మహాభారతం · అధ్యాయం 13.45

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

పదార్థాలతో చదవండి

13.45.1

पितामह महेशाय नामान्याचक्ष्व शम्भवे ।
विदुषे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्वतः ॥ १३.४५.१ ॥

పితామహా! మహేశ్వరుడు, శంభుడు అయిన ఆయన నామములను, విద్వాంసుడు, విశ్వమాయను కలిగినవాడు అయిన ఆయన మహిమను తత్త్వతః చెప్పుము.

13.45.2

सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि ।
शिवाय शिवरूपाय यन्माऽपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.४५.२ ॥

సుర-అసురుల గురువా, దేవా, విష్ణో! శివుడు, శుభరూపుడైన ఆయన గురించి నీవు చెప్పదగినవాడవు; యుధిష్ఠిరుడు నన్ను అడిగినది అదే.

13.45.3

नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराऽभवत् ॥ १३.४५.३ ॥

బ్రహ్మవాది తండి, పూర్వం బ్రహ్మలోకంలో బ్రహ్మ ఎదుట ఆ దేవుని వేయి నామములను నివేదించెను.

13.45.4

द्वैपायनप्रभृतयस्तथा चेमे तपोधनाः ।
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥ १३.४५.४ ॥

ద్వైపాయనుడు మొదలైన ఈ తపోధనులైన, సుత్రతులైన, దాంతులైన ఋషులు నేను చెప్పేది వినుదురు గాక.

13.45.5

ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये ।
महाभाग्यं विभोर्ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥ १३.४५.५ ॥

ధ్రువుడు, నందీ, హోత, రక్షకుడు, విశ్వసృష్టికర్త, అగ్ని, ముండి, కపర్ది అని పిలువబడే విభుని మహిమను చెప్పుము.

13.45.6

न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ।
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः ॥ १३.४५.६ ॥

ఈశ్వరుని కర్మల గమనాన్ని తత్త్వతః తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు; హిరణ్యగర్భుడు ప్రముఖులైన దేవతలు, ఇంద్రునితో కూడిన మహర్షులు కూడా.

13.45.7

न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः ।
स कथं नाममात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥ १३.४५.७ ॥

ఎవరి అంతాన్ని లేదా ఆదిని సూక్ష్మదర్శులు కూడా తెలియరు; కేవలం నామమాత్రంగా సత్పురుషుల గతి అయిన ఆయనను ఎలా తెలుసుకోగలరు?

13.45.8

तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् ।
भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥ १३.४५.८ ॥

అసురులను సంహరించే, వ్రతాలకు ప్రభువైన ఆ భగవానుని కొన్ని గుణాలను మీకు యథాతథంగా చెబుతాను.

13.45.9

एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः ।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥ १३.४५.९ ॥

ఇలా చెప్పి, భగవానుడు ఆచమనం చేసి శుచియై, ఆ మహాత్ముడు, ధీమంతుడి గుణాలను వివరించాడు.

13.45.10

शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर ।
त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥ १३.४५.१० ॥

బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా, వినండి; ప్రియుడా యుధిష్ఠిరా, నీవు కూడా వినుము; అపగేయా, జగత్పతి నామాలను విను.

13.45.11

यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् ।
यथावद्भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥ १३.४५.११ ॥

పూర్వం సాంబుని కోసం నేను పొందిన అత్యంత దుష్కరమైన ఫలాన్ని, పూర్వం సమాధిద్వారా భగవానుని యథావత్తుగా నేను చూసిన విషయాన్ని కూడా చెబుతాను.

13.45.12

शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता ।
अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥ १३.४५.१२ ॥

పూర్వం జ్ఞాని అయిన రుక్మిణీ కుమారుడు శంబరుని వధించిన తర్వాత, పన్నెండవ సంవత్సరం గడిచినప్పుడు జాంబవతి నాతో చెప్పింది.

13.45.13

प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् ।
पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥ १३.४५.१३ ॥

ప్రద్యుమ్నుడు, చారుదేష్ణుడు మొదలైన తన కుమారులను రుక్మిణి చూచి, కుమారుని కోరుకుంటూ నా వద్దకు వచ్చి ఈ మాట చెప్పింది, యుధిష్ఠిరా.

13.45.14

शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् ।
आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥ १३.४५.१४ ॥

శూరుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, సుందర రూపుడు, నిష్కళంకుడు, నాతో సమానుడైన నా కుమారుని వెంటనే ఇవ్వు, అచ్యుతా.

13.45.15

न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥ १३.४५.१५ ॥

ఈ లోకంలో, మూడు లోకాలలో నీకు పొందలేనిది ఏదీ లేదు. యదుకులోద్వహుడా, నీవు కోరితే ఇతర లోకాలను సృష్టించగలవు.

13.45.16

त्वया द्वादशवर्षाणि व्रतीभूतेन शुष्यता ।
आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्यां जनिताः सुताः ॥ १३.४५.१६ ॥

పన్నెండు సంవత్సరాలు వ్రతధారివై, శరీరం కృశించేలా పశుపతిని ఆరాధించి, అందువల్లనే రుక్మిణిలో ఈ కుమారులు జన్మించారు.

13.45.17

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेशो यशोधरः ।
चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः सम्भुरेव च ॥ १३.४५.१७ ॥

చారుదేష్ణుడు, సుచారుడు, చారువేశుడు, యశోధరుడు, చారుశ్రవుడు, చారుయశుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, శంభుడు కూడా.

13.45.18

यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्यां चारुविक्रमाः ।
तथा ममापि तनयं प्रयच्छ मधुसूदन ॥ १३.४५.१८ ॥

రుక్మిణిలో నీకు జన్మించిన ఈ చారువిక్రమ కుమారులవలె, నాకు కూడా నా కుమారుని ఇవ్వు, మధుసూదనా.

13.45.19

इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् ।
अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव ॥ १३.४५.१९ ॥

దేవి ఈ విధంగా ప్రేరేపించగా, ఆ సుమధ్యమతో నేనిలా అన్నాను: రాణీ, నాకు అనుమతి ఇమ్ము, నీ మాటను నెరవేరుస్తాను.

13.45.20

सा च मामब्रवीद्गच्छ शिवाय विजयाय च ।
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोऽनुगाः। ॥ १३.४५.२० ॥

ఆమె నాతో అన్నది: శుభానికి, విజయానికి వెళ్ళు; బ్రహ్మ, శివుడు, కాశ్యపుడు, నదులు, మనసును అనుసరించే దేవతలు.

13.45.21

क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाश्छन्दास्यृषिगणाध्वराः ।
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः ॥ १३.४५.२१ ॥

పొలాలు, ఓషధులు, యజ్ఞ వాహకులు, ఛందస్సులు, ఋషిగణ యజ్ఞాలు, సముద్రాలు, దక్షిణ, స్తోభాలు, నక్షత్రాలు, పితరులు, గ్రహాలు.

13.45.22

देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ।
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः ॥ १३.४५.२२ ॥

దేవపత్నులు, దేవకన్యలు, దేవమాతలు, మన్వంతరాలు, గోవులు, చంద్రుడు, సవిత, హరి.

13.45.23

सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सरास्तथा ।
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः ॥ १३.४५.२३ ॥

సావిత్రి, బ్రహ్మవిద్య, ఋతువులు, సంవత్సరాలు, క్షణాలు, లవాలు, ముహూర్తాలు, నిమేషాలు, యుగ పరివర్తనలు.

13.45.24

रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखाय च ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥ १३.४५.२४ ॥

యాదవా, నీవు ఎక్కడికి వెళ్ళినా సుఖం కోసం వారు నిన్ను రక్షించుగాక. పాపరహితుడా, అప్రమత్తుడవై క్షేమమైన మార్గంలో వెళ్ళు.

13.45.25

एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाऽहं ।
ततोऽभ्यनुज्ञाय नरेन्द्रपुत्रीम्।
पितुः समीपं नरसत्तमस्य ।
मातुश्च राज्ञश्च तथाऽऽहुकस्य ॥ १३.४५.२५ ॥

ఈ విధంగా ఆమె చేత స్వస్తివాచనం పొందిన నేను, అప్పుడు రాజపుత్రికకు వీడ్కోలు చెప్పి, నరశ్రేష్ఠుడైన (నా) తండ్రి సమీపానికి, తల్లి, రాజు, ఆహుకుడు వద్దకు (వెళ్ళాను).

13.45.27

ततःसमृद्धिर्भवतोऽस्त्वविघ्नम् ।
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम्।
सोवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥ १३.४५.२७ ॥

అప్పుడు మీకు అభివృద్ధి అడ్డంకులు లేకుండా కలుగుగాక. పెద్దల అనుమతి పొంది నేను తార్క్ష్యుని (గరుడుని) తలచుకున్నాను; అతడు నన్ను హిమాలయానికి మోసుకువెళ్ళాడు; అక్కడికి చేరాక నేను అతన్ని పంపించాను.

13.45.28

तत्राहमद्बुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे ।
क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्यद्भुतमुत्तमम् ॥ १३.४५.२८ ॥

అక్కడ, పర్వతశ్రేష్ఠంపై, నేను అద్భుతమైన దృశ్యాలను చూశాను. తపస్సులకు శ్రేష్ఠమైన, అద్భుతమైన, ఉత్తమమైన ఒక పుణ్యక్షేత్రాన్నీ నేను చూశాను.

13.45.29

दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः ।
पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्मया लक्ष्म्या समावृतम् ॥ १३.४५.२९ ॥

వైయాఘ్రపద్యుడైన మహాత్మ ఉపమన్యువు దివ్య (ఆశ్రమం) దేవతలు, గంధర్వుల చేత పూజింపబడి, బ్రహ్మ-లక్ష్మి తేజస్సుతో ఆవృతమై ఉండేది.

13.45.30

धवककुभकदम्बनारिकेलैः ।
कुरवककेतकजम्बुपाटलाभिः।
वटवरुणकवत्सनाभविल्वैः ।
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥ १३.४५.३० ॥

ధవ, కుభ, కదంబ, కొబ్బరి, కురవక, కేతకి, నేరేడు, పాటల, మర్రి, వరుణ, వత్సనాభ, బిల్వ, సరళ, వెలగ, ప్రియాల, సాల, తాడి వృక్షాలతో (అది ఒప్పారుతూ ఉండేది).

13.45.31

बदरीकुन्दपुन्नागरैशोकाम्रातिमुक्तकैः ।
मधूकैः कोविदारैश्च चम्पकैः पनसैस्तथा ॥ १३.४५.३१ ॥

బదరి, కుంద, పున్నాగ, అశోక, మామిడి, అతిముక్తక, మధూక, కోవిదార, చంపక, పనస వృక్షాలతో (అది ఒప్పారుతూ ఉండేది).

13.45.32

वन्यैर्बहुविधैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युतम् ।
पुष्पगुल्मलताकीर्णं कदलीषण्डशोभितम् ॥ १३.४५.३२ ॥

ఫలపుష్పాలనిచ్చే అనేక రకాల అడవి వృక్షాలతో కూడినది, పూల పొదలు, తీగలతో నిండినది, అరటి తోటలతో శోభిల్లేది.

13.45.33

नानाशकुनिसम्भोज्यैः फलैर्वृक्षैरलङ्कृतम् ।
यथास्थानविनिक्षिप्तैर्भूषितं भस्मराशिभिः ॥ १३.४५.३३ ॥

అనేక పక్షులు ఆరగించే ఫలాలు, వృక్షాలతో అలంకరింపబడినది; తగిన స్థానాల్లో ఉంచిన బూడిద రాశులతో భూషితమైనది.

13.45.34

रुरुवानरशार्दूलसिंहद्वीपिसमाकुलम् ।
कुरङ्गबर्हिणाकीर्णं मार्जारभुजगावृतम्।
पूगैश्च मृगजातीनां महिषर्क्षनिषेवितम् ॥ १३.४५.३४ ॥

రురు జింకలు, కోతులు, పులులు, సింహాలు, చిరుతలతో నిండినది; లేళ్లు, నెమళ్లతో వ్యాపించినది; పిల్లులు, పాములు చుట్టుముట్టినది; అనేక జాతుల మృగ సమూహాలు, దున్నలు, ఎలుగుబంట్లచే సేవింపబడినది.

13.45.35

सकृत्प्रभिन्नैश्च गजैर्विभूषितं ।
प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम्।
सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै-
र्महीरुहाणां च वनैर्विचित्रैः ॥ १३.४५.३५ ॥

మదించిన ఏనుగులతో అలంకరింపబడినది; సంతోషంగా ఉన్న అనేక రకాల పక్షులచే సేవింపబడినది; బాగా విరబూసిన, మేఘాల వంటి కాంతిగల వృక్షాలు, విచిత్రమైన వనాలతో కూడినది.

13.45.36

नानापुष्परजोमिश्रो गजदानाधइवासितः ।
दिव्यस्त्रीगीतबहुलो मारुतोऽभिमुखो ववौ ॥ १३.४५.३६ ॥

అనేక పువ్వుల పుప్పొడితో కలిసి, ఏనుగుల మదజలంతో సుగంధమైన, దివ్య స్త్రీల గీతాలతో నిండిన గాలి ఎదురుగా వీచింది.

13.45.37

धारानिनादैर्विहगप्राणादैः ।
शुभैस्तथा बृंहितैः कुञ्जराणाम्।
गीतैस्तथा किन्नराणामुदारैः ।
शुभैः स्वनैः सामगानां च वीर ॥ १३.४५.३७ ॥

ప్రవాహధ్వనులు, పక్షుల శుభ కూజనలు, ఏనుగుల శుభ ఘీంకారాలు, కిన్నరుల ఉదార గీతాలు, సామగానం చేసేవారి శుభ స్వరాలతో నిండి — ఓ వీరా.

13.45.38

अचिन्त्यं मनसाऽप्यन्यैः सरोभिः समलङ्कृतम् ।
विशालैश्चाग्निशरणैर्भूषितं कुसुमावृतैः ॥ १३.४५.३८ ॥

మనసుకైనా ఊహింపరానిది, ఇతరులకు సరస్సులతో బాగా అలంకరింపబడినది, విశాలమైన అగ్నిశరణాలతో, పూలతో కప్పబడి అలంకృతమైనది.

13.45.39

विभूषितं पुण्ययवित्रतोयया ।
सदा च जुष्टं नृप जह्नुकन्यया।
विभूषितं धर्मभृतां वरिष्ठै-
र्महात्मभिर्वह्निसमानकल्पैः ॥ १३.४५.३९ ॥

పవిత్రమైన, శుద్ధమైన జలంతో అలంకృతమైనది; ఓ రాజా, జహ్నుని కుమార్తె (గంగ) ఎల్లప్పుడూ సేవించేది; ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠులైన, అగ్నితో సమానమైన మహాత్ములచే విభూషితమైనది.

13.45.40

वाय्वाहारैरम्बुपैर्जप्यनित्यैः ।
सम्प्रक्षालैर्योगिभिर्ध्याननित्यैः।
धूमप्राशैरूष्मपैः क्षीरपैश्च ।
संजुष्टं च ब्राह्मणेन्द्रैः समन्तात् ॥ १३.४५.४० ॥

గాలిని ఆహారంగా తీసుకునేవారు, నీరు త్రాగేవారు, నిత్యం జపం చేసేవారు, శుద్ధి స్నానం చేసే యోగులు, నిత్యధ్యానంలో ఉండేవారు, పొగను ఆహారంగా తీసుకునేవారు, వేడిని త్రాగేవారు, పాలు త్రాగేవారు అయిన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులచే అంతటా సేవింపబడినది.

13.45.41

गोचारिणोऽर्थाश्मकुट्टा दन्तोलूखलिकास्तथा ।
मरीचिपाः फेनपाश्च तथैव मृगचारिणः ॥ १३.४५.४१ ॥

ఆవుల వలె తిరిగేవారు, రాళ్లతో ధాన్యం దంచేవారు, పళ్లనే రోకలిగా చేసుకునేవారు, అలాగే సూర్యకిరణాలను త్రాగేవారు, నురుగును త్రాగేవారు, జింకల వలె తిరిగేవారు.

13.45.42

अश्वत्थफलभक्षाश्च तथा ह्युदकशायिनः ।
चीचचर्माम्बरधरास्तथा वल्कलधारिणः ॥ १३.४५.४२ ॥

రావి చెట్టు పండ్లు తినేవారు, అలాగే నీటిలో శయనించేవారు, చీచ చెట్టు బెరడు మరియు చర్మ వస్త్రాలు ధరించేవారు, మరియు వల్కలాలు ధరించేవారు.

13.45.43

सुदुःखान्नियमांस्तांस्तान्वहतः सुतपोधनान् ।
पश्यन्मुनीन्बहुविधानप्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४५.४३ ॥

అత్యంత కఠినమైన ఆ ఆ నియమాలను పాటించే, తపస్సే ధనంగా కలిగిన, అనేక రకాల మునులను చూస్తూ, అతడు ప్రవేశించడం ప్రారంభించాడు.

13.45.44

सूपूजितं देवगणैर्महात्मभिः ।
शिवादिभिर्भारतपुण्यकर्मभिः।
रराज तच्चाश्रममण्डलं सदा ।
दिवीव राजञ्शशिमण्डलं यथा ॥ १३.४५.४४ ॥

దేవగణాలచేత, శివుడు మొదలైన మహాత్ములచేత, భరతవంశపు పుణ్యకర్మల వారిచేత బాగా పూజితమైన ఆ ఆశ్రమ మండలం ఎల్లప్పుడూ ఆకాశంలో చంద్రమండలంలా, ఓ రాజా, ప్రకాశించింది.

13.45.45

क्रीडन्ति सर्पैर्नकुला मृगैर्व्याघ्राश्च मित्रवत् ।
प्रभावाद्दीप्ततपसां सन्निकर्षान्महात्मनाम् ॥ १३.४५.४५ ॥

ప్రకాశించే తపస్సు కలిగిన మహాత్ముల ప్రభావం, సమీపత వల్ల ముంగిసలు పాములతో, పులులు జింకలతో స్నేహితుల్లా ఆడుకుంటాయి.

13.45.46

तत्राश्रमपदे श्रेष्ठे सर्वभूतमनोरम ।
सेविते द्विजशार्दूलैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १३.४५.४६ ॥

అక్కడ, సర్వ ప్రాణుల మనసులను రంజింపజేసే ఆ శ్రేష్ఠమైన ఆశ్రమ స్థలంలో, వేద వేదాంగాలలో పారంగతులైన ద్విజశార్దూలులచే అది సేవింపబడింది.

13.45.47

नानानियमविख्यातैर्ऋषिभि सुमहान्मभिः ।
प्रविशन्नेव चापश्यं जटाचीरधरं प्रभुम् ॥ १३.४५.४७ ॥

అనేక నియమాలతో ప్రసిద్ధులైన అతి మహాత్ములైన ఋషుల మధ్య ప్రవేశిస్తూనే, జటాజూటం, నారచీరలు ధరించిన ఒక ప్రభువును నేను చూశాను.

13.45.48

तेजसा तपसा चैव दीप्यमानं यथाऽनलम् ।
शिष्यैरनुगतं शान्तं युवानं ब्राह्मणर्वभम् ॥ १३.४५.४८ ॥

తేజస్సు, తపస్సుతో అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, శిష్యులు అనుసరించగా, శాంతుడై, యువకుడై, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడుగా ఉండెను.

13.45.49

शिरसा वन्दमानं मामुपमन्युरभाषत ॥ १३.४५.४९ ॥

తలవంచి నమస్కరిస్తున్న నాతో ఉపమన్యుడు ఇలా పలికెను.

13.45.50

स्वागतं पुण्डरीकाक्ष सफलानि तपांसि नः ।
यः पूज्यः पूजयसि मां द्रष्टव्यो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १३.४५.५० ॥

ఓ పుండరీకాక్షా, నీకు స్వాగతం; మా తపస్సులు ఫలించాయి. పూజ్యుడవైన నీవు నన్ను పూజిస్తున్నావు; దర్శనీయుడవైన నీవు నన్ను చూడగోరుతున్నావు.

13.45.51

मनुष्यतानुवृत्त्या त्वा ज्ञात्वा तिष्ठाम सर्वगम् ।
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मृगपक्षिष्वथाग्निषु।
धर्मे च शिष्यवर्गे च समपृच्छमनामयम् ॥ १३.४५.५१ ॥

మనుష్యుల ఆచారాన్ని అనుసరించి, నీవు సర్వవ్యాపివని తెలిసి మేము నిలిచాము. నేను చేతులు జోడించి, మృగ పక్షులు, అగ్నులు, ధర్మం, శిష్యులు—వీరి క్షేమాన్ని అతనిని అడిగాను.

13.45.52

ततो मां भगवानाह साम्ना परमवल्गुना ।
लप्स्यसे तनयं कृष्णि आत्मतुल्यमसंशयम् ॥ १३.४५.५२ ॥

అప్పుడు భగవానుడు అత్యంత మధురమైన మాటలతో నాతో ఇలా అన్నాడు: ఓ కృష్ణి వంశీయుడా, నీకు నీలాంటి కుమారుడు సందేహం లేకుండా లభిస్తాడు.

13.45.53

तपः सुमहदास्थाय तोषयेशानमीश्वरम् ।
इह देवः सपत्नीकः समाक्रीडत्यधोक्षज ॥ १३.४५.५३ ॥

గొప్ప తపస్సును చేపట్టి ఈశానుడైన ఈశ్వరుని ప్రసన్నం చేసుకో. ఓ అధోక్షజా, ఇక్కడ దేవుడు తన సతితో కలిసి విహరిస్తున్నాడు.

13.45.54

इहैनं दैवतश्रेष्ठं देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च ॥ १३.४५.५४ ॥

పూర్వకాలంలో దేవతలు, ఋషిగణాలు ఈ దేవశ్రేష్ఠుని తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, సత్యం, దమం ద్వారా ఇక్కడ ఆరాధించారు.

13.45.55

तोषयित्वा शुभान्कामान्प्राप्तवन्तो जनार्दन ।
तेजसां सपसां चैव निधिः स भगवानिह ॥ १३.४५.५५ ॥

ఓ జనార్దనా, ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకొని జనులు శుభకామనలను పొందారు. ఆ భగవానుడు ఇక్కడ తేజస్సులకు, తపస్సులకు నిధి.

13.45.56

शुभाशुभान्वितान्भावान्विसृजन्स क्षिपन्नपि ।
आस्ते देव्या सहाचिन्त्यो यं प्रार्थयसि शत्रुहन् ॥ १३.४५.५६ ॥

శుభాశుభములతో కూడిన భావాలను త్యజిస్తూ, విసర్జిస్తూ కూడా, అచింత్యుడైన ఆయన దేవితో కలిసి ఉంటాడు; నీవు ఎవరిని కోరుతున్నావో, ఓ శత్రుసంహారీ.

13.45.57

हिरण्यकशिपुर्योऽभूद्दानवो मेरुकम्पनः ।
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात्प्राप्तं समार्बुदम् ॥ १३.४५.५७ ॥

మేరువును కంపింపజేసిన హిరణ్యకశిపుడు అనే దానవుడు ఉండేవాడు; అతడు శర్వుని నుండి సర్వ అమరుల ఐశ్వర్యాన్ని కోట్ల సంవత్సరాల వరకు పొందాడు.

13.45.58

तस्यैव पुत्रप्रवरो दमनो नाम विश्रुतः ।
महादेववराच्छक्रं वर्षार्बुदमयोधयम् ॥ १३.४५.५८ ॥

అతని శ్రేష్ఠ పుత్రుడు దమనుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు; మహాదేవుని వరం వల్ల అతడు కోట్ల సంవత్సరాలు ఇంద్రునితో యుద్ధం చేశాడు.

13.45.59

विष्णोश्चक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ।
शीर्णं पुराऽभवत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥ १३.४५.५९ ॥

విష్ణువు ఆ భయంకర చక్రం, ఇంద్రుని వజ్రం పూర్వం గ్రహము (మొసలి) అవయవాలపై విరిగిపోయాయి, ఓ తాతా, ఓ కేశవా.

13.45.60

यत्तद्भगवता पूर्वं दत्तं चक्रं तवानघ ।
जलान्तरचरं हत्वा दैत्यं च बलगर्वितम् ॥ १३.४५.६० ॥

పూర్వం భగవంతుడు నీకు ఇచ్చిన ఆ చక్రం, ఓ పాపరహితుడా, నీటిలో సంచరించే బలగర్వితుడైన దైత్యుని వధించి.

13.45.61

उत्पादितं वृषाङ्केन दीप्तज्वलनसन्निभम् ।
दत्तं भगवता तुभ्यं दुर्धषं तेजसाऽद्भुतम् ॥ १३.४५.६१ ॥

వృషభధ్వజుడు (శివుడు) ఉత్పత్తి చేసిన, మండుతున్న అగ్నితో సమానమైన, భగవంతుడు నీకు ఇచ్చిన, జయింపరాని, తేజస్సులో అద్భుతమైన (ఆయుధం).

13.45.62

न शक्यं द्रष्टुमन्येन वर्जयित्वा पिनाकिनम् ।
सुदर्शनं भवत्येवं भवेनोक्तं तदा तु तत् ॥ १३.४५.६२ ॥

పినాకిని (శివుడు) తప్ప మరెవరికీ దీనిని చూడటం సాధ్యం కాదు. అప్పుడు భవుడు (శివుడు) ఇలా చెప్పాడు: ఇది సుదర్శనమవుతుంది.

13.45.63

सुदर्शनं तदा तस्य लोके नाम प्रतिष्ठितम् ।
तज्जीर्णमभावत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव। ॥ १३.४५.६३ ॥

అప్పుడు దాని పేరు సుదర్శనమని లోకంలో స్థిరపడింది. ప్రియమైన కేశవా, అది గ్రహుని అవయవాలలో జీర్ణమైపోయింది.

13.45.64

ग्रहस्यातिवलस्याङ्गे वरदत्तस्य धीमतः ।
न शस्त्राणि वहन्त्यङ्गे चक्रवज्रशतान्यपि ॥ १३.४५.६४ ॥

అత్యంత బలవంతుడు, ధీమంతుడు అయిన గ్రహుని శరీరంలో వరదానంగా లభించిన శతాధిక చక్రాలు, వజ్రాలు కూడా ఆయుధాలను భరించలేవు.

13.45.65

अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेणि सुबलीयसा ।
शिवदत्तवराञ्जघ्नुरसुरेन्द्रान्सुरा भृशम् ॥ १३.४५.६५ ॥

అతి బలవంతుడైన గ్రహుని చేత పీడింపబడిన దేవతలు, శివుడు ఇచ్చిన వరాలతో అసురేంద్రులను తీవ్రంగా సంహరించారు.

13.45.66

तृष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरतां ददौ ।
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरोऽभवत् ॥ १३.४५.६६ ॥

సంతోషించి ఆయన విద్యుత్ప్రభునికి కూడా త్రిలోకాధిపత్యాన్ని ఇచ్చాడు. వేయి సంవత్సరాల నూరు కాలం అతడు సర్వలోకాలకు ప్రభువయ్యాడు.

13.45.67

ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ।
तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ प्रभुः ॥ १३.४५.६७ ॥

"నీవు ఎల్లప్పుడూ నా అనుచరుడవుగానే ఉంటావు" అని కూడా అతడు చెప్పాడు. అలాగే ప్రభువు వేయి మంది కుమారుల పదివేలమందిని కూడా ఇచ్చాడు.

13.45.68

कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवानजः ।
तथा शतमुखो नाम धात्रा सृष्टो महासुरः। ॥ १३.४५.६८ ॥

భగవానుడైన అజుడు అతనికి కుశద్వీపాన్ని రాజ్యంగా ఇచ్చాడు. అలాగే ధాత సృష్టించిన శతముఖుడనే మహాసురుడు ఉండెను.

13.45.69

येन वर्षशतं साग्रमात्ममांसैर्हुतोऽनलः ।
तं प्राह भववांस्तुष्टः किंकरोमीति शंकरः ॥ १३.४५.६९ ॥

తన స్వంత మాంసంతో నూరు సంవత్సరాలకు పైగా అగ్నికి ఆహుతి ఇచ్చినవానితో సంతుష్టుడైన శంకరుడు 'నేను ఏమి చేయాలి?' అని అన్నాడు.

13.45.70

तं वै शतमुखः प्राह योगो भवतु मेऽद्भुतः ।
बलं च दैवतश्रेष्ठ शाश्वतं सम्प्रयच्छ मे ॥ १३.४५.७० ॥

అతనితో శతముఖుడు ఇలా అన్నాడు: 'నాకు అద్భుతమైన యోగం కలుగుగాక; దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, నాకు శాశ్వతమైన బలాన్ని ప్రసాదించు.'

13.45.71

तथेति भगवानाह तस्य तद्वचनं प्रभुः ।
स्वायंभुवः क्रतुश्चापि पुत्रार्थमभवत्पुरा ॥ १३.४५.७१ ॥

భగవానుడైన ప్రభువు అతని ఆ మాటకు 'అలాగే' అన్నాడు. పూర్వం స్వాయంభువ క్రతువు కూడా పుత్రుని కోసం (ఇలాగే) ఉండెను.

13.45.72

आविश्य योगेनात्मानं त्रीणि वर्षशतान्यपि ।
तस्य चोपददौ पुत्रान्सहस्रं क्रतुसम्मितान्।
योगेश्वरं देवगीतं वेत्थ कृष्ण न संशयः ॥ १३.४५.७२ ॥

యోగం ద్వారా తనలో ప్రవేశించి మూడు వందల సంవత్సరాలు (తపస్సు చేసి), అతనికి క్రతువులకు సమానమైన వెయ్యి మంది కుమారులను ఇచ్చాడు. కృష్ణా, యోగేశ్వరుని దేవగీతం నీకు తెలుసు, ఇందులో సందేహం లేదు.

13.45.73

याज्ञवल्क्य इति ख्यात ऋषिः परमधार्मिकः ।
आराध्य स महादेवं प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७३ ॥

యాజ్ఞవల్క్యుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఆ పరమ ధార్మికుడైన ఋషి మహాదేవుని ఆరాధించి అతుల్యమైన కీర్తిని పొందెను.

13.45.74

वेदव्यासश्च योगात्मा पराशरसुतो मुनिः ।
सोऽपि शंकरमाराध्य प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७४ ॥

యోగాత్ముడైన వేదవ్యాసుడు, పరాశరుని కుమారుడైన ముని, ఆయన కూడా శంకరుని ఆరాధించి అతులమైన కీర్తిని పొందాడు.

13.45.75

वालखिल्या मघवता ह्यवज्ञाताः पुरा किल ।
तैः क्रुद्धैर्भगवान्रुद्रस्तपसा तोषितो ह्यभूत् ॥ १३.४५.७५ ॥

పూర్వం మఘవానుడు (ఇంద్రుడు) వాలఖిల్యులను అవమానించాడు; కోపించిన వారి తపస్సుతో భగవానుడు రుద్రుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు.

13.45.76

तांश्चापि दैवतश्रेष्ठः प्राह प्रीतो जगत्पतिः ।
सुपर्णं सोमहर्तारं तपसोत्पादयिष्यथ ॥ १३.४५.७६ ॥

దేవతాశ్రేష్ఠుడైన జగత్పతి ప్రసన్నుడై వారితో ఇలా అన్నాడు: 'తపస్సుతో మీరు సోమాన్ని హరించే సుపర్ణుని (గరుడుని) సృష్టిస్తారు.'

13.45.77

महादेवस्य रोषाच्च आपो नष्टाः पुराऽभवन् ।
ताश्च सप्तकपालेन देवैरन्याः प्रवर्तिताः ॥ १३.४५.७७ ॥

పూర్వం మహాదేవుని కోపం వల్ల జలాలు నశించాయి; దేవతలు సప్తకపాలంతో ఇతర జలాలను ప్రవర్తింపజేశారు.

13.45.78

ततः पानीयमभवत्प्रसन्ने त्र्यम्बके भुवि ।
अत्रिभार्या सुतं दत्तं सोमं दुर्वाससं प्रभो ॥ १३.४५.७८ ॥

అప్పుడు త్ర్యంబకుడు ప్రసన్నుడైనప్పుడు భూమిపై త్రాగు నీరు కలిగింది; ఓ ప్రభూ, అత్రి భార్యకు సోముడు, దుర్వాసుడు అనే కుమారులు ఇవ్వబడ్డారు.

13.45.79

अत्रेर्भार्याऽपि भर्तारं संत्यज्य ब्रह्मवादिनी ।
नाहं तव मुने भूयो वशगा स्यां कथञ्चन ॥ १३.४५.७९ ॥

అత్రి భార్య కూడా, బ్రహ్మవాదినిగా, తన భర్తను విడిచి ఇలా అంది: 'ఓ ముని, నేను ఇక ఏ విధంగానూ నీ వశంలో ఉండను.'

13.45.80

इत्युक्त्वा सा महादेवमगमच्छरणं किल ।
निराहास भयादत्रेस्त्रीणि वर्षशतान्यपि ॥ १३.४५.८० ॥

ఇలా చెప్పి ఆమె మహాదేవుని శరణు పొందింది. అత్రి భయంతో ఆమె మూడు వందల సంవత్సరాలు కూడా నిరాహారంగా ఉంది.

13.45.81

अशेत मुसलेष्वेव प्रसादार्थं भवस्य सा ।
तामब्रवीद्धसन्देवो भविता वै सुतस्तव ॥ १३.४५.८१ ॥

భవుని అనుగ్రహం కోసం ఆమె రోకళ్లపైనే పడుకుంది. అప్పుడు దేవుడు నవ్వుతూ ఆమెతో అన్నాడు, 'నీకు తప్పకుండా కుమారుడు జన్మిస్తాడు.'

13.45.82

विना भर्त्रा चरुद्रेण भविष्यति न संशयः ।
वंशे तवैव नाम्ना तु ख्यातिं यास्यति चेप्सिताम् ॥ १३.४५.८२ ॥

భర్త లేకుండానే, చారుద్రుడి (శివుడి) వలన ఇది జరుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. నీ వంశంలోనే, నీ పేరుతోనే అతడు కోరుకున్న కీర్తిని పొందుతాడు.

13.45.83

विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ।
प्रसाद्य भगवान्सिद्धिं प्राप्तवान्मधुसूदन ॥ १३.४५.८३ ॥

వికర్ణుడు కూడా అలాగే, భక్తులకు సుఖాన్నిచ్చే మహాదేవుణ్ణి ప్రసన్నం చేసుకుని, ఓ మధుసూదనా, భగవంతుని సిద్ధిని పొందాడు.

13.45.84

शाकल्यः संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि ।
आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव ॥ १३.४५.८४ ॥

శాకల్యుడు, నిగ్రహించిన ఆత్మతో, తొమ్మిది వందల సంవత్సరాలు కూడా మనోయజ్ఞంతో భవుని ఆరాధించాడు, ఓ కేశవా.

13.45.85

तं चाह भगवांस्तुष्टो ग्रन्थकारो भविष्यसि ।
वत्साक्षया च ते कीतिस्त्रेलोक्ये वै भविष्यति ॥ १३.४५.८५ ॥

సంతుష్టుడైన భగవంతుడు అతనితో అన్నాడు, 'నీవు గ్రంథకర్తవు అవుతావు; నీ కీర్తి మూడు లోకాలలో అక్షయమవుతుంది.'

13.45.86

अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ।
भविष्यति द्विजश्रेष्ठः सूत्रकर्ता सुतस्तव ॥ १३.४५.८६ ॥

నీ వంశం అక్షయమగుగాక, మహర్షులచే అలంకరించబడినది. ద్విజశ్రేష్ఠుడా, నీ కుమారుడు సూత్రకర్త అవుతాడు.

13.45.87

सावर्णिश्चापि विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ।
इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतान्यथ ॥ १३.४५.८७ ॥

కృతయుగంలో సావర్ణి అనే ప్రసిద్ధ ఋషి ఉండెను. అతడు ఇక్కడ అరవై వందల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసెను.

13.45.88

तमाह भगवान्रुद्रः साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ।
ग्रन्थकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ १३.४५.८८ ॥

భగవంతుడైన రుద్రుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'పాపరహితుడా, నేను నీపై ప్రత్యక్షంగా సంతోషించాను. నీవు లోకవిఖ్యాత గ్రంథకర్తవై, జరామరణరహితుడవు అవుతావు.'

13.45.89

शक्रेणि तु पुरा देवो वाराणस्यां जनार्दन ।
आराधितोऽभूद्भक्तेन दिग्वासा भस्मगुष्ठितः
आराध्य स महादेवं देवराज्यमवाप्तवान् ॥ १३.४५.८९ ॥

జనార్దనా, పూర్వం వారణాసిలో ఇంద్రుడు భక్తితో దిగంబరుడు, భస్మలేపనుడైన దేవుణ్ణి ఆరాధించాడు. ఆ మహాదేవుని ఆరాధించి అతడు దేవరాజ్యాన్ని పొందాడు.

13.45.90

नारदेन तु भक्त्याऽसौ भव आराधितः पुरा ।
तस्य तुष्टो महादेवो जगौ देवगुरुर्गुरुः ॥ १३.४५.९० ॥

పూర్వం నారదుడు భక్తితో భవుణ్ణి ఆరాధించాడు. అతనిపై సంతుష్టుడైన మహాదేవుడు, దేవగురువు వలె పాడెను.

13.45.91

तेजसा तपसा कीर्त्या त्वत्समो न भविष्यति ।
गीतेन वादितव्येन नित्यं मामनुयास्यसि ॥ १३.४५.९१ ॥

తేజస్సులోనూ, తపస్సులోనూ, కీర్తిలోనూ నీతో సమానుడు ఉండడు. గానంతో, వాద్యంతో ఎల్లప్పుడూ నన్ను అనుసరిస్తావు.

13.45.92

बाणः स्कन्दसमत्वं च कामो दर्पविमोक्षणम् ।
लवणोऽवध्यतामन्यैर्दशास्यश्च पुनर्बलम्।
अन्तकोऽन्तमनुप्राप्तस्तस्मात्कोऽन्यः परः प्रभुः ॥ १३.४५.९२ ॥

బాణుడు స్కందునితో సమానుడయ్యాడు, కాముడు గర్వం నుండి విముక్తుడయ్యాడు, లవణుడు ఇతరులచే అవధ్యుడయ్యాడు, దశముఖుడైన రావణుడు మళ్ళీ బలాన్ని పొందాడు. అంతకుడు (మృత్యువు) కూడా అంతాన్ని పొందాడు; కాబట్టి అతనికంటే గొప్ప ప్రభువు ఎవరు?

13.45.93

मयाऽपि च यथा दृष्टो देवदेवः पुरा विभो ।
साक्षात्पशुपतिस्तात तच्चापि शृणु माधव ॥ १३.४५.९३ ॥

ఓ విభూ, పూర్వం నేను కూడా దేవదేవుడిని, సాక్షాత్తు పశుపతిని, ఎలా దర్శించానో — ప్రియుడా, ఓ మాధవా, అదీ వినుము.

13.45.94

यदर्थं च मया देवः प्रयतेन तथा विभो ।
आराधितो महातेजास्तच्चापि शृणु विस्तरात् ॥ १३.४५.९४ ॥

ఏ ఉద్దేశంతో నేను ఆ మహాతేజస్వి దేవుడిని, ఓ విభూ, ఇలా శ్రద్ధగా ఆరాధించానో, అదీ విస్తారంగా వినుము.

13.45.95

यदवाप्तं च मे पूर्वं देवदेवान्महेश्वरात् ।
तत्सर्वं निखिलेनाद्य कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.४५.९५ ॥

పూర్వం దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని నుండి నేను పొందినదంతా, ఓ నిర్దోషీ, ఇప్పుడు నీకు పూర్తిగా చెబుతాను.

13.45.96

पुरा कृतयुगे तात ऋषिरासीन्महायशाः ।
व्याघ्रपाद इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः।
तस्याहमभवं पुत्रो धौम्यश्चापि ममानुजः ॥ १३.४५.९६ ॥

ప్రియుడా, పూర్వం కృతయుగంలో వ్యాఘ్రపాదుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన మహాయశస్వి ఋషి ఉండేవాడు; ఆయన వేదాలు, వేదాంగాల పారంగతుడు. ఆయన కుమారుడను నేను; ధౌమ్యుడు కూడా నా తమ్ముడు.

13.45.97

कस्यचित्त्थ कालस्य धौम्येन सह माधव ।
आगच्छमाश्रमं क्रीडन्मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४५.९७ ॥

ఒక కాలంలో, ఓ మాధవా, ధౌమ్యునితో కలిసి ఆడుతూ, పవిత్ర మనసుగల మునుల ఆశ్రమానికి నేను వచ్చాను.

13.45.98

तत्रापि च मया दृष्टा दुह्यमाना पयस्विनी ।
लक्षितं च मया क्षीरं स्वादुतो ह्यमृतोपमम् ॥ १३.४५.९८ ॥

అక్కడ కూడా నేను పాలు పితకబడుతున్న ఒక పాడి ఆవును చూశాను; ఆ పాలను నేను గమనించాను, అది రుచిలో నిజంగా అమృతంలా ఉంది.

13.45.99

तदाप्रभृति चैवाहमरुदं मधुसूदन ।
दीयतां दीयतां क्षीरं मम मातरितीरिता ॥ १३.४५.९९ ॥

ఓ మధుసూదనా, అప్పటినుండి నేను ఏడవడం మొదలుపెట్టాను; 'అమ్మా, నాకు పాలు ఇవ్వు, పాలు ఇవ్వు' అని అన్నాను.

13.45.100

अभावाच्चैव दुग्धस्य दुःखिता जननी तदा ॥ १३.४५.१०० ॥

పాలు లేకపోవడం వల్ల అప్పుడు తల్లి దుఃఖించింది.

13.45.101

ततः पिष्टं समालोड्य तोयेन सह माधव ।
आवयोः क्षीरमित्येव पानार्थं समुपानयत् ॥ १३.४५.१०१ ॥

అప్పుడు, ఓ మాధవా, పిండిని నీటితో బాగా కలిపి, 'ఇది మా ఇద్దరికీ పాలు' అని చెప్పి, తాగడానికి దానిని తెచ్చింది.

13.45.102

अथ गव्यं पयस्तात कदाचित्प्राशितं मया। ॥ १३.४५.१०२ ॥

అప్పుడు, ఓ తాతా, ఒకసారి నేను ఆవు పాలు తాగాను.

13.45.103

पित्राऽहं यज्ञकाले हि नीतो ज्ञातिकुलं महत् ।
तत्र सा क्षरते देवी दिव्या गौः सुरनन्दिनी ॥ १३.४५.१०३ ॥

యజ్ఞ సమయంలో తండ్రి నన్ను గొప్ప బంధువుల ఇంటికి తీసుకువెళ్లాడు; అక్కడ ఆ దివ్య దేవి, సురనందిని అనే దివ్య గోవు పాలు స్రవిస్తుంది.

13.45.104

यस्ताहं तत्पयः पीत्वा रसेन ह्यमृतोपमम् ।
ज्ञात्वा क्षीरगुणांश्चैव उपलभ्य हि सम्भवम्।
स च पिष्टरसस्तात न मे प्रीतिमुपावहत् ॥ १३.४५.१०४ ॥

అమృతంతో సమానమైన రుచిగల ఆ పాలను త్రాగి, దాని గుణాలను, పుట్టుకను తెలిసికొని కూడా, ప్రియ తాతా, ఆ నూరిన రసం నాకు సంతోషాన్ని కలిగించలేదు.

13.45.105

ततोऽहमब्रुवं बाल्याज्जननीमात्मनस्तदा ।
नेदं क्षीरोदनं मातर्यत्त्वं मे दत्तवत्यसि ॥ १३.४५.१०५ ॥

అప్పుడు నేను చిన్నతనం వల్ల నా తల్లితో అన్నాను: అమ్మా, నువ్వు నాకు ఇచ్చింది పాలన్నం కాదు.

13.45.106

ततो मामब्रवीन्माता दुःखशोकसमन्विता ।
पुत्रस्नेहात्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय माधव ॥ १३.४५.१०६ ॥

అప్పుడు దుఃఖం, శోకంతో నిండిన తల్లి నాతో అన్నది; కొడుకుపై ప్రేమతో నన్ను కౌగిలించుకుని తల వాసన చూసి, మాధవా.

13.45.107

कुतः क्षीरोदनं वत्स मुनीनां भावितात्मनम् ।
वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम् ॥ १३.४५.१०७ ॥

నాయనా, అడవిలో ఎల్లప్పుడూ నివసించే, పవిత్ర మనస్కులైన, దుంపలు, వేళ్లు, పండ్లు తినే మునులకు పాలన్నం ఎక్కడినుంచి వస్తుంది?

13.45.108

आस्थितानां नदीं दिव्यां वालखिल्यैर्निषेविताम् ।
कुत क्षीरं वनस्थानां मुनीनां गिरिवासिनाम् ॥ १३.४५.१०८ ॥

వాలఖిల్యులు సేవించే దివ్య నదిని ఆశ్రయించిన వారికి, అడవిలో ఉండే, పర్వతాలలో నివసించే మునులకు పాలు ఎక్కడినుంచి?

13.45.109

पावनानां वनाशानां वनाश्रमनिवासिनाम् ।
ग्राम्याहारनिवृत्तानामारण्यफलभोजिनाम्।
नास्ति पुत्र पयोऽरण्ये सुरभीगोत्रवर्जिते ॥ १३.४५.१०९ ॥

కుమారా, పవిత్రులై, అడవిలో ఆశ కలిగి, వనాశ్రమాలలో నివసించి, గ్రామ్య ఆహారం విడిచి అరణ్య ఫలాలు తినేవారికి, సురభి గోవుల వంశం లేని అడవిలో పాలు లేవు.

13.45.110

नदीगह्वरशैलेषु तीर्थेषु विविधेषु च ।
तपसा जप्यनित्यानां शिवो नः परमा गतिः ॥ १३.४५.११० ॥

నదులలో, గుహలలో, పర్వతాలలో, వివిధ తీర్థాలలో, తపస్సుతో నిత్య జపం చేసేవారికి శివుడే మా పరమ గతి.

13.45.111

अप्रसाद्य विरूपाक्षं वरदं स्थाणुमव्ययम् ।
कुतः क्षीरोदनं वत्स सुखानि वसनानि च ॥ १३.४५.१११ ॥

వత్సా, విరూపాక్షుడు, వరదాత, స్థాణువు, అవ్యయుడు అయిన శివుడిని ప్రసన్నం చేయకుండా పాలు-అన్నం, సుఖకర వస్త్రాలు ఎలా లభిస్తాయి?

13.45.112

तं प्रपद्य सदा वत्स सर्वभावेन शङ्करम् ।
तत्प्रसादाच्च कामेभ्यः फलं प्राप्स्यसि पुत्रक ॥ १३.४५.११२ ॥

వత్సా, ఎల్లప్పుడూ సర్వభావంతో ఆ శంకరుని శరణు పొందు; ఆయన అనుగ్రహంతో నీవు కోరికల ఫలాన్ని పొందుతావు, కుమారా.

13.45.113

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा इदमम्बामवोचयं ॥ १३.४५.११३ ॥

తల్లి ఆ మాటలు విని, శత్రుహంతా, ఆ క్షణం నుండే చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ నేను తల్లితో ఇలా అన్నాను.

13.45.114

कोऽयमम्ब महादेवः स कथं च प्रसीदति ।
कुत्र वा वसते देवो द्रष्टव्यो वा कथञ्चन ॥ १३.४५.११४ ॥

అమ్మా, ఈ మహాదేవుడు ఎవరు? ఆయన ఎలా ప్రసన్నుడవుతాడు? ఆ దేవుడు ఎక్కడ నివసిస్తాడు, ఏ విధంగానైనా ఆయనను ఎలా దర్శించగలం?

13.45.115

तुष्यते वा कथं शर्वो रूपं तस्य च कीदृशम् ।
कथं ज्ञेयः प्रसन्नो वा दर्शयेज्जननी मम ॥ १३.४५.११५ ॥

శర్వుడు ఎలా తృప్తి చెందుతాడు? ఆయన రూపం ఎలాంటిది? ఆయన ప్రసన్నుడయ్యాడని ఎలా తెలుసుకోవాలి? అమ్మా, ఆయన నాకు ఎలా దర్శనమిస్తాడు?

13.45.116

एवमुक्ता तदा कृष्ण माता मे सुतवत्सला ।
मूर्घन्याध्राय गोविन्द सबाष्पाकुललोचना ॥ १३.४५.११६ ॥

ఇలా చెప్పబడినప్పుడు, కృష్ణా, నా తల్లి కుమారుని పట్ల ప్రేమగలది, ఓ గోవిందా, కన్నీళ్లతో నిండిన కలత చెందిన కళ్ళతో నా తలను ముద్దాడింది.

13.45.117

प्रमार्जन्ती च गात्राणि मम वै मधुसूदन ।
दैन्यमालम्ब्य जननी इदमाह सुरोत्तम ॥ १३.४५.११७ ॥

నా అవయవాలను తుడుస్తూ, ఓ మధుసూదనా, తల్లి దీనత్వాన్ని పూని, ఓ సురోత్తమా, ఇలా అంది.

13.45.118

दुर्विज्ञेयो महादेवो दुराधारो दुरन्तकः ।
दुराबाधश्च दुर्ग्राह्यो दुर्द्दश्यो ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.४५.११८ ॥

మహాదేవుడు తెలుసుకోవడం కష్టం, ఆధారంగా నిలబెట్టడం కష్టం, అంతం చేయడం కష్టం, బాధించడం కష్టం, పట్టుకోవడం కష్టం, అకృతాత్ములకు ఆయనను చూడడం కూడా కష్టం.

13.45.119

यस्य रूपाण्यनेकानि प्रवदन्ति मनीषिणः ।
स्थानानि च विचित्राणि प्रासादाश्चाप्यनेकशः ॥ १३.४५.११९ ॥

ఆయన అనేక రూపాలను జ్ఞానులు వివరిస్తారు; విచిత్రమైన నివాసాలు, అనేక మహళ్లు కూడా ఆయనవే.

13.45.120

को हि तत्त्वेन तद्वेद ईशस्य चरितं शुभम् ।
कृतवान्यानि रूपाणि देवदेवः पुरा किल।
क्रीडते च तथा शर्वः प्रसीदति यथाच वै ॥ १३.४५.१२० ॥

దేవదేవుడు పూర్వం ధరించిన రూపాలను, ఆ ఈశ్వరుని శుభ చరితను, శర్వుడు ఆడుతూ సంతోషించే విధానాన్ని నిజంగా ఎవరు తెలుసుకున్నారు?

13.45.121

हृदिस्थः सर्वभूतानां विश्वरूपो महेश्वरः ।
भक्तानामनुकम्पार्थं दर्शनं च यथाश्रुतम्।
मुनीनां ब्रुवतां दिव्यमीशानचरितं शुभम् ॥ १३.४५.१२१ ॥

సర్వ భూతాల హృదయంలో నిలిచిన విశ్వరూపుడు మహేశ్వరుడు; భక్తులపై దయతో ఆయన దర్శనమిస్తాడు; మునులు చెప్పినట్లు విన్నవిధంగా ఈశానుని దివ్యమైన శుభ చరితం ఇది.

13.45.122

कृतवान्यानि रूपाणि कथितानि दिवौकसैः ।
अनुग्रहार्थं विप्राणां शृणु वत्स समासतः ॥ १३.४५.१२२ ॥

దేవతలచే చెప్పబడిన, బ్రాహ్మణులపై అనుగ్రహం కోసం ఆయన ధరించిన రూపాలను, వత్సా, సంక్షిప్తంగా విను.

13.45.123

तानि ते कीर्तयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.४५.१२३ ॥

నీవు నన్ను అడుగుతున్న వాటిని నేను నీకు వివరిస్తాను.

13.45.124

ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां रुद्रादित्याश्विनामपि ।
विश्वेषामपि देवानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१२४ ॥

బ్రహ్మ, విష్ణువు, దేవేంద్రుడు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు, అశ్వినులు, విశ్వదేవతల రూపాలను కూడా భవుడు (శివుడు) ధరిస్తాడు.

13.45.125

नराणां देवनारीणां तथा प्रेतपिशाचयोः ।
किरातशबराणां च जलजानामनेकशः ॥ १३.४५.१२५ ॥

మనుషులు, దేవస్త్రీలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, కిరాతులు, శబరులు, జలజీవులు—వీరి అనేక రూపాలను కూడా (ఆయన ధరిస్తాడు).

13.45.126

करोति भगवान्रूपमाटव्यशबराण्यपि ।
कूर्मो मत्स्यस्तथा शङ्खः प्रवालाङ्कुरभूषणः ॥ १३.४५.१२६ ॥

భగవానుడు అడవి శబరుల రూపాలను కూడా ధరిస్తాడు; తాబేలు, చేప, పగడపు మొలకలతో అలంకరించిన శంఖం కూడా (ఆయన రూపాలే).

13.45.127

यक्षराक्षससर्पाणां दैत्यदानवयोरपि ।
वपुर्धारयते देवो भूयश्च बिलवासिनाम् ॥ १३.४५.१२७ ॥

యక్షులు, రాక్షసులు, సర్పాలు, దైత్యులు, దానవుల రూపాలను కూడా దేవుడు ధరిస్తాడు; ఇంకా బిలాలలో నివసించేవారి రూపాలను కూడా.

13.45.128

व्याघ्रसिंहमृगाणां च तरक्ष्वृक्षपतत्त्रिणाम् ।
उलूकश्वशृगालानां रूपाणि कुरुतेऽपि च ॥ १३.४५.१२८ ॥

పులి, సింహం, జింకలు, తరక్షు, ఎలుగు, పక్షులు, గుడ్లగూబ, కుక్క, నక్క ఆకారాలను కూడా ఆయన ధరిస్తాడు.

13.45.129

हंसकाकमयूराणां कृकलासकसारसाम् ।
रूपाणि च बलाकानां गृध्रचक्राङ्गयोरपि ॥ १३.४५.१२९ ॥

హంస, కాకి, నెమలి, ఊసరవెల్లి, కొంగ, క్రౌంచం, బలాక పక్షులు, రాబందు, చక్రవాకం ఆకారాలను కూడా.

13.45.130

करोति वा स रूपाणि धारयत्यपि पर्वतम् ।
गोरूपं च महादेवो हस्त्यश्वोष्ट्रखराकृतिः ॥ १३.४५.१३० ॥

ఆయన ఆ రూపాలను ధరిస్తాడు, పర్వతాన్ని కూడా ధరిస్తాడు. మహాదేవుడు ఆవు రూపాన్ని, ఏనుగు, గుర్రం, ఒంటె, గాడిద ఆకృతులను ధరిస్తాడు.

13.45.131

छागशार्दूलरूपश्च अनेकमृगरूपधृक् ।
अण्डजानां च दिव्यानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१३१ ॥

మేక, పులి రూపధారియై, అనేక జింకల రూపాలను ధరించే భవుడు దివ్య అండజ ప్రాణుల శరీరాన్ని కూడా ధరిస్తాడు.

13.45.132

दण्डी छत्री च कुण्डी च द्विजानां वारणस्तथा ।
षण्मुखो वै बहुमुखस्त्रिनेत्रो बहुशीर्षकः ॥ १३.४५.१३२ ॥

దండధారి, ఛత్రధారి, కుండధారి, ద్విజులను రక్షించేవాడు, షణ్ముఖుడు, బహుముఖుడు, త్రినేత్రుడు, బహుశిరస్కుడు.

13.45.133

अनेककटिपादश्च अनेकोदरवक्त्रधृत् ।
अनेकपाणिपार्श्वश्च अनेकगपसंवृतः ॥ १३.४५.१३३ ॥

అనేక నడుములు, పాదాలు కలవాడు; అనేక ఉదరాలు, ముఖాలు ధరించేవాడు; అనేక చేతులు, పార్శ్వాలు కలవాడు; అనేక గణాలచే చుట్టబడినవాడు.

13.45.134

ऋषिगन्धर्वरूपश्च सिद्धचारणरूपधृत् ।
भस्पपाण्डुरगात्रश्च चन्द्रार्धकृतभूषणः ॥ १३.४५.१३४ ॥

నేను ఋషి, గంధర్వ రూపాలను ధరిస్తాను; సిద్ధ, చారణ రూపాన్నీ ధరిస్తాను; నా శరీరం భస్మంతో పాలిపోయి ఉంటుంది; అర్ధచంద్రుడే నా ఆభరణం.

13.45.135

अनेकरावसंघुष्टश्चानेकस्तुतिसंस्कृतः ।
सर्वभूतान्तकः सर्वः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ॥ १३.४५.१३५ ॥

అనేక ధ్వనులతో మార్మోగేవాడను, అనేక స్తోత్రాలతో పూజితుడను; సర్వభూతాల అంతాన్ని నేనే, సర్వమూ నేనే; సర్వలోకాలలో ప్రతిష్ఠితుడను.

13.45.136

सर्वलोकान्तरात्मा च सर्वगः सर्ववाद्यपि ।
सर्वत्र भगवान्ज्ञेयो हृदिस्थः सर्वदेहिनाम् ॥ १३.४५.१३६ ॥

సర్వలోకాల అంతరాత్మను నేను, సర్వవ్యాపిని; సర్వమూ పలికేవాడను కూడా నేనే; సర్వత్రా భగవంతుడిని తెలుసుకోవాలి; ఆయన సర్వదేహుల హృదయంలో ఉంటాడు.

13.45.137

यो हि यं कामयेत्कामं यस्मिन्नर्थऽर्च्यते पुनः ।
तत्सर्वं वेत्ति देवेशस्तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.१३७ ॥

ఎవడు ఏ కోరికను కోరుతాడో, ఏ ప్రయోజనం కోసం మళ్లీ పూజిస్తాడో, అదంతా దేవేశుడు తెలుసుకుంటాడు; నీవు కోరితే ఆయననే శరణు పొందు.

13.45.138

नन्दते कुप्यते चापि तथा हुंकारयत्यपि ।
चक्री शूली गदापाणिर्मुसली खड्गपट्टसी ॥ १३.४५.१३८ ॥

అతడు ఆనందిస్తాడు, కోపిస్తాడు, అలాగే హుంకారం కూడా చేస్తాడు; నేను చక్రధారిని, శూలధారిని, చేతిలో గదను కలవాడను, ముసలిని ధరించేవాడను, ఖడ్గ-పట్టసములను ధరించేవాడను.

13.45.139

भूधरो नागमौञ्जी च नागकुण्डलकुण्डली ।
नागयज्ञोपवीती य नागचर्मोत्तरच्छदः ॥ १३.४५.१३९ ॥

నేను భూధరుడను; నాగమే మొలత్రాడుగా ధరించేవాడను, నాగకుండలాలు ధరించేవాడను; నాగమే యజ్ఞోపవీతంగా ధరించేవాడను, ఏనుగు చర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా కప్పుకునేవాడను.

13.45.140

हसते गायते चैव नृत्यते च मनोहरम् ।
वादयत्यपि वाद्यानि विचित्राणि गणैर्युतः ॥ १३.४५.१४० ॥

అతడు మనోహరంగా నవ్వుతాడు, పాడుతాడు, నృత్యం చేస్తాడు; తన గణాలతో కలిసి విచిత్రమైన వాద్యాలను కూడా వాయిస్తాడు.

13.45.141

वल्गते जृम्बते चैव रुदते रोदयत्यपि ।
उन्मत्तमत्तरूपं च भाषते चापि सुस्वरः ॥ १३.४५.१४१ ॥

అతడు గెంతుతాడు, ఆవులిస్తాడు, ఏడుస్తాడు, ఇతరులను కూడా ఏడిపిస్తాడు; ఉన్మత్తుడిలా, మత్తుడిలా రూపంలో మధుర స్వరంతో మాట్లాడుతాడు కూడా.

13.45.142

अतीव हसते रौद्रस्त्रासयन्नयनैर्जनम् ।
जागर्ति चैव स्वपिति जृम्भते च यथासुवम् ॥ १३.४५.१४२ ॥

అతడు మిక్కిలిగా నవ్వుతాడు; భయంకరుడై తన కన్నులతో ప్రజలను భయపెడతాడు; మేల్కొని ఉంటాడు, నిద్రపోతాడు, ఆవులిస్తాడు, తనకు ఇష్టమైనట్లు.

13.45.143

जपते जप्यते चैव तपते तप्यते पुनः ।
ददाति प्रतिगृह्णाति युञ्जते ध्यायतेऽपि च ॥ १३.४५.१४३ ॥

అతడు జపం చేస్తాడు, ఇతరులచేత జపం చేయించబడతాడు కూడా; తపస్సు చేస్తాడు, మళ్ళీ తపస్సు చేయించబడతాడు; ఇస్తాడు, గ్రహిస్తాడు కూడా; యోగంలో నిమగ్నమవుతాడు, ధ్యానం కూడా చేస్తాడు.

13.45.144

वेदीमध्ये तथा यूपे गोष्ठमध्ये हुताशने ।
दृश्यते दृश्यते चापि बालो वृद्धो युवा तथा ॥ १३.४५.१४४ ॥

వేదిక మధ్యలో, యూపస్తంభంపై, గోశాల మధ్యలో, హోమాగ్నిలో కూడా అతడు కనిపిస్తాడు; బాలుడిగా, వృద్ధుడిగా, యువకుడిగా కూడా అతడు కనిపిస్తాడు.

13.45.145

क्रीडते ऋषिकन्याभिर्ऋषिपत्नीभिरेव च ।
ऊर्ध्वकेशो महाशेफो नग्नो विकृतलोचनः ॥ १३.४५.१४५ ॥

అతడు ఋషికన్యలతో, ఋషిపత్నులతో కలిసి క్రీడిస్తాడు; అతని జుట్టు పైకి నిలిచి ఉంటుంది, అతని అంగం పెద్దది, అతడు నగ్నుడు, అతని కన్నులు వికృతంగా ఉంటాయి.

13.45.146

गौरः श्यामस्तथा कृष्णः पाण्डुरो धूमलोहितः ।
विकृताक्षो विशालाक्षो दिग्वासाः सर्ववासकः ॥ १३.४५.१४६ ॥

గౌరుడు, శ్యాముడు, కృష్ణుడు, పాండురుడు, ధూమలోహితుడు; వికృతాక్షుడు, విశాలాక్షుడు, దిగంబరుడు, సర్వవాసకుడు.

13.45.147

अरूपस्याद्यरूपस्य अतिरूपाद्यरूपिणः ।
अनाद्यन्तमजस्यान्तं वेत्स्यते कोस्य तत्त्वतः ॥ १३.४५.१४७ ॥

అరూపుడు, ఆదిరూపుడు, అతిరూపాదిరూపి, అనాద్యంతుడు, అజుడు - అతని అంతాన్ని తత్త్వతః ఎవరు తెలుసుకుంటారు?

13.45.148

हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञितः ।
ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्यो महेश्वरः ॥ १३.४५.१४८ ॥

హృదయంలో ప్రాణం, మనస్సు, జీవుడు; యోగాత్మ, యోగసంజ్ఞితుడు; ధ్యానం, ఆ పరమాత్మ; భావంతో గ్రహింపదగిన మహేశ్వరుడు.

13.45.149

वादको गायनश्चैव सहस्रशतलोचनः ।
एकवक्त्रो द्विवक्त्रश्च त्रिवक्त्रोऽनेकवक्त्रकः ॥ १३.४५.१४९ ॥

వాద్యకారుడు, గాయకుడు, వేయి-వందల నేత్రుడు; ఏకముఖుడు, ద్విముఖుడు, త్రిముఖుడు, అనేకముఖుడు.

13.45.150

तद्भक्तस्तद्गतो नित्यं तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
भज पुत्र महादेवं ततः प्राप्स्यसि चेप्सितं ॥ १३.४५.१५० ॥

ఆయనయందు భక్తుడవై, ఆయనయందు లీనుడవై, ఎల్లప్పుడూ ఆయనయందే నిష్ఠతో, ఆయనే పరమాశ్రయంగా భావించి, పుత్రా, మహాదేవుని భజించు; అప్పుడు కోరినది పొందుదువు.

13.45.151

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
मम भक्तिर्महादेवे नैष्ठिकी समपद्यत ॥ १३.४५.१५१ ॥

తల్లి ఆ మాటలు విని, శత్రుహంతా, ఆనాటి నుండి మహాదేవునియందు నాకు నిష్ఠాపూర్వకమైన భక్తి కలిగింది.

13.45.152

ततोऽहं तप आस्थाय तोषयामास शंकरम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वामाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ॥ १३.४५.१५२ ॥

అప్పుడు నేను తపస్సును ఆశ్రయించి శంకరుని సంతోషపెట్టాను. దివ్యమైన వెయ్యి సంవత్సరాలు నా ఎడమ బొటనవేలి కొనపై నిలిచి ఉన్నాను.

13.45.153

एकं वर्षशतं चैव फलाहारस्ततोऽभवम् ।
द्वितीयं शीर्णपर्णाशी तृतीयं चाम्बुभोजनः ॥ १३.४५.१५३ ॥

ఒక వందేళ్లు పండ్లు తింటూ జీవించాను. తరువాత రెండవ వందేళ్లు రాలిన ఆకులు తిన్నాను; మూడవ వందేళ్లు నీటిని మాత్రమే సేవించాను.

13.45.154

शतानि सप्त चैवाहं वायुभक्षस्तदाऽभवम् ।
एकं वर्षसहस्रं तु दिव्यमाराधितो मया ॥ १३.४५.१५४ ॥

ఏడు వందల సంవత్సరాలు నేను గాలిని మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుని జీవించాను. ఒక దివ్యమైన వెయ్యి సంవత్సరాలు నేను ఆయనను ఆరాధించాను.

13.45.155

ततस्तुष्टो महादेवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
एकभक्त इति ज्ञात्वा जिज्ञासां कुरुते तदा ॥ १३.४५.१५५ ॥

అప్పుడు సర్వలోకేశ్వరుడైన ప్రభువు మహాదేవుడు సంతోషించాడు. నేను ఏకభక్తుడని తెలుసుకొని, అప్పుడు నన్ను పరీక్షించ తలంచాడు.

13.45.156

शक्ररूपं स कृत्वा तु सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।
सहस्राक्षस्तदा भूत्वा वज्रपाणिर्महायशाः ॥ १३.४५.१५६ ॥

ఆయన ఇంద్రరూపం ధరించి, దేవగణాలందరితో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు. అప్పుడు ఆయన వెయ్యి కన్నులతో, చేతిలో వజ్రం పట్టి మహాయశస్వి అయ్యారు.

13.45.157

सुधावदातं रक्ताक्षं स्तब्धकर्णं मदोत्कटम् ।
आवेष्टतकरं घोरं चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ १३.४५.१५७ ॥

అమృతంలా తెల్లని, ఎర్రని కళ్ళు, స్తబ్ధమైన చెవులు, మదంతో ఉగ్రమైన, చుట్టుకున్న తొండం కలిగిన, భయంకరమైన, నాలుగు దంతాల మహాగజం.

13.45.158

समास्थितः स भगवान्दीप्यमानः स्वतेजसा ।
आजगाम किरीटी तु हारकेयूरभूषितः ॥ १३.४५.१५८ ॥

తన స్వీయ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఆ భగవంతుడు ఆసీనుడయ్యాడు. అప్పుడు కిరీటధారి అర్జునుడు హారాలు, కేయూరాలతో అలంకరించుకుని వచ్చాడు.

13.45.159

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
सेव्यभानोप्सरोभिश्च दिव्यगन्धर्वनादितैः ॥ १३.४५.१५९ ॥

తలపై తెల్లని గొడుగు పట్టబడుతూ, అప్సరసలచే సేవించబడుతూ, దివ్య గంధర్వుల గానంతో మారుమోగుతూ.

13.45.160

ततो मामाह देवेन्द्रस्तुष्टस्तेऽहं द्विजोत्तम ।
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४५.१६० ॥

అప్పుడు దేవేంద్రుడు నాతో ఇలా అన్నాడు: 'ద్విజోత్తముడా, నీపై నేను సంతుష్టుడను. నీ మనసులో ఉన్న వరాన్ని నా నుండి కోరుకో.'

13.45.161

शक्रस्य तु वचः श्रुत्वा नाहं प्रीतमनाऽभवम् ।
अब्रवं च तदा कृष्ण देवराजमिदं वचः ॥ १३.४५.१६१ ॥

శక్రుని మాటలు విని నా మనస్సు సంతోషించలేదు. ఓ కృష్ణా, అప్పుడు నేను దేవరాజుతో ఈ మాట అన్నాను.

13.45.162

नाहं त्वत्तो वरं काङ्क्षे नान्यस्मादपि दैवतात् ।
महादेवादृते सौम्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.१६२ ॥

నేను నీ నుండి ఏ వరమూ కోరను, మరే దేవత నుండి కూడా కోరను; మహాదేవుడు తప్ప. ఓ సౌమ్యుడా, ఇది నీకు సత్యంగా చెబుతున్నాను.

13.45.163

सत्यंसत्यं हि नः शक्र वाक्यमेतत्सुनिश्चितम् ।
न यन्मिहेश्वरं मुक्त्वा कथाऽन्या मम रोचते ॥ १३.४५.१६३ ॥

ఓ శక్రా, ఇది మా మాట — సత్యం, సత్యమే, ఎంతో నిశ్చయమైనది: మహేశ్వరుడిని వదిలి మరే మాటా నాకు రుచించదు.

13.45.164

पशुपतिवचनाद्भवामि सद्यः ।
कृमिरथवा तरुरप्यनेकशाखः।
अपशुपतिवरप्रसादजा मे ।
त्रिभुवनराज्यविभूतिरप्यनिष्टा ॥ १३.४५.१६४ ॥

పశుపతి వాక్యం వల్ల నేను తక్షణమే అవుతాను — పురుగుగా అయినా, అనేక కొమ్మలున్న చెట్టుగానైనా. పశుపతి వరప్రసాదం వల్ల కలిగిన నాకు మూడు లోకాల రాజ్యమూ వైభవమూ కూడా అనిష్టమే.

13.45.165

जन्मश्वपाकमध्येऽ-
पि मेऽस्तु हरचरणवन्दनरतस्य।
मा वाऽनीश्वरभक्तो ।
भवानि भवनेऽपि शक्रस्य ॥ १३.४५.१६५ ॥

నేను చండాలుల మధ్య జన్మించినా సరే, హరుని పాదవందనంలో రతుడనై ఉండనీ. అనీశ్వరుని భక్తుడనై ఇంద్రుని భవనంలో ఉన్నా కూడా నేను కాకుండుగాక.

13.45.166

वाय्वम्बुभुजोऽपि सतो ।
नरस्य दुःखक्षयः कुतस्तस्य।
भवति हि सुरासुरगुरौ ।
यस्य न विश्वेश्वरे भक्तिः ॥ १३.४५.१६६ ॥

గాలి, నీరు తిని జీవించే తపస్వి అయినా, మనిషి దుఃఖానికి క్షయం ఎలా కలుగుతుంది? విశ్వేశ్వరునిపై భక్తి లేనివానికి, దేవాసురగురువు వద్ద ఉన్నా కూడా దుఃఖక్షయం ఎలా కలుగుతుంది?

13.45.167

अलमन्याभिस्तेषां ।
कथाभिरप्यन्यधर्मयुक्ताभिः।
येषां न क्षणमपि रुचितो ।
हरचरणस्मरणविच्छेदः ॥ १३.४५.१६७ ॥

హరుని పాదస్మరణం ఒక్క క్షణమైనా తెగిపోవడం ఎవరికి రుచించదో, వారికి ఇతర ధర్మాలతో కూడిన ఇతర కథలు చాలును — అవి అక్కర్లేదు.

13.45.168

हरचरणनिरतमतिना ।
भवितव्यमनार्जवं युगं प्राप्य।
संसारभयं न भवति ।
हरभक्तिरसायनं पीत्वा ॥ १३.४५.१६८ ॥

హరుని పాదాలలో మనసు నిమగ్నమైనవాడు, యుగం వచ్చినప్పటికీ వక్రత లేనివాడై ఉండాలి. హరభక్తి అనే అమృతాన్ని తాగిన తర్వాత సంసార భయం కలుగదు.

13.45.169

दिवसं दिवसार्धं वा मुहूर्तं वा क्षणं लवम् ।
न ह्यलब्धप्रसादस्य भक्तिर्भवति शङ्करे ॥ १३.४५.१६९ ॥

ఒక రోజు, అర్ధదినం, ఒక ముహూర్తం, ఒక క్షణం లేదా ఒక లవం — అనుగ్రహం పొందనివానికి శంకరునిపై భక్తి కలగదు.

13.45.170

अपि कीटः पतङ्गो वा भवेयं शङ्कराज्ञया ।
न तु शक्र त्वया दत्तं त्रैलोक्यमपि कामये ॥ १३.४५.१७० ॥

శంకరుని ఆజ్ఞవల్ల నేను పురుగుగానో మిడతగానో అయినా కావచ్చు; కాని ఓ శక్రా, నువ్వు ఇచ్చే త్రైలోక్యాన్ని కూడా నేను కోరను.

13.45.171

श्वाऽपि महेश्वरवचना-
द्भवामि स हि नः परः कामः।
त्रिदशगणराज्यमपि खलु ।
नेच्छाम्यमहेश्वराज्ञप्तम् ॥ १३.४५.१७१ ॥

మహేశ్వరుని వాక్కువల్ల నేను కుక్కగానైనా అవుతాను; అదే మాకు పరమ కోరిక. మహేశ్వరుని ఆజ్ఞ కాకుండా ఇచ్చిన దేవగణాల రాజ్యాన్ని కూడా నేను కోరను.

13.45.172

न नाकपृष्ठं न च देवराज्यं ।
न ब्रह्मलोकं न च निष्कलत्वम्।
न सर्वकामानखिलान्वृणोमि ।
हरस्य दासत्वमहं वृणोमि ॥ १३.४५.१७२ ॥

స్వర్గపు శిఖరాన్ని కాదు, దేవరాజ్యాన్ని కాదు, బ్రహ్మలోకాన్ని కాదు, నిష్కలత్వాన్ని కాదు; సమస్త కోరికలనూ పూర్తిగా కోరను. హరుని దాసత్వాన్నే నేను కోరుకుంటాను.

13.45.173

यावच्छशाङ्कधवलामलबद्धमौलि-
र्न प्रीयते पशुपतिर्भगवान्ममेशः।
तावज्जरामरणजन्मशताभिघातै-
र्दुःखानि देहविहितानि समुद्वहामि ॥ १३.४५.१७३ ॥

చంద్రునిలా తెల్లని, నిర్మలంగా కట్టిన జటాముకుటం గల పశుపతి భగవానుడు, నా ఈశ్వరుడు, ప్రసన్నుడు కానంతవరకు, వార్ధక్యం, మరణం, జననం అనే వందల దెబ్బలతో దేహానికి కలిగే దుఃఖాలను నేను భరిస్తాను.

13.45.174

दिवसकरशशाङ्कवह्निदीप्तं ।
त्रिभुवनसारमसारमाद्यमेकम्।
अजरममरमप्रसाद्य रुद्रं ।
जगति पुमानिह को लभेत शान्तिं ॥ १३.४५.१७४ ॥

సూర్య, చంద్ర, అగ్నులచే ప్రకాశించేవాడు, త్రిభువనాల సారం, అసారం, ఆదియైన ఏకుడు, జరలేనివాడు, అమరుడు అయిన రుద్రుని ప్రసన్నం చేసుకోకుండా, ఈ లోకంలో ఏ మనిషి శాంతిని పొందగలడు?

13.45.175

धिक्तेषां धिक्तेषां ।
पुनरपि च धिगस्तु धिक्तेषाम्।
येषां न वसति हृदये ।
कुपथगतिविमोक्षको रुद्रः ॥ १३.४५.१७५ ॥

వారికి ధిక్కారం, వారికి ధిక్కారం; మళ్లీ కూడా వారికి ధిక్కారమే. కుపథగతుల నుండి విముక్తి కలిగించే రుద్రుడు ఎవరి హృదయంలో నివసించడో వారికి ధిక్కారం.

13.45.176

यदि नाम जन्म भूयो ।
भवति मदीयैः पुनर्दोषैः।
तस्मिंस्तस्मिञ्जन्मनि ।
भवे भवेन्मेऽक्षया भक्तिः ॥ १३.४५.१७६ ॥

నా దోషాల వల్ల మళ్ళీ జన్మ కలిగితే, ఆ జన్మలో, ఆ ఉనికిలో నా భక్తి అక్షయంగా ఉండుగాక.

13.45.177

कः पुनर्भवने हेतुरीशे कारणकारणे ।
येन शर्वादृतेऽन्यस्मात्प्रसादं नाभिकाङ्क्षसि ॥ १३.४५.१७७ ॥

కారణాలకు కారణమైన ఈశునిలో ఈ ఉనికికి హేతువు ఏది? దాని వల్ల శర్వుని తప్ప మరెవరి నుండైనా అనుగ్రహాన్ని నీవు కోరవు?

13.45.178

उपमन्युरुवाच ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः।
नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७८ ॥

ఉపమన్యుడు ఇలా అన్నాడు: సత్-అసత్, వ్యక్తం, అవ్యక్తం, బ్రహ్మవాదులు నిత్యమని, ఏకమని, అనేకమని పలుకునది, దాని నుండి మేము వరాన్ని కోరుతున్నాము.

13.45.179

अनादिमध्यपर्यन्तं ज्ञानैश्वर्यमचिन्तितम् ।
आत्मानं परमं यस्माद्वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७९ ॥

ఆది, మధ్య, అంతం లేనిది, జ్ఞాన-ఐశ్వర్యంతో కూడినది, అచింత్యమైనది, పరమాత్మ అయినదాని నుండి మేము వరాన్ని కోరుతున్నాము.

13.45.180

ऐश्वर्यं सकलं यस्मादनुत्पादितमव्ययम् ।
अबीजाद्बीजसम्भूतं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८० ॥

దేని నుండి సమస్త ఐశ్వర్యం కలుగుతుందో, అనుత్పన్నమైన అవ్యయమైన, బీజం లేకుండా బీజం నుండి పుట్టినదానిని ఉత్పన్నం చేసే దాని నుండి మేము వరాన్ని కోరుతున్నాము.

13.45.181

तमसः परमं ज्योतिस्तपस्तद्वृत्तिनां परम् ।
यं ज्ञात्वा नानुशोचन्ति वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८१ ॥

అంధకారానికి ఆవల ఉన్న పరమ జ్యోతి, తపస్సు, ఆ మార్గాన నడిచేవారికి పరమమైనది; దానిని తెలిసికొన్నవారు శోకించరు. దాని నుండే మేము వరాన్ని కోరుతున్నాము.

13.45.182

भूतभावनभावज्ञं सर्वभूताभिभावनम् ।
सर्वगं सर्वदं देवं पूजयामि पुरंदर ॥ १३.४५.१८२ ॥

ప్రాణుల ఉత్పత్తి తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, సమస్త ప్రాణులను వశపరచుకునేవాడు, సర్వవ్యాపి, అన్నీ ఇచ్చేవాడు అయిన దేవుణ్ణి నేను పూజిస్తున్నాను, ఓ పురందరా.

13.45.183

हेतुवादैर्विनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।
यमुपासन्ति तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८३ ॥

తర్కవాదాలకు అతీతుడు, సాంఖ్య-యోగాల పరమ ఫలాన్నిచ్చేవాడు, తత్త్వజ్ఞులు ఎవరిని ఉపాసిస్తారో ఆ పరమ దేవునినుండి మేము వరం కోరుతున్నాము.

13.45.184

मघवन्मघवात्मानं यं वदन्ति सुरेश्वरम् ।
सर्वभूतगुरुं देवं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८४ ॥

ఓ మఘవన్, మఘవుడే తన ఆత్మగా కలవాడని, సురేశ్వరుడని, సర్వ ప్రాణులకు గురువైన దేవుడని ప్రజలు పిలిచే ఆయన నుండి మేము వరం కోరుతున్నాము.

13.45.185

यत्पूर्वमसृजद्देवं ब्रह्माणं लोकभावनम् ।
अण्डमाकाशमापूर्य वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८५ ॥

పూర్వం లోకాలను పోషించే దేవుడైన బ్రహ్మను సృష్టించిన, అండాన్ని ఆకాశాన్ని నింపేలా సృష్టించిన ఆయన నుండి మేము వరం కోరుతున్నాము.

13.45.186

अग्निरापोऽनिलः पृथ्वी खं बुद्धिश्च मनो महान् ।
स्रष्टा चैषां भवेद्योऽन्यो ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८६ ॥

అగ్ని, జలం, వాయువు, పృథ్వి, ఆకాశం, బుద్ధి, మనస్సు, మహత్తు — వీటి సృష్టికర్త పరమేశ్వరుని తప్ప మరెవరు కాగలరు? చెప్పుము.

13.45.187

मनो मतिरहङ्कारस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च ।
ब्रूहि चैषां भवेच्छक्र कोऽन्योस्ति परमं शिवात् ॥ १३.४५.१८७ ॥

మనస్సు, మతి, అహంకారం, తన్మాత్రలు, ఇంద్రియాలు — ఓ శక్రా, శివునికంటే భిన్నంగా వీటి సృష్టికర్త మరెవరు? చెప్పుము.

13.45.188

स्रष्टारं भुवनस्येह वदन्तीह पितामहम् ।
आराध्य स तु देवेशमश्नुते महतीं क्षियम् ॥ १३.४५.१८८ ॥

ఈ లోకానికి సృష్టికర్త అని, పితామహుడు అని వారు అంటారు. దేవేశుని ఆరాధించి అతడు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు.

13.45.189

भगवत्युत्तमैश्वर्यं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम् ।
विद्यते वै महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८९ ॥

బ్రహ్మ, విష్ణువులను ముందుంచుకున్న ఉత్తమ ఐశ్వర్యం భగవంతుడైన మహాదేవుని నుండే ఉంది. పరమేశ్వరుని కంటే గొప్పవాడు ఎవరో చెప్పు.

13.45.190

दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनात् ।
कोऽन्यः शक्रोति देवेशाद्दितेः सम्पादितुं सुतान् ॥ १३.४५.१९० ॥

దైత్య దానవ ప్రముఖుల అధికారాన్ని శత్రువులను అణచి, దేవేశుని తప్ప మరెవరు దితి పుత్రులను సమకూర్చగలరు?

13.45.191

दिक्कालसूर्यतेजांसि ग्रहवाय्विन्दुतारकाः ।
विद्धि त्वेते महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१९१ ॥

దిక్కులు, కాలం, సూర్యతేజస్సు, గ్రహాలు, వాయువు, చంద్రుడు, తారలు ఇవన్నీ మహాదేవుని నుండేనని తెలుసుకో. పరమేశ్వరుని కంటే గొప్పవాడు ఎవరో చెప్పు.

13.45.192

अथोत्पत्तिविनाशे वा यज्ञस्य त्रिपुरस्य वा ।
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनः ॥ १३.४५.१९२ ॥

యజ్ఞం యొక్క ఉత్పత్తి, వినాశనంలో, లేదా త్రిపురం (వినాశనంలో), లేదా దైత్య దానవ ప్రముఖుల ఆధిపత్యాన్ని శత్రుమర్దనంతో అణచడంలో (ఎవరు సమర్థులు)?

13.45.193

किं चात्र बहुभिः सूक्तैर्हेतुवादैः पुरंदर ।
सहस्रनयनं दृष्ट्वा त्वामेव सुरसत्तम ॥ १३.४५.१९३ ॥

ఇక్కడ అనేక సూక్తాలతో, వాదాలతో ఏమి ప్రయోజనం, పురందరా? దేవశ్రేష్ఠా, సహస్రనేత్రుడవైన నిన్ను చూసే (చాలు).

13.45.194

पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्देवैश्च ऋषिभिस्तथा ।
देवदेवप्रसादेन तत्सर्वं कुशिकोत्तम ॥ १३.४५.१९४ ॥

సిద్ధులు, గంధర్వులు, దేవతలు, ఋషులు కూడా ఆయనను పూజించారు. కుశిక శ్రేష్ఠుడా, అదంతా దేవదేవుని అనుగ్రహం వల్లనే.

13.45.195

अव्यक्तमुक्तकेशाय सर्वगस्येदमात्मकम् ।
चेतनाचेतनाद्येषु शक्र विद्धि महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९५ ॥

శక్రా, చేతన-అచేతనాది సర్వమూ అవ్యక్తుడు, విరిసిన జుట్టు కలవాడు, సర్వవ్యాపి అయిన మహేశ్వరుని నుండి వచ్చినది, ఆయన స్వరూపమే అని తెలుసుకో.

13.45.196

भुवाद्येषु महान्तेषु लोकालोकान्तरेषु च ।
द्वीपस्थानेषु मेरोश्च विभवेष्वन्तरेषु च। ॥ १३.४५.१९६ ॥

భూమి మొదలైన మహా తత్త్వాలలో, లోకాలోకాల మధ్య ప్రదేశాలలో, మేరువు యొక్క ద్వీప ప్రదేశాలలో, విభూతులలో, అంతరాలలోనూ కూడా.

13.45.197

भगवन्मघवन्देवं वदन्ते तत्त्वदर्शिनः ।
यदि देवाः सुराः शक्र पश्यन्त्यन्यां भवाकृतिम्। ॥ १३.४५.१९७ ॥

భగవంతుడా, మఘవంతుడా, తత్త్వదర్శులు ఆ దేవుణ్ణి గురించి చెబుతారు. శక్రా, దేవతలు, సురులు భవుని మరొక రూపాన్ని చూస్తే—

13.45.198

किं न गच्छन्ति शरणं मर्दिताश्चासुरैः सुराः ।
अभिघातेषु देवानां सयक्षोरगरक्षसाम्। ॥ १३.४५.१९८ ॥

అసురులచే నలగగొట్టబడిన సురులు ఎందుకు శరణు పొందరు? దేవతలపై దెబ్బలు పడినప్పుడు, యక్షులు, ఉరగులు, రాక్షసులతో కలిసి.

13.45.199

परस्परविनाशीषु स्वस्थानैश्वर्यदो भवः ।
अन्धकस्याथ शुक्रस्य दुन्दुभेर्महिषस्य च।
यक्षेन्द्रबलरक्षःसु निवातकवचेषु च ।
वरदानावघाताय ब्रूहि कोऽन्यो महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९९ ॥

పరస్పర వినాశనంలో, తమ స్థానపు ఐశ్వర్యాన్ని ఇచ్చేవాడు భవుడు; అంధకుడు, శుక్రుడు, దుందుభి, మహిషుడు, యక్షేంద్ర బలం, రాక్షసులు, నివాతకవచులు—వరదానంతో వధ కోసం—చెప్పు, మహేశ్వరుని కంటే మరెవరు?

13.45.200

सुरासुरगुरोर्वक्त्रे कस्य रेतः पुरा हुतम् ।
कस्य वाऽन्यस्य रेतस्तद्येन हैमो गिरिः कृतः ॥ १३.४५.२०० ॥

దేవాసురుల గురువు ముఖంలో పూర్వం ఎవరి రేతస్సు హోమం చేయబడింది? లేక మరెవరి ఆ రేతస్సు, దాని వల్ల స్వర్ణగిరి నిర్మితమైందో?

13.45.201

दिग्वासाः कीर्त्यते कोऽन्यो लोके कश्चोर्ध्वरेतसः ।
कस्य चार्धे स्थिता कान्ता अनङ्गः केन निर्जितः ॥ १३.४५.२०१ ॥

లోకంలో దిగంబరుడు అని ఎవరు కీర్తించబడతారు? ఊర్ధ్వరేతస్కుడు ఎవరు? ఎవరి సగభాగంలో ప్రియ భార్య నిలిచి ఉంది, అనంగుడిని (మన్మథుడిని) ఎవరు జయించారు?

13.45.202

ब्रूहीन्द्र परमं स्थानं कस्य देवैः प्रशस्यते ।
श्मशाने कस्य क्रीडार्थं नृत्ते वा कोऽभिभाष्यते ॥ १३.४५.२०२ ॥

ఇంద్రా, చెప్పు: దేవతలచే ప్రశంసించబడే పరమ స్థానం ఎవరిది? శ్మశానంలో క్రీడ కోసం ఎవరిది, లేక నృత్యంలో ఎవరు సంబోధించబడతారు?

13.45.203

कस्यैश्वर्यं समानं च भूतैः को वाऽपि क्रीडते ।
कस्य तुल्यबला देवगणाश्चैश्वर्यदर्पिताः ॥ १३.४५.२०३ ॥

ఎవరి ఐశ్వర్యం భూతగణాలతో సమానమైనది? లేదా ఎవరు వారితో క్రీడిస్తాడు? ఎవరితో సమాన బలం గల దేవగణాలు ఐశ్వర్యగర్వంతో ఉన్నాయి?

13.45.204

घुष्यते ह्यचलं स्थानं कस्य त्रैलोक्यपूजितम् ।
वर्षते तपते कोऽन्यो ज्वलते तेजसा च कः ॥ १३.४५.२०४ ॥

త్రిలోకాల్లో పూజించబడే అచలమైన స్థానం ఎవరిదని ప్రకటించబడుతోంది? వర్షించేవాడు ఎవరు, తపింపజేసేవాడు ఎవరు, తన తేజస్సుతో మండేవాడు ఎవరు?

13.45.205

कस्मादोषधिसम्पत्तिः को वा धारयते वसु ।
प्रकामं क्रीडते को वा त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.४५.२०५ ॥

ఎవరి నుండి ఓషధుల సమృద్ధి కలుగుతుంది? లేక ఎవరు ధనాన్ని ధరిస్తాడు? త్రిలోకాల్లో, చర అచరాలతో, ఎవరు ఇష్టానుసారం క్రీడిస్తాడు?

13.45.206

ज्ञानसिद्धिक्रियायोगैः सेव्यमानश्च योगिभिः ।
ऋषिगन्धर्वसिद्धैश्च विहितं कारणं परम् ॥ १३.४५.२०६ ॥

జ్ఞానం, సిద్ధి, క్రియల యోగంతో యోగులచే సేవింపబడేవాడు, ఋషులు, గంధర్వులు, సిద్ధులచే నిర్ణయించబడిన పరమ కారణం (ఆయనే).

13.45.207

कर्मयज्ञक्रियायोगैः सेव्यमानः सुरासुरैः ।
नित्यं कर्मफलैर्हीनं तमहं कारणं वदे ॥ १३.४५.२०७ ॥

కర్మ, యజ్ఞ, క్రియ యోగంతో సురులు, అసురులచే ఎల్లప్పుడూ సేవింపబడేవాడు, కర్మఫలాలు లేనివాడు, ఆయననే నేను కారణం అని చెబుతాను.

13.45.208

स्थूलं सूक्ष्ममनौपम्यमग्राह्यं गुणगोचरम् ।
गुणहीनं गुणाध्यक्षं परं माहेश्वरं पदम् ॥ १३.४५.२०८ ॥

స్థూలమూ సూక్ష్మమూ, అనుపమమూ, గ్రహింపరానిదీ, గుణాల పరిధిలో ఉన్నదీ, గుణరహితమూ, గుణాల అధ్యక్షుడూ, పరమ మహేశ్వర పదం.

13.45.209

विश्वेशं कारणगुरुं लोककालोकान्तकारणम् ।
भूताभूतभविष्यच्च जनकं सर्वकारणम्। ॥ १३.४५.२०९ ॥

విశ్వేశ్వరుడు, కారణాలకు గురువు, లోకాలకు, కాలానికి, దాని అంతానికి కారణమైనవాడు, భూతాలు, అభూతాలు, భవిష్యత్తుల జనకుడు, సర్వకారణం.

13.45.210

अक्षराक्षरमव्यक्तं विद्याविद्ये कृताकृते ।
धर्माधर्मौ यतः शक्र तमहं कारणं ब्रुवे ॥ १३.४५.२१० ॥

అక్షరం, అక్షరం, అవ్యక్తం, విద్య, అవిద్య, కృతం, అకృతం, ధర్మం, అధర్మం — ఎవరినుండి, ఓ శక్రా, ఆయననే నేను కారణం అని చెబుతాను.

13.45.211

प्रत्यक्षमिह देवेन्द्र पश्य लिङ्गं भगाङ्कितम् ।
देवदेवेन रुद्रेण सृष्टिसंहारहेतुना ॥ १३.४५.२११ ॥

ఓ దేవేంద్రా, ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా చూడు — భగ చిహ్నంతో గుర్తించబడిన లింగాన్ని; దేవదేవుడైన రుద్రుడు, సృష్టి సంహారాలకు హేతువైన వాడు (ఈ లింగాన్ని ధరించాడు).

13.45.212

मात्रा पूर्वं ममाख्यातं कारणं लोकलक्षणम् ।
नास्ति चेशात्परं शक्र तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.२१२ ॥

ముందు తల్లి నాకు లోకలక్షణమైన కారణాన్ని వివరించింది. ఈశుని కంటే ఉన్నతమైనది ఏదీ లేదు, ఓ శక్రా. నీవు కోరితే అతనినే శరణు పొందు.

13.45.213

प्रत्यक्षं ननु ते सुरेश विदितं संयोगलिङ्गोद्भवं ।
त्रैलोक्यं सविकारनिर्गुणगणं ब्रह्मादिरेतोद्भवम्।
यद्ब्रह्मेन्द्रहुताशविष्णुसहिता देवाश्च दैत्येश्वरा ।
नान्यत्कामसहस्रकल्पितधियः शंसन्ति ईशात्परं ॥ १३.४५.२१३ ॥

ఓ సురేశా, లింగ-సంయోగం నుండి పుట్టిన, వికారాలు గుణాలతో కూడిన ముల్లోకాలు, బ్రహ్మాదుల బీజం నుండి పుట్టినవి నీకు ప్రత్యక్షంగా తెలిసినవే. బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, అగ్ని, విష్ణువులతో కూడిన దేవతలు, దైత్యేశ్వరులు, వేలకొలదీ కోరికలతో తీర్చిదిద్దబడిన బుద్ధి గలవారు తప్ప, ఈశుని కంటే పరమైనది మరొకటి చెప్పరు.

13.45.214

तं देवं सचराचरस्य जगतो व्याख्यातवेद्योत्तमं ।
कामार्थी वरयामि संयतमना मोक्षाय सद्यः शिवम्
हेतुभिर्वा किमन्यैस्तैरीशः कारणकारणम् ।
न शुश्रुम यदन्यस्य लिङ्गमभ्यर्चितं सुरैः ॥ १३.४५.२१४ ॥

చర అచర జగత్తుకు ఉత్తమ జ్ఞేయంగా వివరించబడిన ఆ దేవుణ్ణి, సంయమిత మనస్సుతో, కోరికలు, మోక్షం కోసం శివుని రూపంలో వెంటనే వరిస్తాను. ఇతర హేతువులతో ఏమి ప్రయోజనం? ఈశుడు కారణాలకూ కారణం. దేవతలు మరొకరి లింగాన్ని ఈ విధంగా పూజించినట్లు మేము వినలేదు.

13.45.215

कस्यान्यस्य सुरैः सर्वैर्लिङ्गं मुक्त्वा महेश्वरम् ।
अर्च्यतेऽर्चितपूर्वं वा ब्रूहि यद्यस्ति ते श्रुतिः ॥ १३.४५.२१५ ॥

మహేశ్వరుని లింగాన్ని విడిచి, సమస్త దేవతలచే మరెవరి లింగమైనా పూజింపబడుతుందా, లేదా ఇంతకు ముందు పూజింపబడిందా? నీకు ఆ విషయం తెలిసివుంటే చెప్పు.

13.45.216

यस्य ब्रह्म च विष्णुश्च त्वं चापि सहदैवतैः ।
अर्चयध्वं सदा लिङ्गं तस्माच्छ्रेष्ठतमो हि सः ॥ १३.४५.२१६ ॥

బ్రహ్మ, విష్ణువు, నీవు కూడా ఇతర దేవతలతో కలిసి ఎప్పుడూ ఎవరి లింగాన్ని పూజిస్తారో, అందుచేత ఆయనే అత్యున్నతుడు.

13.45.217

न पद्माङ्गा न चक्राङ्का न वज्राङ्का यतः प्रजाः ।
लिङ्गाङ्का च भगाङ्का च तस्मान्माहेश्वरी प्रजा ॥ १३.४५.२१७ ॥

పద్మ, చక్ర, వజ్ర గుర్తులు కలిగినవి కాక, లింగ మరియు భగ గుర్తులు కలిగినవి కనుక ఈ ప్రజలు మాహేశ్వరీ ప్రజలు.

13.45.218

देव्याःकरणरूपभावजनिताःसर्वाभगाङ्काः स्त्रियो ।
लिङ्गेनापि हरस्य सर्वपुरुषाः प्रत्यक्षचिह्नीकृताः।
योऽन्यत्कारणमीश्वरात्प्रवदते देव्या च यन्नाङ्कितं ।
त्रैलोक्ये सचराचरे स तु पुमान्बाह्यो भवेद्दुर्मतिः ॥ १३.४५.२१८ ॥

దేవి రూపం, అవయవం వల్ల పుట్టిన స్త్రీలందరూ భగ చిహ్నం కలవారు; హరుని లింగం ద్వారా పురుషులందరూ ప్రత్యక్షంగా గుర్తించబడ్డారు. ఈశ్వరుడుకన్నా వేరే కారణం చెప్పేవాడు, దేవి గుర్తించనిది ముల్లోకాల్లో చరాచరాలలో ఉందని చెప్పేవాడు బయటివాడు, దుర్బుద్ధి గలవాడు అవుతాడు.

13.45.219

पुल्लिङ्गं सर्वमीशानं स्त्रीलिङ्गं विद्धि चाप्यमाम् ।
द्वाभ्यां तनुभ्यां व्याप्तं हि चराचरमिदं जगत् ॥ १३.४५.२१९ ॥

పుల్లింగమంతా ఈశానుడు; స్త్రీలింగాన్ని కూడా అమా అని తెలుసుకో. ఈ రెండు శరీరాల చేతనే ఈ చరాచర జగత్తు వ్యాపించి ఉంది.

13.45.220

तस्माद्वरमहं काङ्क्षे निधनं वाऽपि कौशिक ।
गच्छ वा तिष्ठ वा शक्र यथेष्टं बलसूदन ॥ १३.४५.२२० ॥

అందుచేత, కౌశికా, నేను ఒక వరాన్ని కోరుతాను, లేక మరణాన్నే కోరుతాను. శక్రా, బలసూదనా, నీకిష్టమైనట్లు వెళ్ళు లేదా నిలిచి ఉండు.

13.45.221

काममेष वरो मेस्तु शापो वाऽथ महेश्वरात् ।
न चान्यां देवतां काङ्क्षे सर्वकामफलामपि ॥ १३.४५.२२१ ॥

ఈ వరం నాకు లభించుగాక, లేదా మహేశ్వరుని నుండి శాపమైనా కలుగుగాక. సర్వకామఫలాన్నిచ్చే ఇతర దేవతను నేను కోరను.

13.45.222

एवमुक्त्वा तु देवेन्द्रं दुःखादाकुलितेन्द्रियः ।
न प्रसीदति मे देवः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ १३.४५.२२२ ॥

దేవేంద్రునితో ఇలా చెప్పి, దుఃఖంతో ఇంద్రియాలు కలతచెందినవాడనై నేను ఆలోచించాను: 'దేవుడు నాపై ప్రసన్నుడు కావడం లేదే, ఇది ఏమిటి?'

13.45.223

अथापश्यं क्षणेनैव तमेवैरावतं पुनः ।
हंसकुन्देन्दुसदृशं मृणालरजतप्रभम् ॥ १३.४५.२२३ ॥

అప్పుడు క్షణంలోనే ఆ ఐరావతాన్ని మళ్లీ చూశాను; అది హంస, కుందపుష్పం, చంద్రుని వలె, తామరతూడు మరియు వెండి కాంతితో ఉండెను.

13.45.224

वृषरूपधरं साक्षात्क्षीरोदमिव सागरम् ।
कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥ १३.४५.२२४ ॥

అతడు సాక్షాత్తు వృషభ రూపం ధరించి, క్షీరసముద్రంలా ఉండెను; నల్లని తోక, పెద్ద శరీరం, తేనె వలె పసుపు-గోధుమ కళ్లు కలిగి ఉండెను.

13.45.225

वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।
सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥ १३.४५.२२५ ॥

అతని కొమ్ములు వజ్రసారంతో చేయబడినవి; కరిగించిన బంగారపు కాంతి కలవి; అత్యంత తీక్ష్ణమైనవి; కొనలు మృదువైన ఎరుపు రంగులో ఉండెను. అవి భూమిని తవ్వుతున్నట్లుండెను.

13.45.226

जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलङ्कृतम् ।
सुवक्त्रखुरनासं च सुकर्णं सुकटीतटम्।
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ॥ १३.४५.२२६ ॥

జాంబూనద బంగారపు మాలతో అన్నివైపులా అలంకరించబడి ఉండెను; చక్కని ముఖం, గిట్టలు, ముక్కు, చెవులు, నడుము ప్రాంతం, పక్కలు కలిగి, విశాల భుజాలతో, అందమైన రూపంతో, చూడముచ్చటగా ఉండెను.

13.45.227

ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य धिष्ठितम् ।
तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरोपमम् ॥ १३.४५.२२७ ॥

అతని మూపురం భుజాన్ని నింపుతూ నిలిచి ప్రకాశిస్తోంది, మంచు పర్వత శిఖరంలా, తెల్లని మేఘ శిఖరంలా.

13.45.228

तभास्थितश्च भगवान्देवदेवः सहोमया ।
अशोभत महादेवः पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १३.४५.२२८ ॥

అక్కడ కూర్చున్న భగవంతుడు దేవదేవుడు మహాదేవుడు ఉమతో కలిసి, పౌర్ణమి రాత్రి చంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.

13.45.229

किरीटं च जटाभारः सर्पाद्याभरणानि च ।
वज्रादिशूलमातङ्गगम्भीरस्मितमागतम् ॥ १३.४५.२२९ ॥

కిరీటం, జటాభారం, సర్పాది ఆభరణాలు, వజ్రాది ఆయుధాలు, త్రిశూలం, గజంలా గంభీరమైన చిరునవ్వుతో అతడు వచ్చాడు.

13.45.230

तस्य तेजोभवो वह्निः समेघः स्तनयित्नुमान् ।
सहस्रमिव सूर्याणां सर्वमापूर्य धिष्ठितः ॥ १३.४५.२३० ॥

అతని తేజస్సు నుండి పుట్టిన అగ్ని మేఘాలతో గర్జిస్తూ, వేయి సూర్యుల్లా సర్వాన్నీ నింపి నిలిచింది.

13.45.231

ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानां दिधक्षुरिव चोद्यतः ॥ १३.४५.२३१ ॥

ఆ ఈశ్వరుడు మహా తేజస్వి, యుగాంతంలో సర్వప్రాణులను దహించడానికి సిద్ధమైన సంవర్తక అగ్నిలా ఉన్నాడు.

13.45.232

तेजसा तु तदा व्याप्तं दुर्निरीक्ष्यं समन्ततः ।
पुनरुद्विग्नहृदय किमेतदिति चिन्तयम् ॥ १३.४५.२३२ ॥

అప్పుడు తేజస్సుతో అన్ని వైపులా వ్యాపించి, చూడలేనిదిగా ఉంది; మళ్లీ కలతచెందిన హృదయంతో 'ఇది ఏమిటి?' అని ఆలోచించాను.

13.45.233

मुहूर्तमिव तत्तेजो व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रशान्तं च क्षणेनैव देवदेवस्य मायया ॥ १३.४५.२३३ ॥

ఆ తేజస్సు ఒక్క క్షణంలా పది దిక్కులనూ ఆవరించింది; దేవదేవుని మాయతో వెంటనే శాంతించింది.

13.45.234

अथापश्यं स्थितं स्थाणुं भगवन्तं महेश्वरम् ।
सौरभेयगतं सौम्यं विधूममिव पावकम् ॥ १३.४५.२३४ ॥

అప్పుడు నేను భగవంతుడు మహేశ్వరుడు స్థాణువు నిలిచి ఉండటం చూశాను; ఆయన వృషభంపై ఉన్నారు, పొగ లేని అగ్నిలా సౌమ్యంగా ఉన్నారు.

13.45.235

प्रशान्तमनसं देवं त्रिनेत्रमपराजितम् ।
सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२३५ ॥

ప్రశాంత మనస్కుడు, త్రినేత్రుడు, అపరాజితుడు అయిన దేవుడు; అందమైన అంగాలున్న పార్వతితో కూడిన పరమేశ్వరుడు.

13.45.236

नीलकण्ठं महात्मनमसक्तं तेजसां निधिम् ।
अष्टादशभुजं स्थाणुं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १३.४५.२३६ ॥

నీలకంఠుడు, మహాత్ముడు, అనాసక్తుడు, తేజస్సుల నిధి, పద్దెనిమిది భుజాలు కలవాడు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన స్థాణువు.

13.45.237

शुक्लाम्बरधरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ।
शुक्लध्वजमनाधृष्यं शुक्लयज्ञोपवीतिनम् ॥ १३.४५.२३७ ॥

తెల్లని వస్త్రాలు ధరించిన దేవుడు; తెల్లని మాలలు, గంధలేపనం కలవాడు; తెల్లని ధ్వజం కలవాడు, అజేయుడు, తెల్లని యజ్ఞోపవీతం ధరించినవాడు.

13.45.238

गायद्भिर्नृत्यमानैश्च वादयद्भिश्च सर्वशः ।
वृतं पार्श्वचरैर्दिव्यैरात्मतुल्यपराक्रमैः ॥ १३.४५.२३८ ॥

పాడుతున్న, నృత్యం చేస్తున్న, అన్ని వైపులా వాద్యాలు వాయిస్తున్న వారితో; తనతో సమానమైన పరాక్రమం గల దివ్య పార్శ్వచరులతో ఆవృతుడై.

13.45.239

बालेन्दुमुकुटं पाण्डुं शरच्चन्द्रमिवोदितम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतं त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ १३.४५.२३९ ॥

బాలచంద్రుడు కిరీటమైనవాడు, శరచ్చంద్రునిలా తెల్లనివాడు, మూడు కన్నులతో ప్రకాశించేవాడు, మూడు ఉదయించిన సూర్యులవలె.

13.45.240

सर्वविद्याधिपं देवं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।
नयनाह्लादसौम्योऽहमपश्यं परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२४० ॥

సర్వవిద్యలకు అధిపతి, శరచ్చంద్రుని వంటి కాంతిగల దేవుని, కన్నులకు ఆనందం కలిగించే సౌమ్య రూపంలో, నేను పరమేశ్వరుని చూశాను.

13.45.241

अशोभतास्य देवस्य माला गात्रे सितप्रभे ।
जातरूपमयैः पद्मैर्ग्रथिता रत्नभूषिता ॥ १३.४५.२४१ ॥

ఆ దేవుని తెల్లని కాంతి గల శరీరంపై, బంగారు పద్మాలతో అల్లిన, రత్నాలతో అలంకరించిన మాల శోభించింది.

13.45.242

मूर्तिमन्ति तथाऽस्त्राणि सर्वतेजोमयानि च ।
मया दृष्टानि गोविन्द भवस्यामिततेजसः ॥ १३.४५.२४२ ॥

ఓ గోవిందా, అపారమైన తేజస్సు గల భవుని మూర్తిమంతమైన అస్త్రాలను, అన్నీ తేజోమయమైనవాటిని, నేను చూశాను.

13.45.243

इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस्तस्य महात्मनः ।
पिनाकमिति विख्यातं स च वै पन्नगो महान् ॥ १३.४५.२४३ ॥

ఆ మహాత్ముని ధనుస్సు, వేయి ఇంద్రవజ్రాల కాంతి గలది, 'పినాకం' అని ప్రసిద్ధమైనది; ఆ మహాసర్పం కూడా అక్కడే ఉంది.

13.45.244

सप्तशीर्षो महाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो विषोल्वणः ।
ज्यावेष्टितमहाग्रीवः स्थितः पुरुषविग्रहः ॥ १३.४५.२४४ ॥

ఏడు తలలు గల, మహాకాయుడు, వాడి కోరలు గల, విషంతో భయంకరమైన, నారి చుట్టబడిన మహా కంఠం గలవాడు, పురుష రూపంలో నిలిచి ఉన్నాడు.

13.45.245

शरश्च सूर्यसङ्काशो दृष्टः पाशुपताह्वयः ।
सहस्रभुजजिह्वास्यो भीषणो नागविग्रह ॥ १३.४५.२४५ ॥

సూర్యుని వలె ప్రకాశించే ఆ బాణం పాశుపతం అనే పేరుతో కనిపించింది; వేయి చేతులు, నాలుకలు, ముఖాలు కలిగిన భయంకరమైన సర్ప రూపం.

13.45.246

शङ्खशूलासिभिश्चैव पट्टसै रूपवान्स्थितः ।
येन च त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद् भस्मीकृतं पुरा ॥ १३.४५.२४६ ॥

శంఖం, శూలం, ఖడ్గాలు, పట్టసాలతో రూపం ధరించి అది నిలిచింది; దానితోనే పూర్వం త్రిపురం క్షణంలో దగ్ధమై భస్మమైంది.

13.45.247

अद्वितीयमनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम् ।
सस्फुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४७ ॥

అద్వితీయమైనది, వర్ణింపరానిది, సమస్త ప్రాణులకు భయం కలిగించేది; నిప్పురవ్వలతో కూడిన మహాకాయం, అగ్నిని విడుదల చేస్తున్నట్టు.

13.45.248

एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसोदरम् ।
सहस्रभुजजिह्वाक्षमुद्गिरन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४८ ॥

ఒకే పాదం, పెద్ద కోరలు, వేయి తలలు మరియు కడుపులు, వేయి చేతులు, నాలుకలు, కన్నులు కలిగి, అగ్నిని వెలువరిస్తున్నట్టు.

13.45.249

ब्राह्मान्नारायणाच्चैन्द्रादाग्नेयादपि वारुणात् ।
यद्विशिष्टं महाबाहो सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ १३.४५.२४९ ॥

ఓ మహాబాహూ, బ్రహ్మాస్త్రం, నారాయణాస్త్రం, ఐంద్రం, ఆగ్నేయం, వారుణం కంటే కూడా శ్రేష్ఠమైనది, సర్వ శస్త్రాలను నాశనం చేసేది.

13.45.250

येन तत्त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद्भस्मीकृतं पुरा ।
शरेणैकेन गोविन्द महादेवेन लीलया ॥ १३.४५.२५० ॥

ఓ గోవిందా, దేనితో పూర్వం మహాదేవుడు లీలగా ఒకే బాణంతో త్రిపురాన్ని క్షణంలో దగ్ధం చేసి భస్మం చేశాడో.

13.45.251

निर्दहेत च यत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
महेश्वरभुजोत्सृष्टं निमेषार्धान्न संशयः ॥ १३.४५.२५१ ॥

మహేశ్వరుని భుజం నుండి విడువబడినది అర నిమిషంలోనే చర-అచరాలతో కూడిన సమస్త త్రిలోకాలను దహించివేయగలదు — ఇందులో సందేహం లేదు.

13.45.252

नावध्यो यस्य लोकेऽस्मिन्ब्रह्मविष्णुसुरेष्वपि ।
तदहं दृष्टवांस्तत्र आश्चर्यमिदमुत्तमम् ॥ १३.४५.२५२ ॥

ఈ లోకంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, దేవతలచేతనైనా చంపబడనిది ఏదో అది అక్కడ నేను చూశాను; ఇది అత్యంత అద్భుతమైనది.

13.45.253

गुह्यमस्त्रवरं नान्यत्तत्तुल्यमधिकं हि वा ।
यत्तच्छूलमिति ख्यातं सर्वलोकेषु शूलिनः ॥ १३.४५.२५३ ॥

ఇది రహస్యమైన శ్రేష్ఠ అస్త్రం; దీనికి సమానమైనది లేదా దీనికంటే అధికమైనది మరొకటి లేదు — అది అన్ని లోకాలలో శూలధారి (శివుని) శూలంగా ప్రసిద్ధమైనది.

13.45.254

दारयेद्द्यां मही कृत्स्नां शोषयेद्वा महोदधिम् ।
संहरेद्वा जगत्कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना ॥ १३.४५.२५४ ॥

శూలపాణి ప్రయోగించినది సమస్త భూమిని, ఆకాశాన్ని చీల్చగలదు, మహాసముద్రాన్ని ఎండించగలదు, లేదా సమస్త జగత్తును నాశనం చేయగలదు.

13.45.255

यौवनाश्वो हतो येन मान्धाता सबलः पुरा ।
चक्रवर्ती महातेजास्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १३.४५.२५५ ॥

పూర్వం దేనివలన యౌవనాశ్వుడైన మాంధాత తన సేనతో సహా హతుడయ్యెనో — చక్రవర్తి, మహాతేజస్వి, త్రిలోకవిజయి అయిన రాజు.

13.45.256

महाबलो महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
करस्थेनैव गोविन्द लवणस्येह रक्षसः ॥ १३.४५.२५६ ॥

మహాబలుడు, మహావీర్యుడు, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు — ఓ గోవిందా, ఇక్కడ రాక్షసుడు లవణుడిని (అతడు) చేతిలోనే (సంహరించాడు).

13.45.257

तच्छूलमतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं रोमहर्षणम् ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा तर्जमानमिव स्थितम् ॥ १३.४५.२५७ ॥

ఆ త్రిశూలం అత్యంత తీక్ష్ణమైన కొనతో, అతి భయంకరమై, రోమాలు నిక్కబొడిచేలా, మూడు శిఖలతో, కనుబొమ్మలు ముడిచి బెదిరిస్తున్నట్లు నిలిచి ఉంది.

13.45.258

विधूमं सार्चिषं कृष्णं कालसूर्यमिवोदितम् ।
सर्पहस्तमनिर्देश्यं पाशहस्तामिवान्तकम् ॥ १३.४५.२५८ ॥

అది పొగ లేనిది, జ్వాలలతో కూడినది, నల్లనిది; ఉదయించిన కాలసూర్యునిలా ఉంది; చేతిలో సర్పంతో, వర్ణింపరానిదై, పాశం చేతబట్టిన యముడిలా ఉంది.

13.45.259

दृष्टवानस्मि गोविन्द तदस्त्रं रुद्रसन्निधौ ।
परशुस्तीक्ष्णधारश्च दत्तो रामस्य यः पुराः ॥ १३.४५.२५९ ॥

గోవిందా, ఆ అస్త్రాన్ని రుద్రుని సన్నిధిలో నేను చూశాను; పూర్వం రాముడికి ఇచ్చిన తీక్ష్ణ ధారగల గొడ్డలి అది.

13.45.260

महादेवेन तुष्टेन दत्तं भृगुसुताय च ।
कार्तवीर्यो हतो येन चक्रवर्ती महामृधे ॥ १३.४५.२६० ॥

సంతుష్టుడైన మహాదేవుడు భృగుపుత్రునికి ఇచ్చాడు; దాంతో మహాయుద్ధంలో చక్రవర్తి కార్తవీర్యుడు హతుడయ్యాడు.

13.45.261

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता ।
जामदग्न्येन गोविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ १३.४५.२६१ ॥

గోవిందా, ఇరవై ఒక్కసారి భూమిని క్షత్రియులు లేకుండా చేసిన జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు, ఆయన కర్మలు అనాయాసమైనవి.

13.45.262

दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्रधिष्ठितः ।
अभवच्छूलिनोऽभ्याशे दीप्तवह्निशतोपमः। ॥ १३.४५.२६२ ॥

మండుతున్న అంచు, భయంకర ముఖం కలిగి, పాము మెడ కొనపై నిలిచి, శూలధారి (శివుని) సమీపంలో వందలాది మండుతున్న అగ్నులవలె అయింది.

13.45.263

असङ्ख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः ।
प्राधान्यतो मयैतानि कीर्तितानि तवानघ ॥ १३.४५.२६३ ॥

ఆ ధీమంతుని దివ్యాస్త్రాలు అసంఖ్యాకాలు; పాపరహితుడా, ప్రధానమైనవాటిని నేను నీకు ఇక్కడ చెప్పాను.

13.45.264

सव्यदेशे तु देवस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दिव्यं विमानमास्थाय हंसयुक्तं मनोजवम् ॥ १३.४५.२६४ ॥

దేవుని ఎడమ వైపున లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ, హంసలు పూన్చిన మనోవేగ దివ్య విమానాన్ని ఎక్కి ఉన్నాడు.

13.45.265

वामपार्श्वगतश्चापि तथा नारायणः स्थितः ।
वैनतेयं समारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १३.४५.२६५ ॥

ఎడమ ప్రక్కన నారాయణుడు కూడా నిలిచి ఉన్నాడు; గరుత్మంతునెక్కి, శంఖ చక్ర గదలను ధరించి.

13.45.266

स्कन्दो मयूरमास्थाय स्थितो देव्याः समीपतः ।
शक्तिघण्टे समादाय द्वितीय इव पावकः ॥ १३.४५.२६६ ॥

స్కందుడు నెమలి నెక్కి దేవి సమీపంలో నిలిచి ఉన్నాడు; శక్తి, ఘంటను ధరించి, రెండవ అగ్నిలా.

13.45.267

पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।
शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ १३.४५.२६७ ॥

దేవుని ముందు నందిని నిలిచి ఉండగా చూస్తున్నాను; శూలాన్ని ఆనుకుని నిలిచి, రెండవ శంకరునిలా.

13.45.268

स्वायंभुवाद्या मनवो भृग्वाद्या ऋषयस्तथा ।
शक्राद्या देवताश्चैव सर्व एव समभ्ययुः ॥ १३.४५.२६८ ॥

స్వాయంభువ మొదలైన మనువులు, భృగువు మొదలైన ఋషులు, అలాగే శక్రుడు మొదలైన దేవతలు — అందరూ అక్కడ చేరారు.

13.45.269

सर्वभूतगणाश्चैव मातरो विविधाः स्थिताः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः ॥ १३.४५.२६९ ॥

సమస్త భూతగణాలు, వివిధ మాతృకలు కూడా అక్కడ నిలిచారు. వారు మహాత్ముని నమస్కరించి అన్ని వైపులా ఆయనను చుట్టుముట్టారు.

13.45.270

अस्तुवन्विविधैः सतोत्रैर्महादेवं सुरास्तदा ।
जगन्मूर्ति महालिङ्गं तन्मध्ये स्फूतरूपिणम् ॥ १३.४५.२७० ॥

అప్పుడు దేవతలు వివిధ స్తోత్రాలతో మహాదేవుని స్తుతించారు — జగత్తు రూపమైనవాడు, వారి మధ్య ప్రత్యక్ష రూపంలో ఉన్న మహాలింగుడిని.

13.45.271

ब्रह्मा भवं तदाऽस्तौवीद्रथन्तरमुदीरयन् ।
ज्येष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस्तदा ॥ १३.४५.२७१ ॥

అప్పుడు బ్రహ్మ రథంతర సామాన్ని ఉచ్చరిస్తూ భవుని స్తుతించాడు; నారాయణుడు జ్యేష్ఠ సామంతో దేవేశుని కీర్తించాడు.

13.45.272

गृणन्ब्रह्म परं शक्रः शतरुद्रियमुत्तमम् ।
ब्रह्मा नारायणश्चैव देवराजश्च कौशिकः।
अशोभन्त महात्मानस्त्रयस्त्रय इवाग्नयः ॥ १३.४५.२७२ ॥

శక్రుడు ఉత్తమమైన శతరుద్రీయంతో పరబ్రహ్మను స్తుతించాడు. బ్రహ్మ, నారాయణుడు, దేవరాజు కౌశికుడు — ఆ మహాత్ములు మూడు అగ్నుల వలె ప్రకాశించారు.

13.45.273

तेषां मध्यगतो देवो रराज भगवाञ्छिवः ।
शरदभ्रविनिर्मुक्तः परिधिस्थ इवांशुमान् ॥ १३.४५.२७३ ॥

వారి మధ్యలో ఉన్న భగవానుడు శివదేవుడు ప్రకాశించాడు — శరత్కాలపు మేఘాల నుండి విడివడిన, వలయంలో నిలిచిన సూర్యుని వలె.

13.45.274

अयुतानि च चन्द्रार्कानपश्यं दिवि केशव ।
ततोऽहमस्तुवं देवं स्तवेनानेन सुव्रत ॥ १३.४५.२७४ ॥

ఓ కేశవా! ఆకాశంలో అయుతాల కొద్దీ చంద్రసూర్యులను నేను చూశాను. అప్పుడు, ఓ సువ్రతా, ఈ స్తోత్రంతో ఆ దేవుని స్తుతించాను.

13.45.275

उपमन्युरुवाच ।
नमो देवाधिदेवाय महादेवाय ते नमः।
शक्ररूपाय शक्राय शक्रवेषधराय च ॥ १३.४५.२७५ ॥

దేవాధిదేవుడైన, మహాదేవుడైన మీకు నమస్కారం. శక్రరూపుడైన, శక్రుడైన, శక్రవేషధారియైన మీకు నమస్కారం.

13.45.276

नमस्ते वज्रहस्ताय पिङ्गलायारुणाय च ।
पिनाकपाणये नित्यं शङ्खशूलधराय च॥। ॥ १३.४५.२७६ ॥

వజ్రహస్తుడైన, పింగళ వర్ణుడైన, అరుణుడైన మీకు నమస్కారం. ఎల్లప్పుడూ పినాకధనువును, శంఖం శూలాన్ని ధరించే మీకు నమస్కారం.

13.45.277

नमस्ते कृष्णवासाय कृष्णकुञ्चितमूर्धज ।
कृष्णाजिनोत्तरीयाय कृष्णाष्टमिरताय च ॥ १३.४५.२७७ ॥

నల్లని వస్త్రం ధరించిన, నల్లని ముంగురులు గల మీకు నమస్కారం. నల్లని జింకచర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించిన, కృష్ణాష్టమిలో రమించే మీకు నమస్కారం.

13.45.278

शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बरधराय च ।
शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्मरताय च ॥ १३.४५.२७८ ॥

శుక్లవర్ణుడైన, శుక్లుడైన, శుక్లవస్త్రధారియైన మీకు నమస్కారం. శుక్లభస్మం పూసుకున్న, శుక్లకర్మలలో రమించే మీకు నమస్కారం.

13.45.279

नमोस्तु रक्तवर्णाय रक्ताम्बरधराय च ।
रक्तध्वजपताकाय रक्तस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२७९ ॥

రక్తవర్ణుడైన, రక్తవస్త్రధారియైన మీకు నమస్కారం. రక్తధ్వజ పతాకుడైన, రక్తమాల లేపనం ధరించిన మీకు నమస్కారం.

13.45.280

नमोस्तु पीतवर्णाय पीताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२८० ॥

పీతవర్ణుడైన, పీతవస్త్రధారియైన మీకు నమస్కారం కలుగుగాక.

13.45.281

नमोस्तूच्छ्रितच्छत्राय किरीटवरधारिणे ।
अर्धहारार्दकेयूर अर्धकुण्डलकर्णिने ॥ १३.४५.२८१ ॥

ఎత్తైన ఛత్రం కలవానికి, శ్రేష్ఠమైన కిరీటం ధరించినవానికి నమస్కారం; సగం హారం, సగం కేయూరం ధరించి, ఒక చెవిలో సగం కుండలం కలవానికి నమస్కారం.

13.45.282

नमः पवनवेगाय नमो देवाय वै नमः ।
सुरेन्द्राय मुनीन्द्राय महेन्द्राय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८२ ॥

వాయువేగం కలవానికి నమస్కారం; దేవునికి నమస్కారం; దేవతల ప్రభువుకు, మునుల ప్రభువుకు, మహేంద్రునికి నమస్కారం.

13.45.283

नमः पद्मार्धमालाय उत्पलैर्मिश्रिताय च ।
अर्धचन्दनलिप्ताय अर्धस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२८३ ॥

సగం పద్మమాల కలవానికి, నీలోత్పలాలతో కలిసిన వానికి నమస్కారం; సగం చందనం పూసుకుని, సగం మాలను, అనులేపనాన్ని ధరించినవానికి నమస్కారం.

13.45.284

नम आदित्यवक्त्राय आदित्यनयनाय च ।
नम आदित्यवर्णाय आदित्यप्रतिमाय च ॥ १३.४५.२८४ ॥

సూర్యముఖునికి, సూర్యనేత్రునికి నమస్కారం; సూర్యవర్ణునికి, సూర్యప్రతిమకు నమస్కారం.

13.45.285

नमः सोमाय सौम्याय सौम्यवक्त्रधराय च ।
सौम्यरूपाय मुख्याय सौम्यदंष्ट्राविभूषिणे ॥ १३.४५.२८५ ॥

సోమునికి నమస్కారం, సౌమ్యునికి నమస్కారం, సౌమ్యముఖం ధరించినవానికి నమస్కారం; సౌమ్యరూపునికి, ముఖ్యునికి, సౌమ్యదంష్ట్రలతో అలంకృతునికి నమస్కారం.

13.45.286

नमः श्यामाय गौराय अर्धपीतार्धपाण्डवे ।
नारीनरशरीराय स्त्रीपुंसाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८६ ॥

శ్యామునికి, గౌరునికి నమస్కారం; సగం పసుపు, సగం పాండు వర్ణం కలవానికి నమస్కారం; స్త్రీ పురుష శరీరం కలవానికి, స్త్రీ-పురుష రూపునికి మీకు నమస్కారం.

13.45.287

नमो वृषभवाहाय गजेन्द्रगमनाय च ।
दुर्गमाय नमस्तुभ्यमगम्यागमनाय च ॥ १३.४५.२८७ ॥

వృషభ వాహనుడు, గజేంద్రుని నడక కలవాడు అయిన మీకు నమస్కారం. అందుకోలేనివాడా, అగమ్య స్థలాలకూ వెళ్ళగలవాడా, మీకు నమస్కారం.

13.45.288

नमोस्तु गणनीताय गणवृन्दरताय च ।
गुणानुयातमार्गाय गणनित्यव्रताय च ॥ १३.४५.२८८ ॥

గణులచే నడిపించబడేవానికి, గణ సమూహాలలో రమించేవానికి నమస్కారం. గుణాలు అనుసరించే మార్గం కలవానికి, గణాల నిత్య వ్రతం కలవానికి నమస్కారం.

13.45.289

नमः श्वेताभ्रवर्णाय संध्यारागप्रभाच य ।
अनुद्दिष्टामभिधानाय स्वरूपाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८९ ॥

తెల్లని మేఘ వర్ణం కలవానికి, సంధ్యారాగ కాంతి కలవానికి నమస్కారం. చెప్పని నామం కలవానికి, తన స్వరూపం కలవానికి మీకు నమస్కారం.

13.45.290

नमो रक्ताग्रवासाय रक्तसूत्रधराय च ।
रक्तमालाविचित्राय रक्ताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२९० ॥

ఎర్రని అంచు గల వస్త్రం ధరించినవానికి, ఎర్రని దారం ధరించినవానికి నమస్కారం. ఎర్రని మాలలతో విచిత్రంగా అలంకృతుడైనవానికి, ఎర్రని వస్త్రం ధరించినవానికి నమస్కారం.

13.45.291

मणिभूषितमूर्धाय नमश्चन्द्रार्धभूषिणे ।
विचित्रमणिमूर्धाय कुसुमाष्टधराय च ॥ १३.४५.२९१ ॥

మణులతో అలంకృతమైన శిరస్సు గలవానికి, అర్ధచంద్రుని భూషణంగా ధరించినవానికి నమస్కారం. విచిత్ర మణులతో కూడిన శిరస్సు గలవానికి, ఎనిమిది పువ్వులు ధరించినవానికి నమస్కారం.

13.45.292

नमोऽग्निमुखनेत्राय सहस्रशशिलोचने ।
अग्निरूपाय कान्ताय नमोस्तु गहनाय च ॥ १३.४५.२९२ ॥

అగ్ని ముఖం, అగ్ని నేత్రాలు కలవానికి, వేయి చంద్రుల వంటి నేత్రాలు కలవానికి నమస్కారం. అగ్నిరూపునికి, కాంతునికి, గహనునికి నమస్కారం.

13.45.293

खचराय नमस्तुभ्यं गोचराभिरताय च ।
भूचराय भुवनाय अनन्ताय शिवाय च ॥ १३.४५.२९३ ॥

ఆకాశంలో సంచరించే వానికి నమస్కారం, నీకు నమస్కారం; ఇంద్రియ విషయాలలో ఆనందించే వానికీ నమస్కారం. భూమిపై సంచరించే వానికి, లోకానికి, అనంతునికి, శివునికీ నమస్కారం.

13.45.294

नमो दिग्वाससे नित्यमधिवाससुवाससे ।
नमो जगन्निवासाय प्रतिपत्तिसुखाय च ॥ १३.४५.२९४ ॥

దిక్కులనే వస్త్రంగా ధరించిన వానికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం; నివాసాన్నే అందమైన వస్త్రంగా కలవానికి నమస్కారం. జగత్తుకు నివాసమైనవానికి నమస్కారం, పొందే ఆనందానికీ నమస్కారం.

13.45.295

नित्यमुद्बद्धमुकुटे महाकेयूरधारिणे ।
सर्पकण्ठोपहाराय विचित्राभरणाय च ॥ १३.४५.२९५ ॥

ఎల్లప్పుడూ ఎత్తుగా కట్టిన కిరీటం కలవానికి, గొప్ప భుజకీర్తులు ధరించినవానికి నమస్కారం. సర్పకంఠాన్ని ఉపహారంగా కలవానికి, విచిత్ర ఆభరణాలు కలవానికీ నమస్కారం.

13.45.296

नमस्त्रिनेत्रनेत्राय सहस्रशतलोचने ।
स्त्रीपुंसाय नपुंसाय नमः साङ्ख्याय योगिने ॥ १३.४५.२९६ ॥

త్రినేత్రుని నేత్రమైనవానికి నమస్కారం; వేయి, వందల నేత్రాలు కలవానికి నమస్కారం. స్త్రీపురుష రూపుడైనవానికి నమస్కారం; నపుంసక రూపుడైనవానికి నమస్కారం; సాంఖ్యునికి, యోగికి నమస్కారం.

13.45.297

शंयोरभिस्रवन्ताय अथर्वाय नमोनमः ।
नमः सर्वार्तिनाशाय नमः शोकहराय च ॥ १३.४५.२९७ ॥

శంభుని, యోగాన్ని అభిముఖంగా ప్రవహించేవానికి, అథర్వునికి నమస్కారం, నమస్కారం. సర్వ బాధలను నాశనం చేసేవానికి నమస్కారం; శోకాన్ని హరించేవానికీ నమస్కారం.

13.45.298

नमो मेघनिनादाय बहुमायाधराय च ।
बीजक्षेत्राभिपालाय स्रष्टाराय नमोनमः ॥ १३.४५.२९८ ॥

మేఘ గర్జనగల వానికి నమస్కారం; అనేక మాయలను ధరించినవానికీ నమస్కారం. బీజక్షేత్రాలను రక్షించే వానికి, సృష్టికర్తకు నమస్కారం, నమస్కారం.

13.45.299

नमः सुरासुरेशाय विश्वेशाय नमोनमः ।
मनः पवनवेगाय नमः पवनरूपिणे ॥ १३.४५.२९९ ॥

దేవతలకు, అసురులకు ప్రభువైన వానికి నమస్కారం, విశ్వేశ్వరునికి మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కారం. మనస్సు, గాలి వేగం కలవానికి నమస్కారం, గాలి రూపం ధరించిన వానికి నమస్కారం.

13.45.300

नमः काञ्चनमालाय गिरिमालाय वै नमः ।
नमः सुरारिमालाय चण्डवेगाय वै नमः ॥ १३.४५.३०० ॥

బంగారు మాలను ధరించిన వానికి నమస్కారం, పర్వతాల మాలను ధరించిన వానికి కూడా నమస్కారం. దేవతల శత్రువుల మాలను ధరించిన వానికి నమస్కారం, ప్రచండ వేగం కలవానికి నమస్కారం.

13.45.301

ब्रह्मशिरोपहर्ताय महिषघ्नाय वै नमः ।
नमः स्त्रीरूपधाराय यज्ञविध्वंसनाय च ॥ १३.४५.३०१ ॥

బ్రహ్మ శిరస్సును ఖండించిన వానికి నమస్కారం, మహిషాసురుని సంహరించిన వానికి కూడా నమస్కారం. స్త్రీ రూపం ధరించిన వానికి నమస్కారం, యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసిన వానికి నమస్కారం.

13.45.302

नमस्त्रिपुरहर्ताय यज्ञविध्वंसनाय च ।
नमः कामाङ्गनाशाय कालदण्डधराय च ॥ १३.४५.३०२ ॥

త్రిపురాలను సంహరించిన వానికి నమస్కారం, యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసిన వానికి కూడా నమస్కారం. కాముని దేహాన్ని నాశనం చేసిన వానికి నమస్కారం, కాలదండాన్ని ధరించిన వానికి కూడా నమస్కారం.

13.45.303

नमः स्कन्दविशाखाय ब्रह्मदण्डाय वै नमः ।
नमो भवाय शर्वाय विश्वरूपाय वै नमः ॥ १३.४५.३०३ ॥

స్కందుడు, విశాఖుడు రూపం కలవానికి నమస్కారం, బ్రహ్మదండ స్వరూపునికి కూడా నమస్కారం. భవునికి నమస్కారం, శర్వునికి నమస్కారం, విశ్వరూపునికి కూడా నమస్కారం.

13.45.304

ईशानाय भवघ्नाय नमोस्त्वन्धकघातिने ।
नमो विश्वाय मायायचिन्त्याचिन्त्याय वै नमः ॥ १३.४५.३०४ ॥

ఈశానునికి నమస్కారం, భవబంధాన్ని నాశనం చేసేవానికి నమస్కారం. అంధకుని సంహరించిన వానికి నమస్కారం, విశ్వునికి నమస్కారం, మాయకు నమస్కారం, అచింత్యునికి నమస్కారం, అచింత్యునికి నమస్కారం.

13.45.305

त्वं नो गतिश्च श्रेष्ठश्च त्वमेव हृदयं तथा ।
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३.४५.३०५ ॥

మీరే మా గతి, మీరే శ్రేష్ఠులు; మీరే హృదయం కూడా. మీరే సర్వదేవతలలో బ్రహ్మ; రుద్రులలో నీలలోహితుడు.

13.45.306

आत्मा च सर्वभूतानां साङ्ख्ये पुरुष उच्यते ।
ऋषभस्त्वं पवित्राणां योगिनां निष्कलः शिवः ॥ १३.४५.३०६ ॥

మీరే సర్వప్రాణుల ఆత్మ; సాంఖ్యంలో మిమ్మల్ని పురుషుడు అంటారు. పవిత్రులలో మీరు శ్రేష్ఠ వృషభం; యోగులలో నిష్కల శివుడు.

13.45.307

गृहस्थस्त्वमाश्रगिणामीश्वराणां महेश्वरः ।
कुबेरः सर्वयक्षाणां क्रतूनां विष्णुरुच्यते ॥ १३.४५.३०७ ॥

ఆశ్రమాలలో మీరు గృహస్థుడు; ఈశ్వరులలో మహేశ్వరుడు. సర్వయక్షులలో కుబేరుడు; యజ్ఞాలలో విష్ణువు అని చెప్పబడతారు.

13.45.308

पर्वतानां भवान्मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।
वसिष्ठस्त्वमृषीणां च ग्रहाणां सूर्य उच्यते ॥ १३.४५.३०८ ॥

పర్వతాలలో మీరు మేరువు; నక్షత్రాలలో చంద్రుడు. ఋషులలో మీరు వసిష్ఠుడు; గ్రహాలలో సూర్యుడు అని చెప్పబడతారు.

13.45.309

आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ।
ग्राम्याणां गोवृषश्चासि भवाँल्लोक्प्रपूजितः ॥ १३.४५.३०९ ॥

అరణ్యజంతువులలో మీరు సింహం; పరమేశ్వరుడు. గ్రామ్యపశువులలో మీరు గోవృషభం; మీరు లోకంలో పూజింపబడేవారు.

13.45.310

आदित्यानां भवान्विष्णुर्वसूनां चैव पावकः ।
पक्षिणां वैनतेयस्त्वमनन्तो भ्रुजगेषु च ॥ १३.४५.३१० ॥

ఆదిత్యులలో మీరు విష్ణువు; వసువులలో పావకుడు. పక్షులలో మీరు వైనతేయుడు (గరుడుడు); సర్పాలలో అనంతుడు.

13.45.311

सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम् ।
सनत्कुमारो योगानां साङ्ख्यानां कपिलो ह्यसि ॥ १३.४५.३११ ॥

మీరు వేదాలలో సామవేదం, యజుస్సులలో శతరుద్రీయం; యోగాలలో సనత్కుమారుడు, సాంఖ్యాలలో నిశ్చయంగా కపిలుడు.

13.45.312

शक्रोसि मरुतां देव पितॄणां हव्यवाडसि ।
ब्रह्मलोकश्च लोकानां गतीनां मोक्ष उच्यसे ॥ १३.४५.३१२ ॥

దేవా, మీరు మరుత్తులలో శక్రుడు, పితృదేవతలలో హవ్యవాహనుడు; లోకాలలో బ్రహ్మలోకం, గతులలో మోక్షం అని చెప్పబడతారు.

13.45.313

क्षीरोदः सागराणां च शैलानां हिमवान्गिरिः ।
वर्णानां ब्राह्मणश्चासि विप्राणां दीक्षितो द्विजः ॥ १३.४५.३१३ ॥

సముద్రాలలో క్షీరసముద్రం, పర్వతాలలో హిమవంతం; వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడు, విప్రులలో దీక్షితుడైన ద్విజుడు మీరే.

13.45.314

आदिस्त्वमसि लोकानां संहर्ता काल एव च ।
यच्चान्यदपि लोके वै सर्वतेजोधिकं स्मृतम्।
तत्सर्वं भगवानेव इति मे निश्चिता मतिः ॥ १३.४५.३१४ ॥

మీరు లోకాలకు ఆదియు, సంహర్తయు, కాలమే. లోకంలో అన్ని తేజస్సులను మించినదిగా స్మరించబడేదంతా భగవంతుడవైన మీరే అనేది నా నిశ్చయమైన అభిప్రాయం.

13.45.315

नमस्ते भगवन्देव नमस्ते भक्तवत्सलः ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु नमस्ते विस्वसम्भव ॥ १३.४५.३१५ ॥

భగవంతుడా, దేవా, మీకు నమస్కారం; భక్తవత్సలా, మీకు నమస్కారం. యోగేశ్వరా, మీకు నమస్కారం కలుగుగాక; విశ్వసంభవా, మీకు నమస్కారం.

13.45.316

प्रसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च ।
अनैश्वर्येणि युक्तस्य गतिर्भव सनातन ॥ १३.४५.३१६ ॥

భక్తుడను, దీనుడను, కృపణుడనైన నాపై ప్రసన్నులు కండి; అనైశ్వర్యంతో కూడిన నాకు, ఓ సనాతనా, మీరే గతి కండి.

13.45.317

यच्चापराधं कृतवानज्ञात्वा परमेश्वर ।
मद्भक्त इति देवेश तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.४५.३१७ ॥

పరమేశ్వరా, తెలియకుండా నేను చేసిన అపరాధం ఏదైనా, నేను నీ భక్తుడనని భావించి, దేవేశా, అదంతా నీవు క్షమించదగినవాడవు.

13.45.318

मोहितश्चास्मि देवेश त्वया रूपविपर्ययात् ।
नार्घ्यं तेन मया दत्तं पाद्यं चापि महेश्वर ॥ १३.४५.३१८ ॥

దేవేశా, నీ రూప పరివర్తనం వల్ల నేను మోహితుడనయ్యాను; అందువల్ల, మహేశ్వరా, నేను అర్ఘ్యమూ పాద్యమూ ఇవ్వలేదు.

13.45.319

एवं स्तुत्वाऽहमीशानं पाद्यमर्घ्यं च भक्तितः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयम् ॥ १३.४५.३१९ ॥

ఈ విధంగా ఈశానుని స్తుతించి, భక్తితో చేతులు జోడించి, పాద్యమూ అర్ఘ్యమూ సహా అన్నీ ఆయనకు సమర్పించాను.

13.45.320

ततः शीताम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता ।
पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि ॥ १३.४५.३२० ॥

అప్పుడు, ఓ తాతా, చల్లని నీటితో కూడిన, దివ్య సుగంధంతో నిండిన శుభకరమైన పుష్పవర్షం నా తలపై కురిసింది.

13.45.321

दुन्दुभिश्च तदा दिव्यस्ताडितो देवकिंकरैः ।
ववौ च मारुतः पुण्यः शुचिगन्धः सुखावहः ॥ १३.४५.३२१ ॥

అప్పుడు దేవగణాల సేవకులచే ఒక దివ్య దుందుభి మ్రోగింది; పవిత్రమైన, శుచి సుగంధమైన, సుఖాన్నిచ్చే పవనం వీచింది.

13.45.322

ततः प्रीतो महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः ।
अब्रवीत्त्रिदशांस्तत्र हर्षयन्निव मां तदा ॥ १३.४५.३२२ ॥

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు, భార్యతో కూడిన వృషధ్వజుడు, అక్కడ త్రిదశులతో మాట్లాడాడు; నన్ను కూడా ఆనందపరుస్తున్నట్లు.

13.45.323

पश्यध्वं त्रिदशाः सर्वे उपमन्योर्महात्मनः ।
मयि भक्तिं परां नित्यमेकभावादवस्थिताम् ॥ १३.४५.३२३ ॥

దేవతలారా, అందరూ చూడండి; మహాత్ముడైన ఉపమన్యునికి నాపై ఉన్న పరమ భక్తి ఎల్లప్పుడూ ఏకభావంతో స్థిరంగా ఉంది.

13.45.324

एवमुक्तास्तदा कृष्ण सुरास्ते शूलपाणिना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १३.४५.३२४ ॥

కృష్ణా, శూలపాణి ఇలా చెప్పగానే దేవతలందరూ చేతులు జోడించి వృషధ్వజునికి నమస్కరించి పలికారు.

13.45.325

भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्पते ।
लभतां सर्वकामेभ्यः फलं त्वत्तो द्विजोत्तमः ॥ १३.४५.३२५ ॥

భగవాన్, దేవదేవేశా, లోకనాథా, జగత్పతీ, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు మీ నుండి సర్వ కామ్యాల ఫలాన్ని పొందుగాక.

13.45.326

एवमुक्तस्ततः शर्वः सुरैर्ब्रह्मादिभिस्तथा ।
आह मां भगवानीशः प्रहसन्निव शङ्करः ॥ १३.४५.३२६ ॥

బ్రహ్మాది దేవతలు ఇలా చెప్పగా, భగవాన్ ఈశుడు శర్వుడు శంకరుడు నవ్వుతున్నట్లుగా నాతో పలికాడు.

13.45.327

भगवानुवाच ।
वत्सोपमन्यो तृष्टोस्मि पश्य मां मुनिपुङ्गव।
दृढभक्तोसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितो ह्यसि ॥ १३.४५.३२७ ॥

భగవానుడు ఇలా అన్నాడు: వత్సా ఉపమన్యూ, నేను సంతుష్టుడను; ముని శ్రేష్ఠుడా, నన్ను చూడు. విప్రర్షీ, నీవు దృఢభక్తుడవు; నేను నిన్ను పరీక్షించాను.

13.45.328

अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं प्रीतिमानहम् ।
तस्मात्सर्वान्ददाम्यद्य कामांस्तव यथोप्सितान् ॥ १३.४५.३२८ ॥

ఈ భక్తితో నేను అత్యంత సంతోషించాను; కావున నేడు నీ కోరిన సర్వ కామ్యాలను నీకు ప్రసాదిస్తాను.

13.45.329

एवमुक्तस्य चैवाथ महादेवेन धीमता ।
हर्षादश्रूण्यवर्तन्त रोमहर्षस्त्वजायत ॥ १३.४५.३२९ ॥

ఆ జ్ఞాని మహాదేవుడు ఇలా పలికినప్పుడు, ఆనందంతో కన్నీళ్లు ప్రవహించాయి; శరీరం పులకించింది.

13.45.330

अब्रवं च तदा देव हर्षगद्गदया गिरा ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ १३.४५.३३० ॥

అప్పుడు నేను ఆనందంతో గద్గదమైన స్వరంతో, మోకాళ్లపై నేలకు వంగి పదేపదే నమస్కరిస్తూ, "దేవా" అన్నాను.

13.45.331

अद्य जातो ह्यहं देव सफलं जन्म चाद्य मे ।
यन्मे साक्षान्महादेवः प्रसन्नस्तिष्ठतेऽग्रतः ॥ १३.४५.३३१ ॥

దేవా, ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది; ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు నా ఎదుట ప్రత్యక్షంగా నిలిచి ఉన్నాడు.

13.45.332

यं न पश्यन्ति चैवाद्धा देवा ह्यमितविक्रमम् ।
तमहं दृष्टवान्देवं कोऽन्यो धन्यतरो मया ॥ १३.४५.३३२ ॥

అపరిమిత పరాక్రమం గల ఆ దేవుణ్ణి దేవతలు కూడా నిజంగా చూడలేరు; ఆ దేవుణ్ణి నేను చూశాను. నాకంటే ధన్యుడు ఎవరు?

13.45.333

एवं ध्यायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम् ।
तद्विशेषमतिख्यातं यदजं ज्ञानमक्षरम् ॥ १३.४५.३३३ ॥

విద్వాంసులు ఈ విధంగా ఆ పరమ, సనాతన తత్త్వాన్ని ధ్యానిస్తారు; అది విశేషంగా ప్రసిద్ధమైనది, జన్మలేని జ్ఞానం, నశించనిది.

13.45.334

स एष भगवान्देवः सर्वसत्त्वादिरव्ययः ।
सर्वतत्त्वविधानज्ञः प्रधानपुरुषः परः ॥ १३.४५.३३४ ॥

ఆ భగవంతుడైన దేవుడే ఇతడు; సమస్త ప్రాణులకు ఆదియైనవాడు, నాశనంలేనివాడు, సమస్త తత్త్వాల విధానాన్ని తెలిసినవాడు, ప్రధాన పురుషుడు, పరముడు.

13.45.335

योऽसृजद्दक्षिणादङ्गाद्ब्रह्माणां लोकसम्भवम् ।
वामपार्श्वात्तथा विष्णुं लोकरक्षार्थमीश्वरः ॥ १३.४५.३३५ ॥

ఎవరు కుడి అంగం నుండి లోకాల మూలమైన బ్రహ్మలను సృష్టించాడో, అలాగే ఎడమ పార్శ్వం నుండి లోకరక్షణ కోసం విష్ణువును సృష్టించాడో, ఆ ఈశ్వరుడు.

13.45.336

युगान्ते चैव सम्प्राप्ते रुद्रमीशोऽसृजत्प्रभुः ।
स रुद्रः संहरन्कृत्स्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १३.४५.३३६ ॥

యుగాంతం వచ్చినప్పుడు ఈశుడు, ప్రభువు రుద్రుడిని సృష్టించాడు. ఆ రుద్రుడు స్థావర జంగమాత్మకమైన సమస్త జగత్తును సంహరిస్తూ.

13.45.337

कालो भूत्वा परं ब्रह्म याति संवर्तकानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानि ग्रसन्निव व्यवस्थितः ॥ १३.४५.३३७ ॥

కాలంగా మారి, పరబ్రహ్మను చేరుతుంది సంవర్తక అగ్ని. యుగాంతంలో సర్వ భూతాలను మ్రింగుతున్నట్లు స్థిరంగా ఉంటుంది.

13.45.338

एष देवो महादेवो जगत्सृष्ट्वा चराचरम् ।
कल्पान्ते चैव सर्वेषां स्मृतिमाक्षिप्य तिष्ठति ॥ १३.४५.३३८ ॥

ఈ దేవుడు మహాదేవుడు చరాచర జగత్తును సృష్టించి, కల్పాంతంలో అందరి స్మృతిని హరించి నిలిచి ఉంటాడు.

13.45.339

सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवोद्भवः ।
आस्ते सर्वगतो नित्यमदृश्यः सर्वदैवतैः ॥ १३.४५.३३९ ॥

సర్వవ్యాపి, సర్వభూతాల ఆత్మ, సర్వభూతాల ఉత్పత్తికి మూలం; అన్నిచోట్లా వ్యాపించి నిత్యంగా ఉంటాడు, దేవతలందరికీ అదృశ్యుడు.

13.45.340

यदि देयो वरो मह्यं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो ।
भक्तिर्भक्तु मे नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर ॥ १३.४५.३४० ॥

నాకు వరం ఇవ్వదగినదైతే, నీవు నాపై సంతుష్టుడవైతే, ప్రభూ — నా భక్తి ఎల్లప్పుడూ నీపై ఉండుగాక, దేవా, సురేశ్వరా.

13.45.341

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्विभो ।
जानीयामिति मे बुद्धिः प्रसादात्सुरसत्तम ॥ १३.४५.३४१ ॥

ఓ ప్రభూ, భూత భవిష్యత్ వర్తమానాలను నేను తెలుసుకోవాలని నా కోరిక; మీ అనుగ్రహంతో, ఓ దేవోత్తమా.

13.45.342

क्षीरोदनं च भुञ्जीयामक्षयं सह बान्धवैः ।
आश्रमे च सदाऽस्माकं सान्निध्यं परमस्तु ते ॥ १३.४५.३४२ ॥

బంధువులతో కలిసి క్షీరాన్నాన్ని అక్షయంగా భుజించాలి; మా ఆశ్రమంలో మీరు సదా అత్యంత సన్నిధిలో ఉండాలి.

13.45.343

एवमुक्तः स मां प्राह भगवाँल्लोकपूजितः ।
महेश्वरो महातेजाश्वराचरगुरुः शिवः ॥ १३.४५.३४३ ॥

ఇలా అడగబడినప్పుడు, లోకపూజితుడు, మహాతేజస్వి, చరాచరాలకు గురువైన భగవానుడు మహేశ్వరుడు శివుడు నాతో ఇలా అన్నాడు.

13.45.344

श्रीभगवानुवाच ।
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४५.३४४ ॥

శ్రీ భగవానుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు జరారహితుడవు, అమరుడవు అవు; దుఃఖరహితుడవై, యశస్వి, తేజస్వి, దివ్యజ్ఞాన సంపన్నుడవు కమ్ము.

13.45.345

ऋषीणामभिगम्यश्च मत्प्रसादाध्भविष्यसि ।
शीलवान्गुणसम्पन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः ॥ १३.४५.३४५ ॥

నా అనుగ్రహంతో నీవు ఋషులకు సులభగమ్యుడవు అవుతావు; శీలవంతుడవు, గుణసంపన్నుడవు, సర్వజ్ఞుడవు, చూడ ప్రియుడవు అవుతావు.

13.45.346

अक्षयं यौवनं तेऽस्तु तेजश्चैवानलोपमम् ।
क्षीरोदः सागरश्चैव यत्रयत्रेच्छसि प्रियम् ॥ १३.४५.३४६ ॥

నీ యౌవనం అక్షయమగు గాక; తేజస్సు అగ్నితుల్యమగు గాక; క్షీరసాగరం, నీవు ఎక్కడ ఏ ప్రియాన్ని కోరినా అక్కడ నీకు లభించుగాక.

13.45.347

तत्र ते भविता कामं सान्निध्यं पयसोनिधेः ।
क्षीरोदनं च भुङ्ख त्वममृतेन समन्वितम् ॥ १३.४५.३४७ ॥

అక్కడ నీకు కోరిన విధంగా క్షీరసముద్ర సామీప్యం లభిస్తుంది; అమృతంతో కూడిన క్షీరాన్నాన్ని నీవు భుజిస్తావు.

13.45.348

बन्धुभिः सहितः कल्पं ततो मामुपयास्यसि ।
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ १३.४५.३४८ ॥

బంధువులతో కలిసి ఒక కల్పం పాటు అక్కడ ఉంటావు; తరువాత నా వద్దకు వస్తావు. నీ బంధువులు, కులం, గోత్రం ఎల్లప్పుడూ అక్షయంగా ఉంటాయి.

13.45.349

भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ।
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ १३.४५.३४९ ॥

ద్విజశ్రేష్ఠా, నీకు నాపై శాశ్వత భక్తి ఉంటుంది; ద్విజోత్తమా, నేను ఎల్లప్పుడూ నీ ఆశ్రమంలో సన్నిధిలో ఉంటాను.

13.45.350

तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यति ।
स्मृतस्त्वया पुनर्विप्र करिष्यामि च दर्शनम्
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ।
ईशानः स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४५.३५० ॥

వత్సా, కోరినట్లు ఉండు; ఆత్రపడకు. విప్రా, నీవు నన్ను స్మరిస్తే మళ్ళీ దర్శనం ఇస్తాను.

13.45.352

एवं दृष्टो मया कृष्ण देवदेवः समाधिना ।
तदवाप्तं च मे सर्वं यदुक्तं तेन धीमता ॥ १३.४५.३५२ ॥

కృష్ణా, ఈ విధంగా నేను సమాధిలో దేవదేవుడిని చూశాను; ఆ జ్ఞానియైనవాడు చెప్పినదంతా నాకు లభించింది.

13.45.353

प्रत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान्व्यवस्थितान् ।
ऋषीन्विद्याधरान्यक्षान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १३.४५.३५३ ॥

కృష్ణా, నీవు కూడా ప్రత్యక్షంగా చూడు: అక్కడ స్థిరంగా ఉన్న సిద్ధులను, ఋషులను, విద్యాధరులను, యక్షులను, గంధర్వులను, అప్సరసలను.

13.45.354

पश्य वृक्षलतागुल्मान्सर्वपुष्पफलप्रदान् ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सुखपत्रान्सुगन्धिनः ॥ १३.४५.३५४ ॥

అన్ని పువ్వులు, పండ్లు ఇచ్చే చెట్లు, తీగలు, పొదలను చూడు. అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో కూడినవి, సుఖకరమైన ఆకులు, సుగంధంతో ఉన్నవి.

13.45.355

सर्वमेतन्महाबाहो दिव्यभावसमन्वितम् ।
प्रसादाद्देवदेवस्य ईशअवरस्य महात्मनः ॥ १३.४५.३५५ ॥

ఓ మహాబాహూ, ఇవన్నీ దివ్యభావంతో కూడినవి; దేవదేవుడు, మహాత్ముడైన ఈశుని (ఆయన అవర రూపపు) అనుగ్రహం వల్ల.

13.45.356

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रत्यक्षमिव दर्शनम् ।
विस्मयं परमं गत्वा अब्रवं तं महामुनिम् ॥ १३.४५.३५६ ॥

ఆయన ఈ మాటలు విని, ప్రత్యక్షంగా దర్శనం పొందినట్లు, పరమ విస్మయం చెంది ఆ మహాముని తో నేను చెప్పాను.

13.45.357

धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्रि कस्त्वदन्योस्ति पुण्यकृत् ।
यस्य देवाधिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुतेऽऽश्रमे ॥ १३.४५.३५७ ॥

ఓ విప్రశ్రేష్ఠా, నీవు ధన్యుడవు. నీవు తప్ప ఎవరు పుణ్యం చేసినవారు? దేవాధిదేవుడు నీ ఆశ్రమంలో నీకు సమీపంగా ఉంటున్నాడు.

13.45.358

अपि तावन्ममाप्येवं दद्यात्स भगवाञ्शिवः ।
दर्शं मुनिशार्दूल प्रसादं चापि शङ्करः ॥ १३.४५.३५८ ॥

ఓ మునిశార్దూలా, ఆ భగవంతుడు శివుడు నాకు కూడా ఇలాగే దర్శనమూ అనుగ్రహమూ ఇస్తాడా, శంకరుడు వలె?

13.45.359

उपमन्युरुवाच ।
द्रक्ष्यसे पुण्डरीकाक्ष महादेवं न संशयः।
अचिरेणैव कालेन यथा दृष्टो मयाऽनघ ॥ १३.४५.३५९ ॥

ఉపమన్యు ఇలా అన్నాడు: ఓ పుండరీకాక్షా, నీవు మహాదేవుని చూస్తావు, సందేహం లేదు. ఓ నిష్కల్మషా, నేను చూసినట్లే, కాలం వచ్చినప్పుడు త్వరలోనే.

13.45.360

चक्षुषा चैव दिव्येन पश्याम्यमितविक्रमम् ।
षष्ठे मासि महादेवं द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ १३.४५.३६० ॥

దివ్యమైన నేత్రంతో అపరిమిత పరాక్రమశాలిని నేను చూస్తున్నాను. ఆరవ మాసంలో, పురుషోత్తమా, నీవు మహాదేవుని చూస్తావు.

13.45.361

षोडशाष्टौ वरांश्चापि प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ।
सपत्नीकाद्यदुश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.३६१ ॥

ఓ యదుశ్రేష్ఠా, మహేశ్వరుని నుండి భార్యతో కలిసి పదహారు, ఎనిమిది వరాలను నీవు పొందుతావు. ఇది సత్యం, నీకు చెబుతున్నాను.

13.45.362

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च नित्यशः ।
विदितं मे महाबाहो प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४५.३६२ ॥

ఓ మహాబాహూ, ఆ బుద్ధిమంతుని అనుగ్రహం వల్ల గతం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం అన్నీ నాకు నిత్యం తెలుసు.

13.45.363

एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः ।
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव ॥ १३.४५.३६३ ॥

హరుడు వీరిని, ఇంకా వేలాదిమందిని ధ్యానించాడు. ఓ మాధవా, భగవానుడు నీపై ఎందుకు అనుగ్రహం చూపడు?

13.45.364

त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीय समागमः ।
ब्रह्मणअयेनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत।
जप्यं तु ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ १३.४५.३६४ ॥

నీవంటి బ్రాహ్మణభక్తుడు, దయామయుడు, శ్రద్ధాళువుతో దేవతల సమాగమం ప్రశంసనీయం. అయితే నీవు శంకరుని చూడగలిగే జపమంత్రాన్ని నీకు ఇస్తాను.

13.45.365

अब्रवं तमहं ब्रह्मन्त्वत्प्रसादान्महामुने ।
द्रक्ष्ये दितिजसङ्घानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम् ॥ १३.४५.३६५ ॥

ఓ బ్రహ్మన్, ఓ మహాముని, నేను ఆయనతో అన్నాను: నీ అనుగ్రహంతో దైత్యసమూహాలను సంహరించే దేవతలప్రభువును నేను చూస్తాను.

13.45.366

एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रितां कथाम् ।
दिनान्यष्टौ ततो जग्मुर्मुहूर्तमिव भारत ॥ १३.४५.३६६ ॥

ఇలా మహాదేవుని గురించిన కథను అతడు చెబుతుండగా, ఓ భారతా, ఎనిమిది రోజులు ఒక్క క్షణంలా గడిచిపోయాయి.

13.45.367

दिनेऽष्टमे तु विप्रेणि दीक्षितोऽहं यथाविधि ।
दण्डी मुण्डी कुशी चीरि घृताक्तो मेखलीकृतः ॥ १३.४५.३६७ ॥

ఎనిమిదవ రోజున, ఓ విప్రుడా, నేను విధి ప్రకారం దీక్ష తీసుకున్నాను. దండం ధరించి, తల గొరిగించుకుని, దర్భలు ధరించి, నారచీర కట్టి, నెయ్యి పూసుకుని, మేఖల ధరించి ఉన్నాను.

13.45.368

मासमेकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः ।
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशः ॥ १३.४५.३६८ ॥

ఒక నెల పండ్లు తింటూ, రెండవది నీరు మాత్రమే తాగుతూ, మూడవది, నాలుగవది, ఐదవది గాలి మాత్రమే తింటూ.

13.45.369

एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुरतन्द्रितः ।
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत ॥ १३.४५.३६९ ॥

ఒంటి కాలిపై నిలిచి, చేతులు పైకెత్తి, అలసట లేకుండా ఉన్నప్పుడు, ఓ భారతా, ఆకాశంలో వేయి సూర్యుల తేజస్సును నేను చూశాను.

13.45.370

तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन ।
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्।
नीलसैलचयप्रख्यं बलाकाभूषिताम्बरम् ॥ १३.४५.३७० ॥

ఆ తేజస్సు మధ్యలో ఉన్నది, ఓ పాండుపుత్రా, ఇంద్రధనుస్సుతో అలంకరించిన అవయవాలు, మెరుపుల మాల, కిటికీల వంటి రంధ్రాలు కలిగినది, నీలి పర్వతరాశిని పోలినది, కొంగలతో అలంకరించిన వస్త్రం ధరించినది.

13.45.371

तत्र स्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः ।
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया ॥ १३.४५.३७१ ॥

అక్కడ నిలిచిన భగవంతుడు, మహాతేజస్వి, దేవితో కూడి, తపస్సుతో, తేజస్సుతో, కాంతితో, ప్రకాశించే వెలుగుతో, తన భార్యతో కలిసి.

13.45.372

रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः ।
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा ॥ १३.४५.३७२ ॥

అక్కడ భగవానుడు మహేశ్వరుడు దేవితో కలిసి ప్రకాశించాడు; మేఘంలో ఉన్న సూర్యుడు చంద్రునితో కలిసి ఉన్నట్లు.

13.45.373

संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
अपश्यं देवसङ्घानां गतिमार्तिहरं हरम् ॥ १३.४५.३७३ ॥

కౌంతేయా, విస్మయంతో విరిసిన కన్నులతో, పులకించిన శరీరంతో, దేవగణాలకు గతియైన, ఆర్తిని హరించే హరుడిని నేను చూశాను.

13.45.374

किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं ।
व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्।
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं ।
शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम् ॥ १३.४५.३७४ ॥

కిరీటధారి, గదాధారి, చేతిలో శూలం కలవాడు, పులితోలు ధరించినవాడు, జటాధారి, చేతిలో దండం కలవాడు, పినాకం ధరించినవాడు, వజ్రధారి, తీక్ష్ణదంష్ట్రుడు, శుభమైన భుజకీర్తులు ధరించినవాడు, పామును యజ్ఞోపవీతంగా ధరించినవాడు.

13.45.375

दिव्यां मालामुरसाऽनेकवर्णां ।
समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्।
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससन्ध्यं ।
वर्षात्यये तद्वदपश्यमेनम् ॥ १३.४५.३७५ ॥

ఛాతిపై అనేక వర్ణాల దివ్యమాలను ధరించి, మడమల వరకు వేలాడుతున్నదాన్ని ధరించినవాడిగా, వర్షాకాలం ముగింపులో సంధ్యతో చుట్టబడిన చంద్రునిలా ఈయనను నేను చూశాను.

13.45.376

प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम् ।
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम् ॥ १३.४५.३७६ ॥

ప్రమథ గణాలచే అన్నివైపులా చుట్టబడి, శరదృతువు సూర్యునిలా చూడ శక్యం కానివాడిగా, చుట్టూ ఆవరించబడిన దివాకరునిలా ఉన్నాడు.

13.45.377

एकादशशतान्येवं रुद्राणां वृषवाहनम् ।
अस्तुवं नियतात्मानं कर्मभिः शुभकर्मिणम् ॥ १३.४५.३७७ ॥

ఈ విధంగా, వృషభవాహనుడైన, వశీకృతాత్ముడైన, శుభకర్ముడైన, పదకొండు వందల రుద్రులను నేను స్తుతించాను.

13.45.378

आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ।
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन् ॥ १३.४५.३७८ ॥

ఆదిత్యులు, వసువులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవులు, అలాగే ఇద్దరు అశ్వినులు అన్ని స్తుతులతో విశ్వదేవుని స్తుతించారు.

13.45.379

शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ ।
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके ॥ १३.४५.३७९ ॥

శతక్రతువైన ఇంద్రుడు, భగవంతుడైన విష్ణువు, అదితి ఇద్దరు కుమారులు, బ్రహ్మ నీ సమీపంలో రథంతర సామాన్ని ఉచ్చరిస్తున్నారు.

13.45.380

योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम् ।
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै ॥ १३.४५.३८० ॥

అనేకమంది యోగీశ్వరులు, యోగాన్ని ప్రసాదించే తండ్రీ గురువూ అయిన నిన్ను, పుత్రులతో కూడిన బ్రహ్మర్షులు, దేవర్షులు కూడా స్తుతిస్తారు.

13.45.381

पृथिवीं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
मासार्धमासा क्रतवो रात्रिः संवत्सराः क्षणाः ॥ १३.४५.३८१ ॥

భూమి, అంతరిక్షం, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, మాసాలు, పక్షాలు, ఋతువులు, రాత్రి, సంవత్సరాలు, క్షణాలు (నిన్ను స్తుతిస్తాయి).

13.45.382

मुहूर्ताश्च निमेपाश्च तथैव युगपर्ययाः ।
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सत्वविदस्तथा ॥ १३.४५.३८२ ॥

ముహూర్తాలు, నిమేషాలు, యుగ పర్యాయాలు, ఓ రాజా, దివ్య శక్తులు, విద్యలు, సత్త్వజ్ఞులు కూడా నిన్ను నమస్కరిస్తారు.

13.45.383

सनत्कुमारो देवाश्च इतिहासास्तथैव च ।
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १३.४५.३८३ ॥

సనత్కుమారుడు, దేవతలు, ఇతిహాసాలు, అలాగే మరీచి, అంగిరసుడు, అత్రి, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు (నిన్ను స్తుతిస్తారు).

13.45.384

मनवः सप्त सोमश्च अर्थवा सबृहस्पतिः ।
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च ॥ १३.४५.३८४ ॥

ఏడుగురు మనువులు, సోముడు, అథర్వుడు, బృహస్పతితో కలిసి, భృగువు, దక్షుడు, కశ్యపుడు, వసిష్ఠుడు, కాశ్యుడు కూడా.

13.45.385

छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः ।
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर ॥ १३.४५.३८५ ॥

ఛందస్సులు, దీక్ష, యజ్ఞాలు, దక్షిణలు, పావకుడు (అగ్ని), హవిస్సు; యజ్ఞోపయోగ ద్రవ్యాలు మూర్తిమంతంగా — ఓ యుధిష్ఠిరా.

13.45.386

प्रजानां पालकाः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः ।
देवानां मातरः सर्वादेवपत्न्य सकन्यकाः ॥ १३.४५.३८६ ॥

ప్రజలను పాలించే వారందరూ, నదులు, సర్పములు, పర్వతములు; దేవతల తల్లులందరూ, దేవపత్నులు కన్యలతో సహా.

13.45.387

सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च ।
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताःसागरा दिशः ॥ १३.४५.३८७ ॥

మునులు వేలమంది, అయుతాలు, అర్బుదాలు ఆ శాంతుడైన ప్రభువును నమస్కరిస్తారు; పర్వతాలు, సముద్రాలు, దిక్కులు కూడా.

13.45.388

गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः ।
दिव्यतालेषु गायन्तः स्तुवन्ति भवमद्भुतम् ॥ १३.४५.३८८ ॥

గంధర్వులు, అప్సరసలు, గానవాద్యాలలో నిపుణులు, దివ్య తాళాలపై పాడుతూ అద్భుతుడైన భవుని స్తుతిస్తారు.

13.45.389

विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा ।
सर्वाणि चैव भूतानि स्तावराणि चराणि च।
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनः कर्मभिर्विभुम् ॥ १३.४५.३८९ ॥

విద్యాధరులు, దానవులు, గుహ్యకులు, రాక్షసులు; సమస్త ప్రాణులు, స్థావర-జంగమాలు — ఓ మహారాజా — వాక్కు, మనస్సు, కర్మల ద్వారా ఆ సర్వవ్యాప్త ప్రభువును నమస్కరిస్తారు.

13.45.390

पुरस्ताद्धिष्ठितः शर्वो ममासीस्त्रिदशेश्वरः ॥ १३.४५.३९० ॥

నా ఎదుట త్రిదశేశ్వరుడైన శర్వుడు (శివుడు) నిలిచి ఉన్నాడు.

13.45.391

पुरस्तद्धिष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत ।
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्मामभ्युदैक्षत ॥ १३.४५.३९१ ॥

ఓ భారతా, ఎదుట నిలిచిన ఈశానుడిని చూసి, ప్రజాపతులు మరియు ఇంద్రుడితో కూడిన జగత్తు నన్ను చూసింది.

13.45.392

ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिरभूत्तदा ।
ततो मामब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च ॥ १३.४५.३९२ ॥

అప్పుడు మహాదేవుడిని చూడగల శక్తి నాకు లేకపోయింది. అప్పుడు దేవుడు నాతో అన్నాడు, 'కృష్ణా, చూడు, మాట్లాడు.'

13.45.393

त्वया ह्याराधितश्चाहं शतशोऽथ सहस्रशः ।
त्वत्समो नास्ति मे कश्चित्त्रिषु लोकषु वै प्रियः ॥ १३.४५.३९३ ॥

నువ్వు నన్ను వందల, వేల సార్లు ఆరాధించావు. మూడు లోకాలలో నీతో సమానంగా నాకు ప్రియమైనవాడు ఎవరూ లేరు.

13.45.394

शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता ह्युमा तदा ।
ततोऽहमब्रुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः ॥ १३.४५.३९४ ॥

దేవుడికి శిరస్సు వంచి నమస్కరించినప్పుడు దేవి ఉమ సంతోషించింది. అప్పుడు బ్రహ్మాది దేవతలచే స్తుతించబడిన స్థాణువుతో నేను అన్నాను.

13.45.395

नमोस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ।
ब्राह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति।
तपश्च सत्वं च रजस्तमश्च ।
त्वामेव सत्यं च वदन्ति सन्तः ॥ १३.४५.३९५ ॥

శాశ్వతుడా, సర్వ జననా, నీకు నమస్కారము. ఋషులు నిన్ను బ్రహ్మాధిపతి అంటారు. తపస్సు, సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు కూడా నీవే; సత్పురుషులు నిన్నే సత్యం అంటారు.

13.45.396

त्वं वै ब्रह्मा च रुद्रश्च वरुणोऽग्निर्मनुर्भवः ।
धाता त्वष्टा विधाता च त्वं प्रभुः सर्वतोमुखः ॥ १३.४५.३९६ ॥

నీవే బ్రహ్మ, రుద్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని, మనువు, భవుడు. ధాత, త్వష్ట, విధాత కూడా నీవే; నీవు సర్వతోముఖుడైన ప్రభువు.

13.45.397

त्वत्तो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वया सृष्टमिदं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.४५.३९७ ॥

నీ నుండే స్థావర, చర ప్రాణులన్నీ పుట్టాయి. చరాచరాలతో కూడిన ఈ సమస్త త్రైలోక్యాన్ని నీవే సృష్టించావు.

13.45.398

यानीन्द्रियाणीह मनश्च कृत्स्नं ।
ये वायवः सप्ति तथैव चाग्नयः।
ये देवसंस्थास्तव देवताश्च ।
तस्मात्परं त्वामृषयो वदन्ति ॥ १३.४५.३९८ ॥

ఇక్కడున్న ఇంద్రియాలు, మనస్సు మొత్తం, ఏడు వాయువులు, అగ్నులు, దేవస్థానాలు, నీ దేవతలు — అందుకే ఋషులు నిన్ను పరమం అంటారు.

13.45.399

वेदाश्च यज्ञाः सोमश्च दक्षिणा पावको हविः ।
यज्ञोपगं च यत्किंचिद्भगवांस्तदसंशयम् ॥ १३.४५.३९९ ॥

వేదాలు, యజ్ఞాలు, సోమం, దక్షిణ, అగ్ని, హవిస్సు, యజ్ఞానికి చెందిన ఏదైనా — భగవంతుడా, అది నిస్సందేహంగా నీవే.

13.45.400

इष्टं दत्तमधीतं व्रतानि नियमाश्च ये ।
ह्रीः कीर्तिः श्रीर्द्युतिस्तुष्टिः सिद्धिश्चैव तदर्पणी ॥ १३.४५.४०० ॥

యజ్ఞం, దానం, అధ్యయనం, వ్రతాలు, నియమాలు, హ్రీ, కీర్తి, శ్రీ, ద్యుతి, తుష్టి, సిద్ధి — ఇవన్నీ ఆయనకే అర్పితమవుతాయి.

13.45.401

कामः क्रोधो भयं लोभो मदः स्तम्भोथ मत्सरः ।
आधयो व्याधयश्चैव भगवंस्तनवस्तव ॥ १३.४५.४०१ ॥

కామం, క్రోధం, భయం, లోభం, మదం, స్తంభం, మత్సరం, మానసిక బాధలు, శారీరక వ్యాధులు — భగవంతుడా, ఇవి కూడా నీ రూపాలే.

13.45.402

कृतिर्विकारः प्रणयः प्रधानं बीजमव्ययम् ।
मनसः परमा योनिः प्रभावश्चापि शाश्वतः ॥ १३.४५.४०२ ॥

కృతి, వికారం, ప్రణయం, ప్రధానం, అవ్యయ బీజం, మనస్సుకు పరమ యోని, శాశ్వత ప్రభావం కూడా నీవే.

13.45.403

अव्यक्तः पावनोऽचिन्त्यः सहस्रांशुर्हिरण्मयः ।
आदिर्गणानां सर्वेषां भवान्वैजीविताश्रयः ॥ १३.४५.४०३ ॥

నీవు అవ్యక్తుడు, పావనుడు, అచింత్యుడు, సహస్రాంశుడు, హిరణ్మయుడు; సమస్త గణాలకు ఆది, జీవితానికి ఆశ్రయం నీవే.

13.45.404

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा विश्वः शंभुः स्वयंभुवः ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्चसंवित्ख्यातिर्धृतिः स्मृतिः ॥ १३.४५.४०४ ॥

మహాత్మ, మతి, బ్రహ్మ, విశ్వుడు, శంభుడు, స్వయంభువు, బుద్ధి, ప్రజ్ఞ, ఉపలబ్ధి, సంవిత్, ఖ్యాతి, ధృతి, స్మృతి — ఇవన్నీ నీవే.

13.45.405

पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
त्वां बुद्ध्वा ब्राह्मणो वेदात्प्रमोहं विनियच्छति ॥ १३.४५.४०५ ॥

పర్యాయ పదాలతో మహాత్మ వర్ణించబడతాడు; నిన్ను తెలుసుకుని బ్రాహ్మణుడు వేదం ద్వారా మోహాన్ని అణచివేస్తాడు.

13.45.406

हृदयं सर्वभूतानां क्षेत्रज्ञस्त्वमृषिस्तुतः ॥ १३.४५.४०६ ॥

నీవు సమస్త ప్రాణుల హృదయం; క్షేత్రజ్ఞుడవు; ఋషులచే స్తుతించబడినవాడవు.

13.45.407

सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठसि ॥ १३.४५.४०७ ॥

నీవు అన్ని వైపులా చేతులు కాళ్ళు కలవాడవు; అన్ని వైపులా కన్నులు, తలలు, ముఖాలు కలవాడవు; అన్ని వైపులా వినికిడి కలవాడవు; లోకంలో అన్నిటినీ ఆవరించి నిలిచి ఉన్నావు.

13.45.408

फलं त्वमसि दिग्मांशोर्निमेषादिषु कर्मसु ।
त्वं वै प्रबार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि संश्रितः।
अणिमा महिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १३.४५.४०८ ॥

నీవు దిగ్మాంశువు (సూర్యుని) ఫలము; నిమిషాది కర్మలలో ఉన్నవాడవు. నీవే ప్రబార్చి, అందరి హృదయంలో ఆశ్రయించిన పురుషుడు. అణిమ, మహిమ, ప్రాప్తి, ఈశానుడు, అవ్యయ జ్యోతి నీవే.

13.45.409

त्वयि बुद्धिर्मतिर्लोकाः प्रपन्नाः संश्रिताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसत्वा जितेन्द्रियाः ॥ १३.४५.४०९ ॥

నీలో బుద్ధి, మతి ఉన్నాయి; నిన్ను శరణుగా పొంది ఆశ్రయించిన లోకాలు కూడా ఉన్నాయి. ధ్యానులు, నిత్య యోగులు, సత్యస్వభావులు, జితేంద్రియులు (అందరూ నీపైనే ఆధారపడినవారు).

13.45.410

यस्त्वां ध्रुवं वेदयते गुहाशयं ।
प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १३.४५.४१० ॥

నిన్ను నిశ్చయంగా గుహలో నివసించేవాడిగా, ప్రభువుగా, పురాతన పురుషుడిగా, విశ్వరూపుడిగా, బంగారు వర్ణుడిగా, బుద్ధిమంతుల పరమగతిగా తెలుసుకునేవాడు బుద్ధిమంతుడు; అతడు బుద్ధిమంతులను దాటి నిలుస్తాడు.

13.45.411

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं त्वां च मूर्तितः ।
प्रधानविधियोगस्थस्त्वामेव विशते बुधः ॥ १३.४५.४११ ॥

ఏడు సూక్ష్మ తత్త్వాలను, ఆరు అంగాలను, నిన్ను మూర్తిరూపంలో తెలిసికొని, ప్రధాన విధి యోగంలో స్థితుడైన బుద్ధిమంతుడు నీలోనే ప్రవేశిస్తాడు.

13.45.412

एवमुक्ते मया पार्थ भवे चार्तिविनाशने ।
चराचरं जगत्सर्गं सिंहनादं तदाऽकरोत् ॥ १३.४५.४१२ ॥

పార్థా, నేను ఇలా చెప్పగా, భవంలో మరియు దుఃఖ నాశనంలో, అప్పుడు అతడు చరాచర జగత్తును సృష్టించి సింహనాదం చేశాడు.

13.45.413

तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
नागाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव तदा प्रणेमुः ॥ १३.४५.४१३ ॥

అప్పుడు బ్రాహ్మణ సమూహాలు, సురులు, అసురులు, నాగులు, పిశాచులు, పితృదేవతలు, పక్షులు, రాక్షసగణాలు, భూతగణాలు, అందరూ, మహర్షులూ ఆయనకు నమస్కరించారు.

13.45.414

मम मूर्ध्नि च दिव्यानां कुसुमानां सुगन्धिनाम् ।
राशयो निपतन्ति स्म वायुश्च सुसुखो ववौ ॥ १३.४५.४१४ ॥

నా తలపై దివ్యమైన సుగంధ పుష్పాల రాశులు పడ్డాయి; అత్యంత సుఖకరమైన గాలి వీచింది.

13.45.415

निरीक्ष्य भगवान्देवीं ह्युमां मां च जगद्धितः ।
शतक्रतुं चाभिवीक्ष्य स्वयं मामाह शङ्करः ॥ १३.४५.४१५ ॥

జగద్ధితుడైన భగవానుడు శంకరుడు దేవి ఉమను చూసి, నన్ను, శతక్రతువును చూసి, స్వయంగా నాతో ఇలా అన్నాడు.

13.45.416

विद्मः कृष्ण परां भक्तिमस्मासु तव शत्रुहन् ।
क्रियतामात्मनः श्रेयः प्रीतिर्हित्वयि मे परा ॥ १३.४५.४१६ ॥

కృష్ణా, మాపై నీకున్న పరమ భక్తిని మేము ఎరుగుదుము. శత్రుసంహారీ, నీ శ్రేయస్సు కోసం కోరినది చేయి; నీపై నాకు పరమ ప్రీతి ఉంది.

13.45.417

वृणीष्वाष्टौ वरान्कृष्ण दाताऽस्मि तव सत्तम ।
ब्रूहि यादवशार्दूल यानिच्छसि सुदुर्लभान् ॥ १३.४५.४१७ ॥

కృష్ణా, ఎనిమిది వరాలు కోరుకో; ఉత్తముడా, నేను నీకు వరమిచ్చువాడను. యాదవ శార్దూలమా, నీవు కోరే అతి దుర్లభమైన వరాలను చెప్పు.