणनिरतमतिना ।
भवितव्यमनार्जवं युगं प्राप्य।
संसारभयं न भवति ।
हरभक्तिरसायनं पीत्वा ॥ १३.४५.१६८ ॥

ହରଙ୍କ ଚରଣରେ ମନ ରତ ଥିବା ଲୋକ ଯୁଗ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ବକ୍ରତାହୀନ ହେବା ଉଚିତ। ହରଭକ୍ତିର ଅମୃତ ପାନ କଲେ ସଂସାରର ଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

13.45.169

दिवसं दिवसार्धं वा मुहूर्तं वा क्षणं लवम् ।
न ह्यलब्धप्रसादस्य भक्तिर्भवति शङ्करे ॥ १३.४५.१६९ ॥

ଏକ ଦିନ, ଅଧା ଦିନ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଏକ କ୍ଷଣ ବା ଏକ ଲବ — ଯିଏ ପ୍ରସାଦ ପାଇ ନାହିଁ, ତା'ଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।

13.45.170

अपि कीटः पतङ्गो वा भवेयं शङ्कराज्ञया ।
न तु शक्र त्वया दत्तं त्रैलोक्यमपि कामये ॥ १३.४५.१७० ॥

ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ କୀଟ ବା ପତଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ହେ ଶକ୍ର, ତୁମେ ଦେଇଥିବା ତ୍ରିଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।

13.45.171

श्वाऽपि महेश्वरवचना-
द्भवामि स हि नः परः कामः।
त्रिदशगणराज्यमपि खलु ।
नेच्छाम्यमहेश्वराज्ञप्तम् ॥ १३.४५.१७१ ॥

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ମୁଁ କୁକୁର ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ; ତାହା ହିଁ ଆମର ପରମ କାମନା। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା ଦେବଗଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।

13.45.172

न नाकपृष्ठं न च देवराज्यं ।
न ब्रह्मलोकं न च निष्कलत्वम्।
न सर्वकामानखिलान्वृणोमि ।
हरस्य दासत्वमहं वृणोमि ॥ १३.४५.१७२ ॥

ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ନୁହେଁ, ଦେବରାଜ୍ୟ ନୁହେଁ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ନୁହେଁ, ନିଷ୍କଳତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବରଣ କରେ ନାହିଁ। ହରଙ୍କ ଦାସତ୍ୱକୁ ହିଁ ମୁଁ ବରଣ କରେ।

13.45.173

यावच्छशाङ्कधवलामलबद्धमौलि-
र्न प्रीयते पशुपतिर्भगवान्ममेशः।
तावज्जरामरणजन्मशताभिघातै-
र्दुःखानि देहविहितानि समुद्वहामि ॥ १३.४५.१७३ ॥

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଧଳା, ନିର୍ମଳ ଭାବେ ବାନ୍ଧିଥିବା ମୁକୁଟଧାରୀ ପଶୁପତି ଭଗବାନ, ମୋର ଈଶ, ପ୍ରସନ୍ନ ନ ହେବା ଯାଏ, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମର ଶହ ଶହ ଆଘାତରେ ଦେହରେ ବିହିତ ଦୁଃଖ ମୁଁ ବହନ କରେ।

13.45.174

दिवसकरशशाङ्कवह्निदीप्तं ।
त्रिभुवनसारमसारमाद्यमेकम्।
अजरममरमप्रसाद्य रुद्रं ।
जगति पुमानिह को लभेत शान्तिं ॥ १३.४५.१७४ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନିରେ ଦୀପ୍ତ, ତ୍ରିଭୁବନର ସାର, ଅସାର, ଆଦି ଏକ, ଜରାହୀନ, ଅମର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ନ କରି ଏ ଜଗତରେ କୋଉ ମନୁଷ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇବ?

13.45.175

धिक्तेषां धिक्तेषां ।
पुनरपि च धिगस्तु धिक्तेषाम्।
येषां न वसति हृदये ।
कुपथगतिविमोक्षको रुद्रः ॥ १३.४५.१७५ ॥

ସେମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍, ସେମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍; ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍। କୁପଥଗତିରୁ ମୁକ୍ତିଦାତା ରୁଦ୍ର ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍।

13.45.176

यदि नाम जन्म भूयो ।
भवति मदीयैः पुनर्दोषैः।
तस्मिंस्तस्मिञ्जन्मनि ।
भवे भवेन्मेऽक्षया भक्तिः ॥ १३.४५.१७६ ॥

ମୋ ଦୋଷ ଯୋଗୁଁ ଯଦି ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ହୁଏ, ତେବେ ସେଇ ଜନ୍ମରେ, ସେଇ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ମୋ ଭକ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହେଉ।

13.45.177

कः पुनर्भवने हेतुरीशे कारणकारणे ।
येन शर्वादृतेऽन्यस्मात्प्रसादं नाभिकाङ्क्षसि ॥ १३.४५.१७७ ॥

କାରଣର କାରଣ ଈଶରେ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱର ହେତୁ କ'ଣ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶର୍ବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କାହାଠାରୁ ତୁମେ କୃପା ଚାହଁ ନାହଁ?

13.45.178

उपमन्युरुवाच ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः।
नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७८ ॥

ଉପମନ୍ୟୁ କହିଲେ: ସତ୍-ଅସତ୍, ବ୍ୟକ୍ତ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ନିତ୍ୟ, ଏକ ଓ ଅନେକ କହନ୍ତି, ସେଥିରୁ ଆମେ ବର ବାଛୁ।

13.45.179

अनादिमध्यपर्यन्तं ज्ञानैश्वर्यमचिन्तितम् ।
आत्मानं परमं यस्माद्वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७९ ॥

ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ଜ୍ଞାନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ପରମାତ୍ମା ଯେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ବର ବାଛୁ।

13.45.180

ऐश्वर्यं सकलं यस्मादनुत्पादितमव्ययम् ।
अबीजाद्बीजसम्भूतं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८० ॥

ଯାହାଠାରୁ ସକଳ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଯେ ଅନୁତ୍ପାଦିତ ଓ ଅବ୍ୟୟ, ବୀଜ ବିନା ବୀଜରୁ ଜାତ ବସ୍ତୁକୁ ଜନ୍ମାଉଥିବା, ତାଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ବର ବାଛୁ।

13.45.181

तमसः परमं ज्योतिस्तपस्तद्वृत्तिनां परम् ।
यं ज्ञात्वा नानुशोचन्ति वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८१ ॥

ଅନ୍ଧକାରର ପରପାରିର ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ତପ, ସେହି ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପରମ; ଯାହାକୁ ଜାଣି ଲୋକେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ବର ବାଛୁ।

13.45.182

भूतभावनभावज्ञं सर्वभूताभिभावनम् ।
सर्वगं सर्वदं देवं पूजयामि पुरंदर ॥ १३.४५.१८२ ॥

ଜୀବଗଣର ଉତ୍ପତ୍ତିର ଭାବ ଜାଣନ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ବଶ କରନ୍ତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ସର୍ବଦାତା ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରେ, ହେ ପୁରନ୍ଦର।

13.45.183

हेतुवादैर्विनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।
यमुपासन्ति तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८३ ॥

ତର୍କବାଦରୁ ମୁକ୍ତ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗର ପରମ ଫଳଦାତା, ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେହିଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ବର ମାଗୁ।

13.45.184

मघवन्मघवात्मानं यं वदन्ति सुरेश्वरम् ।
सर्वभूतगुरुं देवं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८४ ॥

ହେ ମଘବନ୍, ଯାହାଙ୍କୁ ମଘବା-ଆତ୍ମା, ସୁରେଶ୍ୱର ଓ ସର୍ବଭୂତଗୁରୁ ଦେବ କୁହନ୍ତି, ସେହିଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ବର ମାଗୁ।

13.45.185

यत्पूर्वमसृजद्देवं ब्रह्माणं लोकभावनम् ।
अण्डमाकाशमापूर्य वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८५ ॥

ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଲୋକପାଳକ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରି ଅଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେହିଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ବର ମାଗୁ।

13.45.186

अग्निरापोऽनिलः पृथ्वी खं बुद्धिश्च मनो महान् ।
स्रष्टा चैषां भवेद्योऽन्यो ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८६ ॥

ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ ଓ ମହତ୍ (ତତ୍ତ୍ୱ) — ଏମାନଙ୍କର ସ୍ରଷ୍ଟା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ହୋଇପାରିବ? କୁହ।

13.45.187

मनो मतिरहङ्कारस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च ।
ब्रूहि चैषां भवेच्छक्र कोऽन्योस्ति परमं शिवात् ॥ १३.४५.१८७ ॥

ମନ, ମତି, ଅହଙ୍କାର, ତନ୍ମାତ୍ରା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ — ହେ ଶକ୍ର, ଶିବଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏମାନଙ୍କର ସ୍ରଷ୍ଟା ଆଉ କିଏ? କୁହ।

13.45.188

स्रष्टारं भुवनस्येह वदन्तीह पितामहम् ।
आराध्य स तु देवेशमश्नुते महतीं क्षियम् ॥ १३.४५.१८८ ॥

ଏ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପିତାମହ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ କୁହାଯାଏ। ଦେବେଶଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସେ ମହାନ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

13.45.189

भगवत्युत्तमैश्वर्यं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम् ।
विद्यते वै महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८९ ॥

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଯାହାଙ୍କ ଆଗରେ ଥିବା ଉତ୍ତମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଭଗବାନ ମହାଦେବଙ୍କଠାରେ ହିଁ ଅଛି। କୁହ, ପରମେଶ୍ୱରଠାରୁ ବଡ଼ କିଏ?

13.45.190

दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनात् ।
कोऽन्यः शक्रोति देवेशाद्दितेः सम्पादितुं सुतान् ॥ १३.४५.१९० ॥

ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ହରଣ କରି ଦେବେଶଙ୍କ ବିନା ଆଉ କିଏ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସାଧନ କରିପାରିବ?

13.45.191

दिक्कालसूर्यतेजांसि ग्रहवाय्विन्दुतारकाः ।
विद्धि त्वेते महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१९१ ॥

ଦିଗ, କାଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ, ଗ୍ରହ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା — ଏସବୁ ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ଜାଣ। କୁହ, ପରମେଶ୍ୱରଠାରୁ ବଡ଼ କିଏ?

13.45.192

अथोत्पत्तिविनाशे वा यज्ञस्य त्रिपुरस्य वा ।
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनः ॥ १३.४५.१९२ ॥

ଯଜ୍ଞର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିନାଶରେ, କିମ୍ବା ତ୍ରିପୁରର (ବିନାଶରେ), କିମ୍ବା ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟକୁ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ହରଣ କରିବାରେ କିଏ ସମର୍ଥ?

13.45.193

किं चात्र बहुभिः सूक्तैर्हेतुवादैः पुरंदर ।
सहस्रनयनं दृष्ट्वा त्वामेव सुरसत्तम ॥ १३.४५.१९३ ॥

ଏଠାରେ ବହୁ ସୂକ୍ତ ଓ ତର୍କରେ କ'ଣ ଲାଭ, ହେ ପୁରନ୍ଦର? ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସହସ୍ରନେତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ (ସବୁ ସ୍ପଷ୍ଟ)।

13.45.194

पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्देवैश्च ऋषिभिस्तथा ।
देवदेवप्रसादेन तत्सर्वं कुशिकोत्तम ॥ १३.४५.१९४ ॥

ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି। ହେ କୁଶିକଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ସବୁ ଦେବଦେବଙ୍କ କୃପାରୁ।

13.45.195

अव्यक्तमुक्तकेशाय सर्वगस्येदमात्मकम् ।
चेतनाचेतनाद्येषु शक्र विद्धि महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९५ ॥

ହେ ଶକ୍ର, ଚେତନ-ଅଚେତନ ଆଦି ସବୁରେ ଏହା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ମୁକ୍ତକେଶ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ଏବଂ ତାଙ୍କରି ସ୍ୱରୂପ, ଏହା ଜାଣ।

13.45.196

भुवाद्येषु महान्तेषु लोकालोकान्तरेषु च ।
द्वीपस्थानेषु मेरोश्च विभवेष्वन्तरेषु च। ॥ १३.४५.१९६ ॥

ପୃଥିବୀ ଆଦି ମହାନ ତତ୍ତ୍ୱରେ, ଲୋକ ଓ ଅଲୋକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନରେ, ମେରୁର ଦ୍ୱୀପ-ସ୍ଥାନରେ, ବିଭୂତିରେ ଏବଂ ଅନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ।

13.45.197

भगवन्मघवन्देवं वदन्ते तत्त्वदर्शिनः ।
यदि देवाः सुराः शक्र पश्यन्त्यन्यां भवाकृतिम्। ॥ १३.४५.१९७ ॥

ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ମଘବନ୍, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀମାନେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଏହିପରି କହନ୍ତି। ହେ ଶକ୍ର, ଯଦି ଦେବ ଓ ସୁରମାନେ ଭବଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି—

13.45.198

किं न गच्छन्ति शरणं मर्दिताश्चासुरैः सुराः ।
अभिघातेषु देवानां सयक्षोरगरक्षसाम्। ॥ १३.४५.१९८ ॥

ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିଷ୍ଟ ସୁରମାନେ କାହିଁକି ଶରଣ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ? ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଘାତ ପଡ଼ିଲେ, ଯକ୍ଷ, ଉରଗ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ।

13.45.199

परस्परविनाशीषु स्वस्थानैश्वर्यदो भवः ।
अन्धकस्याथ शुक्रस्य दुन्दुभेर्महिषस्य च।
यक्षेन्द्रबलरक्षःसु निवातकवचेषु च ।
वरदानावघाताय ब्रूहि कोऽन्यो महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९९ ॥

ପରସ୍ପର ବିନାଶରେ ନିଜ ସ୍ଥାନର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଦାତା ଭବ; ଅନ୍ଧକ, ଶୁକ୍ର, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ମହିଷ, ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳ, ରାକ୍ଷସ, ନିବାତକବଚ—ବରଦାନର ଆଘାତ ପାଇଁ—କୁହ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ?

13.45.200

सुरासुरगुरोर्वक्त्रे कस्य रेतः पुरा हुतम् ।
कस्य वाऽन्यस्य रेतस्तद्येन हैमो गिरिः कृतः ॥ १३.४५.२०० ॥

ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରେ ପୂର୍ବରୁ କାହାର ରେତସ୍ ହୁତ ହୋଇଥିଲା? ଅଥବା ଅନ୍ୟ କାହାର ସେହି ରେତସ୍, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ନିର୍ମିତ ହେଲା?

13.45.201

दिग्वासाः कीर्त्यते कोऽन्यो लोके कश्चोर्ध्वरेतसः ।
कस्य चार्धे स्थिता कान्ता अनङ्गः केन निर्जितः ॥ १३.४५.२०१ ॥

ଜଗତରେ ଦିଗମ୍ବର ବୋଲି କାହାର କୀର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ଏବଂ ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ୍ ଆଉ କିଏ? କାହାର ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗରେ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ସ୍ଥିତ, ଏବଂ ଅନଙ୍ଗକୁ (କାମକୁ) କିଏ ଜିଣିଲା?

13.45.202

ब्रूहीन्द्र परमं स्थानं कस्य देवैः प्रशस्यते ।
श्मशाने कस्य क्रीडार्थं नृत्ते वा कोऽभिभाष्यते ॥ १३.४५.२०२ ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କୁହନ୍ତୁ: ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ପରମ ସ୍ଥାନ କାହାର? ଶ୍ମଶାନରେ କ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ କାହାର, ଅଥବା ନୃତ୍ୟରେ କାହାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଏ?

13.45.203

कस्यैश्वर्यं समानं च भूतैः को वाऽपि क्रीडते ।
कस्य तुल्यबला देवगणाश्चैश्वर्यदर्पिताः ॥ १३.४५.२०३ ॥

କାହାର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଭୂତମାନଙ୍କ ସମାନ? ଅଥବା କିଏ ସେମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ? କାହାର ସମାନ ବଳଶାଳୀ ଦେବଗଣ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ-ଦର୍ପିତ?

13.45.204

घुष्यते ह्यचलं स्थानं कस्य त्रैलोक्यपूजितम् ।
वर्षते तपते कोऽन्यो ज्वलते तेजसा च कः ॥ १३.४५.२०४ ॥

ତ୍ରିଲୋକରେ ପୂଜିତ ଅଚଳ ସ୍ଥାନ କାହାର ବୋଲି ଘୋଷଣା ହୁଏ? ବର୍ଷା କିଏ କରେ, ତାପ କିଏ ଦିଏ, ଏବଂ ତେଜରେ ଆଉ କିଏ ଜଳେ?

13.45.205

कस्मादोषधिसम्पत्तिः को वा धारयते वसु ।
प्रकामं क्रीडते को वा त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.४५.२०५ ॥

କାହାଠାରୁ ଔଷଧି-ସମ୍ପତ୍ତି ହୁଏ? ଅଥବା କିଏ ବସୁ ଧାରଣ କରେ? ତ୍ରିଲୋକରେ, ଚରାଚର ସହିତ, କିଏ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ?

13.45.206

ज्ञानसिद्धिक्रियायोगैः सेव्यमानश्च योगिभिः ।
ऋषिगन्धर्वसिद्धैश्च विहितं कारणं परम् ॥ १३.४५.२०६ ॥

ଜ୍ଞାନ, ସିଦ୍ଧି ଓ କ୍ରିୟାର ଯୋଗରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଏବଂ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଧାରିତ ପରମ କାରଣ (ସେ ହିଁ)।

13.45.207

कर्मयज्ञक्रियायोगैः सेव्यमानः सुरासुरैः ।
नित्यं कर्मफलैर्हीनं तमहं कारणं वदे ॥ १३.४५.२०७ ॥

କର୍ମ, ଯଜ୍ଞ ଓ କ୍ରିୟାର ଯୋଗରେ ସୁର ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ସେବିତ, କର୍ମଫଳରହିତ ସେ ଙ୍କୁ ମୁଁ କାରଣ ବୋଲି କହେ।

13.45.208

स्थूलं सूक्ष्ममनौपम्यमग्राह्यं गुणगोचरम् ।
गुणहीनं गुणाध्यक्षं परं माहेश्वरं पदम् ॥ १३.४५.२०८ ॥

ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅନୁପମ, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଗୁଣଗୋଚର, ଗୁଣହୀନ, ଗୁଣାଧ୍ୟକ୍ଷ, ପରମ ମାହେଶ୍ୱର ପଦ।

13.45.209

विश्वेशं कारणगुरुं लोककालोकान्तकारणम् ।
भूताभूतभविष्यच्च जनकं सर्वकारणम्। ॥ १३.४५.२०९ ॥

ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, କାରଣଗୁରୁ, ଲୋକ, କାଳ ଓ ତାହାର ଅନ୍ତର କାରଣ, ଭୂତ, ଅଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଜନକ, ସର୍ବକାରଣ।

13.45.210

अक्षराक्षरमव्यक्तं विद्याविद्ये कृताकृते ।
धर्माधर्मौ यतः शक्र तमहं कारणं ब्रुवे ॥ १३.४५.२१० ॥

ଅକ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା, କୃତ ଓ ଅକୃତ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ — ଯାହାଠାରୁ, ହେ ଶକ୍ର, ତାହାଙ୍କୁ ମୁଁ କାରଣ କହେ।

13.45.211

प्रत्यक्षमिह देवेन्द्र पश्य लिङ्गं भगाङ्कितम् ।
देवदेवेन रुद्रेण सृष्टिसंहारहेतुना ॥ १३.४५.२११ ॥

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖ — ଭଗଚିହ୍ନିତ ଲିଙ୍ଗ, ଦେବଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରର ହେତୁ।

13.45.212

मात्रा पूर्वं ममाख्यातं कारणं लोकलक्षणम् ।
नास्ति चेशात्परं शक्र तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.२१२ ॥

ପୂର୍ବରୁ ମାତା ମୋତେ ଲୋକଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ କାରଣ କହିଥିଲେ। ହେ ଶକ୍ର, ଈଶଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ତାଙ୍କରି ଶରଣ ନିଅ।

प्रत्यक्षं ननु ते सुरेश विदितं संयोगलिङ्गोद्भवं ।
त्रैलोक्यं सविकारनिर्गुणगणं ब्रह्मादिरेतोद्भवम्।
यद्ब्रह्मेन्द्रहुताशविष्णुसहिता देवाश्च दैत्येश्वरा ।
नान्यत्कामसहस्रकल्पितधियः शंसन्ति ईशात्परं ॥ १३.४५.२१३ ॥

ହେ ସୁରେଶ, ଲିଙ୍ଗ-ସଂଯୋଗରୁ ଜାତ, ବିକାର ଓ ଗୁଣସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ତୁମ ପାଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାତ; ତାହା ବ୍ରହ୍ମାଦିଙ୍କ ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଦେବତା ଓ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱରମାନେ, ହଜାରେ କାମନାରେ ଗଢ଼ା ବୁଦ୍ଧିଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ, ଈଶଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ୟ କିଛି କହନ୍ତି ନାହିଁ।

13.45.214

तं देवं सचराचरस्य जगतो व्याख्यातवेद्योत्तमं ।
कामार्थी वरयामि संयतमना मोक्षाय सद्यः शिवम्
हेतुभिर्वा किमन्यैस्तैरीशः कारणकारणम् ।
न शुश्रुम यदन्यस्य लिङ्गमभ्यर्चितं सुरैः ॥ १३.४५.२१४ ॥

ଚର-ଅଚର ଜଗତର ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞେୟ ରୂପେ କହାଯାଇଥିବା ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ, ସଂଯମିତ ମନରେ, କାମନା ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଶିବରୂପେ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ବରଣ କରେ। ଅନ୍ୟ ହେତୁରେ କଣ ଲାଭ? ଈଶ କାରଣର କାରଣ। ଅନ୍ୟ କାହାର ଲିଙ୍ଗ ଦେବତାମାନେ ଏପରି ପୂଜିଥିବା ଆମେ ଶୁଣି ନାହୁଁ।

13.45.215

कस्यान्यस्य सुरैः सर्वैर्लिङ्गं मुक्त्वा महेश्वरम् ।
अर्च्यतेऽर्चितपूर्वं वा ब्रूहि यद्यस्ति ते श्रुतिः ॥ १३.४५.२१५ ॥

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କାହାର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜିତ ହୁଏ କି, ବା ପୂର୍ବରୁ ପୂଜିତ ହୋଇଥିଲା କି? ତୁମେ ଶୁଣିଥିଲେ କୁହ।

13.45.216

यस्य ब्रह्म च विष्णुश्च त्वं चापि सहदैवतैः ।
अर्चयध्वं सदा लिङ्गं तस्माच्छ्रेष्ठतमो हि सः ॥ १३.४५.२१६ ॥

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଯାହାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ସଦା ପୂଜା କର, ତେଣୁ ସେ ହିଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

13.45.217

न पद्माङ्गा न चक्राङ्का न वज्राङ्का यतः प्रजाः ।
लिङ्गाङ्का च भगाङ्का च तस्मान्माहेश्वरी प्रजा ॥ १३.४५.२१७ ॥

ପଦ୍ମ, ଚକ୍ର କିମ୍ବା ବଜ୍ର ଚିହ୍ନିତ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଭଗ ଚିହ୍ନିତ; ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରଜା ମାହେଶ୍ୱରୀ।

13.45.218

देव्याःकरणरूपभावजनिताःसर्वाभगाङ्काः स्त्रियो ।
लिङ्गेनापि हरस्य सर्वपुरुषाः प्रत्यक्षचिह्नीकृताः।
योऽन्यत्कारणमीश्वरात्प्रवदते देव्या च यन्नाङ्कितं ।
त्रैलोक्ये सचराचरे स तु पुमान्बाह्यो भवेद्दुर्मतिः ॥ १३.४५.२१८ ॥

ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଓ ଅଙ୍ଗରୁ ଜାତ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ଭଗ-ଚିହ୍ନିତ; ହରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଚିହ୍ନିତ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାରଣ କହିବାଜଣେ, ଏବଂ ଦେବୀ ଅଙ୍କିତ ନ କରିଥିବା ଜିନିଷ ତ୍ରିଲୋକରେ କହିବାଜଣେ, ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ହେବ।

13.45.219

पुल्लिङ्गं सर्वमीशानं स्त्रीलिङ्गं विद्धि चाप्यमाम् ।
द्वाभ्यां तनुभ्यां व्याप्तं हि चराचरमिदं जगत् ॥ १३.४५.२१९ ॥

ପୁଲ୍ଲିଙ୍ଗ ସବୁ ଈଶାନ; ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗକୁ ଅମା ବୋଲି ଜାଣ। ଏହି ଦୁଇ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି।

13.45.220

तस्माद्वरमहं काङ्क्षे निधनं वाऽपि कौशिक ।
गच्छ वा तिष्ठ वा शक्र यथेष्टं बलसूदन ॥ १३.४५.२२० ॥

ତେଣୁ, ହେ କୌଶିକ, ମୁଁ ବର ଇଚ୍ଛା କରେ, କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ। ହେ ଶକ୍ର, ହେ ବଳସୂଦନ, ତୁମେ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କର ଯାଅ କିମ୍ବା ରୁହ।

13.45.221

काममेष वरो मेस्तु शापो वाऽथ महेश्वरात् ।
न चान्यां देवतां काङ्क्षे सर्वकामफलामपि ॥ १३.४५.२२१ ॥

ଏହି ବର ମୋତେ ମିଳୁ, କିମ୍ବା ମହେଶ୍ବରଙ୍କଠାରୁ ଶାପ ହିଁ ମିଳୁ। ସର୍ବକାମଫଳଦାୟୀ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ କାମନା କରେ ନାହିଁ।

13.45.222

एवमुक्त्वा तु देवेन्द्रं दुःखादाकुलितेन्द्रियः ।
न प्रसीदति मे देवः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ १३.४५.२२२ ॥

ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିବା ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି: 'ଦେବତା ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନାହାଁନ୍ତି, ଏ କଣ?'

13.45.223

अथापश्यं क्षणेनैव तमेवैरावतं पुनः ।
हंसकुन्देन्दुसदृशं मृणालरजतप्रभम् ॥ १३.४५.२२३ ॥

ତା'ପରେ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସେହି ଐରାବତକୁ ପୁନର୍ବାର ଦେଖିଲି; ସେ ହଂସ, କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଦୃଶ, ମୃଣାଳ ଓ ରୌପ୍ୟ ପରି ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

13.45.224

वृषरूपधरं साक्षात्क्षीरोदमिव सागरम् ।
कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥ १३.४५.२२४ ॥

ସେ ସାକ୍ଷାତ ବୃଷଭ ରୂପ ଧାରଣ କରି କ୍ଷୀରସାଗର ପରି ଥିଲା; କଳା ଲାଞ୍ଜ, ବିଶାଳ ଶରୀର ଓ ମହୁ ପରି ପିଙ୍ଗଳ ଆଖି ଥିଲା।

13.45.225

वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।
सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥ १३.४५.२२५ ॥

ତାର ଶୃଙ୍ଗ ବଜ୍ରସାରରେ ଗଠିତ, ତପ୍ତ ସୁନାର ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଓ ଅଗ୍ରଭାଗ କୋମଳ ରକ୍ତିମ; ଯେପରି ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଳୁଥିଲା।

13.45.226

जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलङ्कृतम् ।
सुवक्त्रखुरनासं च सुकर्णं सुकटीतटम्।
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ॥ १३.४५.२२६ ॥

ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁନାର ମାଳାରେ ସବୁଦିଗରୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା; ସୁନ୍ଦର ମୁଖ, ଖୁର, ନାସିକା, କାନ, କଟିଭାଗ, ପାର୍ଶ୍ୱ, ବିଶାଳ କାନ୍ଧ ଥିବା, ସୁରୂପ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର ଥିଲା।

13.45.227

ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य धिष्ठितम् ।
तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरोपमम् ॥ १३.४५.२२७ ॥

ତାଙ୍କର କୁଞ୍ଜ କାନ୍ଧକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ରହି ଦୀପ୍ତ ହେଉଛି; ହିମଗିରି ଶିଖର ପରି, ଶୁଭ୍ର ମେଘଶିଖର ପରି।

13.45.228

तभास्थितश्च भगवान्देवदेवः सहोमया ।
अशोभत महादेवः पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १३.४५.२२८ ॥

ସେଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଭଗବାନ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ ଉମାଙ୍କ ସହ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।

13.45.229

किरीटं च जटाभारः सर्पाद्याभरणानि च ।
वज्रादिशूलमातङ्गगम्भीरस्मितमागतम् ॥ १३.४५.२२९ ॥

କିରୀଟ, ଜଟାଭାର, ସର୍ପାଦି ଅଳଙ୍କାର, ବଜ୍ରାଦି ଅସ୍ତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଏବଂ ହାତୀ ପରି ଗମ୍ଭୀର ହସ ସହିତ ସେ ଆସିଲେ।

13.45.230

तस्य तेजोभवो वह्निः समेघः स्तनयित्नुमान् ।
सहस्रमिव सूर्याणां सर्वमापूर्य धिष्ठितः ॥ १३.४५.२३० ॥

ତାଙ୍କ ତେଜରୁ ଜାତ ଅଗ୍ନି ମେଘ ସହିତ ଗର୍ଜନ କରି, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସବୁକିଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ରହିଥିଲା।

13.45.231

ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानां दिधक्षुरिव चोद्यतः ॥ १३.४५.२३१ ॥

ସେହି ଈଶ୍ୱର ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଯୁଗାନ୍ତରେ ସର୍ବଭୂତ ଦହନ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ସଂବର୍ତକ ଅଗ୍ନି ପରି ଥିଲେ।

13.45.232

तेजसा तु तदा व्याप्तं दुर्निरीक्ष्यं समन्ततः ।
पुनरुद्विग्नहृदय किमेतदिति चिन्तयम् ॥ १३.४५.२३२ ॥

ସେତେବେଳେ ତେଜରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଦେଖିବା କଷ୍ଟକର ଥିଲା; ପୁଣି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟରେ 'ଏ କ'ଣ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲି।

13.45.233

मुहूर्तमिव तत्तेजो व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रशान्तं च क्षणेनैव देवदेवस्य मायया ॥ १३.४५.२३३ ॥

ସେହି ତେଜ ଯେପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦଶ ଦିଗ ବ୍ୟାପ୍ତ କଲା; ଦେବଦେବଙ୍କ ମାୟାରେ କ୍ଷଣକରେ ଶାନ୍ତ ହେଲା।

13.45.234

अथापश्यं स्थितं स्थाणुं भगवन्तं महेश्वरम् ।
सौरभेयगतं सौम्यं विधूममिव पावकम् ॥ १३.४५.२३४ ॥

ତା'ପରେ ମୁଁ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ବର ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲି; ସେ ବୃଷଭ ଉପରେ ଥିଲେ, ଧୂଆଁହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ସୌମ୍ୟ ଥିଲେ।

13.45.235

प्रशान्तमनसं देवं त्रिनेत्रमपराजितम् ।
सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२३५ ॥

ପ୍ରଶାନ୍ତମନା, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଅପରାଜିତ ଦେବ; ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ପରମେଶ୍ବର।

13.45.236

नीलकण्ठं महात्मनमसक्तं तेजसां निधिम् ।
अष्टादशभुजं स्थाणुं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १३.४५.२३६ ॥

ନୀଳକଣ୍ଠ, ମହାତ୍ମା, ଅସକ୍ତ, ତେଜର ନିଧି, ଅଠର ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ବିଭୂଷିତ ସ୍ଥାଣୁ।

13.45.237

शुक्लाम्बरधरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ।
शुक्लध्वजमनाधृष्यं शुक्लयज्ञोपवीतिनम् ॥ १३.४५.२३७ ॥

ଧଳା ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେବ; ଧଳା ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନଯୁକ୍ତ; ଧଳା ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ଅଜେୟ, ଧଳା ଯଜ୍ଞୋପବୀତଧାରୀ।

13.45.238

गायद्भिर्नृत्यमानैश्च वादयद्भिश्च सर्वशः ।
वृतं पार्श्वचरैर्दिव्यैरात्मतुल्यपराक्रमैः ॥ १३.४५.२३८ ॥

ଗାୟନ କରୁଥିବା, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ନିଜ ପରି ପରାକ୍ରମୀ ଦିବ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱଚରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ।

13.45.239

बालेन्दुमुकुटं पाण्डुं शरच्चन्द्रमिवोदितम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतं त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ १३.४५.२३९ ॥

ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ଯାହାର ମୁକୁଟ, ଶରତର ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା, ତିନି ନୟନରେ ଆଲୋକିତ, ଯେପରି ତିନି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ।

13.45.240

सर्वविद्याधिपं देवं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।
नयनाह्लादसौम्योऽहमपश्यं परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२४० ॥

ସର୍ବ ବିଦ୍ୟାଧିପତି, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ ଦେବଙ୍କୁ, ନୟନର ଆନନ୍ଦଦାୟୀ ସୌମ୍ୟ ରୂପରେ ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

13.45.241

अशोभतास्य देवस्य माला गात्रे सितप्रभे ।
जातरूपमयैः पद्मैर्ग्रथिता रत्नभूषिता ॥ १३.४५.२४१ ॥

ସେହି ଦେବଙ୍କ ଧଳା ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ ଦେହରେ ସୁନା ପଦ୍ମରେ ଗୁନ୍ଥା, ରତ୍ନଭୂଷିତ ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

13.45.242

मूर्तिमन्ति तथाऽस्त्राणि सर्वतेजोमयानि च ।
मया दृष्टानि गोविन्द भवस्यामिततेजसः ॥ १३.४५.२४२ ॥

ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଭବଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ଓ ସର୍ବତେଜୋମୟ ଅସ୍ତ୍ରସମୂହ ମୁଁ ଦେଖିଲି।

13.45.243

इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस्तस्य महात्मनः ।
पिनाकमिति विख्यातं स च वै पन्नगो महान् ॥ १३.४५.२४३ ॥

ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଧନୁ, ହଜାର ଇନ୍ଦ୍ରବଜ୍ରର ଆଭାବିଶିଷ୍ଟ, 'ପିନାକ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲା; ସେହି ମହାସର୍ପ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲା।

13.45.244

सप्तशीर्षो महाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो विषोल्वणः ।
ज्यावेष्टितमहाग्रीवः स्थितः पुरुषविग्रहः ॥ १३.४५.२४४ ॥

ସାତ ମୁଣ୍ଡିଆ, ମହାକାୟ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଢ଼ିଆ, ବିଷରେ ଭୟଙ୍କର, ଧନୁ ଗୁଣରେ ବେଷ୍ଟିତ ମହାଗ୍ରୀବାଧାରୀ ସେ ପୁରୁଷରୂପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା।

13.45.245

शरश्च सूर्यसङ्काशो दृष्टः पाशुपताह्वयः ।
सहस्रभुजजिह्वास्यो भीषणो नागविग्रह ॥ १३.४५.२४५ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ସେହି ବାଣ ପାଶୁପତ ନାମରେ ଦେଖାଗଲା; ହଜାର ବାହୁ, ଜିଭ ଓ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରୂପ।

13.45.246

शङ्खशूलासिभिश्चैव पट्टसै रूपवान्स्थितः ।
येन च त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद् भस्मीकृतं पुरा ॥ १३.४५.२४६ ॥

ଶଙ୍ଖ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଖଡ୍ଗ ଓ ପଟ୍ଟସ ସହିତ ରୂପଧାରୀ ହୋଇ ସେ ଠିଆ ହେଲା; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ତ୍ରିପୁର ମୁହୂର୍ତ୍ତକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଭସ୍ମ ହୋଇଥିଲା।

13.45.247

अद्वितीयमनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम् ।
सस्फुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४७ ॥

ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା; ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ସହିତ ମହାକାୟ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଉଦ୍‌ଗୀରଣ କରୁଛି।

13.45.248

एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसोदरम् ।
सहस्रभुजजिह्वाक्षमुद्गिरन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४८ ॥

ଏକ ପାଦ, ବଡ଼ ଦାଢ଼ବିଶିଷ୍ଟ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ପେଟବିଶିଷ୍ଟ, ହଜାର ବାହୁ, ଜିଭ ଓ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଉଦ୍‌ଗୀରଣ କରୁଛି।

13.45.249

ब्राह्मान्नारायणाच्चैन्द्रादाग्नेयादपि वारुणात् ।
यद्विशिष्टं महाबाहो सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ १३.४५.२४९ ॥

ହେ ମହାବାହୁ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର, ଐନ୍ଦ୍ର, ଆଗ୍ନେୟ ଓ ବାରୁଣ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ବିନାଶକ।

13.45.250

येन तत्त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद्भस्मीकृतं पुरा ।
शरेणैकेन गोविन्द महादेवेन लीलया ॥ १३.४५.२५० ॥

ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ମହାଦେବ ଲୀଳାରେ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ତ୍ରିପୁରକୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତକରେ ଦଗ୍ଧ କରି ଭସ୍ମ କରିଥିଲେ।

13.45.251

निर्दहेत च यत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
महेश्वरभुजोत्सृष्टं निमेषार्धान्न संशयः ॥ १३.४५.२५१ ॥

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବାହୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ତାହା ଚରାଚର ସହିତ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଅର୍ଦ୍ଧ ନିମେଷରେ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

13.45.252

नावध्यो यस्य लोकेऽस्मिन्ब्रह्मविष्णुसुरेष्वपि ।
तदहं दृष्टवांस्तत्र आश्चर्यमिदमुत्तमम् ॥ १३.४५.२५२ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯାହାର ବଧ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ — ତାହା ମୁଁ ସେଠାରେ ଦେଖିଲି; ଏହା ଅତି ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

13.45.253

गुह्यमस्त्रवरं नान्यत्तत्तुल्यमधिकं हि वा ।
यत्तच्छूलमिति ख्यातं सर्वलोकेषु शूलिनः ॥ १३.४५.२५३ ॥

ଏହା ଗୁପ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର; ଏହାର ସମାନ ବା ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ — ସର୍ବଲୋକରେ ଶୂଳୀଙ୍କ ଶୂଳ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ଯାହା।

13.45.254

दारयेद्द्यां मही कृत्स्नां शोषयेद्वा महोदधिम् ।
संहरेद्वा जगत्कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना ॥ १३.४५.२५४ ॥

ଶୂଳପାଣିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ତାହା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ବିଦାରଣ କରିପାରେ, ମହାସାଗରକୁ ଶୁଖାଇପାରେ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସଂହାର କରିପାରେ।

13.45.255

यौवनाश्वो हतो येन मान्धाता सबलः पुरा ।
चक्रवर्ती महातेजास्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १३.४५.२५५ ॥

ପୂର୍ବକାଳରେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୌବନାଶ୍ୱ ମାନ୍ଧାତା ସୈନ୍ୟ ସହିତ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ — ଚକ୍ରବର୍ତୀ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟୀ ରାଜା।

13.45.256

महाबलो महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
करस्थेनैव गोविन्द लवणस्येह रक्षसः ॥ १३.४५.२५६ ॥

ମହାବଳୀ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ — ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସ ଲବଣଙ୍କୁ (ସେ) ହାତରେ ଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ (ବଧ କଲା)।

13.45.257

तच्छूलमतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं रोमहर्षणम् ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा तर्जमानमिव स्थितम् ॥ १३.४५.२५७ ॥

ସେହି ଶୂଳ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଯୁକ୍ତ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ଥିଲା; ତିନି ଶିଖାଯୁକ୍ତ, ଭ୍ରୁକୁଟି କରି ଧମକ ଦେଉଥିବା ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିଲା।

13.45.258

विधूमं सार्चिषं कृष्णं कालसूर्यमिवोदितम् ।
सर्पहस्तमनिर्देश्यं पाशहस्तामिवान्तकम् ॥ १३.४५.२५८ ॥

ସେ ଧୂଆବିହୀନ, ଶିଖାସହିତ, କଳା ଥିଲା, ଉଦିତ କାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି; ହାତରେ ସର୍ପ ଧରିଥିବା, ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ପାଶ ହାତରେ ଥିବା ଅନ୍ତକ (ଯମ) ପରି ଥିଲା।

13.45.259

दृष्टवानस्मि गोविन्द तदस्त्रं रुद्रसन्निधौ ।
परशुस्तीक्ष्णधारश्च दत्तो रामस्य यः पुराः ॥ १३.४५.२५९ ॥

ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦେଖିଛି; ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାରବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ପରଶୁ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

13.45.260

महादेवेन तुष्टेन दत्तं भृगुसुताय च ।
कार्तवीर्यो हतो येन चक्रवर्ती महामृधे ॥ १३.४५.२६० ॥

ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ରବର୍ତୀ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ।

13.45.261

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता ।
जामदग्न्येन गोविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ १३.४५.२६१ ॥

ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଏକବିଂଶ ଥର ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟହୀନ କରିଥିବା ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ ଅନାୟାସ ଥିଲା।

13.45.262

दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्रधिष्ठितः ।
अभवच्छूलिनोऽभ्याशे दीप्तवह्निशतोपमः। ॥ १३.४५.२६२ ॥

ଜ୍ବଳନ୍ତ ଧାରବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ସର୍ପର ଗଳାଗ୍ରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଶୂଳଧାରୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ସମୀପରେ ଶହ ଜ୍ବଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ହୋଇଗଲା।

13.45.263

असङ्ख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः ।
प्राधान्यतो मयैतानि कीर्तितानि तवानघ ॥ १३.४५.२६३ ॥

ସେହି ଧୀମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅସଂଖ୍ୟ; ହେ ଅନଘ, ପ୍ରଧାନତଃ ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

13.45.264

सव्यदेशे तु देवस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दिव्यं विमानमास्थाय हंसयुक्तं मनोजवम् ॥ १३.४५.२६४ ॥

ଦେବଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ହଂସଯୁକ୍ତ ମନୋବେଗୀ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି।

13.45.265

वामपार्श्वगतश्चापि तथा नारायणः स्थितः ।
वैनतेयं समारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १३.४५.२६५ ॥

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼)ରେ ଆରୂଢ, ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ଧାରଣ କରି।

13.45.266

स्कन्दो मयूरमास्थाय स्थितो देव्याः समीपतः ।
शक्तिघण्टे समादाय द्वितीय इव पावकः ॥ १३.४५.२६६ ॥

ସ୍କନ୍ଦ ମୟୂରରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ସମୀପରେ ଅଛନ୍ତି; ଶକ୍ତି ଓ ଘଣ୍ଟା ଧରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନିପରି।

13.45.267

पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।
शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ १३.४५.२६७ ॥

ଏବଂ ଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖେ; ତ୍ରିଶୂଳରେ ଭର ଦେଇ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପରି।

13.45.268

स्वायंभुवाद्या मनवो भृग्वाद्या ऋषयस्तथा ।
शक्राद्या देवताश्चैव सर्व एव समभ्ययुः ॥ १३.४५.२६८ ॥

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ପ୍ରମୁଖ ମନୁଗଣ, ଭୃଗୁ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିଗଣ, ଏବଂ ଶକ୍ର ପ୍ରମୁଖ ଦେବତାଗଣ — ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

13.45.269

सर्वभूतगणाश्चैव मातरो विविधाः स्थिताः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः ॥ १३.४५.२६९ ॥

ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣ ଓ ବିବିଧ ମାତୃକାମାନେ ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାରିପାଖରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।

13.45.270

अस्तुवन्विविधैः सतोत्रैर्महादेवं सुरास्तदा ।
जगन्मूर्ति महालिङ्गं तन्मध्ये स्फूतरूपिणम् ॥ १३.४५.२७० ॥

ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ବିବିଧ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ — ଜଗତର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ରୂପରେ ଥିବା ମହାଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ।

13.45.271

ब्रह्मा भवं तदाऽस्तौवीद्रथन्तरमुदीरयन् ।
ज्येष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस्तदा ॥ १३.४५.२७१ ॥

ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ରଥନ୍ତର ସାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ନାରାୟଣ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ଗାନ କଲେ।

13.45.272

गृणन्ब्रह्म परं शक्रः शतरुद्रियमुत्तमम् ।
ब्रह्मा नारायणश्चैव देवराजश्च कौशिकः।
अशोभन्त महात्मानस्त्रयस्त्रय इवाग्नयः ॥ १३.४५.२७२ ॥

ଶକ୍ର ଉତ୍ତମ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଦ୍ୱାରା ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ନାରାୟଣ ଓ ଦେବରାଜ କୌଶିକ — ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ତିନି ଅଗ୍ନି ପରି ଶୋଭିଲେ।

13.45.273

तेषां मध्यगतो देवो रराज भगवाञ्छिवः ।
शरदभ्रविनिर्मुक्तः परिधिस्थ इवांशुमान् ॥ १३.४५.२७३ ॥

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭଗବାନ ଶିବଦେବ ଶରତ୍ ମେଘରୁ ମୁକ୍ତ, ପରିଧିରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଝଲସୁଥିଲେ।

13.45.274

अयुतानि च चन्द्रार्कानपश्यं दिवि केशव ।
ततोऽहमस्तुवं देवं स्तवेनानेन सुव्रत ॥ १३.४५.२७४ ॥

ହେ କେଶବ! ଆକାଶରେ ଅଯୁତ ଅଯୁତ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖିଲି। ତା'ପରେ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମୁଁ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି।

13.45.275

उपमन्युरुवाच ।
नमो देवाधिदेवाय महादेवाय ते नमः।
शक्ररूपाय शक्राय शक्रवेषधराय च ॥ १३.४५.२७५ ॥

ଦେବାଧିଦେବ, ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶକ୍ରରୂପ, ଶକ୍ର, ଶକ୍ରବେଷଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.276

नमस्ते वज्रहस्ताय पिङ्गलायारुणाय च ।
पिनाकपाणये नित्यं शङ्खशूलधराय च॥। ॥ १३.४५.२७६ ॥

ବଜ୍ରହସ୍ତ, ପିଙ୍ଗଳ ଓ ଅରୁଣ ବର୍ଣ୍ଣ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ବଦା ପିନାକଧାରୀ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଶୂଳଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.277

नमस्ते कृष्णवासाय कृष्णकुञ्चितमूर्धज ।
कृष्णाजिनोत्तरीयाय कृष्णाष्टमिरताय च ॥ १३.४५.२७७ ॥

କଳା ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, କଳା କୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କୃଷ୍ଣାଜିନ ଉତ୍ତରୀୟଧାରୀ, କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ରତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.278

शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बरधराय च ।
शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्मरताय च ॥ १३.४५.२७८ ॥

ଶୁକ୍ଳ ବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁକ୍ଳ, ଶୁକ୍ଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶୁକ୍ଳ ଭସ୍ମ ଲିପ୍ତ, ଶୁଭ କର୍ମରେ ରତ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.279

नमोस्तु रक्तवर्णाय रक्ताम्बरधराय च ।
रक्तध्वजपताकाय रक्तस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२७९ ॥

ରକ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ। ରକ୍ତ ଧ୍ୱଜ ପତାକାଧାରୀ, ରକ୍ତ ମାଳା ଓ ଲେପନ ଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ।

13.45.280

नमोस्तु पीतवर्णाय पीताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२८० ॥

ପୀତ ବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ।

13.45.281

नमोस्तूच्छ्रितच्छत्राय किरीटवरधारिणे ।
अर्धहारार्दकेयूर अर्धकुण्डलकर्णिने ॥ १३.४५.२८१ ॥

ଉଚ୍ଚ ଛତ୍ରଧାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକୁଟଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଧା ହାର ଓ ଅଧା କେୟୂର ପିନ୍ଧି, ଗୋଟିଏ କାନରେ ଅଧା କୁଣ୍ଡଳ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.282

नमः पवनवेगाय नमो देवाय वै नमः ।
सुरेन्द्राय मुनीन्द्राय महेन्द्राय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८२ ॥

ପବନ ପରି ବେଗଶାଳୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସୁରେନ୍ଦ୍ର, ମୁନୀନ୍ଦ୍ର, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.283

नमः पद्मार्धमालाय उत्पलैर्मिश्रिताय च ।
अर्धचन्दनलिप्ताय अर्धस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२८३ ॥

ଅଧା ପଦ୍ମମାଳା ଥିବା, ନୀଳପଦ୍ମ ସହ ମିଶ୍ରିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଧା ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ, ଅଧା ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନ ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.284

नम आदित्यवक्त्राय आदित्यनयनाय च ।
नम आदित्यवर्णाय आदित्यप्रतिमाय च ॥ १३.४५.२८४ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟନୟନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.285

नमः सोमाय सौम्याय सौम्यवक्त्रधराय च ।
सौम्यरूपाय मुख्याय सौम्यदंष्ट्राविभूषिणे ॥ १३.४५.२८५ ॥

ସୋମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସୌମ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସୌମ୍ୟମୁଖଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସୌମ୍ୟରୂପ, ମୁଖ୍ୟ, ସୌମ୍ୟଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ବିଭୂଷିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.286

नमः श्यामाय गौराय अर्धपीतार्धपाण्डवे ।
नारीनरशरीराय स्त्रीपुंसाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८६ ॥

ଶ୍ୟାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଗୌରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଧା ପୀତ ଅଧା ପାଣ୍ଡୁ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ନାରୀ-ନର ଶରୀରଧାରୀ, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ରୂପଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.287

नमो वृषभवाहाय गजेन्द्रगमनाय च ।
दुर्गमाय नमस्तुभ्यमगम्यागमनाय च ॥ १३.४५.२८७ ॥

ବୃଷଭବାହନ ଓ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗମନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୁର୍ଗମ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯେ ଅଗମ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି।

13.45.288

नमोस्तु गणनीताय गणवृन्दरताय च ।
गुणानुयातमार्गाय गणनित्यव्रताय च ॥ १३.४५.२८८ ॥

ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୀତ ଓ ଗଣବୃନ୍ଦରେ ରମଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗୁଣମାନେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ପଥ ଏବଂ ଗଣଙ୍କ ନିତ୍ୟବ୍ରତ ଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.289

नमः श्वेताभ्रवर्णाय संध्यारागप्रभाच य ।
अनुद्दिष्टामभिधानाय स्वरूपाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८९ ॥

ଶ୍ୱେତ ମେଘବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସନ୍ଧ୍ୟାରାଗପ୍ରଭାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନାମଧାରୀ ଓ ସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.290

नमो रक्ताग्रवासाय रक्तसूत्रधराय च ।
रक्तमालाविचित्राय रक्ताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२९० ॥

ରକ୍ତ ଅଗ୍ରବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ରକ୍ତସୂତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରକ୍ତମାଳାରେ ବିଚିତ୍ର ଓ ରକ୍ତାମ୍ବରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.291

मणिभूषितमूर्धाय नमश्चन्द्रार्धभूषिणे ।
विचित्रमणिमूर्धाय कुसुमाष्टधराय च ॥ १३.४५.२९१ ॥

ମଣିଭୂଷିତ ମସ୍ତକ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବିଚିତ୍ର ମଣିଯୁକ୍ତ ମସ୍ତକ ଓ ଅଷ୍ଟପୁଷ୍ପଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.292

नमोऽग्निमुखनेत्राय सहस्रशशिलोचने ।
अग्निरूपाय कान्ताय नमोस्तु गहनाय च ॥ १३.४५.२९२ ॥

ଅଗ୍ନିମୁଖ ଓ ଅଗ୍ନିନେତ୍ର, ସହସ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ନୟନଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଗ୍ନିରୂପ, କାନ୍ତ ଓ ଗହନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.293

खचराय नमस्तुभ्यं गोचराभिरताय च ।
भूचराय भुवनाय अनन्ताय शिवाय च ॥ १३.४५.२९३ ॥

ଆକାଶଚାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଭୂଚାରୀ, ଭୁବନ, ଅନନ୍ତ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.294

नमो दिग्वाससे नित्यमधिवाससुवाससे ।
नमो जगन्निवासाय प्रतिपत्तिसुखाय च ॥ १३.४५.२९४ ॥

ଦିଗକୁ ହିଁ ବସ୍ତ୍ର କରି ପରିଧାନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର; ନିବାସକୁ ହିଁ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର କରିଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତର ନିବାସକୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତିର ସୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.295

नित्यमुद्बद्धमुकुटे महाकेयूरधारिणे ।
सर्पकण्ठोपहाराय विचित्राभरणाय च ॥ १३.४५.२९५ ॥

ସର୍ବଦା ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ବନ୍ଧା ମୁକୁଟଧାରୀଙ୍କୁ, ମହାବାହୁବଳୟଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ପକଣ୍ଠକୁ ଉପହାର କରିଥିବାଙ୍କୁ, ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଅଳଙ୍କାରଧାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.296

नमस्त्रिनेत्रनेत्राय सहस्रशतलोचने ।
स्त्रीपुंसाय नपुंसाय नमः साङ्ख्याय योगिने ॥ १३.४५.२९६ ॥

ତ୍ରିନେତ୍ରଙ୍କ ନେତ୍ର ହୋଇଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହଜାର ଓ ଶହେ ନେତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସ୍ତ୍ରୀପୁରୁଷରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ନପୁଂସକରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.297

शंयोरभिस्रवन्ताय अथर्वाय नमोनमः ।
नमः सर्वार्तिनाशाय नमः शोकहराय च ॥ १३.४५.२९७ ॥

ଶଂ ଓ ଯୋଗ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ଅଥର୍ବାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ା ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ଶୋକହରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.298

नमो मेघनिनादाय बहुमायाधराय च ।
बीजक्षेत्राभिपालाय स्रष्टाराय नमोनमः ॥ १३.४५.२९८ ॥

ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବହୁ ମାୟା ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ବୀଜ ଓ କ୍ଷେତ୍ରର ପାଳକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର।

13.45.299

नमः सुरासुरेशाय विश्वेशाय नमोनमः ।
मनः पवनवेगाय नमः पवनरूपिणे ॥ १३.४५.२९९ ॥

ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର। ମନ ଓ ପବନର ବେଗଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପବନରୂପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.300

नमः काञ्चनमालाय गिरिमालाय वै नमः ।
नमः सुरारिमालाय चण्डवेगाय वै नमः ॥ १३.४५.३०० ॥

ସୁନାମାଳା ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପର୍ବତମାଳା ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କ ମାଳା ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.301

ब्रह्मशिरोपहर्ताय महिषघ्नाय वै नमः ।
नमः स्त्रीरूपधाराय यज्ञविध्वंसनाय च ॥ १३.४५.३०१ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଛେଦକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହିଷାସୁର ବଧକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.302

नमस्त्रिपुरहर्ताय यज्ञविध्वंसनाय च ।
नमः कामाङ्गनाशाय कालदण्डधराय च ॥ १३.४५.३०२ ॥

ତ୍ରିପୁର ସଂହାରକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। କାମଦେବଙ୍କ ଶରୀର ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କାଳଦଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.303

नमः स्कन्दविशाखाय ब्रह्मदण्डाय वै नमः ।
नमो भवाय शर्वाय विश्वरूपाय वै नमः ॥ १३.४५.३०३ ॥

ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିଶାଖ ରୂପଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଭବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

13.45.304

ईशानाय भवघ्नाय नमोस्त्वन्धकघातिने ।
नमो विश्वाय मायायचिन्त्याचिन्त्याय वै नमः ॥ १३.४५.३०४ ॥

ଈଶାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଭବନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନ୍ଧକବଧକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମାୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.305

त्वं नो गतिश्च श्रेष्ठश्च त्वमेव हृदयं तथा ।
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३.४५.३०५ ॥

ଆପଣ ଆମର ଗତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଆପଣ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୀଳଲୋହିତ।

13.45.306

आत्मा च सर्वभूतानां साङ्ख्ये पुरुष उच्यते ।
ऋषभस्त्वं पवित्राणां योगिनां निष्कलः शिवः ॥ १३.४५.३०६ ॥

ଆପଣ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଆତ୍ମା; ସାଂଖ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁରୁଷ କୁହାଯାଏ। ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷଭ; ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍କଳ ଶିବ।

13.45.307

गृहस्थस्त्वमाश्रगिणामीश्वराणां महेश्वरः ।
कुबेरः सर्वयक्षाणां क्रतूनां विष्णुरुच्यते ॥ १३.४५.३०७ ॥

ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଗୃହସ୍ଥ; ଈଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର। ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର; ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ କୁହାଯାଆନ୍ତି।

13.45.308

पर्वतानां भवान्मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।
वसिष्ठस्त्वमृषीणां च ग्रहाणां सूर्य उच्यते ॥ १३.४५.३०८ ॥

ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ମେରୁ; ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର। ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ବଶିଷ୍ଠ; ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଆନ୍ତି।

13.45.309

आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ।
ग्राम्याणां गोवृषश्चासि भवाँल्लोक्प्रपूजितः ॥ १३.४५.३०९ ॥

ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ସିଂହ; ପରମେଶ୍ୱର। ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଗୋବୃଷ; ଆପଣ ଲୋକପୂଜିତ।

13.45.310

आदित्यानां भवान्विष्णुर्वसूनां चैव पावकः ।
पक्षिणां वैनतेयस्त्वमनन्तो भ्रुजगेषु च ॥ १३.४५.३१० ॥

ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁ; ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାବକ। ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼); ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ତ।

13.45.311

सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम् ।
सनत्कुमारो योगानां साङ्ख्यानां कपिलो ह्यसि ॥ १३.४५.३११ ॥

ଆପଣ ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମବେଦ, ଯଜୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ; ଯୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନତ୍କୁମାର ଏବଂ ସାଂଖ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ କପିଳ।

13.45.312

शक्रोसि मरुतां देव पितॄणां हव्यवाडसि ।
ब्रह्मलोकश्च लोकानां गतीनां मोक्ष उच्यसे ॥ १३.४५.३१२ ॥

ହେ ଦେବ, ଆପଣ ମରୁଦ୍‌ଗଣ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ର, ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟରେ ହବ୍ୟବାହ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଏବଂ ଗତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋକ୍ଷ କୁହାଯାଆନ୍ତି।

13.45.313

क्षीरोदः सागराणां च शैलानां हिमवान्गिरिः ।
वर्णानां ब्राह्मणश्चासि विप्राणां दीक्षितो द्विजः ॥ १३.४५.३१३ ॥

ସାଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୀରସାଗର ଏବଂ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମାଳୟ; ବର୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଦ୍ୱିଜ ଆପଣ।

13.45.314

आदिस्त्वमसि लोकानां संहर्ता काल एव च ।
यच्चान्यदपि लोके वै सर्वतेजोधिकं स्मृतम्।
तत्सर्वं भगवानेव इति मे निश्चिता मतिः ॥ १३.४५.३१४ ॥

ଆପଣ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଦି, ସଂହର୍ତା ଏବଂ କାଳ ହିଁ। ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ତେଜଠାରୁ ଅଧିକ ଯାହା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ତାହା ସବୁ ଭଗବାନ ଆପଣ — ଏହା ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ମତ।

13.45.315

नमस्ते भगवन्देव नमस्ते भक्तवत्सलः ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु नमस्ते विस्वसम्भव ॥ १३.४५.३१५ ॥

ହେ ଭଗବାନ, ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ହେଉ; ହେ ବିଶ୍ୱସମ୍ଭବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

13.45.316

प्रसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च ।
अनैश्वर्येणि युक्तस्य गतिर्भव सनातन ॥ १३.४५.३१६ ॥

ଭକ୍ତ, ଦୀନ ଓ କୃପଣ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ଅନୈଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ମୋ ପାଇଁ, ହେ ସନାତନ, ଆପଣ ହିଁ ଗତି ହୁଅନ୍ତୁ।

13.45.317

यच्चापराधं कृतवानज्ञात्वा परमेश्वर ।
मद्भक्त इति देवेश तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.४५.३१७ ॥

ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଅଜାଣତରେ ମୁଁ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛି, ମୋତେ ତୁମ ଭକ୍ତ ଭାବି, ହେ ଦେବେଶ, ତାହା ସବୁ ତୁମେ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

13.45.318

मोहितश्चास्मि देवेश त्वया रूपविपर्ययात् ।
नार्घ्यं तेन मया दत्तं पाद्यं चापि महेश्वर ॥ १३.४५.३१८ ॥

ହେ ଦେବେଶ, ତୁମ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ମୋହିତ ହେଲି; ତେଣୁ, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ଅର୍ଘ୍ୟ କିମ୍ବା ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ନଥିଲି।

13.45.319

एवं स्तुत्वाऽहमीशानं पाद्यमर्घ्यं च भक्तितः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयम् ॥ १३.४५.३१९ ॥

ଏହିପରି ଈଶାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଭକ୍ତିରେ କର ଯୋଡ଼ି, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ସହିତ ସବୁକିଛି ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲି।

13.45.320

ततः शीताम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता ।
पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि ॥ १३.४५.३२० ॥

ତା'ପରେ, ହେ ବତ୍ସ, ଶୀତଳ ଜଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ସହିତ ଶୁଭ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ମୋ ମସ୍ତକ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।

13.45.321

दुन्दुभिश्च तदा दिव्यस्ताडितो देवकिंकरैः ।
ववौ च मारुतः पुण्यः शुचिगन्धः सुखावहः ॥ १३.४५.३२१ ॥

ତା'ପରେ ଦେବକିଙ୍କରମାନେ ଦିବ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭି ବଜାଇଲେ; ପବିତ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ, ସୁଖଦାୟୀ ପବନ ବହିଲା।

13.45.322

ततः प्रीतो महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः ।
अब्रवीत्त्रिदशांस्तत्र हर्षयन्निव मां तदा ॥ १३.४५.३२२ ॥

ତା'ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ସେଠାରେ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେପରି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ କରି।

13.45.323

पश्यध्वं त्रिदशाः सर्वे उपमन्योर्महात्मनः ।
मयि भक्तिं परां नित्यमेकभावादवस्थिताम् ॥ १३.४५.३२३ ॥

ହେ ଦେବଗଣ, ସମସ୍ତେ ଦେଖ; ମହାତ୍ମା ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ମୋ ପ୍ରତି ପରମ ଭକ୍ତି ସଦା ଏକନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ସ୍ଥିର ଅଛି।

13.45.324

एवमुक्तास्तदा कृष्ण सुरास्ते शूलपाणिना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १३.४५.३२४ ॥

ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶୂଳପାଣିଙ୍କ ଏହିପରି କହିବା ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାତ ଯୋଡ଼ି ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।

13.45.325

भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्पते ।
लभतां सर्वकामेभ्यः फलं त्वत्तो द्विजोत्तमः ॥ १३.४५.३२५ ॥

ହେ ଭଗବନ୍, ଦେବଦେବେଶ, ଲୋକନାଥ, ଜଗତ୍‌ପତି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପାଆନ୍ତୁ।

13.45.326

एवमुक्तस्ततः शर्वः सुरैर्ब्रह्मादिभिस्तथा ।
आह मां भगवानीशः प्रहसन्निव शङ्करः ॥ १३.४५.३२६ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କହିବା ପରେ ଭଗବାନ ଈଶ, ଶର୍ବ, ଶଙ୍କର ହସି ହସି ମୋତେ କହିଲେ।

13.45.327

भगवानुवाच ।
वत्सोपमन्यो तृष्टोस्मि पश्य मां मुनिपुङ्गव।
दृढभक्तोसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितो ह्यसि ॥ १३.४५.३२७ ॥

ଭଗବାନ କହିଲେ: ବତ୍ସ ଉପମନ୍ୟୁ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଦେଖ। ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ତୁମେ ଦୃଢ଼ଭକ୍ତ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଛି।

13.45.328

अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं प्रीतिमानहम् ।
तस्मात्सर्वान्ददाम्यद्य कामांस्तव यथोप्सितान् ॥ १३.४५.३२८ ॥

ତୁମର ଏହି ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ; ତେଣୁ ଆଜି ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ କାମନା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି।

13.45.329

एवमुक्तस्य चैवाथ महादेवेन धीमता ।
हर्षादश्रूण्यवर्तन्त रोमहर्षस्त्वजायत ॥ १३.४५.३२९ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାଦେବ ଏପରି କହିବାରୁ ହର୍ଷରୁ ଲୁହ ବହିଲା ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚ ଜାତ ହେଲା।

13.45.330

अब्रवं च तदा देव हर्षगद्गदया गिरा ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ १३.४५.३३० ॥

ତେବେ ମୁଁ ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ ସ୍ୱରରେ, ଆଣ୍ଠୁ ପାତି ଭୂମିରେ ନତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲି, "ହେ ଦେବ"।

13.45.331

अद्य जातो ह्यहं देव सफलं जन्म चाद्य मे ।
यन्मे साक्षान्महादेवः प्रसन्नस्तिष्ठतेऽग्रतः ॥ १३.४५.३३१ ॥

ହେ ଦେବ, ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, କାରଣ ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।

13.45.332

यं न पश्यन्ति चैवाद्धा देवा ह्यमितविक्रमम् ।
तमहं दृष्टवान्देवं कोऽन्यो धन्यतरो मया ॥ १३.४५.३३२ ॥

ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ ଯେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି; ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କିଏ?

13.45.333

एवं ध्यायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम् ।
तद्विशेषमतिख्यातं यदजं ज्ञानमक्षरम् ॥ १३.४५.३३३ ॥

ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହିପରି ସେହି ପରମ, ସନାତନ ତତ୍ତ୍ୱର ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଯାହା ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅଜନ୍ମା, ଅକ୍ଷର ଜ୍ଞାନ।

13.45.334

स एष भगवान्देवः सर्वसत्त्वादिरव्ययः ।
सर्वतत्त्वविधानज्ञः प्रधानपुरुषः परः ॥ १३.४५.३३४ ॥

ସେ ଏହି ଭଗବାନ ଦେବ; ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଦି, ଅବ୍ୟୟ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ବିଧାନ ଜାଣନ୍ତା, ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ ଓ ପରମ।

13.45.335

योऽसृजद्दक्षिणादङ्गाद्ब्रह्माणां लोकसम्भवम् ।
वामपार्श्वात्तथा विष्णुं लोकरक्षार्थमीश्वरः ॥ १३.४५.३३५ ॥

ଯେ ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗରୁ ଲୋକସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ବ୍ରହ୍ମାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେହି ଈଶ୍ୱର।

13.45.336

युगान्ते चैव सम्प्राप्ते रुद्रमीशोऽसृजत्प्रभुः ।
स रुद्रः संहरन्कृत्स्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १३.४५.३३६ ॥

ଯୁଗାନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଈଶ ପ୍ରଭୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେହି ରୁଦ୍ର ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମୁଦାୟ ଜଗତକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି।

13.45.337

कालो भूत्वा परं ब्रह्म याति संवर्तकानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानि ग्रसन्निव व्यवस्थितः ॥ १३.४५.३३७ ॥

କାଳ ହୋଇ ପରବ୍ରହ୍ମକୁ ଯାଏ ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି। ଯୁଗାନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଯେପରି ଗ୍ରାସ କରି ସେ ସ୍ଥିତ।

13.45.338

एष देवो महादेवो जगत्सृष्ट्वा चराचरम् ।
कल्पान्ते चैव सर्वेषां स्मृतिमाक्षिप्य तिष्ठति ॥ १३.४५.३३८ ॥

ଏହି ଦେବ ମହାଦେବ ଚରାଚର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, କଳ୍ପାନ୍ତରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ମୃତି ହରଣ କରି ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

13.45.339

सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवोद्भवः ।
आस्ते सर्वगतो नित्यमदृश्यः सर्वदैवतैः ॥ १३.४५.३३९ ॥

ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଉଦ୍ଭବର ମୂଳ; ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ସେ ନିତ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ।

13.45.340

यदि देयो वरो मह्यं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो ।
भक्तिर्भक्तु मे नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर ॥ १३.४५.३४० ॥

ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାର ଥାଏ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ — ମୋ ଭକ୍ତି ସଦା ଆପଣଙ୍କଠାରେ ରହୁ, ହେ ଦେବ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର।

13.45.341

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्विभो ।
जानीयामिति मे बुद्धिः प्रसादात्सुरसत्तम ॥ १३.४५.३४१ ॥

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଅତୀତ, ଅନାଗତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା କିଛି, ତାହା ମୁଁ ଜାଣିପାରେ — ଏହା ମୋ ବୁଦ୍ଧି; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

13.45.342

क्षीरोदनं च भुञ्जीयामक्षयं सह बान्धवैः ।
आश्रमे च सदाऽस्माकं सान्निध्यं परमस्तु ते ॥ १३.४५.३४२ ॥

ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହ କ୍ଷୀରଓଦନ ଅକ୍ଷୟ ଭାବେ ଖାଇବି; ଆମ ଆଶ୍ରମରେ ଆପଣ ସଦା ପରମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତୁ।

13.45.343

एवमुक्तः स मां प्राह भगवाँल्लोकपूजितः ।
महेश्वरो महातेजाश्वराचरगुरुः शिवः ॥ १३.४५.३४३ ॥

ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ, ଲୋକପୂଜିତ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଚରାଚରଙ୍କ ଗୁରୁ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ଶିବ ମୋତେ କହିଲେ।

13.45.344

श्रीभगवानुवाच ।
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४५.३४४ ॥

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମେ ଅଜର ଓ ଅମର ହୁଅ; ଦୁଃଖରହିତ, ଯଶସ୍ୱୀ, ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ହୁଅ।

13.45.345

ऋषीणामभिगम्यश्च मत्प्रसादाध्भविष्यसि ।
शीलवान्गुणसम्पन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः ॥ १३.४५.३४५ ॥

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ ହେବ; ଶୀଳବାନ, ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରିୟ ହେବ।

13.45.346

अक्षयं यौवनं तेऽस्तु तेजश्चैवानलोपमम् ।
क्षीरोदः सागरश्चैव यत्रयत्रेच्छसि प्रियम् ॥ १३.४५.३४६ ॥

ତୁମ ଯୌବନ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ, ଏବଂ ତେଜ ଅଗ୍ନିସମ ହେଉ; କ୍ଷୀରସାଗର, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠାରେ ତାହା ତୁମକୁ ମିଳୁ।

13.45.347

तत्र ते भविता कामं सान्निध्यं पयसोनिधेः ।
क्षीरोदनं च भुङ्ख त्वममृतेन समन्वितम् ॥ १३.४५.३४७ ॥

ସେଠାରେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କ୍ଷୀରସାଗରର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇବ; ଅମୃତ ସହିତ ମିଶ୍ରିତ କ୍ଷୀରାନ୍ନ ତୁମେ ଭୋଜନ କରିବ।

13.45.348

बन्धुभिः सहितः कल्पं ततो मामुपयास्यसि ।
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ १३.४५.३४८ ॥

ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସେଠାରେ ରହିବ; ତା'ପରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ। ତୁମର ବାନ୍ଧବ, କୁଳ ଓ ଗୋତ୍ର ସଦା ଅକ୍ଷୟ ରହିବ।

13.45.349

भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ।
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ १३.४५.३४९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଶାଶ୍ୱତ ଭକ୍ତି ରହିବ; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ସର୍ବଦା ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରିବି।

13.45.350

तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यति ।
स्मृतस्त्वया पुनर्विप्र करिष्यामि च दर्शनम्
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ।
ईशानः स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४५.३५० ॥

ବତ୍ସ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୁହ; ଉତ୍କଣ୍ଠା କରନା। ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କଲେ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଦର୍ଶନ ଦେବି।

13.45.352

एवं दृष्टो मया कृष्ण देवदेवः समाधिना ।
तदवाप्तं च मे सर्वं यदुक्तं तेन धीमता ॥ १३.४५.३५२ ॥

ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହିପରି ମୁଁ ସମାଧିରେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ କଥିତ ସବୁ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

13.45.353

प्रत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान्व्यवस्थितान् ।
ऋषीन्विद्याधरान्यक्षान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १३.४५.३५३ ॥

ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖ: ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସିଦ୍ଧ, ଋଷି, ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ।

13.45.354

पश्य वृक्षलतागुल्मान्सर्वपुष्पफलप्रदान् ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सुखपत्रान्सुगन्धिनः ॥ १३.४५.३५४ ॥

ସବୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ, ଲତା ଓ ଗୁଳ୍ମ ଦେଖ। ସବୁ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଯୁକ୍ତ, ସୁଖଦ ପତ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ।

13.45.355

सर्वमेतन्महाबाहो दिव्यभावसमन्वितम् ।
प्रसादाद्देवदेवस्य ईशअवरस्य महात्मनः ॥ १३.४५.३५५ ॥

ହେ ମହାବାହୁ, ଏସବୁ ଦିବ୍ୟଭାବରେ ଯୁକ୍ତ; ଦେବଦେବ, ମହାତ୍ମା ଈଶଙ୍କ (ତାଙ୍କ ଅବର ରୂପର) କୃପାରୁ।

13.45.356

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रत्यक्षमिव दर्शनम् ।
विस्मयं परमं गत्वा अब्रवं तं महामुनिम् ॥ १३.४५.३५६ ॥

ତାଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ହେଲା, ପରମ ବିସ୍ମୟ ପାଇ ମୁଁ ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲି।

13.45.357

धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्रि कस्त्वदन्योस्ति पुण्यकृत् ।
यस्य देवाधिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुतेऽऽश्रमे ॥ १३.४५.३५७ ॥

ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ। ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ପୁଣ୍ୟକର୍ମା କିଏ? ଦେବାଧିଦେବ ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରନ୍ତି।

13.45.358

अपि तावन्ममाप्येवं दद्यात्स भगवाञ्शिवः ।
दर्शं मुनिशार्दूल प्रसादं चापि शङ्करः ॥ १३.४५.३५८ ॥

ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ଭଗବାନ ଶିବ କ'ଣ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦର୍ଶନ ଓ କୃପା ଦେବେ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପରି?

13.45.359

उपमन्युरुवाच ।
द्रक्ष्यसे पुण्डरीकाक्ष महादेवं न संशयः।
अचिरेणैव कालेन यथा दृष्टो मयाऽनघ ॥ १३.४५.३५९ ॥

ଉପମନ୍ୟୁ କହିଲେ: ହେ କମଳନୟନ, ତୁମେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ ଯେପରି ଦେଖିଛି, ସମୟ ଆସିଲେ ଶୀଘ୍ର।

13.45.360

चक्षुषा चैव दिव्येन पश्याम्यमितविक्रमम् ।
षष्ठे मासि महादेवं द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ १३.४५.३६० ॥

ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ମୁଁ ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଷଷ୍ଠ ମାସରେ ତୁମେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବ।

13.45.361

षोडशाष्टौ वरांश्चापि प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ।
सपत्नीकाद्यदुश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.३६१ ॥

ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଷୋଳ ଓ ଆଠ ବର ତୁମେ ପାଇବ। ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

13.45.362

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च नित्यशः ।
विदितं मे महाबाहो प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४५.३६२ ॥

ହେ ମହାବାହୁ, ସେହି ଧୀମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁ ମୋର ସର୍ବଦା ଜ୍ଞାତ।

13.45.363

एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः ।
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव ॥ १३.४५.३६३ ॥

ହର ଏମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। ହେ ମାଧବ, ଭଗବାନ ତୁମ ଉପରେ କାହିଁକି କୃପା କରିବେ ନାହିଁ?

13.45.364

त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीय समागमः ।
ब्रह्मणअयेनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत।
जप्यं तु ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ १३.४५.३६४ ॥

ତୁମ ପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ଦୟାଳୁ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ସମାଗମ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଜପମନ୍ତ୍ରରେ ତୁମେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି।

13.45.365

अब्रवं तमहं ब्रह्मन्त्वत्प्रसादान्महामुने ।
द्रक्ष्ये दितिजसङ्घानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम् ॥ १३.४५.३६५ ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି: ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଦୈତ୍ୟସଙ୍ଘ ବିନାଶକାରୀ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବି।

13.45.366

एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रितां कथाम् ।
दिनान्यष्टौ ततो जग्मुर्मुहूर्तमिव भारत ॥ १३.४५.३६६ ॥

ଏହିପରି ମହାଦେବଙ୍କ ବିଷୟକ କଥା କହୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ଭାରତ, ଆଠ ଦିନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ବିତିଗଲା।

13.45.367

दिनेऽष्टमे तु विप्रेणि दीक्षितोऽहं यथाविधि ।
दण्डी मुण्डी कुशी चीरि घृताक्तो मेखलीकृतः ॥ १३.४५.३६७ ॥

ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ, ହେ ବିପ୍ର, ମୁଁ ବିଧିଅନୁସାରେ ଦୀକ୍ଷା ନେଲି। ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକ ସହ, କୁଶ ପରିଧାନ କରି, ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଘିଅ ଲେପି, ମେଖଳା ବାନ୍ଧି ଥିଲି।

13.45.368

मासमेकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः ।
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशः ॥ १३.४५.३६८ ॥

ଏକ ମାସ ଫଳାହାର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଳପାନ, ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ବାୟୁ ଭୋଜନ କରି।

13.45.369

एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुरतन्द्रितः ।
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत ॥ १३.४५.३६९ ॥

ଏକ ପାଦରେ ଠିଆ ହୋଇ, ବାହୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ, ଆଳସ୍ୟ ବିନା, ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ଆକାଶରେ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ଦେଖିଲି।

13.45.370

तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन ।
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्।
नीलसैलचयप्रख्यं बलाकाभूषिताम्बरम् ॥ १३.४५.३७० ॥

ସେହି ତେଜ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁରେ ବନ୍ଧା ଅଙ୍ଗ, ବିଜୁଳି ମାଳା ଓ ଝରକା ପରି ଛିଦ୍ରବିଶିଷ୍ଟ, ନୀଳ ପର୍ବତରାଶି ସଦୃଶ, ବଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏକ ରୂପ ଥିଲା।

13.45.371

तत्र स्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः ।
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया ॥ १३.४५.३७१ ॥

ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଭଗବାନ, ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ତପ, ତେଜ, କାନ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତ ପ୍ରଭା ସହିତ, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ।

13.45.372

रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः ।
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा ॥ १३.४५.३७२ ॥

ସେଠାରେ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ସେହିପରି ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ, ଯେପରି ମେଘରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଶୋଭେ।

13.45.373

संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
अपश्यं देवसङ्घानां गतिमार्तिहरं हरम् ॥ १३.४५.३७३ ॥

ହେ କୌନ୍ତେୟ, ବିସ୍ମୟରେ ବିସ୍ଫାରିତ ନୟନ ଓ ରୋମାଞ୍ଚିତ ଶରୀରରେ ମୁଁ ଦେବଗଣଙ୍କର ଗତି, ଦୁଃଖହର ହରଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

13.45.374

किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं ।
व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्।
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं ।
शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम् ॥ १३.४५.३७४ ॥

କିରୀଟଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ, ପିନାକ ଧନୁ ଧାରୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣଦନ୍ତ, ଶୁଭ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସର୍ପକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ କରିଥିବା।

13.45.375

दिव्यां मालामुरसाऽनेकवर्णां ।
समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्।
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससन्ध्यं ।
वर्षात्यये तद्वदपश्यमेनम् ॥ १३.४५.३७५ ॥

ଛାତିରେ ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଗୋଡ଼ ଗଣ୍ଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲୁଥିବା, ବର୍ଷା ଋତୁର ଶେଷରେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଘେରିହୋଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଏହାଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି।

13.45.376

प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम् ।
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम् ॥ १३.४५.३७६ ॥

ପ୍ରମଥଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି ହୋଇଥିବା, ଶରତ ଋତୁର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର ଦିବାକର।

13.45.377

एकादशशतान्येवं रुद्राणां वृषवाहनम् ।
अस्तुवं नियतात्मानं कर्मभिः शुभकर्मिणम् ॥ १३.४५.३७७ ॥

ଏହିପରି ବୃଷଭବାହନ, ନିୟତାତ୍ମା, ଶୁଭକର୍ମୀ, ଏକାଦଶ ଶହ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କଲି।

13.45.378

आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ।
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन् ॥ १३.४५.३७८ ॥

ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱଦେବ ଏବଂ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

13.45.379

शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ ।
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके ॥ १३.४५.३७९ ॥

ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଅଦିତିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ରଥନ୍ତର ସାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।

13.45.380

योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम् ।
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै ॥ १३.४५.३८० ॥

ଯୋଗ ଦେଉଥିବା ପିତା ଓ ଗୁରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ପୁତ୍ର ସହିତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

13.45.381

पृथिवीं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
मासार्धमासा क्रतवो रात्रिः संवत्सराः क्षणाः ॥ १३.४५.३८१ ॥

ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହ, ମାସ ଓ ପକ୍ଷ, ଋତୁ, ରାତ୍ରି, ବର୍ଷ ଓ କ୍ଷଣ (ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି)।

13.45.382

मुहूर्ताश्च निमेपाश्च तथैव युगपर्ययाः ।
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सत्वविदस्तथा ॥ १३.४५.३८२ ॥

ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ନିମେଷ, ଯୁଗପର୍ଯ୍ୟାୟ, ହେ ରାଜନ୍, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି, ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

13.45.383

सनत्कुमारो देवाश्च इतिहासास्तथैव च ।
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १३.४५.३८३ ॥

ସନତ୍‌କୁମାର ଓ ଦେବଗଣ, ଇତିହାସ, ଏବଂ ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଓ କ୍ରତୁ (ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି)।

13.45.384

मनवः सप्त सोमश्च अर्थवा सबृहस्पतिः ।
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च ॥ १३.४५.३८४ ॥

ସାତ ମନୁ, ସୋମ, ଅଥର୍ବା ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ସହିତ, ଭୃଗୁ, ଦକ୍ଷ, କଶ୍ୟପ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ କାଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ।

13.45.385

छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः ।
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर ॥ १३.४५.३८५ ॥

ଛନ୍ଦ, ଦୀକ୍ଷା, ଯଜ୍ଞ, ଦକ୍ଷିଣା, ପାବକ (ଅଗ୍ନି) ଓ ହବି; ଯଜ୍ଞୋପଯୋଗୀ ଦ୍ରବ୍ୟସମୂହ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ — ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।

13.45.386

प्रजानां पालकाः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः ।
देवानां मातरः सर्वादेवपत्न्य सकन्यकाः ॥ १३.४५.३८६ ॥

ପ୍ରଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାଳକ, ନଦୀ, ନାଗ, ପର୍ବତ; ଦେବତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମାତା ଓ ଦେବପତ୍ନୀ କନ୍ୟା ସହିତ।

13.45.387

सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च ।
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताःसागरा दिशः ॥ १३.४५.३८७ ॥

ହଜାର ହଜାର ମୁନି, ଅଯୁତ ଓ ଅର୍ବୁଦ ସେ ଶାନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି; ପର୍ବତ, ସାଗର ଓ ଦିଗସମୂହ ମଧ୍ୟ।

13.45.388

गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः ।
दिव्यतालेषु गायन्तः स्तुवन्ति भवमद्भुतम् ॥ १३.४५.३८८ ॥

ଗାନ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦିବ୍ୟ ତାଳରେ ଗାଇ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

13.45.389

विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा ।
सर्वाणि चैव भूतानि स्तावराणि चराणि च।
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनः कर्मभिर्विभुम् ॥ १३.४५.३८९ ॥

ବିଦ୍ୟାଧର, ଦାନବ, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ — ହେ ମହାରାଜ — ବାକ୍ୟ, ମନ ଓ କର୍ମରେ ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

13.45.390

पुरस्ताद्धिष्ठितः शर्वो ममासीस्त्रिदशेश्वरः ॥ १३.४५.३९० ॥

ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱର ଶର୍ବ (ଶିବ) ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

13.45.391

पुरस्तद्धिष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत ।
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्मामभ्युदैक्षत ॥ १३.४५.३९१ ॥

ହେ ଭାରତ, ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ଈଶାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଜଗତ ମୋତେ ଚାହିଁଲା।

13.45.392

ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिरभूत्तदा ।
ततो मामब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च ॥ १३.४५.३९२ ॥

ସେତେବେଳେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ମୋଠାରେ ନଥିଲା। ତେବେ ଦେବ ମୋତେ କହିଲେ, 'ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦେଖ ଏବଂ କୁହ।'

13.45.393

त्वया ह्याराधितश्चाहं शतशोऽथ सहस्रशः ।
त्वत्समो नास्ति मे कश्चित्त्रिषु लोकषु वै प्रियः ॥ १३.४५.३९३ ॥

ତୁମେ ମୋତେ ଶହ ଓ ହଜାର ଥର ଆରାଧନା କରିଛ। ତ୍ରିଲୋକରେ ତୁମ ପରି ପ୍ରିୟ ମୋର ଆଉ କେହି ନାହିଁ।

13.45.394

शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता ह्युमा तदा ।
ततोऽहमब्रुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः ॥ १३.४५.३९४ ॥

ଦେବଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ବନ୍ଦନା କରାଯିବାରୁ ଦେବୀ ଉମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ କହିଲି।

13.45.395

नमोस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ।
ब्राह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति।
तपश्च सत्वं च रजस्तमश्च ।
त्वामेव सत्यं च वदन्ति सन्तः ॥ १३.४५.३९५ ॥

ହେ ଶାଶ୍ୱତ, ସର୍ବଯୋନି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ବ୍ରହ୍ମାଧିପତି କହନ୍ତି। ତପ, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ ଓ ତମ ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ସନ୍ଥମାନେ ତୁମକୁ ହିଁ ସତ୍ୟ କହନ୍ତି।

13.45.396

त्वं वै ब्रह्मा च रुद्रश्च वरुणोऽग्निर्मनुर्भवः ।
धाता त्वष्टा विधाता च त्वं प्रभुः सर्वतोमुखः ॥ १३.४५.३९६ ॥

ତୁମେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ମନୁ ଓ ଭବ। ଧାତା, ତ୍ଵଷ୍ଟା ଓ ବିଧାତା ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ତୁମେ ସର୍ବତୋମୁଖ ପ୍ରଭୁ।

13.45.397

त्वत्तो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वया सृष्टमिदं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.४५.३९७ ॥

ତୁମଠାରୁ ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ସମସ୍ତ ଭୂତ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି। ଚରାଚର ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।

13.45.398

यानीन्द्रियाणीह मनश्च कृत्स्नं ।
ये वायवः सप्ति तथैव चाग्नयः।
ये देवसंस्थास्तव देवताश्च ।
तस्मात्परं त्वामृषयो वदन्ति ॥ १३.४५.३९८ ॥

ଏଠାକାର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ, ସାତ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି, ଦେବସ୍ଥାନ ଓ ତୁମ ଦେବତା — ତେଣୁ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ପରମ କହନ୍ତି।

13.45.399

वेदाश्च यज्ञाः सोमश्च दक्षिणा पावको हविः ।
यज्ञोपगं च यत्किंचिद्भगवांस्तदसंशयम् ॥ १३.४५.३९९ ॥

ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞ, ସୋମ ଓ ଦକ୍ଷିଣା, ଅଗ୍ନି ଓ ହବି, ଯଜ୍ଞ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଯାହା କିଛି — ହେ ଭଗବାନ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ।

13.45.400

इष्टं दत्तमधीतं व्रतानि नियमाश्च ये ।
ह्रीः कीर्तिः श्रीर्द्युतिस्तुष्टिः सिद्धिश्चैव तदर्पणी ॥ १३.४५.४०० ॥

ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ, ଏବଂ ହ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଦ୍ୟୁତି, ତୁଷ୍ଟି, ସିଦ୍ଧି — ଏସବ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ।

13.45.401

कामः क्रोधो भयं लोभो मदः स्तम्भोथ मत्सरः ।
आधयो व्याधयश्चैव भगवंस्तनवस्तव ॥ १३.४५.४०१ ॥

କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଲୋଭ, ମଦ, ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ମତ୍ସର, ଏବଂ ମାନସିକ ପୀଡ଼ା ଓ ଶାରୀରିକ ରୋଗ — ହେ ଭଗବାନ, ଏସବ ମଧ୍ୟ ତୁମ ରୂପ।

13.45.402

कृतिर्विकारः प्रणयः प्रधानं बीजमव्ययम् ।
मनसः परमा योनिः प्रभावश्चापि शाश्वतः ॥ १३.४५.४०२ ॥

କୃତି, ବିକାର, ପ୍ରଣୟ, ପ୍ରଧାନ, ଅବ୍ୟୟ ବୀଜ, ମନର ପରମ ଯୋନି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ତୁମେ।

13.45.403

अव्यक्तः पावनोऽचिन्त्यः सहस्रांशुर्हिरण्मयः ।
आदिर्गणानां सर्वेषां भवान्वैजीविताश्रयः ॥ १३.४५.४०३ ॥

ତୁମେ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପାବନ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସହସ୍ରାଂଶୁ, ହିରଣ୍ମୟ; ସମସ୍ତ ଗଣର ଆଦି ଓ ଜୀବନର ଆଶ୍ରୟ ତୁମେ।

13.45.404

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा विश्वः शंभुः स्वयंभुवः ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्चसंवित्ख्यातिर्धृतिः स्मृतिः ॥ १३.४५.४०४ ॥

ମହାନ ଆତ୍ମା, ମତି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱ, ଶମ୍ଭୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଉପଲବ୍ଧି, ସଂବିତ୍, ଖ୍ୟାତି, ଧୃତି ଓ ସ୍ମୃତି — ଏ ସବୁ ତୁମେ।

13.45.405

पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
त्वां बुद्ध्वा ब्राह्मणो वेदात्प्रमोहं विनियच्छति ॥ १३.४५.४०५ ॥

ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଶବ୍ଦରେ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୁଏ; ତୁମକୁ ଜାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ମୋହକୁ ନିବୃତ୍ତ କରେ।

13.45.406

हृदयं सर्वभूतानां क्षेत्रज्ञस्त्वमृषिस्तुतः ॥ १३.४५.४०६ ॥

ତୁମେ ସର୍ବଭୂତର ହୃଦୟ; କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ; ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ।

13.45.407

सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठसि ॥ १३.४५.४०७ ॥

ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ହାତ-ପାଦବିଶିଷ୍ଟ, ସର୍ବତ୍ର ଚକ୍ଷୁ-ମସ୍ତକ-ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ; ସର୍ବତ୍ର ଶ୍ରବଣଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ; ଜଗତରେ ସବୁକିଛି ଆବୃତ କରି ଠିଆ ହୋଇଛ।

13.45.408

फलं त्वमसि दिग्मांशोर्निमेषादिषु कर्मसु ।
त्वं वै प्रबार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि संश्रितः।
अणिमा महिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १३.४५.४०८ ॥

ତୁମେ ଦିଗ୍ମାଂଶୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ର ଫଳ; ନିମେଷାଦି କର୍ମରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ତୁମେ ହିଁ ପ୍ରବାର୍ଚି, ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆଶ୍ରିତ ପୁରୁଷ। ଅଣିମା, ମହିମା, ପ୍ରାପ୍ତି, ଈଶାନ ଏବଂ ଅବ୍ୟୟ ଜ୍ୟୋତି ତୁମେ ହିଁ।

13.45.409

त्वयि बुद्धिर्मतिर्लोकाः प्रपन्नाः संश्रिताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसत्वा जितेन्द्रियाः ॥ १३.४५.४०९ ॥

ତୁମଠାରେ ବୁଦ୍ଧି ଓ ମତି ଅଛି; ତୁମର ଶରଣ ନେଇ ଆଶ୍ରିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଧ୍ୟାନୀ, ନିତ୍ୟଯୋଗୀ, ସତ୍ୟସ୍ୱଭାବୀ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ (ସମସ୍ତେ ତୁମଠାରେ ଆଶ୍ରିତ)।

13.45.410

यस्त्वां ध्रुवं वेदयते गुहाशयं ।
प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १३.४५.४१० ॥

ଯିଏ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୁହାରେ ଶୟନକାରୀ, ପ୍ରଭୁ, ପୁରାଣ ପୁରୁଷ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ହିରଣ୍ମୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ପରମ ଗତି ରୂପେ ଜାଣେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହେ।

13.45.411

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं त्वां च मूर्तितः ।
प्रधानविधियोगस्थस्त्वामेव विशते बुधः ॥ १३.४५.४११ ॥

ସାତଟି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଷଡ଼ଙ୍ଗ, ଏବଂ ତୁମକୁ ମୂର୍ତ୍ତ ରୂପରେ ଜାଣି, ପ୍ରଧାନ ବିଧି ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତୁମରେ ହିଁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

13.45.412

एवमुक्ते मया पार्थ भवे चार्तिविनाशने ।
चराचरं जगत्सर्गं सिंहनादं तदाऽकरोत् ॥ १३.४५.४१२ ॥

ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଭବ ଓ ଦୁଃଖନାଶରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଚରାଚର ଜଗତ୍‌ର ସୃଷ୍ଟି କଲା ଓ ସିଂହନାଦ କଲା।

13.45.413

तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
नागाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव तदा प्रणेमुः ॥ १३.४५.४१३ ॥

ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣସଙ୍ଘ, ସୁର ଓ ଅସୁର, ନାଗ, ପିଶାଚ, ପିତୃ, ପକ୍ଷୀ, ରାକ୍ଷସଗଣ, ଭୂତଗଣ, ସମସ୍ତେ ଏବଂ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

13.45.414

मम मूर्ध्नि च दिव्यानां कुसुमानां सुगन्धिनाम् ।
राशयो निपतन्ति स्म वायुश्च सुसुखो ववौ ॥ १३.४५.४१४ ॥

ମୋ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ପୁଷ୍ପର ରାଶି ପଡ଼ିଲା ଓ ଅତି ସୁଖଦ ବାୟୁ ବହିଲା।

13.45.415

निरीक्ष्य भगवान्देवीं ह्युमां मां च जगद्धितः ।
शतक्रतुं चाभिवीक्ष्य स्वयं मामाह शङ्करः ॥ १३.४५.४१५ ॥

ଜଗତ ହିତକାରୀ ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋତେ ଓ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜେ ମୋତେ କହିଲେ।

13.45.416

विद्मः कृष्ण परां भक्तिमस्मासु तव शत्रुहन् ।
क्रियतामात्मनः श्रेयः प्रीतिर्हित्वयि मे परा ॥ १३.४५.४१६ ॥

ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆମ ପ୍ରତି ତୁମର ପରମ ଭକ୍ତି ଆମେ ଜାଣୁ। ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ନିଜର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର; ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ପରମ ପ୍ରୀତି ଅଛି।

13.45.417

वृणीष्वाष्टौ वरान्कृष्ण दाताऽस्मि तव सत्तम ।
ब्रूहि यादवशार्दूल यानिच्छसि सुदुर्लभान् ॥ १३.४५.४१७ ॥

ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆଠଟି ବର ବରଣ କର; ହେ ସତ୍ତମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବରଦାତା। ହେ ଯାଦବଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ବର ଇଚ୍ଛା କର ତାହା କୁହ।