ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.45

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

13.45.1

पितामह महेशाय नामान्याचक्ष्व शम्भवे ।
विदुषे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्वतः ॥ १३.४५.१ ॥

ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਭਾਗ੍ਯ ਤੱਤਵਤ: ਦੱਸੋ।

13.45.2

सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि ।
शिवाय शिवरूपाय यन्माऽपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.४५.२ ॥

ਹੇ ਸੁਰ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਹੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਣੂ! ਸ਼ਿਵ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੋ; ਜੋ ਸ਼ਿਵਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

13.45.3

नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराऽभवत् ॥ १३.४५.३ ॥

ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਤੰਡਿਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗੇ ਦੇਵ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।

13.45.4

द्वैपायनप्रभृतयस्तथा चेमे तपोधनाः ।
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥ १३.४५.४ ॥

ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਆਦਿ ਇਹ ਤਪੋਧਨ, ਸੁਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਦਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਸੁਣਨ।

13.45.5

ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये ।
महाभाग्यं विभोर्ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥ १३.४५.५ ॥

ਧ੍ਰੁਵ, ਨੰਦੀ, ਹੋਤਾ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਸ਼ਵਸਿਰਜਕ, ਅਗਨੀ, ਮੁੰਡੀ ਅਤੇ ਕਪਰਦੀ ਵਿਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।

13.45.6

न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ।
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः ॥ १३.४५.६ ॥

ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਤੱਤਵਤ: ਜਾਣਨੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਹਿਤ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।

13.45.7

न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः ।
स कथं नाममात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥ १३.४५.७ ॥

ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ ਜਾਂ ਆਦਿ ਸੂਖਮਦਰਸ਼ੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

13.45.8

तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् ।
भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥ १३.४५.८ ॥

ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।

13.45.9

एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः ।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥ १३.४५.९ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਧੀਮਾਨ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।

13.45.10

शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर ।
त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥ १३.४५.१० ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸੁਣੋ; ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਣ; ਹੇ ਅਪਗੇਯ, ਜਗਤਪਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ।

13.45.11

यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् ।
यथावद्भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥ १३.४५.११ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਬ ਲਈ ਮੈਂ ਜੋ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮੈਂ ਯਥਾਵਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

13.45.12

शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता ।
अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥ १३.४५.१२ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਧੀਮਾਨ ਰੁਕਮਣੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਤੇ ਜਾਂਬਵਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ।

13.45.13

प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् ।
पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥ १३.४५.१३ ॥

ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।

13.45.14

शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् ।
आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥ १३.४५.१४ ॥

ਸੂਰਮਾ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਮਲ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਹੇ ਅੱਚੁਤ, ਛੇਤੀ।

13.45.15

न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥ १३.४५.१५ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਯਦੁਕੁਲ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।

13.45.16

त्वया द्वादशवर्षाणि व्रतीभूतेन शुष्यता ।
आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्यां जनिताः सुताः ॥ १३.४५.१६ ॥

ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਵਰਤਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਰੁਕਮਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।

13.45.17

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेशो यशोधरः ।
चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः सम्भुरेव च ॥ १३.४५.१७ ॥

ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ, ਸੁਚਾਰੂ, ਚਾਰੂਵੇਸ਼, ਯਸ਼ੋਧਰ, ਚਾਰੂਸ਼ਰਵਾ, ਚਾਰੂਯਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸੰਭੂ ਵੀ।

13.45.18

यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्यां चारुविक्रमाः ।
तथा ममापि तनयं प्रयच्छ मधुसूदन ॥ १३.४५.१८ ॥

ਰੁਕਮਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਪਰਾਕਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ।

13.45.19

इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् ।
अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव ॥ १३.४५.१९ ॥

ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਸੁਮਧਿਅਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।

13.45.20

सा च मामब्रवीद्गच्छ शिवाय विजयाय च ।
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोऽनुगाः। ॥ १३.४५.२० ॥

ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਾਓ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਕਸ਼ਯਪ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਦੇਵਤੇ।

13.45.21

क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाश्छन्दास्यृषिगणाध्वराः ।
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः ॥ १३.४५.२१ ॥

ਖੇਤ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਵਾਹਕ, ਛੰਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਯਜ੍ਞ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਸਤੋਭ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਪਿਤਰ, ਗ੍ਰਹਿ।

13.45.22

देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ।
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः ॥ १३.४५.२२ ॥

ਦੇਵਪਤਨੀਆਂ, ਦੇਵਕੰਨਿਆਵਾਂ, ਦੇਵਮਾਤਾਵਾਂ, ਮਨਵੰਤਰ, ਗਾਵਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸਵਿਤਾ ਅਤੇ ਹਰੀ।

13.45.23

सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सरास्तथा ।
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः ॥ १३.४५.२३ ॥

ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ, ਰੁੱਤਾਂ, ਵਰ੍ਹੇ, ਖਣ, ਲਵ, ਮੁਹੂਰਤ, ਨਿਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੁਗ-ਪਰਿਵਰਤਨ।

13.45.24

रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखाय च ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥ १३.४५.२४ ॥

ਹੇ ਯਾਦਵ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਓ, ਸੁੱਖ ਲਈ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਓ।

13.45.25

एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाऽहं ।
ततोऽभ्यनुज्ञाय नरेन्द्रपुत्रीम्।
पितुः समीपं नरसत्तमस्य ।
मातुश्च राज्ञश्च तथाऽऽहुकस्य ॥ १३.४५.२५ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਵਸਤਿਵਾਚਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ (ਮੇਰੇ) ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਮਾਤਾ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਆਹੁਕ ਕੋਲ (ਜਾਣ ਲਈ)।

13.45.27

ततःसमृद्धिर्भवतोऽस्त्वविघ्नम् ।
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम्।
सोवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥ १३.४५.२७ ॥

ਤਦ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਹੋਵੇ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤਾਰਕਸ਼੍ਯ (ਗਰੁੜ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

13.45.28

तत्राहमद्बुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे ।
क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्यद्भुतमुत्तमम् ॥ १३.४५.२८ ॥

ਉੱਥੇ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖੇ। ਤਪਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।

13.45.29

दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः ।
पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्मया लक्ष्म्या समावृतम् ॥ १३.४५.२९ ॥

ਵੈਯਾਘ੍ਰਪਦ੍ਯ ਮਹਾਤਮਾ ਉਪਮਨਯੂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ (ਆਸ਼ਰਮ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਤ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

13.45.30

धवककुभकदम्बनारिकेलैः ।
कुरवककेतकजम्बुपाटलाभिः।
वटवरुणकवत्सनाभविल्वैः ।
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥ १३.४५.३० ॥

ਧਵ, ਕੁਭ, ਕਦੰਬ, ਨਾਰੀਅਲ, ਕੁਰਵਕ, ਕੇਤਕੀ, ਜਾਮੁਨ, ਪਾਟਲ, ਬੋਹੜ, ਵਰੁਣ, ਵਤਸਨਾਭ, ਬੇਲ, ਸਰਲ, ਕੈਥ, ਪ੍ਰਿਯਾਲ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਤਾੜ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ)।

13.45.31

बदरीकुन्दपुन्नागरैशोकाम्रातिमुक्तकैः ।
मधूकैः कोविदारैश्च चम्पकैः पनसैस्तथा ॥ १३.४५.३१ ॥

ਬੇਰ, ਕੁੰਦ, ਪੁੰਨਾਗ, ਅਸ਼ੋਕ, ਅੰਬ, ਅਤਿਮੁਕਤਕ, ਮਧੂਕ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਚੰਪਾ ਅਤੇ ਕਟਹਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ)।

13.45.32

वन्यैर्बहुविधैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युतम् ।
पुष्पगुल्मलताकीर्णं कदलीषण्डशोभितम् ॥ १३.४५.३२ ॥

ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।

13.45.33

नानाशकुनिसम्भोज्यैः फलैर्वृक्षैरलङ्कृतम् ।
यथास्थानविनिक्षिप्तैर्भूषितं भस्मराशिभिः ॥ १३.४५.३३ ॥

ਅਨੇਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਖਾਣ ਯੋਗ ਫਲਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਰੱਖੇ ਸੁਆਹ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।

13.45.34

रुरुवानरशार्दूलसिंहद्वीपिसमाकुलम् ।
कुरङ्गबर्हिणाकीर्णं मार्जारभुजगावृतम्।
पूगैश्च मृगजातीनां महिषर्क्षनिषेवितम् ॥ १३.४५.३४ ॥

ਰੁਰੂ ਹਿਰਨ, ਬਾਂਦਰ, ਬਾਘ, ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਕੁਰੰਗ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ; ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ; ਅਨੇਕ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਤੇ ਮੱਝਾਂ ਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ।

13.45.35

सकृत्प्रभिन्नैश्च गजैर्विभूषितं ।
प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम्।
सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै-
र्महीरुहाणां च वनैर्विचित्रैः ॥ १३.४५.३५ ॥

ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਖੁਸ਼ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ, ਖੂਬ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।

13.45.36

नानापुष्परजोमिश्रो गजदानाधइवासितः ।
दिव्यस्त्रीगीतबहुलो मारुतोऽभिमुखो ववौ ॥ १३.४५.३६ ॥

ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਤ, ਦਿਵ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹਵਾ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਵਗੀ।

13.45.37

धारानिनादैर्विहगप्राणादैः ।
शुभैस्तथा बृंहितैः कुञ्जराणाम्।
गीतैस्तथा किन्नराणामुदारैः ।
शुभैः स्वनैः सामगानां च वीर ॥ १३.४५.३७ ॥

ਝਰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਬਿਰਹਿਤ ਧੁਨੀ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਉਦਾਰ ਗੀਤ ਅਤੇ ਸਾਮਗਾਨ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ — ਹੇ ਵੀਰ।

13.45.38

अचिन्त्यं मनसाऽप्यन्यैः सरोभिः समलङ्कृतम् ।
विशालैश्चाग्निशरणैर्भूषितं कुसुमावृतैः ॥ १३.४५.३८ ॥

ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਗਨੀ-ਸ਼ਰਣਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

13.45.39

विभूषितं पुण्ययवित्रतोयया ।
सदा च जुष्टं नृप जह्नुकन्यया।
विभूषितं धर्मभृतां वरिष्ठै-
र्महात्मभिर्वह्निसमानकल्पैः ॥ १३.४५.३९ ॥

ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਹ੍ਨੂ ਦੀ ਧੀ (ਗੰਗਾ) ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸੇਵਿਤ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ।

13.45.40

वाय्वाहारैरम्बुपैर्जप्यनित्यैः ।
सम्प्रक्षालैर्योगिभिर्ध्याननित्यैः।
धूमप्राशैरूष्मपैः क्षीरपैश्च ।
संजुष्टं च ब्राह्मणेन्द्रैः समन्तात् ॥ १३.४५.४० ॥

ਹਵਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਨਿੱਤ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁੱਧੀ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ, ਨਿੱਤ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਗਰਮੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸੇਵਿਤ।

13.45.41

गोचारिणोऽर्थाश्मकुट्टा दन्तोलूखलिकास्तथा ।
मरीचिपाः फेनपाश्च तथैव मृगचारिणः ॥ १३.४५.४१ ॥

ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਓਖਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਂਵੇਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਝੱਗ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ।

13.45.42

अश्वत्थफलभक्षाश्च तथा ह्युदकशायिनः ।
चीचचर्माम्बरधरास्तथा वल्कलधारिणः ॥ १३.४५.४२ ॥

ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਉਂਵੇਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਚ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਲਕਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ।

13.45.43

सुदुःखान्नियमांस्तांस्तान्वहतः सुतपोधनान् ।
पश्यन्मुनीन्बहुविधानप्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४५.४३ ॥

ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ ਐਸੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।

13.45.44

सूपूजितं देवगणैर्महात्मभिः ।
शिवादिभिर्भारतपुण्यकर्मभिः।
रराज तच्चाश्रममण्डलं सदा ।
दिवीव राजञ्शशिमण्डलं यथा ॥ १३.४५.४४ ॥

ਦੇਵਗਣਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਮਹਾਤਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਤ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ-ਮੰਡਲ ਸਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

13.45.45

क्रीडन्ति सर्पैर्नकुला मृगैर्व्याघ्राश्च मित्रवत् ।
प्रभावाद्दीप्ततपसां सन्निकर्षान्महात्मनाम् ॥ १३.४५.४५ ॥

ਦੀਪਤ ਤਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਨਿਓਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਘ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।

13.45.46

तत्राश्रमपदे श्रेष्ठे सर्वभूतमनोरम ।
सेविते द्विजशार्दूलैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १३.४५.४६ ॥

ਉੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼ਾਰਦੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਸੇਵਿਤ ਸੀ।

13.45.47

नानानियमविख्यातैर्ऋषिभि सुमहान्मभिः ।
प्रविशन्नेव चापश्यं जटाचीरधरं प्रभुम् ॥ १३.४५.४७ ॥

ਅਨੇਕ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤਿ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਜਟਾ ਅਤੇ ਛਾਲ ਪਹਿਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

13.45.48

तेजसा तपसा चैव दीप्यमानं यथाऽनलम् ।
शिष्यैरनुगतं शान्तं युवानं ब्राह्मणर्वभम् ॥ १३.४५.४८ ॥

ਤੇਜ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਦੀਪਤ ਸਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਲਦ ਸਨ।

13.45.49

शिरसा वन्दमानं मामुपमन्युरभाषत ॥ १३.४५.४९ ॥

ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।

13.45.50

स्वागतं पुण्डरीकाक्ष सफलानि तपांसि नः ।
यः पूज्यः पूजयसि मां द्रष्टव्यो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १३.४५.५० ॥

ਹੇ ਕਮਲਨੈਣ, ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਤਪ ਸਫਲ ਹੋਏ। ਪੂਜਨੀਕ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

13.45.51

मनुष्यतानुवृत्त्या त्वा ज्ञात्वा तिष्ठाम सर्वगम् ।
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मृगपक्षिष्वथाग्निषु।
धर्मे च शिष्यवर्गे च समपृच्छमनामयम् ॥ १३.४५.५१ ॥

ਮਨੁੱਖੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਜਾਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ, ਅਗਨੀਆਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੁੱਛੀ।

13.45.52

ततो मां भगवानाह साम्ना परमवल्गुना ।
लप्स्यसे तनयं कृष्णि आत्मतुल्यमसंशयम् ॥ १३.४५.५२ ॥

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮਿਲੇਗਾ।

13.45.53

तपः सुमहदास्थाय तोषयेशानमीश्वरम् ।
इह देवः सपत्नीकः समाक्रीडत्यधोक्षज ॥ १३.४५.५३ ॥

ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ ਈਸ਼ਾਨ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ। ਹੇ ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

13.45.54

इहैनं दैवतश्रेष्ठं देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च ॥ १३.४५.५४ ॥

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਦਮ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸੇਵਿਆ ਸੀ।

13.45.55

तोषयित्वा शुभान्कामान्प्राप्तवन्तो जनार्दन ।
तेजसां सपसां चैव निधिः स भगवानिह ॥ १३.४५.५५ ॥

ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਇੱਥੇ ਤੇਜਾਂ ਅਤੇ ਤਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹਨ।

13.45.56

शुभाशुभान्वितान्भावान्विसृजन्स क्षिपन्नपि ।
आस्ते देव्या सहाचिन्त्यो यं प्रार्थयसि शत्रुहन् ॥ १३.४५.५६ ॥

ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਅਚਿੰਤਯ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਹੰਤਾ।

13.45.57

हिरण्यकशिपुर्योऽभूद्दानवो मेरुकम्पनः ।
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात्प्राप्तं समार्बुदम् ॥ १३.४५.५७ ॥

ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਵ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

13.45.58

तस्यैव पुत्रप्रवरो दमनो नाम विश्रुतः ।
महादेववराच्छक्रं वर्षार्बुदमयोधयम् ॥ १३.४५.५८ ॥

ਉਸਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਦਮਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।

13.45.59

विष्णोश्चक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ।
शीर्णं पुराऽभवत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥ १३.४५.५९ ॥

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜਰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਹ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ, ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।

13.45.60

यत्तद्भगवता पूर्वं दत्तं चक्रं तवानघ ।
जलान्तरचरं हत्वा दैत्यं च बलगर्वितम् ॥ १३.४५.६० ॥

ਜੋ ਚੱਕਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਬਲ-ਗਰਵੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ।

13.45.61

उत्पादितं वृषाङ्केन दीप्तज्वलनसन्निभम् ।
दत्तं भगवता तुभ्यं दुर्धषं तेजसाऽद्भुतम् ॥ १३.४५.६१ ॥

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਅਜੇਤੂ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ।

13.45.62

न शक्यं द्रष्टुमन्येन वर्जयित्वा पिनाकिनम् ।
सुदर्शनं भवत्येवं भवेनोक्तं तदा तु तत् ॥ १३.४५.६२ ॥

ਪਿਨਾਕੀ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਬਣੇਗਾ।

13.45.63

सुदर्शनं तदा तस्य लोके नाम प्रतिष्ठितम् ।
तज्जीर्णमभावत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव। ॥ १३.४५.६३ ॥

ਤਦ ਇਸਦਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨਾਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਤਾਤ ਕੇਸ਼ਵ, ਉਹ ਗ੍ਰਹ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

13.45.64

ग्रहस्यातिवलस्याङ्गे वरदत्तस्य धीमतः ।
न शस्त्राणि वहन्त्यङ्गे चक्रवज्रशतान्यपि ॥ १३.४५.६४ ॥

ਅਤਿ-ਬਲਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਗ੍ਰਹ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ।

13.45.65

अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेणि सुबलीयसा ।
शिवदत्तवराञ्जघ्नुरसुरेन्द्रान्सुरा भृशम् ॥ १३.४५.६५ ॥

ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਗ੍ਰਹ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

13.45.66

तृष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरतां ददौ ।
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरोऽभवत् ॥ १३.४५.६६ ॥

ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਯੁਤਪ੍ਰਭ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਬਣਿਆ।

13.45.67

ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ।
तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ प्रभुः ॥ १३.४५.६७ ॥

"ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਹੀ ਸੇਵਕ ਰਹੇਂਗਾ" ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।

13.45.68

कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवानजः ।
तथा शतमुखो नाम धात्रा सृष्टो महासुरः। ॥ १३.४५.६८ ॥

ਭਗਵਾਨ ਅਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਸ਼ਦੀਪ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਤਾ ਦਾ ਰਚਿਆ ਸ਼ਤਮੁਖ ਨਾਮਕ ਮਹਾਸੁਰ ਸੀ।

13.45.69

येन वर्षशतं साग्रमात्ममांसैर्हुतोऽनलः ।
तं प्राह भववांस्तुष्टः किंकरोमीति शंकरः ॥ १३.४५.६९ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'

13.45.70

तं वै शतमुखः प्राह योगो भवतु मेऽद्भुतः ।
बलं च दैवतश्रेष्ठ शाश्वतं सम्प्रयच्छ मे ॥ १३.४५.७० ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਮੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।'

13.45.71

तथेति भगवानाह तस्य तद्वचनं प्रभुः ।
स्वायंभुवः क्रतुश्चापि पुत्रार्थमभवत्पुरा ॥ १३.४५.७१ ॥

ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਉੱਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ ਕ੍ਰਤੁ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਲਈ (ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਹੋਇਆ ਸੀ।

13.45.72

आविश्य योगेनात्मानं त्रीणि वर्षशतान्यपि ।
तस्य चोपददौ पुत्रान्सहस्रं क्रतुसम्मितान्।
योगेश्वरं देवगीतं वेत्थ कृष्ण न संशयः ॥ १३.४५.७२ ॥

ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ (ਤਪ ਕੀਤਾ), ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦੇਵਗੀਤ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

13.45.73

याज्ञवल्क्य इति ख्यात ऋषिः परमधार्मिकः ।
आराध्य स महादेवं प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७३ ॥

ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੁਲ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ।

13.45.74

वेदव्यासश्च योगात्मा पराशरसुतो मुनिः ।
सोऽपि शंकरमाराध्य प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७४ ॥

ਯੋਗਾਤਮਾ ਵੇਦਵਿਆਸ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੁਲ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

13.45.75

वालखिल्या मघवता ह्यवज्ञाताः पुरा किल ।
तैः क्रुद्धैर्भगवान्रुद्रस्तपसा तोषितो ह्यभूत् ॥ १३.४५.७५ ॥

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਵਾਲਖਿਲਯਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

13.45.76

तांश्चापि दैवतश्रेष्ठः प्राह प्रीतो जगत्पतिः ।
सुपर्णं सोमहर्तारं तपसोत्पादयिष्यथ ॥ १३.४५.७६ ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਗਤਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੋਲੇ: 'ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੋਮਹਰਤਾ ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰੋਗੇ।'

13.45.77

महादेवस्य रोषाच्च आपो नष्टाः पुराऽभवन् ।
ताश्च सप्तकपालेन देवैरन्याः प्रवर्तिताः ॥ १३.४५.७७ ॥

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਪਤਕਪਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਚਲਾਏ।

13.45.78

ततः पानीयमभवत्प्रसन्ने त्र्यम्बके भुवि ।
अत्रिभार्या सुतं दत्तं सोमं दुर्वाससं प्रभो ॥ १३.४५.७८ ॥

ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੋਮ ਅਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

13.45.79

अत्रेर्भार्याऽपि भर्तारं संत्यज्य ब्रह्मवादिनी ।
नाहं तव मुने भूयो वशगा स्यां कथञ्चन ॥ १३.४५.७९ ॥

ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦਿਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬੋਲੀ: 'ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ।'

13.45.80

इत्युक्त्वा सा महादेवमगमच्छरणं किल ।
निराहास भयादत्रेस्त्रीणि वर्षशतान्यपि ॥ १३.४५.८० ॥

ਏਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੀ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।

13.45.81

अशेत मुसलेष्वेव प्रसादार्थं भवस्य सा ।
तामब्रवीद्धसन्देवो भविता वै सुतस्तव ॥ १३.४५.८१ ॥

ਭਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਉਹ ਮੂਸਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲੇਟ ਗਈ। ਤਦ ਦੇਵ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।'

13.45.82

विना भर्त्रा चरुद्रेण भविष्यति न संशयः ।
वंशे तवैव नाम्ना तु ख्यातिं यास्यति चेप्सिताम् ॥ १३.४५.८२ ॥

ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਚਾਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨਚਾਹੀ ਕੀਰਤੀ ਪਾਵੇਗਾ।

13.45.83

विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ।
प्रसाद्य भगवान्सिद्धिं प्राप्तवान्मधुसूदन ॥ १३.४५.८३ ॥

ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

13.45.84

शाकल्यः संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि ।
आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव ॥ १३.४५.८४ ॥

ਸ਼ਾਕਲਯ ਨੇ, ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਨੌਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੀ ਮਨੋਯੱਗ ਨਾਲ ਭਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।

13.45.85

तं चाह भगवांस्तुष्टो ग्रन्थकारो भविष्यसि ।
वत्साक्षया च ते कीतिस्त्रेलोक्ये वै भविष्यति ॥ १३.४५.८५ ॥

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਹੋਵੇਗੀ।'

13.45.86

अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ।
भविष्यति द्विजश्रेष्ठः सूत्रकर्ता सुतस्तव ॥ १३.४५.८६ ॥

ਤੇਰਾ ਕੁਲ ਅਕਸ਼ੈ ਹੋਵੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੂਤ੍ਰਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

13.45.87

सावर्णिश्चापि विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ।
इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतान्यथ ॥ १३.४५.८७ ॥

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਵਰਣਿ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਛੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।

13.45.88

तमाह भगवान्रुद्रः साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ।
ग्रन्थकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ १३.४५.८८ ॥

ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥਕਾਰ ਅਤੇ ਜਰਾਮਰਨ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।'

13.45.89

शक्रेणि तु पुरा देवो वाराणस्यां जनार्दन ।
आराधितोऽभूद्भक्तेन दिग्वासा भस्मगुष्ठितः
आराध्य स महादेवं देवराज्यमवाप्तवान् ॥ १३.४५.८९ ॥

ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਿਗੰਬਰ, ਭਸਮ-ਲਿਪਤ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

13.45.90

नारदेन तु भक्त्याऽसौ भव आराधितः पुरा ।
तस्य तुष्टो महादेवो जगौ देवगुरुर्गुरुः ॥ १३.४५.९० ॥

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਗਾਇਆ।

13.45.91

तेजसा तपसा कीर्त्या त्वत्समो न भविष्यति ।
गीतेन वादितव्येन नित्यं मामनुयास्यसि ॥ १३.४५.९१ ॥

ਤੇਜ, ਤਪ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰੇਂਗਾ।

13.45.92

बाणः स्कन्दसमत्वं च कामो दर्पविमोक्षणम् ।
लवणोऽवध्यतामन्यैर्दशास्यश्च पुनर्बलम्।
अन्तकोऽन्तमनुप्राप्तस्तस्मात्कोऽन्यः परः प्रभुः ॥ १३.४५.९२ ॥

ਬਾਣ ਸਕੰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਾਮ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਲਵਣ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਵੱਧ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਫਿਰ ਬਲ ਪਾਇਆ। ਅੰਤਕ (ਮੌਤ) ਖੁਦ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ?

13.45.93

मयाऽपि च यथा दृष्टो देवदेवः पुरा विभो ।
साक्षात्पशुपतिस्तात तच्चापि शृणु माधव ॥ १३.४५.९३ ॥

ਹੇ ਵਿਭੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ, ਸਾਖਿਆਤ ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ — ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਸੁਣ।

13.45.94

यदर्थं च मया देवः प्रयतेन तथा विभो ।
आराधितो महातेजास्तच्चापि शृणु विस्तरात् ॥ १३.४५.९४ ॥

ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵ ਦੀ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣ।

13.45.95

यदवाप्तं च मे पूर्वं देवदेवान्महेश्वरात् ।
तत्सर्वं निखिलेनाद्य कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.४५.९५ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਜੋ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।

13.45.96

पुरा कृतयुगे तात ऋषिरासीन्महायशाः ।
व्याघ्रपाद इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः।
तस्याहमभवं पुत्रो धौम्यश्चापि ममानुजः ॥ १३.४५.९६ ॥

ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਘ੍ਰਪਾਦ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਧੌਮ੍ਯ ਵੀ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।

13.45.97

कस्यचित्त्थ कालस्य धौम्येन सह माधव ।
आगच्छमाश्रमं क्रीडन्मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४५.९७ ॥

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਧੌਮ੍ਯ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

13.45.98

तत्रापि च मया दृष्टा दुह्यमाना पयस्विनी ।
लक्षितं च मया क्षीरं स्वादुतो ह्यमृतोपमम् ॥ १३.४५.९८ ॥

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਚੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂ ਵੇਖੀ; ਉਹ ਦੁੱਧ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ।

13.45.99

तदाप्रभृति चैवाहमरुदं मधुसूदन ।
दीयतां दीयतां क्षीरं मम मातरितीरिता ॥ १३.४५.९९ ॥

ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਕਿਹਾ, 'ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ, ਦੁੱਧ ਦੇ।'

13.45.100

अभावाच्चैव दुग्धस्य दुःखिता जननी तदा ॥ १३.४५.१०० ॥

ਦੁੱਧ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।

13.45.101

ततः पिष्टं समालोड्य तोयेन सह माधव ।
आवयोः क्षीरमित्येव पानार्थं समुपानयत् ॥ १३.४५.१०१ ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਆਟੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਲ ਕੇ, 'ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਪੀਣ ਲਈ ਲੈ ਆਈ।

13.45.102

अथ गव्यं पयस्तात कदाचित्प्राशितं मया। ॥ १३.४५.१०२ ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਤਾਤ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਗਊ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ।

13.45.103

पित्राऽहं यज्ञकाले हि नीतो ज्ञातिकुलं महत् ।
तत्र सा क्षरते देवी दिव्या गौः सुरनन्दिनी ॥ १३.४५.१०३ ॥

ਯੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵੀ, ਸੁਰਨੰਦਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਗਾਂ, ਦੁੱਧ ਚੋਂਦੀ ਹੈ।

13.45.104

यस्ताहं तत्पयः पीत्वा रसेन ह्यमृतोपमम् ।
ज्ञात्वा क्षीरगुणांश्चैव उपलभ्य हि सम्भवम्।
स च पिष्टरसस्तात न मे प्रीतिमुपावहत् ॥ १३.४५.१०४ ॥

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਰਸ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਪਿਸਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ।

13.45.105

ततोऽहमब्रुवं बाल्याज्जननीमात्मनस्तदा ।
नेदं क्षीरोदनं मातर्यत्त्वं मे दत्तवत्यसि ॥ १३.४५.१०५ ॥

ਤਦ ਮੈਂ ਬਾਲਪਨ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁੱਧ-ਭਾਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

13.45.106

ततो मामब्रवीन्माता दुःखशोकसमन्विता ।
पुत्रस्नेहात्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय माधव ॥ १३.४५.१०६ ॥

ਤਦ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਸਿਰ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਧਵ।

13.45.107

कुतः क्षीरोदनं वत्स मुनीनां भावितात्मनम् ।
वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम् ॥ १३.४५.१०७ ॥

ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮੁਨੀ ਸਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੰਦ-ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ-ਭਾਤ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ?

13.45.108

आस्थितानां नदीं दिव्यां वालखिल्यैर्निषेविताम् ।
कुत क्षीरं वनस्थानां मुनीनां गिरिवासिनाम् ॥ १३.४५.१०८ ॥

ਵਾਲਖਿਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੀ ਗਈ ਦਿਵ ਨਦੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕਿੱਥੋਂ?

13.45.109

पावनानां वनाशानां वनाश्रमनिवासिनाम् ।
ग्राम्याहारनिवृत्तानामारण्यफलभोजिनाम्।
नास्ति पुत्र पयोऽरण्ये सुरभीगोत्रवर्जिते ॥ १३.४५.१०९ ॥

ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਵਨ-ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁਰਭੀ-ਗੋਵੰਸ਼ ਰਹਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

13.45.110

नदीगह्वरशैलेषु तीर्थेषु विविधेषु च ।
तपसा जप्यनित्यानां शिवो नः परमा गतिः ॥ १३.४५.११० ॥

ਨਦੀਆਂ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਪ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਾਡੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹਨ।

13.45.111

अप्रसाद्य विरूपाक्षं वरदं स्थाणुमव्ययम् ।
कुतः क्षीरोदनं वत्स सुखानि वसनानि च ॥ १३.४५.१११ ॥

ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਥਾਣੂ, ਅਵਿਯਯ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਧ-ਭਾਤ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਵਸਤਰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਣਗੇ?

13.45.112

तं प्रपद्य सदा वत्स सर्वभावेन शङ्करम् ।
तत्प्रसादाच्च कामेभ्यः फलं प्राप्स्यसि पुत्रक ॥ १३.४५.११२ ॥

ਪੁੱਤਰ, ਸਦਾ ਸਰਬ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਪੁੱਤਰ।

13.45.113

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा इदमम्बामवोचयं ॥ १३.४५.११३ ॥

ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਹੰਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।

13.45.114

कोऽयमम्ब महादेवः स कथं च प्रसीदति ।
कुत्र वा वसते देवो द्रष्टव्यो वा कथञ्चन ॥ १३.४५.११४ ॥

ਮਾਤਾ, ਇਹ ਮਹਾਦੇਵ ਕੌਣ ਹਨ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਦੇਵ ਕਿੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

13.45.115

तुष्यते वा कथं शर्वो रूपं तस्य च कीदृशम् ।
कथं ज्ञेयः प्रसन्नो वा दर्शयेज्जननी मम ॥ १३.४५.११५ ॥

ਸ਼ਰਵ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਨ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ? ਮਾਤਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਗੇ?

13.45.116

एवमुक्ता तदा कृष्ण माता मे सुतवत्सला ।
मूर्घन्याध्राय गोविन्द सबाष्पाकुललोचना ॥ १३.४५.११६ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ।

13.45.117

प्रमार्जन्ती च गात्राणि मम वै मधुसूदन ।
दैन्यमालम्ब्य जननी इदमाह सुरोत्तम ॥ १३.४५.११७ ॥

ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਪੂੰਝਦਿਆਂ, ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਦੀਨਤਾ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਹੇ ਸੁਰੋੱਤਮ, ਇਹ ਆਖਿਆ।

13.45.118

दुर्विज्ञेयो महादेवो दुराधारो दुरन्तकः ।
दुराबाधश्च दुर्ग्राह्यो दुर्द्दश्यो ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.४५.११८ ॥

ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਔਖਾ, ਆਸਰਾ ਦੇਣਾ ਔਖਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਔਖਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ ਔਖਾ, ਫੜਨਾ ਔਖਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਔਖਾ।

13.45.119

यस्य रूपाण्यनेकानि प्रवदन्ति मनीषिणः ।
स्थानानि च विचित्राणि प्रासादाश्चाप्यनेकशः ॥ १३.४५.११९ ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਥਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਮਹਿਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ।

13.45.120

को हि तत्त्वेन तद्वेद ईशस्य चरितं शुभम् ।
कृतवान्यानि रूपाणि देवदेवः पुरा किल।
क्रीडते च तथा शर्वः प्रसीदति यथाच वै ॥ १३.४५.१२० ॥

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰੇ, ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?

13.45.121

हृदिस्थः सर्वभूतानां विश्वरूपो महेश्वरः ।
भक्तानामनुकम्पार्थं दर्शनं च यथाश्रुतम्।
मुनीनां ब्रुवतां दिव्यमीशानचरितं शुभम् ॥ १३.४५.१२१ ॥

ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ; ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੇ ਗਏ ਈਸ਼ਾਨ ਦਾ ਦਿਵ ਸ਼ੁਭ ਚਰਿਤ੍ਰ ਇਹੀ ਹੈ।

13.45.122

कृतवान्यानि रूपाणि कथितानि दिवौकसैः ।
अनुग्रहार्थं विप्राणां शृणु वत्स समासतः ॥ १३.४५.१२२ ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਰੂਪ, ਹੇ ਵਤਸ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣ।

13.45.123

तानि ते कीर्तयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.४५.१२३ ॥

ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

13.45.124

ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां रुद्रादित्याश्विनामपि ।
विश्वेषामपि देवानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१२४ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ, ਰੁਦਰ, ਆਦਿੱਤ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

13.45.125

नराणां देवनारीणां तथा प्रेतपिशाचयोः ।
किरातशबराणां च जलजानामनेकशः ॥ १३.४५.१२५ ॥

ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਾਂਗਨਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਕਿਰਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਰ, ਅਤੇ ਜਲਚਰ ਜੀਵ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵੀ (ਉਹ ਧਾਰਦਾ ਹੈ)।

13.45.126

करोति भगवान्रूपमाटव्यशबराण्यपि ।
कूर्मो मत्स्यस्तथा शङ्खः प्रवालाङ्कुरभूषणः ॥ १३.४५.१२६ ॥

ਭਗਵਾਨ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਕੱਛੂ, ਮੱਛੀ, ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸ਼ੰਖ ਵੀ (ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਹਨ)।

13.45.127

यक्षराक्षससर्पाणां दैत्यदानवयोरपि ।
वपुर्धारयते देवो भूयश्च बिलवासिनाम् ॥ १३.४५.१२७ ॥

ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੱਪ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਦੇਵ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੀ।

13.45.128

व्याघ्रसिंहमृगाणां च तरक्ष्वृक्षपतत्त्रिणाम् ।
उलूकश्वशृगालानां रूपाणि कुरुतेऽपि च ॥ १३.४५.१२८ ॥

ਬਾਘ, ਸ਼ੇਰ, ਹਿਰਨ, ਤਰਕਸ਼ੂ, ਰਿੱਛ, ਪੰਛੀ, ਉੱਲੂ, ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਉਹ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

13.45.129

हंसकाकमयूराणां कृकलासकसारसाम् ।
रूपाणि च बलाकानां गृध्रचक्राङ्गयोरपि ॥ १३.४५.१२९ ॥

ਹੰਸ, ਕਾਂ, ਮੋਰ, ਗਿਰਗਿਟ, ਸਾਰਸ, ਬਗਲੇ, ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ।

13.45.130

करोति वा स रूपाणि धारयत्यपि पर्वतम् ।
गोरूपं च महादेवो हस्त्यश्वोष्ट्रखराकृतिः ॥ १३.४५.१३० ॥

ਉਹ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵੀ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਖੋਤੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

13.45.131

छागशार्दूलरूपश्च अनेकमृगरूपधृक् ।
अण्डजानां च दिव्यानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१३१ ॥

ਬੱਕਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ ਭਵ ਦਿਵ ਅੰਡਜ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

13.45.132

दण्डी छत्री च कुण्डी च द्विजानां वारणस्तथा ।
षण्मुखो वै बहुमुखस्त्रिनेत्रो बहुशीर्षकः ॥ १३.४५.१३२ ॥

ਦੰਡਧਾਰੀ, ਛਤਰਧਾਰੀ, ਕੁੰਡਧਾਰੀ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ, ਸ਼ੜਾਨਨ, ਬਹੁਮੁਖ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ, ਬਹੁਸਿਰ ਉਹ ਹੈ।

13.45.133

अनेककटिपादश्च अनेकोदरवक्त्रधृत् ।
अनेकपाणिपार्श्वश्च अनेकगपसंवृतः ॥ १३.४५.१३३ ॥

ਅਨੇਕ ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਢਿੱਡਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

13.45.134

ऋषिगन्धर्वरूपश्च सिद्धचारणरूपधृत् ।
भस्पपाण्डुरगात्रश्च चन्द्रार्धकृतभूषणः ॥ १३.४५.१३४ ॥

ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਪੀਲਾ-ਚਿੱਟਾ ਹੈ; ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰ ਮੇਰਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ।

13.45.135

अनेकरावसंघुष्टश्चानेकस्तुतिसंस्कृतः ।
सर्वभूतान्तकः सर्वः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ॥ १३.४५.१३५ ॥

ਅਨੇਕ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਮੈਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ, ਸਰਬਰੂਪ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਾਂ।

13.45.136

सर्वलोकान्तरात्मा च सर्वगः सर्ववाद्यपि ।
सर्वत्र भगवान्ज्ञेयो हृदिस्थः सर्वदेहिनाम् ॥ १३.४५.१३६ ॥

ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹਾਂ; ਹਰ ਥਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।

13.45.137

यो हि यं कामयेत्कामं यस्मिन्नर्थऽर्च्यते पुनः ।
तत्सर्वं वेत्ति देवेशस्तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.१३७ ॥

ਜੋ ਕੋਈ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।

13.45.138

नन्दते कुप्यते चापि तथा हुंकारयत्यपि ।
चक्री शूली गदापाणिर्मुसली खड्गपट्टसी ॥ १३.४५.१३८ ॥

ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਵਾਲਾ, ਮੂਸਲਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਖੜਗ-ਪੱਟਸ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।

13.45.139

भूधरो नागमौञ्जी च नागकुण्डलकुण्डली ।
नागयज्ञोपवीती य नागचर्मोत्तरच्छदः ॥ १३.४५.१३९ ॥

ਮੈਂ ਭੂਧਰ ਹਾਂ; ਨਾਗ ਨੂੰ ਮੇਖਲਾ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਗ-ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ; ਨਾਗ ਨੂੰ ਯਗਿਆਪਵੀਤ ਵਜੋਂ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੱਲ ਉੱਤਰੀਅ ਵਜੋਂ ਓੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।

13.45.140

हसते गायते चैव नृत्यते च मनोहरम् ।
वादयत्यपि वाद्यानि विचित्राणि गणैर्युतः ॥ १३.४५.१४० ॥

ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੱਚਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ।

13.45.141

वल्गते जृम्बते चैव रुदते रोदयत्यपि ।
उन्मत्तमत्तरूपं च भाषते चापि सुस्वरः ॥ १३.४५.१४१ ॥

ਉਹ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੁਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਮਦਹੋਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਵੀ ਹੈ।

13.45.142

अतीव हसते रौद्रस्त्रासयन्नयनैर्जनम् ।
जागर्ति चैव स्वपिति जृम्भते च यथासुवम् ॥ १३.४५.१४२ ॥

ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੱਸਦਾ ਹੈ; ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ।

13.45.143

जपते जप्यते चैव तपते तप्यते पुनः ।
ददाति प्रतिगृह्णाति युञ्जते ध्यायतेऽपि च ॥ १३.४५.१४३ ॥

ਉਹ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਪ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਪ ਕਰਵਾਇਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

13.45.144

वेदीमध्ये तथा यूपे गोष्ठमध्ये हुताशने ।
दृश्यते दृश्यते चापि बालो वृद्धो युवा तथा ॥ १३.४५.१४४ ॥

ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਯੂਪ ਉੱਤੇ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਬਾਲਕ, ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਜੁਆਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

13.45.145

क्रीडते ऋषिकन्याभिर्ऋषिपत्नीभिरेव च ।
ऊर्ध्वकेशो महाशेफो नग्नो विकृतलोचनः ॥ १३.४५.१४५ ॥

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ-ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਲਿੰਗ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

13.45.146

गौरः श्यामस्तथा कृष्णः पाण्डुरो धूमलोहितः ।
विकृताक्षो विशालाक्षो दिग्वासाः सर्ववासकः ॥ १३.४५.१४६ ॥

ਗੌਰ, ਸ਼ਿਆਮ, ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਾਂਡੁਰ, ਧੂਮਲੋਹਿਤ; ਵਿਕ੍ਰਿਤਾਕ੍ਸ਼, ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼, ਦਿਗਵਾਸ, ਸਰਵਵਾਸਕ।

13.45.147

अरूपस्याद्यरूपस्य अतिरूपाद्यरूपिणः ।
अनाद्यन्तमजस्यान्तं वेत्स्यते कोस्य तत्त्वतः ॥ १३.४५.१४७ ॥

ਅਰੂਪ ਦਾ, ਆਦਿਰੂਪ ਦਾ, ਅਤਿਰੂਪ ਤੋਂ ਆਦਿਰੂਪੀ ਦਾ, ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ ਅਜ ਦਾ ਅੰਤ ਤੱਤਵਤਃ ਕੌਣ ਜਾਣੇਗਾ?

13.45.148

हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञितः ।
ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्यो महेश्वरः ॥ १३.४५.१४८ ॥

ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਜੀਵ; ਯੋਗਾਤਮਾ, ਯੋਗਸੰਗਿਆ; ਧਿਆਨ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ; ਭਾਵ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।

13.45.149

वादको गायनश्चैव सहस्रशतलोचनः ।
एकवक्त्रो द्विवक्त्रश्च त्रिवक्त्रोऽनेकवक्त्रकः ॥ १३.४५.१४९ ॥

ਵਾਦਕ, ਗਾਇਕ, ਸਹਸ੍ਰ-ਸ਼ਤ-ਲੋਚਨ; ਇਕ-ਮੁਖ, ਦੋ-ਮੁਖ, ਤਿੰਨ-ਮੁਖ, ਅਨੇਕ-ਮੁਖ।

13.45.150

तद्भक्तस्तद्गतो नित्यं तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
भज पुत्र महादेवं ततः प्राप्स्यसि चेप्सितं ॥ १३.४५.१५० ॥

ਉਸ ਦਾ ਭਗਤ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ; ਤਦ ਇੱਛਾ ਪਾਏਂਗਾ।

13.45.151

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
मम भक्तिर्महादेवे नैष्ठिकी समपद्यत ॥ १३.४५.१५१ ॥

ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹੰਤਾ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

13.45.152

ततोऽहं तप आस्थाय तोषयामास शंकरम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वामाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ॥ १३.४५.१५२ ॥

ਫਿਰ ਮੈਂ ਤਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦਿਵ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।

13.45.153

एकं वर्षशतं चैव फलाहारस्ततोऽभवम् ।
द्वितीयं शीर्णपर्णाशी तृतीयं चाम्बुभोजनः ॥ १३.४५.१५३ ॥

ਇੱਕ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਮੈਂ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਡਿੱਗੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੀਜੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ।

13.45.154

शतानि सप्त चैवाहं वायुभक्षस्तदाऽभवम् ।
एकं वर्षसहस्रं तु दिव्यमाराधितो मया ॥ १३.४५.१५४ ॥

ਸੱਤ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਦਿਵ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

13.45.155

ततस्तुष्टो महादेवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
एकभक्त इति ज्ञात्वा जिज्ञासां कुरुते तदा ॥ १३.४५.१५५ ॥

ਤਦ ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਠ ਭਗਤ ਜਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਪਰਖ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

13.45.156

शक्ररूपं स कृत्वा तु सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।
सहस्राक्षस्तदा भूत्वा वज्रपाणिर्महायशाः ॥ १३.४५.१५६ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਬਣ ਗਏ।

13.45.157

सुधावदातं रक्ताक्षं स्तब्धकर्णं मदोत्कटम् ।
आवेष्टतकरं घोरं चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ १३.४५.१५७ ॥

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਥਿਰ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਦ ਨਾਲ ਉਗਰ, ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਸੁੰਡ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਗਜ।

13.45.158

समास्थितः स भगवान्दीप्यमानः स्वतेजसा ।
आजगाम किरीटी तु हारकेयूरभूषितः ॥ १३.४५.१५८ ॥

ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ। ਫਿਰ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਹਾਰ ਅਤੇ ਕੇਯੂਰ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ।

13.45.159

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
सेव्यभानोप्सरोभिश्च दिव्यगन्धर्वनादितैः ॥ १३.४५.१५९ ॥

ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦਿਵ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗਾਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ।

13.45.160

ततो मामाह देवेन्द्रस्तुष्टस्तेऽहं द्विजोत्तम ।
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४५.१६० ॥

ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮੰਗ।'

13.45.161

शक्रस्य तु वचः श्रुत्वा नाहं प्रीतमनाऽभवम् ।
अब्रवं च तदा कृष्ण देवराजमिदं वचः ॥ १३.४५.१६१ ॥

ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤਦ ਮੈਂ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

13.45.162

नाहं त्वत्तो वरं काङ्क्षे नान्यस्मादपि दैवतात् ।
महादेवादृते सौम्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.१६२ ॥

ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਤੋਂ — ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।

13.45.163

सत्यंसत्यं हि नः शक्र वाक्यमेतत्सुनिश्चितम् ।
न यन्मिहेश्वरं मुक्त्वा कथाऽन्या मम रोचते ॥ १३.४५.१६३ ॥

ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਬਚਨ ਹੈ — ਸੱਚ, ਸੱਚ ਹੀ, ਬਹੁਤ ਪੱਕਾ: ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

13.45.164

पशुपतिवचनाद्भवामि सद्यः ।
कृमिरथवा तरुरप्यनेकशाखः।
अपशुपतिवरप्रसादजा मे ।
त्रिभुवनराज्यविभूतिरप्यनिष्टा ॥ १३.४५.१६४ ॥

ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ — ਕੀੜਾ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਅਨੇਕ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ। ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਦੇ ਵਰ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਵੀ ਅਣਚਾਹੇ ਹਨ।

13.45.165

जन्मश्वपाकमध्येऽ-
पि मेऽस्तु हरचरणवन्दनरतस्य।
मा वाऽनीश्वरभक्तो ।
भवानि भवनेऽपि शक्रस्य ॥ १३.४५.१६५ ॥

ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਾਂ। ਅਨੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।

13.45.166

वाय्वम्बुभुजोऽपि सतो ।
नरस्य दुःखक्षयः कुतस्तस्य।
भवति हि सुरासुरगुरौ ।
यस्य न विश्वेश्वरे भक्तिः ॥ १३.४५.१६६ ॥

ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਦੇਵ-ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?

13.45.167

अलमन्याभिस्तेषां ।
कथाभिरप्यन्यधर्मयुक्ताभिः।
येषां न क्षणमपि रुचितो ।
हरचरणस्मरणविच्छेदः ॥ १३.४५.१६७ ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ — ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

13.45.168

हरचरणनिरतमतिना ।
भवितव्यमनार्जवं युगं प्राप्य।
संसारभयं न भवति ।
हरभक्तिरसायनं पीत्वा ॥ १३.४५.१६८ ॥

ਜਿਸਦੀ ਮਤਿ ਹਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਗ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਟੇਢਾਪਨ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭੈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

13.45.169

दिवसं दिवसार्धं वा मुहूर्तं वा क्षणं लवम् ।
न ह्यलब्धप्रसादस्य भक्तिर्भवति शङ्करे ॥ १३.४५.१६९ ॥

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅੱਧਾ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ, ਇੱਕ ਕਸ਼ਣ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲਵ — ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਲਈ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

13.45.170

अपि कीटः पतङ्गो वा भवेयं शङ्कराज्ञया ।
न तु शक्र त्वया दत्तं त्रैलोक्यमपि कामये ॥ १३.४५.१७० ॥

ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਪਤੰਗਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ; ਪਰ ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।

13.45.171

श्वाऽपि महेश्वरवचना-
द्भवामि स हि नः परः कामः।
त्रिदशगणराज्यमपि खलु ।
नेच्छाम्यमहेश्वराज्ञप्तम् ॥ १३.४५.१७१ ॥

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ; ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।

13.45.172

न नाकपृष्ठं न च देवराज्यं ।
न ब्रह्मलोकं न च निष्कलत्वम्।
न सर्वकामानखिलान्वृणोमि ।
हरस्य दासत्वमहं वृणोमि ॥ १३.४५.१७२ ॥

ਸਵਰਗ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਰਾਜ ਨਹੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨਹੀਂ, ਨਿਸ਼ਕਲਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦਾ। ਹਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾ ਹੀ ਮੈਂ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।

13.45.173

यावच्छशाङ्कधवलामलबद्धमौलि-
र्न प्रीयते पशुपतिर्भगवान्ममेशः।
तावज्जरामरणजन्मशताभिघातै-
र्दुःखानि देहविहितानि समुद्वहामि ॥ १३.४५.१७३ ॥

ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਨਿਰਮਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਮੁਕਟ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਈਸ਼, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਏ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ।

13.45.174

दिवसकरशशाङ्कवह्निदीप्तं ।
त्रिभुवनसारमसारमाद्यमेकम्।
अजरममरमप्रसाद्य रुद्रं ।
जगति पुमानिह को लभेत शान्तिं ॥ १३.४५.१७४ ॥

ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਰ, ਅਸਾਰ, ਆਦਿ ਇੱਕ, ਜਰਾ ਰਹਿਤ, ਅਮਰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਏਗਾ?

13.45.175

धिक्तेषां धिक्तेषां ।
पुनरपि च धिगस्तु धिक्तेषाम्।
येषां न वसति हृदये ।
कुपथगतिविमोक्षको रुद्रः ॥ १३.४५.१७५ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁਦਰ ਨਹੀਂ ਵਸਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ।

13.45.176

यदि नाम जन्म भूयो ।
भवति मदीयैः पुनर्दोषैः।
तस्मिंस्तस्मिञ्जन्मनि ।
भवे भवेन्मेऽक्षया भक्तिः ॥ १३.४५.१७६ ॥

ਜੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।

13.45.177

कः पुनर्भवने हेतुरीशे कारणकारणे ।
येन शर्वादृतेऽन्यस्मात्प्रसादं नाभिकाङ्क्षसि ॥ १३.४५.१७७ ॥

ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਈਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੋਂਦ ਦਾ ਹੇਤੂ ਕੀ ਹੈ? ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ?

13.45.178

उपमन्युरुवाच ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः।
नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७८ ॥

ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤ-ਅਸਤ, ਵਿਅਕਤ, ਅਵਿਅਕਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਨਿੱਤ, ਇੱਕ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.179

अनादिमध्यपर्यन्तं ज्ञानैश्वर्यमचिन्तितम् ।
आत्मानं परमं यस्माद्वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७९ ॥

ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨ-ਐਸ਼ਵਰਜ ਵਾਲਾ, ਅਚਿੰਤ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਜੋ ਹੈ, ਉਸੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.180

ऐश्वर्यं सकलं यस्मादनुत्पादितमव्ययम् ।
अबीजाद्बीजसम्भूतं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८० ॥

ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਬੀਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.181

तमसः परमं ज्योतिस्तपस्तद्वृत्तिनां परम् ।
यं ज्ञात्वा नानुशोचन्ति वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८१ ॥

ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਜੋਤ, ਤਪ, ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਰਮ; ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਲੋਕ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਸੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.182

भूतभावनभावज्ञं सर्वभूताभिभावनम् ।
सर्वगं सर्वदं देवं पूजयामि पुरंदर ॥ १३.४५.१८२ ॥

ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਭਾਵ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਮੈਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ।

13.45.183

हेतुवादैर्विनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।
यमुपासन्ति तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८३ ॥

ਤਰਕਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਂਖਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਪਰਮ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੱਤਵਗਿਆਨੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.184

मघवन्मघवात्मानं यं वदन्ति सुरेश्वरम् ।
सर्वभूतगुरुं देवं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८४ ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਘਵਾ-ਆਤਮਾ, ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.185

यत्पूर्वमसृजद्देवं ब्रह्माणं लोकभावनम् ।
अण्डमाकाशमापूर्य वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८५ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਅੰਡ ਰਚਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।

13.45.186

अग्निरापोऽनिलः पृथ्वी खं बुद्धिश्च मनो महान् ।
स्रष्टा चैषां भवेद्योऽन्यो ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८६ ॥

ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਬੁੱਧੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਮਹਤ (ਤੱਤ) — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ।

13.45.187

मनो मतिरहङ्कारस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च ।
ब्रूहि चैषां भवेच्छक्र कोऽन्योस्ति परमं शिवात् ॥ १३.४५.१८७ ॥

ਮਨ, ਮਤਿ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤਨਮਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ — ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਦੱਸੋ।

13.45.188

स्रष्टारं भुवनस्येह वदन्तीह पितामहम् ।
आराध्य स तु देवेशमश्नुते महतीं क्षियम् ॥ १३.४५.१८८ ॥

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

13.45.189

भगवत्युत्तमैश्वर्यं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम् ।
विद्यते वै महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८९ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਐਸ਼ਵਰਜ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?

13.45.190

दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनात् ।
कोऽन्यः शक्रोति देवेशाद्दितेः सम्पादितुं सुतान् ॥ १३.४५.१९० ॥

ਦੈਂਤ-ਦਾਨਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌਧਰ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਕੇ ਖੋਹਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵੇਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

13.45.191

दिक्कालसूर्यतेजांसि ग्रहवाय्विन्दुतारकाः ।
विद्धि त्वेते महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१९१ ॥

ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਕਾਲ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੇਜ, ਗ੍ਰਹਿ, ਵਾਯੂ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਤਾਰੇ — ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ। ਦੱਸ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ?

13.45.192

अथोत्पत्तिविनाशे वा यज्ञस्य त्रिपुरस्य वा ।
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनः ॥ १३.४५.१९२ ॥

ਯਗ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰ (ਦੇ ਨਾਸ਼) ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਦੈਂਤ-ਦਾਨਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌਧਰ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਕੇ ਹਰਨ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਮਰੱਥ ਹੈ?

13.45.193

किं चात्र बहुभिः सूक्तैर्हेतुवादैः पुरंदर ।
सहस्रनयनं दृष्ट्वा त्वामेव सुरसत्तम ॥ १३.४५.१९३ ॥

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤੇ ਸੂਕਤਾਂ ਅਤੇ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ? ਹੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਹਸ੍ਰਨੇਤਰ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ (ਸਭ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ)।

13.45.194

पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्देवैश्च ऋषिभिस्तथा ।
देवदेवप्रसादेन तत्सर्वं कुशिकोत्तम ॥ १३.४५.१९४ ॥

ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੈ।

13.45.195

अव्यक्तमुक्तकेशाय सर्वगस्येदमात्मकम् ।
चेतनाचेतनाद्येषु शक्र विद्धि महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९५ ॥

ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਚੇਤਨ-ਅਚੇਤਨ ਆਦਿ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਅਵਿਅਕਤ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ।

13.45.196

भुवाद्येषु महान्तेषु लोकालोकान्तरेषु च ।
द्वीपस्थानेषु मेरोश्च विभवेष्वन्तरेषु च। ॥ १३.४५.१९६ ॥

ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਲੋਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੀਪ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

13.45.197

भगवन्मघवन्देवं वदन्ते तत्त्वदर्शिनः ।
यदि देवाः सुराः शक्र पश्यन्त्यन्यां भवाकृतिम्। ॥ १३.४५.१९७ ॥

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਜੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਸੁਰ ਭਵ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—

13.45.198

किं न गच्छन्ति शरणं मर्दिताश्चासुरैः सुराः ।
अभिघातेषु देवानां सयक्षोरगरक्षसाम्। ॥ १३.४५.१९८ ॥

ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਸੁਰ ਸ਼ਰਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਯਕਸ਼, ਉਰਗ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ।

13.45.199

परस्परविनाशीषु स्वस्थानैश्वर्यदो भवः ।
अन्धकस्याथ शुक्रस्य दुन्दुभेर्महिषस्य च।
यक्षेन्द्रबलरक्षःसु निवातकवचेषु च ।
वरदानावघाताय ब्रूहि कोऽन्यो महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९९ ॥

ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਵ ਹੈ; ਅੰਧਕ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਦੁੰਦੁਭੀ, ਮਹਿਸ਼, ਯਕਸ਼ੇਂਦਰ ਦਾ ਬਲ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਿਵਾਤਕਵਚ—ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਘਾਤ ਲਈ—ਦੱਸ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ?

13.45.200

सुरासुरगुरोर्वक्त्रे कस्य रेतः पुरा हुतम् ।
कस्य वाऽन्यस्य रेतस्तद्येन हैमो गिरिः कृतः ॥ १३.४५.२०० ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਦਾ ਰੇਤਸ ਹੋਮਿਆ ਗਿਆ? ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਉਹ ਰੇਤਸ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਰਬਤ ਬਣਿਆ?

13.45.201

दिग्वासाः कीर्त्यते कोऽन्यो लोके कश्चोर्ध्वरेतसः ।
कस्य चार्धे स्थिता कान्ता अनङ्गः केन निर्जितः ॥ १३.४५.२०१ ॥

ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਗੰਬਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਹੋਰ ਕੌਣ? ਕਿਸ ਦੇ ਅੱਧੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੰਗ (ਕਾਮ) ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ?

13.45.202

ब्रूहीन्द्र परमं स्थानं कस्य देवैः प्रशस्यते ।
श्मशाने कस्य क्रीडार्थं नृत्ते वा कोऽभिभाष्यते ॥ १३.४५.२०२ ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਦੱਸੋ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਲਈ ਕਿਸ ਦਾ, ਜਾਂ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

13.45.203

कस्यैश्वर्यं समानं च भूतैः को वाऽपि क्रीडते ।
कस्य तुल्यबला देवगणाश्चैश्वर्यदर्पिताः ॥ १३.४५.२०३ ॥

ਕਿਸ ਦਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਲ ਵਾਲੇ ਦੇਵਗਣ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ?

13.45.204

घुष्यते ह्यचलं स्थानं कस्य त्रैलोक्यपूजितम् ।
वर्षते तपते कोऽन्यो ज्वलते तेजसा च कः ॥ १३.४५.२०४ ॥

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਅਚਲ ਸਥਾਨ ਕਿਸ ਦਾ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੀਂਹ ਕੌਣ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਪਸ਼ ਕੌਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੌਣ ਬਲਦਾ ਹੈ?

13.45.205

कस्मादोषधिसम्पत्तिः को वा धारयते वसु ।
प्रकामं क्रीडते को वा त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.४५.२०५ ॥

ਕਿਸ ਤੋਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਜਾਂ ਕੌਣ ਧਨ ਧਾਰਦਾ ਹੈ? ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਹਿਤ, ਕੌਣ ਮਨ ਮੁਤਾਬਕ ਖੇਡਦਾ ਹੈ?

13.45.206

ज्ञानसिद्धिक्रियायोगैः सेव्यमानश्च योगिभिः ।
ऋषिगन्धर्वसिद्धैश्च विहितं कारणं परम् ॥ १३.४५.२०६ ॥

ਗਿਆਨ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਥਾਪਿਆ ਪਰਮ ਕਾਰਨ (ਉਹੀ ਹੈ)।

13.45.207

कर्मयज्ञक्रियायोगैः सेव्यमानः सुरासुरैः ।
नित्यं कर्मफलैर्हीनं तमहं कारणं वदे ॥ १३.४५.२०७ ॥

ਕਰਮ, ਯਗ ਅਤੇ ਕਰਿਆ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸੇਵਿਤ, ਕਰਮਫਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਾਰਨ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।

13.45.208

स्थूलं सूक्ष्ममनौपम्यमग्राह्यं गुणगोचरम् ।
गुणहीनं गुणाध्यक्षं परं माहेश्वरं पदम् ॥ १३.४५.२०८ ॥

ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੂਖਮ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਗੁਣਹੀਣ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼, ਪਰਮ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਪਦ।

13.45.209

विश्वेशं कारणगुरुं लोककालोकान्तकारणम् ।
भूताभूतभविष्यच्च जनकं सर्वकारणम्। ॥ १३.४५.२०९ ॥

ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਲੋਕ, ਕਾਲ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਭੂਤ, ਅਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਜਨਕ, ਸਰਬ-ਕਾਰਨ।

13.45.210

अक्षराक्षरमव्यक्तं विद्याविद्ये कृताकृते ।
धर्माधर्मौ यतः शक्र तमहं कारणं ब्रुवे ॥ १३.४५.२१० ॥

ਅਕਸ਼ਰ ਤੇ ਅਕਸ਼ਰ, ਅਵਿਅਕਤ, ਵਿੱਦਿਆ ਤੇ ਅਵਿੱਦਿਆ, ਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ — ਜਿਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਾਰਨ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।

13.45.211

प्रत्यक्षमिह देवेन्द्र पश्य लिङ्गं भगाङ्कितम् ।
देवदेवेन रुद्रेण सृष्टिसंहारहेतुना ॥ १३.४५.२११ ॥

ਹੇ ਦੇਵੇਂਦਰ, ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖ — ਭਗ-ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਲਿੰਗ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਰੁਦਰ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਹੇਤੂ ਹੈ।

13.45.212

मात्रा पूर्वं ममाख्यातं कारणं लोकलक्षणम् ।
नास्ति चेशात्परं शक्र तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.२१२ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕ-ਲੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਈਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।

प्रत्यक्षं ननु ते सुरेश विदितं संयोगलिङ्गोद्भवं ।
त्रैलोक्यं सविकारनिर्गुणगणं ब्रह्मादिरेतोद्भवम्।
यद्ब्रह्मेन्द्रहुताशविष्णुसहिता देवाश्च दैत्येश्वरा ।
नान्यत्कामसहस्रकल्पितधियः शंसन्ति ईशात्परं ॥ १३.४५.२१३ ॥

ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼, ਲਿੰਗ-ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਂਤੇਸ਼ਵਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੜੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਈਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।

13.45.214

तं देवं सचराचरस्य जगतो व्याख्यातवेद्योत्तमं ।
कामार्थी वरयामि संयतमना मोक्षाय सद्यः शिवम्
हेतुभिर्वा किमन्यैस्तैरीशः कारणकारणम् ।
न शुश्रुम यदन्यस्य लिङ्गमभ्यर्चितं सुरैः ॥ १३.४५.२१४ ॥

ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ ਦਾ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਦੇਵ, ਸੰਯਮੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਮੋਖ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਵਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਹੇਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕੀ? ਈਸ਼ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਵੇ।

13.45.215

कस्यान्यस्य सुरैः सर्वैर्लिङ्गं मुक्त्वा महेश्वरम् ।
अर्च्यतेऽर्चितपूर्वं वा ब्रूहि यद्यस्ति ते श्रुतिः ॥ १३.४५.२१५ ॥

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸ।

13.45.216

यस्य ब्रह्म च विष्णुश्च त्वं चापि सहदैवतैः ।
अर्चयध्वं सदा लिङ्गं तस्माच्छ्रेष्ठतमो हि सः ॥ १३.४५.२१६ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਿਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ।

13.45.217

न पद्माङ्गा न चक्राङ्का न वज्राङ्का यतः प्रजाः ।
लिङ्गाङ्का च भगाङ्का च तस्मान्माहेश्वरी प्रजा ॥ १३.४५.२१७ ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾ ਪਦਮ, ਚਕ੍ਰ ਜਾਂ ਵਜ੍ਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਭਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ।

13.45.218

देव्याःकरणरूपभावजनिताःसर्वाभगाङ्काः स्त्रियो ।
लिङ्गेनापि हरस्य सर्वपुरुषाः प्रत्यक्षचिह्नीकृताः।
योऽन्यत्कारणमीश्वरात्प्रवदते देव्या च यन्नाङ्कितं ।
त्रैलोक्ये सचराचरे स तु पुमान्बाह्यो भवेद्दुर्मतिः ॥ १३.४५.२१८ ॥

ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਭਗ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਹਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਈਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਕਿਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਬਾਹਰਲਾ ਅਤੇ ਦੁਰਮਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।

13.45.219

पुल्लिङ्गं सर्वमीशानं स्त्रीलिङ्गं विद्धि चाप्यमाम् ।
द्वाभ्यां तनुभ्यां व्याप्तं हि चराचरमिदं जगत् ॥ १३.४५.२१९ ॥

ਪੁਲਿੰਗ ਸਭ ਕੁਝ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਾ ਜਾਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਵਿਆਪਤ ਹੈ।

13.45.220

तस्माद्वरमहं काङ्क्षे निधनं वाऽपि कौशिक ।
गच्छ वा तिष्ठ वा शक्र यथेष्टं बलसूदन ॥ १३.४५.२२० ॥

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਮੈਂ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਮੌਤ ਵੀ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਹੇ ਬਲਸੂਦਨ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਜਾਹ ਜਾਂ ਰਹਿ।

13.45.221

काममेष वरो मेस्तु शापो वाऽथ महेश्वरात् ।
न चान्यां देवतां काङ्क्षे सर्वकामफलामपि ॥ १३.४५.२२१ ॥

ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਜਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਸਰਾਪ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਸਰਵਕਾਮਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

13.45.222

एवमुक्त्वा तु देवेन्द्रं दुःखादाकुलितेन्द्रियः ।
न प्रसीदति मे देवः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ १३.४५.२२२ ॥

ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'

13.45.223

अथापश्यं क्षणेनैव तमेवैरावतं पुनः ।
हंसकुन्देन्दुसदृशं मृणालरजतप्रभम् ॥ १३.४५.२२३ ॥

ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸੇ ਐਰਾਵਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਹੰਸ, ਕੁੰਦ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ, ਕਮਲ-ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ।

13.45.224

वृषरूपधरं साक्षात्क्षीरोदमिव सागरम् ।
कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥ १३.४५.२२४ ॥

ਉਹ ਸਾਖਿਆਤ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਕਾਲੀ ਪੂਛ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ-ਭੂਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।

13.45.225

वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।
सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥ १३.४५.२२५ ॥

ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਨ; ਤਪਾਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਕੋਮਲ ਲਾਲ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

13.45.226

जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलङ्कृतम् ।
सुवक्त्रखुरनासं च सुकर्णं सुकटीतटम्।
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ॥ १३.४५.२२६ ॥

ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸੁੰਦਰ ਮੂੰਹ, ਖੁਰ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਕਮਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਪਾਸੇ, ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਕ ਸੀ।

13.45.227

ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य धिष्ठितम् ।
तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरोपमम् ॥ १३.४५.२२७ ॥

ਉਸ ਦਾ ਕੁੱਬ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਟੀਸੀ ਵਰਗਾ।

13.45.228

तभास्थितश्च भगवान्देवदेवः सहोमया ।
अशोभत महादेवः पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १३.४५.२२८ ॥

ਉੱਥੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ।

13.45.229

किरीटं च जटाभारः सर्पाद्याभरणानि च ।
वज्रादिशूलमातङ्गगम्भीरस्मितमागतम् ॥ १३.४५.२२९ ॥

ਮੁਕਟ, ਜਟਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ, ਸੱਪ ਆਦਿ ਗਹਿਣੇ, ਵਜਰ ਆਦਿ ਹਥਿਆਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਆਇਆ।

13.45.230

तस्य तेजोभवो वह्निः समेघः स्तनयित्नुमान् ।
सहस्रमिव सूर्याणां सर्वमापूर्य धिष्ठितः ॥ १३.४५.२३० ॥

ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਅੱਗ ਬੱਦਲਾਂ ਸਮੇਤ ਗਰਜਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਹੋਣ, ਸਭ ਕੁਝ ਭਰ ਕੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।

13.45.231

ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानां दिधक्षुरिव चोद्यतः ॥ १३.४५.२३१ ॥

ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਉੱਠੇ ਸੰਵਰਤਕ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ।

13.45.232

तेजसा तु तदा व्याप्तं दुर्निरीक्ष्यं समन्ततः ।
पुनरुद्विग्नहृदय किमेतदिति चिन्तयम् ॥ १३.४५.२३२ ॥

ਤਦ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਬੇਚੈਨ ਦਿਲ ਨਾਲ 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ।

13.45.233

मुहूर्तमिव तत्तेजो व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रशान्तं च क्षणेनैव देवदेवस्य मायया ॥ १३.४५.२३३ ॥

ਉਹ ਤੇਜ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

13.45.234

अथापश्यं स्थितं स्थाणुं भगवन्तं महेश्वरम् ।
सौरभेयगतं सौम्यं विधूममिव पावकम् ॥ १३.४५.२३४ ॥

ਫਿਰ ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਣੂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੌਮ੍ਯ ਸਨ।

13.45.235

प्रशान्तमनसं देवं त्रिनेत्रमपराजितम् ।
सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२३५ ॥

ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਜਿੱਤ ਦੇਵ; ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ।

13.45.236

नीलकण्ठं महात्मनमसक्तं तेजसां निधिम् ।
अष्टादशभुजं स्थाणुं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १३.४५.२३६ ॥

ਨੀਲਕੰਠ, ਮਹਾਤਮਾ, ਅਨਾਸਕਤ, ਤੇਜਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਥਾਣੂ।

13.45.237

शुक्लाम्बरधरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ।
शुक्लध्वजमनाधृष्यं शुक्लयज्ञोपवीतिनम् ॥ १३.४५.२३७ ॥

ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਦੇਵ; ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਪ ਵਾਲੇ; ਚਿੱਟੀ ਧੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਅਜੇਯ, ਚਿੱਟਾ ਯਗਿਓਪਵੀਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।

13.45.238

गायद्भिर्नृत्यमानैश्च वादयद्भिश्च सर्वशः ।
वृतं पार्श्वचरैर्दिव्यैरात्मतुल्यपराक्रमैः ॥ १३.४५.२३८ ॥

ਗਾਉਂਦੇ, ਨੱਚਦੇ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ; ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਰਸ਼੍ਵਚਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ।

13.45.239

बालेन्दुमुकुटं पाण्डुं शरच्चन्द्रमिवोदितम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतं त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ १३.४५.२३९ ॥

ਬਾਲਚੰਦਰ ਜਿਸਦਾ ਮੁਕਟ ਹੈ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ, ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜਾਂ ਨਾਲ।

13.45.240

सर्वविद्याधिपं देवं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।
नयनाह्लादसौम्योऽहमपश्यं परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२४० ॥

ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਸ਼ਰਦ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਨੂੰ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੌਮ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

13.45.241

अशोभतास्य देवस्य माला गात्रे सितप्रभे ।
जातरूपमयैः पद्मैर्ग्रथिता रत्नभूषिता ॥ १३.४५.२४१ ॥

ਉਸ ਦੇਵ ਦੇ ਚਿੱਟੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੋਈ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਮਾਲਾ ਸ਼ੋਭ ਰਹੀ ਸੀ।

13.45.242

मूर्तिमन्ति तथाऽस्त्राणि सर्वतेजोमयानि च ।
मया दृष्टानि गोविन्द भवस्यामिततेजसः ॥ १३.४५.२४२ ॥

ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭਵ ਦੇ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਤੇਜਮਈ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖੇ।

13.45.243

इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस्तस्य महात्मनः ।
पिनाकमिति विख्यातं स च वै पन्नगो महान् ॥ १३.४५.२४३ ॥

ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਹਜ਼ਾਰ ਇੰਦਰ-ਵਜ੍ਰਾਂ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲਾ, 'ਪਿਨਾਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਰਪ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ।

13.45.244

सप्तशीर्षो महाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो विषोल्वणः ।
ज्यावेष्टितमहाग्रीवः स्थितः पुरुषविग्रहः ॥ १३.४५.२४४ ॥

ਸੱਤ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਕਾਇਆ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।

13.45.245

शरश्च सूर्यसङ्काशो दृष्टः पाशुपताह्वयः ।
सहस्रभुजजिह्वास्यो भीषणो नागविग्रह ॥ १३.४५.२४५ ॥

ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਉਹ ਬਾਣ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ; ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ, ਜੀਭਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਨਾਗ-ਰੂਪ।

13.45.246

शङ्खशूलासिभिश्चैव पट्टसै रूपवान्स्थितः ।
येन च त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद् भस्मीकृतं पुरा ॥ १३.४५.२४६ ॥

ਸ਼ੰਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਟਸਾਂ ਸਮੇਤ ਰੂਪਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

13.45.247

अद्वितीयमनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम् ।
सस्फुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४७ ॥

ਬੇਮਿਸਾਲ, ਅਕਹਿ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਉਗਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

13.45.248

एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसोदरम् ।
सहस्रभुजजिह्वाक्षमुद्गिरन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४८ ॥

ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਢਿੱਡਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ, ਜੀਭਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਉਗਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

13.45.249

ब्राह्मान्नारायणाच्चैन्द्रादाग्नेयादपि वारुणात् ।
यद्विशिष्टं महाबाहो सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ १३.४५.२४९ ॥

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ, ਨਾਰਾਇਣਾਸਤਰ, ਐਂਦ੍ਰ, ਆਗਨੇਯ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਤੋਂ ਵੀ ਜੋ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

13.45.250

येन तत्त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद्भस्मीकृतं पुरा ।
शरेणैकेन गोविन्द महादेवेन लीलया ॥ १३.४५.२५० ॥

ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਖੇਡ ਹੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਬਾਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

13.45.251

निर्दहेत च यत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
महेश्वरभुजोत्सृष्टं निमेषार्धान्न संशयः ॥ १३.४५.२५१ ॥

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਚਰਾਚਰ ਸਹਿਤ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਨਿਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

13.45.252

नावध्यो यस्य लोकेऽस्मिन्ब्रह्मविष्णुसुरेष्वपि ।
तदहं दृष्टवांस्तत्र आश्चर्यमिदमुत्तमम् ॥ १३.४५.२५२ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਸਦਾ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ — ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਅਚੰਭਾ ਸੀ।

13.45.253

गुह्यमस्त्रवरं नान्यत्तत्तुल्यमधिकं हि वा ।
यत्तच्छूलमिति ख्यातं सर्वलोकेषु शूलिनः ॥ १३.४५.२५३ ॥

ਇਹ ਗੁਪਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਸਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ — ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਸ਼ੂਲ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

13.45.254

दारयेद्द्यां मही कृत्स्नां शोषयेद्वा महोदधिम् ।
संहरेद्वा जगत्कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना ॥ १३.४५.२५४ ॥

ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

13.45.255

यौवनाश्वो हतो येन मान्धाता सबलः पुरा ।
चक्रवर्ती महातेजास्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १३.४५.२५५ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੌਵਨਾਸ਼ਵ ਮਾਂਧਾਤਾ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ — ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਵਿਜੇਤਾ ਰਾਜਾ।

13.45.256

महाबलो महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
करस्थेनैव गोविन्द लवणस्येह रक्षसः ॥ १३.४५.२५६ ॥

ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਵੀਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ — ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਇੱਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਵਣ ਨੂੰ (ਉਸਨੇ) ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ (ਮਾਰਿਆ)।

13.45.257

तच्छूलमतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं रोमहर्षणम् ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा तर्जमानमिव स्थितम् ॥ १३.४५.२५७ ॥

ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤਿ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਤਿੰਨ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਰਵੱਟੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਧਮਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।

13.45.258

विधूमं सार्चिषं कृष्णं कालसूर्यमिवोदितम् ।
सर्पहस्तमनिर्देश्यं पाशहस्तामिवान्तकम् ॥ १३.४५.२५८ ॥

ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਸੀ, ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਕਾਲਸੂਰਜ ਵਾਂਗ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਫੜੀ, ਅਕਹਿ, ਪਾਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ ਯਮ ਵਾਂਗ ਸੀ।

13.45.259

दृष्टवानस्मि गोविन्द तदस्त्रं रुद्रसन्निधौ ।
परशुस्तीक्ष्णधारश्च दत्तो रामस्य यः पुराः ॥ १३.४५.२५९ ॥

ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਮੈਂ ਰੁਦਰ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਰਸ਼ੂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

13.45.260

महादेवेन तुष्टेन दत्तं भृगुसुताय च ।
कार्तवीर्यो हतो येन चक्रवर्ती महामृधे ॥ १३.४५.२६० ॥

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

13.45.261

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता ।
जामदग्न्येन गोविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ १३.४५.२६१ ॥

ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਇੱਕੀ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸਹਿਜ ਸਨ।

13.45.262

दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्रधिष्ठितः ।
अभवच्छूलिनोऽभ्याशे दीप्तवह्निशतोपमः। ॥ १३.४५.२६२ ॥

ਬਲਦੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਗਰਦਨ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।

13.45.263

असङ्ख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः ।
प्राधान्यतो मयैतानि कीर्तितानि तवानघ ॥ १३.४५.२६३ ॥

ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰ ਅਸੰਖ ਹਨ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਹਨ।

13.45.264

सव्यदेशे तु देवस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दिव्यं विमानमास्थाय हंसयुक्तं मनोजवम् ॥ १३.४५.२६४ ॥

ਦੇਵ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੰਸਾਂ ਜੁੜੇ ਮਨੋਵੇਗੀ ਦਿਵ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।

13.45.265

वामपार्श्वगतश्चापि तथा नारायणः स्थितः ।
वैनतेयं समारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १३.४५.२६५ ॥

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ।

13.45.266

स्कन्दो मयूरमास्थाय स्थितो देव्याः समीपतः ।
शक्तिघण्टे समादाय द्वितीय इव पावकः ॥ १३.४५.२६६ ॥

ਸਕੰਦ ਮੋਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਘੰਟਾ ਫੜੀ, ਦੂਜੀ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ।

13.45.267

पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।
शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ १३.४५.२६७ ॥

ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਟੇਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਹੋਣ।

13.45.268

स्वायंभुवाद्या मनवो भृग्वाद्या ऋषयस्तथा ।
शक्राद्या देवताश्चैव सर्व एव समभ्ययुः ॥ १३.४५.२६८ ॥

ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਆਦਿ ਮਨੂ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ — ਸਭ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

13.45.269

सर्वभूतगणाश्चैव मातरो विविधाः स्थिताः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः ॥ १३.४५.२६९ ॥

ਸਾਰੇ ਭੂਤਗਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਚੌਂਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।

13.45.270

अस्तुवन्विविधैः सतोत्रैर्महादेवं सुरास्तदा ।
जगन्मूर्ति महालिङ्गं तन्मध्ये स्फूतरूपिणम् ॥ १३.४५.२७० ॥

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ — ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਮਹਾਲਿੰਗ ਦੀ।

13.45.271

ब्रह्मा भवं तदाऽस्तौवीद्रथन्तरमुदीरयन् ।
ज्येष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस्तदा ॥ १३.४५.२७१ ॥

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਥੰਤਰ ਸਾਮ ਉਚਾਰਦਿਆਂ ਭਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਜੇਠ ਸਾਮ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ।

13.45.272

गृणन्ब्रह्म परं शक्रः शतरुद्रियमुत्तमम् ।
ब्रह्मा नारायणश्चैव देवराजश्च कौशिकः।
अशोभन्त महात्मानस्त्रयस्त्रय इवाग्नयः ॥ १३.४५.२७२ ॥

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਨਾਲ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਕੌਸ਼ਿਕ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ।

13.45.273

तेषां मध्यगतो देवो रराज भगवाञ्छिवः ।
शरदभ्रविनिर्मुक्तः परिधिस्थ इवांशुमान् ॥ १३.४५.२७३ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

13.45.274

अयुतानि च चन्द्रार्कानपश्यं दिवि केशव ।
ततोऽहमस्तुवं देवं स्तवेनानेन सुव्रत ॥ १३.४५.२७४ ॥

ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਯੁਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੈਂ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।

13.45.275

उपमन्युरुवाच ।
नमो देवाधिदेवाय महादेवाय ते नमः।
शक्ररूपाय शक्राय शक्रवेषधराय च ॥ १३.४५.२७५ ॥

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.276

नमस्ते वज्रहस्ताय पिङ्गलायारुणाय च ।
पिनाकपाणये नित्यं शङ्खशूलधराय च॥। ॥ १३.४५.२७६ ॥

ਵਜ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਪਿੰਗਲ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਦਾ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.277

नमस्ते कृष्णवासाय कृष्णकुञ्चितमूर्धज ।
कृष्णाजिनोत्तरीयाय कृष्णाष्टमिरताय च ॥ १३.४५.२७७ ॥

ਕਾਲੇ ਵਸਤਰ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਾਲੀ ਮ੍ਰਿਗ-ਛਾਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀਯ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.278

शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बरधराय च ।
शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्मरताय च ॥ १३.४५.२७८ ॥

ਸ਼ੁਕਲ ਵਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਕਲ, ਸ਼ੁਕਲ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ੁਕਲ ਭਸਮ ਲਿਪਤ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.279

नमोस्तु रक्तवर्णाय रक्ताम्बरधराय च ।
रक्तध्वजपताकाय रक्तस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२७९ ॥

ਲਾਲ ਵਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਲਾਲ ਧਵਜ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲੇਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।

13.45.280

नमोस्तु पीतवर्णाय पीताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२८० ॥

ਪੀਲੇ ਵਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।

13.45.281

नमोस्तूच्छ्रितच्छत्राय किरीटवरधारिणे ।
अर्धहारार्दकेयूर अर्धकुण्डलकर्णिने ॥ १३.४५.२८१ ॥

ਉੱਚੇ ਛਤਰ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਕਟ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅੱਧਾ ਹਾਰ ਤੇ ਅੱਧਾ ਕੇਯੂਰ ਪਹਿਨੇ, ਇੱਕ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਕੁੰਡਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.282

नमः पवनवेगाय नमो देवाय वै नमः ।
सुरेन्द्राय मुनीन्द्राय महेन्द्राय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८२ ॥

ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੁਰੇਂਦਰ, ਮੁਨੀਂਦਰ, ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.283

नमः पद्मार्धमालाय उत्पलैर्मिश्रिताय च ।
अर्धचन्दनलिप्ताय अर्धस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२८३ ॥

ਅੱਧੀ ਪਦਮ-ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅੱਧਾ ਚੰਦਨ ਲੇਪਿਆ, ਅੱਧੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲੇਪ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.284

नम आदित्यवक्त्राय आदित्यनयनाय च ।
नम आदित्यवर्णाय आदित्यप्रतिमाय च ॥ १३.४५.२८४ ॥

ਸੂਰਜ-ਮੁਖ ਤੇ ਸੂਰਜ-ਨੇਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੂਰਜ-ਵਰਣ ਤੇ ਸੂਰਜ-ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.285

नमः सोमाय सौम्याय सौम्यवक्त्रधराय च ।
सौम्यरूपाय मुख्याय सौम्यदंष्ट्राविभूषिणे ॥ १३.४५.२८५ ॥

ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੌਮ੍ਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੌਮ੍ਯ ਮੁਖ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੌਮ੍ਯ ਰੂਪ, ਮੁਖ੍ਯ, ਸੌਮ੍ਯ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.286

नमः श्यामाय गौराय अर्धपीतार्धपाण्डवे ।
नारीनरशरीराय स्त्रीपुंसाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८६ ॥

ਸ਼ਿਆਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੌਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅੱਧੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਅੱਧੇ ਪਾਂਡੁ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਾਰੀ-ਨਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.287

नमो वृषभवाहाय गजेन्द्रगमनाय च ।
दुर्गमाय नमस्तुभ्यमगम्यागमनाय च ॥ १३.४५.२८७ ॥

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਗਜੇਂਦਰ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੁਰਗਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਅਗਮ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ।

13.45.288

नमोस्तु गणनीताय गणवृन्दरताय च ।
गुणानुयातमार्गाय गणनित्यव्रताय च ॥ १३.४५.२८८ ॥

ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਗਣ-ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਗੁਣ ਅਨੁਸਰਦੇ ਹਨ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਵਰਤ ਜਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.289

नमः श्वेताभ्रवर्णाय संध्यारागप्रभाच य ।
अनुद्दिष्टामभिधानाय स्वरूपाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८९ ॥

ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨਿਰਦਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.290

नमो रक्ताग्रवासाय रक्तसूत्रधराय च ।
रक्तमालाविचित्राय रक्ताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२९० ॥

ਲਾਲ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲਾ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਧਾਗਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.291

मणिभूषितमूर्धाय नमश्चन्द्रार्धभूषिणे ।
विचित्रमणिमूर्धाय कुसुमाष्टधराय च ॥ १३.४५.२९१ ॥

ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਮੱਥੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਿਚਿੱਤਰ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੱਥੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਫੁੱਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.292

नमोऽग्निमुखनेत्राय सहस्रशशिलोचने ।
अग्निरूपाय कान्ताय नमोस्तु गहनाय च ॥ १३.४५.२९२ ॥

ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਗਨੀ-ਰੂਪ, ਕਾਂਤ ਅਤੇ ਗਹਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.293

खचराय नमस्तुभ्यं गोचराभिरताय च ।
भूचराय भुवनाय अनन्ताय शिवाय च ॥ १३.४५.२९३ ॥

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਲੋਕ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.294

नमो दिग्वाससे नित्यमधिवाससुवाससे ।
नमो जगन्निवासाय प्रतिपत्तिसुखाय च ॥ १३.४५.२९४ ॥

ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਗਤ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.295

नित्यमुद्बद्धमुकुटे महाकेयूरधारिणे ।
सर्पकण्ठोपहाराय विचित्राभरणाय च ॥ १३.४५.२९५ ॥

ਸਦਾ ਉੱਚਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁਕਟ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਬਾਜੂਬੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੱਪ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.296

नमस्त्रिनेत्रनेत्राय सहस्रशतलोचने ।
स्त्रीपुंसाय नपुंसाय नमः साङ्ख्याय योगिने ॥ १३.४५.२९६ ॥

ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਦਾ ਨੇਤਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਪੁੰਸਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.297

शंयोरभिस्रवन्ताय अथर्वाय नमोनमः ।
नमः सर्वार्तिनाशाय नमः शोकहराय च ॥ १३.४५.२९७ ॥

ਸ਼ਂ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਥਰਵਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.298

नमो मेघनिनादाय बहुमायाधराय च ।
बीजक्षेत्राभिपालाय स्रष्टाराय नमोनमः ॥ १३.४५.२९८ ॥

ਮੇਘ ਗਰਜਨ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਬਹੁਤ ਮਾਇਆਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਬੀਜ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.299

नमः सुरासुरेशाय विश्वेशाय नमोनमः ।
मनः पवनवेगाय नमः पवनरूपिणे ॥ १३.४५.२९९ ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.300

नमः काञ्चनमालाय गिरिमालाय वै नमः ।
नमः सुरारिमालाय चण्डवेगाय वै नमः ॥ १३.४५.३०० ॥

ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.301

ब्रह्मशिरोपहर्ताय महिषघ्नाय वै नमः ।
नमः स्त्रीरूपधाराय यज्ञविध्वंसनाय च ॥ १३.४५.३०१ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਵੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਯੱਗ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.302

नमस्त्रिपुरहर्ताय यज्ञविध्वंसनाय च ।
नमः कामाङ्गनाशाय कालदण्डधराय च ॥ १३.४५.३०२ ॥

ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਯੱਗ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਾਲ ਦਾ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.303

नमः स्कन्दविशाखाय ब्रह्मदण्डाय वै नमः ।
नमो भवाय शर्वाय विश्वरूपाय वै नमः ॥ १३.४५.३०३ ॥

ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.304

ईशानाय भवघ्नाय नमोस्त्वन्धकघातिने ।
नमो विश्वाय मायायचिन्त्याचिन्त्याय वै नमः ॥ १३.४५.३०४ ॥

ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਭਵ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੰਧਕ ਦਾ ਵੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.305

त्वं नो गतिश्च श्रेष्ठश्च त्वमेव हृदयं तथा ।
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३.४५.३०५ ॥

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਿਰਦਾ ਵੀ ਹੋ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋ; ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਹੋ।

13.45.306

आत्मा च सर्वभूतानां साङ्ख्ये पुरुष उच्यते ।
ऋषभस्त्वं पवित्राणां योगिनां निष्कलः शिवः ॥ १३.४५.३०६ ॥

ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੋ; ਸਾਂਖਯ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ਭ ਹੋ; ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਕਲ ਸ਼ਿਵ ਹੋ।

13.45.307

गृहस्थस्त्वमाश्रगिणामीश्वराणां महेश्वरः ।
कुबेरः सर्वयक्षाणां क्रतूनां विष्णुरुच्यते ॥ १३.४५.३०७ ॥

ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋ; ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ। ਸਾਰੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ; ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

13.45.308

पर्वतानां भवान्मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।
वसिष्ठस्त्वमृषीणां च ग्रहाणां सूर्य उच्यते ॥ १३.४५.३०८ ॥

ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੂ ਹੋ; ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਹੋ; ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

13.45.309

आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ।
ग्राम्याणां गोवृषश्चासि भवाँल्लोक्प्रपूजितः ॥ १३.४५.३०९ ॥

ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੇਰ ਹੋ; ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ। ਪਿੰਡੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਹੋ।

13.45.310

आदित्यानां भवान्विष्णुर्वसूनां चैव पावकः ।
पक्षिणां वैनतेयस्त्वमनन्तो भ्रुजगेषु च ॥ १३.४५.३१० ॥

ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੋ; ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਵਕ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਹੋ; ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ।

13.45.311

सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम् ।
सनत्कुमारो योगानां साङ्ख्यानां कपिलो ह्यसि ॥ १३.४५.३११ ॥

ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ, ਯਜੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ; ਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਾਂਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਪਿਲ ਹੋ।

13.45.312

शक्रोसि मरुतां देव पितॄणां हव्यवाडसि ।
ब्रह्मलोकश्च लोकानां गतीनां मोक्ष उच्यसे ॥ १३.४५.३१२ ॥

ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਹੋ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਅਤੇ ਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਕਸ਼ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

13.45.313

क्षीरोदः सागराणां च शैलानां हिमवान्गिरिः ।
वर्णानां ब्राह्मणश्चासि विप्राणां दीक्षितो द्विजः ॥ १३.४५.३१३ ॥

ਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ; ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦ੍ਵਿਜ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।

13.45.314

आदिस्त्वमसि लोकानां संहर्ता काल एव च ।
यच्चान्यदपि लोके वै सर्वतेजोधिकं स्मृतम्।
तत्सर्वं भगवानेव इति मे निश्चिता मतिः ॥ १३.४५.३१४ ॥

ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਾਲ ਹੀ ਹੋ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੇਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਭਗਵਾਨ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ — ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਮਤ ਹੈ।

13.45.315

नमस्ते भगवन्देव नमस्ते भक्तवत्सलः ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु नमस्ते विस्वसम्भव ॥ १३.४५.३१५ ॥

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਭਕਤਵਤਸਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਸੰਭਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

13.45.316

प्रसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च ।
अनैश्वर्येणि युक्तस्य गतिर्भव सनातन ॥ १३.४५.३१६ ॥

ਭਗਤ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ; ਅਨੈਸ਼ਵਰਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਸਨਾਤਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਗਤੀ ਬਣੋ।

13.45.317

यच्चापराधं कृतवानज्ञात्वा परमेश्वर ।
मद्भक्त इति देवेश तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.४५.३१७ ॥

ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਗਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।

13.45.318

मोहितश्चास्मि देवेश त्वया रूपविपर्ययात् ।
नार्घ्यं तेन मया दत्तं पाद्यं चापि महेश्वर ॥ १३.४५.३१८ ॥

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਨਾ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਪਾਦ੍ਯ।

13.45.319

एवं स्तुत्वाऽहमीशानं पाद्यमर्घ्यं च भक्तितः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयम् ॥ १३.४५.३१९ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪਾਦ੍ਯ ਅਤੇ ਅਰਘ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।

13.45.320

ततः शीताम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता ।
पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि ॥ १३.४५.३२० ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਤਾਤ, ਠੰਢੇ ਜਲ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ।

13.45.321

दुन्दुभिश्च तदा दिव्यस्ताडितो देवकिंकरैः ।
ववौ च मारुतः पुण्यः शुचिगन्धः सुखावहः ॥ १३.४५.३२१ ॥

ਫਿਰ ਦੇਵ-ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੁੰਦੁਭੀ ਵਜਾਈ; ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਗੀ।

13.45.322

ततः प्रीतो महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः ।
अब्रवीत्त्रिदशांस्तत्र हर्षयन्निव मां तदा ॥ १३.४५.३२२ ॥

ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮਹਾਦੇਵ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ, ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਹਰਸ਼ਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

13.45.323

पश्यध्वं त्रिदशाः सर्वे उपमन्योर्महात्मनः ।
मयि भक्तिं परां नित्यमेकभावादवस्थिताम् ॥ १३.४५.३२३ ॥

ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਸਭ ਵੇਖੋ; ਮਹਾਤਮਾ ਉਪਮਨਿਊ ਦੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਇਕਾਗਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

13.45.324

एवमुक्तास्तदा कृष्ण सुरास्ते शूलपाणिना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १३.४५.३२४ ॥

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ।

13.45.325

भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्पते ।
लभतां सर्वकामेभ्यः फलं त्वत्तो द्विजोत्तमः ॥ १३.४५.३२५ ॥

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼, ਲੋਕਨਾਥ, ਜਗਤਪਤੀ, ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇ।

13.45.326

एवमुक्तस्ततः शर्वः सुरैर्ब्रह्मादिभिस्तथा ।
आह मां भगवानीशः प्रहसन्निव शङ्करः ॥ १३.४५.३२६ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼, ਸ਼ਰਵ, ਸ਼ੰਕਰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ।

13.45.327

भगवानुवाच ।
वत्सोपमन्यो तृष्टोस्मि पश्य मां मुनिपुङ्गव।
दृढभक्तोसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितो ह्यसि ॥ १३.४५.३२७ ॥

ਭਗਵਾਨ ਬੋਲੇ: ਵਤਸ ਉਪਮਨਿਊ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਭਗਤ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਹੈ।

13.45.328

अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं प्रीतिमानहम् ।
तस्मात्सर्वान्ददाम्यद्य कामांस्तव यथोप्सितान् ॥ १३.४५.३२८ ॥

ਤੇਰੀ ਇਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

13.45.329

एवमुक्तस्य चैवाथ महादेवेन धीमता ।
हर्षादश्रूण्यवर्तन्त रोमहर्षस्त्वजायत ॥ १३.४५.३२९ ॥

ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਆਇਆ।

13.45.330

अब्रवं च तदा देव हर्षगद्गदया गिरा ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ १३.४५.३३० ॥

ਤਦ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰੁੰਧੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਝੁਕ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ"।

13.45.331

अद्य जातो ह्यहं देव सफलं जन्म चाद्य मे ।
यन्मे साक्षान्महादेवः प्रसन्नस्तिष्ठतेऽग्रतः ॥ १३.४५.३३१ ॥

ਹੇ ਦੇਵ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਹਾਦੇਵ ਸਾਖਿਆਤ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।

13.45.332

यं न पश्यन्ति चैवाद्धा देवा ह्यमितविक्रमम् ।
तमहं दृष्टवान्देवं कोऽन्यो धन्यतरो मया ॥ १३.४५.३३२ ॥

ਅਪਾਰ ਬਲ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧੰਨ ਕੌਣ ਹੈ?

13.45.333

एवं ध्यायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम् ।
तद्विशेषमतिख्यातं यदजं ज्ञानमक्षरम् ॥ १३.४५.३३३ ॥

ਵਿਦਵਾਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਪਰਮ, ਸਨਾਤਨ ਤੱਤ੍ਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਗਿਆਨ ਹੈ।

13.45.334

स एष भगवान्देवः सर्वसत्त्वादिरव्ययः ।
सर्वतत्त्वविधानज्ञः प्रधानपुरुषः परः ॥ १३.४५.३३४ ॥

ਉਹੀ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਹਨ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਪਰਮ ਹਨ।

13.45.335

योऽसृजद्दक्षिणादङ्गाद्ब्रह्माणां लोकसम्भवम् ।
वामपार्श्वात्तथा विष्णुं लोकरक्षार्थमीश्वरः ॥ १३.४५.३३५ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ।

13.45.336

युगान्ते चैव सम्प्राप्ते रुद्रमीशोऽसृजत्प्रभुः ।
स रुद्रः संहरन्कृत्स्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १३.४५.३३६ ॥

ਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਣ ਤੇ ਈਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ।

13.45.337

कालो भूत्वा परं ब्रह्म याति संवर्तकानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानि ग्रसन्निव व्यवस्थितः ॥ १३.४५.३३७ ॥

ਕਾਲ ਬਣ ਕੇ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੰਵਰਤਕ ਅਗਨੀ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਿਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।

13.45.338

एष देवो महादेवो जगत्सृष्ट्वा चराचरम् ।
कल्पान्ते चैव सर्वेषां स्मृतिमाक्षिप्य तिष्ठति ॥ १३.४५.३३८ ॥

ਇਹ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਸਿਮਰਤੀ ਹਰ ਕੇ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

13.45.339

सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवोद्भवः ।
आस्ते सर्वगतो नित्यमदृश्यः सर्वदैवतैः ॥ १३.४५.३३९ ॥

ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ; ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦਿੱਖ।

13.45.340

यदि देयो वरो मह्यं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो ।
भक्तिर्भक्तु मे नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर ॥ १३.४५.३४० ॥

ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ — ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ।

13.45.341

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्विभो ।
जानीयामिति मे बुद्धिः प्रसादात्सुरसत्तम ॥ १३.४५.३४१ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੀਤਿਆ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਜਾਣ ਸਕਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਮਤਿ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।

13.45.342

क्षीरोदनं च भुञ्जीयामक्षयं सह बान्धवैः ।
आश्रमे च सदाऽस्माकं सान्निध्यं परमस्तु ते ॥ १३.४५.३४२ ॥

ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੀਰ-ਭੱਤ ਅਕਸ਼ੈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਪਰਮ ਨੇੜਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹੋ।

13.45.343

एवमुक्तः स मां प्राह भगवाँल्लोकपूजितः ।
महेश्वरो महातेजाश्वराचरगुरुः शिवः ॥ १३.४५.३४३ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਚਰਾਚਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ।

13.45.344

श्रीभगवानुवाच ।
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४५.३४४ ॥

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਬੋਲੇ: ਤੂੰ ਅਜਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾ; ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਵ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ।

13.45.345

ऋषीणामभिगम्यश्च मत्प्रसादाध्भविष्यसि ।
शीलवान्गुणसम्पन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः ॥ १३.४५.३४५ ॥

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸੁਲਭ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਸ਼ੀਲਵਾਨ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਰਵਗਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।

13.45.346

अक्षयं यौवनं तेऽस्तु तेजश्चैवानलोपमम् ।
क्षीरोदः सागरश्चैव यत्रयत्रेच्छसि प्रियम् ॥ १३.४५.३४६ ॥

ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਅਕਸ਼ੈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਤੇਜ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ; ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਚਾਹੇਂ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇ।

13.45.347

तत्र ते भविता कामं सान्निध्यं पयसोनिधेः ।
क्षीरोदनं च भुङ्ख त्वममृतेन समन्वितम् ॥ १३.४५.३४७ ॥

ਉੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦਾ ਸਾਨਿਧਯ ਮਿਲੇਗਾ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੀ ਖੀਰ-ਭਾਤ ਤੂੰ ਖਾਵੇਂਗਾ।

13.45.348

बन्धुभिः सहितः कल्पं ततो मामुपयास्यसि ।
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ १३.४५.३४८ ॥

ਬੰਧੂਆਂ ਸਹਿਤ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਰਹੇਂਗਾ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਬਾਂਧਵ, ਕੁਲ ਅਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਸਦਾ ਅਕਸ਼ੈ ਰਹਿਣਗੇ।

13.45.349

भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ।
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ १३.४५.३४९ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੀ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਨਿਧਯ ਰੱਖਾਂਗਾ।

13.45.350

तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यति ।
स्मृतस्त्वया पुनर्विप्र करिष्यामि च दर्शनम्
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ।
ईशानः स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४५.३५० ॥

ਵਤਸ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਰਹਿ; ਉਤਕੰਠਾ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਵਿਪਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।

13.45.352

एवं दृष्टो मया कृष्ण देवदेवः समाधिना ।
तदवाप्तं च मे सर्वं यदुक्तं तेन धीमता ॥ १३.४५.३५२ ॥

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

13.45.353

प्रत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान्व्यवस्थितान् ।
ऋषीन्विद्याधरान्यक्षान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १३.४५.३५३ ॥

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖ: ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਸਿੱਧਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਬਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ।

13.45.354

पश्य वृक्षलतागुल्मान्सर्वपुष्पफलप्रदान् ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सुखपत्रान्सुगन्धिनः ॥ १३.४५.३५४ ॥

ਸਾਰੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਵੇਲਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵੇਖੋ। ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਖਦਾਈ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ।

13.45.355

सर्वमेतन्महाबाहो दिव्यभावसमन्वितम् ।
प्रसादाद्देवदेवस्य ईशअवरस्य महात्मनः ॥ १३.४५.३५५ ॥

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਹ ਸਭ ਦਿਵ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਤਮਾ ਈਸ਼ (ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਵਰ ਰੂਪ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।

13.45.356

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रत्यक्षमिव दर्शनम् ।
विस्मयं परमं गत्वा अब्रवं तं महामुनिम् ॥ १३.४५.३५६ ॥

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰਮ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

13.45.357

धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्रि कस्त्वदन्योस्ति पुण्यकृत् ।
यस्य देवाधिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुतेऽऽश्रमे ॥ १३.४५.३५७ ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਪੁੰਨ ਕਰਮੀ ਹੈ? ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਦੇਵ ਤੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਵਿਰਾਜਦਾ ਹੈ।

13.45.358

अपि तावन्ममाप्येवं दद्यात्स भगवाञ्शिवः ।
दर्शं मुनिशार्दूल प्रसादं चापि शङ्करः ॥ १३.४५.३५८ ॥

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਕੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣਗੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਵਾਂਗ?

13.45.359

उपमन्युरुवाच ।
द्रक्ष्यसे पुण्डरीकाक्ष महादेवं न संशयः।
अचिरेणैव कालेन यथा दृष्टो मयाऽनघ ॥ १३.४५.३५९ ॥

ਉਪਮੰਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਕਮਲਨੇਤਰਾ, ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ।

13.45.360

चक्षुषा चैव दिव्येन पश्याम्यमितविक्रमम् ।
षष्ठे मासि महादेवं द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ १३.४५.३६० ॥

ਦਿਬ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।

13.45.361

षोडशाष्टौ वरांश्चापि प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ।
सपत्नीकाद्यदुश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.३६१ ॥

ਹੇ ਯਦੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਤੋਂ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸੋਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਵਰ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

13.45.362

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च नित्यशः ।
विदितं मे महाबाहो प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४५.३६२ ॥

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬੀਤਿਆ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਤਾ ਹੈ।

13.45.363

एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः ।
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव ॥ १३.४५.३६३ ॥

ਹਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭਗਵਾਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਨਗੇ?

13.45.364

त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीय समागमः ।
ब्रह्मणअयेनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत।
जप्यं तु ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ १३.४५.३६४ ॥

ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਗਤ, ਦਇਆਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਸਲਾਹਣਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਜਪ-ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ।

13.45.365

अब्रवं तमहं ब्रह्मन्त्वत्प्रसादान्महामुने ।
द्रक्ष्ये दितिजसङ्घानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम् ॥ १३.४५.३६५ ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ।

13.45.366

एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रितां कथाम् ।
दिनान्यष्टौ ततो जग्मुर्मुहूर्तमिव भारत ॥ १३.४५.३६६ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਬਾਰੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅੱਠ ਦਿਨ ਇੱਕ ਪਲ ਵਾਂਗ ਬੀਤ ਗਏ।

13.45.367

दिनेऽष्टमे तु विप्रेणि दीक्षितोऽहं यथाविधि ।
दण्डी मुण्डी कुशी चीरि घृताक्तो मेखलीकृतः ॥ १३.४५.३६७ ॥

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਖਿਆ ਲਈ। ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵਲਕਲ ਵਸਤਰ ਧਾਰੇ, ਘੀ ਲਿੱਪ ਕੇ, ਮੇਖਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਸੀ।

13.45.368

मासमेकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः ।
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशः ॥ १३.४५.३६८ ॥

ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ, ਦੂਜਾ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ, ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਿਆਂ।

13.45.369

एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुरतन्द्रितः ।
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत ॥ १३.४५.३६९ ॥

ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਵੇਖਿਆ।

13.45.370

तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन ।
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्।
नीलसैलचयप्रख्यं बलाकाभूषिताम्बरम् ॥ १३.४५.३७० ॥

ਉਸ ਤੇਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਝਰੋਖਿਆਂ ਵਰਗਾ, ਨੀਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ, ਬਗਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਵਸਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸੀ।

13.45.371

तत्र स्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः ।
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया ॥ १३.४५.३७१ ॥

ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਦੇਵੀ ਨਾਲ, ਤਪ ਨਾਲ, ਤੇਜ ਨਾਲ, ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਦੀਪਤ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ।

13.45.372

रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः ।
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा ॥ १३.४५.३७२ ॥

ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਸਹਿਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

13.45.373

संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
अपश्यं देवसङ्घानां गतिमार्तिहरं हरम् ॥ १३.४५.३७३ ॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

13.45.374

किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं ।
व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्।
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं ।
शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम् ॥ १३.४५.३७४ ॥

ਮੁਕਟਧਾਰੀ, ਗਦਾਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਵਾਘਚਾਮ ਪਹਿਨੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਭ ਬਾਂਹਬੰਦ ਪਹਿਨੇ, ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ।

13.45.375

दिव्यां मालामुरसाऽनेकवर्णां ।
समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्।
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससन्ध्यं ।
वर्षात्यये तद्वदपश्यमेनम् ॥ १३.४५.३७५ ॥

ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ, ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲਟਕਦੀ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਧਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।

13.45.376

प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम् ।
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम् ॥ १३.४५.३७६ ॥

ਪ੍ਰਮਥ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਔਖੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ, ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦਿਵਾਕਰ।

13.45.377

एकादशशतान्येवं रुद्राणां वृषवाहनम् ।
अस्तुवं नियतात्मानं कर्मभिः शुभकर्मिणम् ॥ १३.४५.३७७ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਹਨ, ਸੰਜਮੀ ਆਤਮਾ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਾਹਕ ਦੀ ਮੈਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।

13.45.378

आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ।
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन् ॥ १३.४५.३७८ ॥

ਆਦਿੱਤ, ਵਸੂ, ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਉਸਤਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।

13.45.379

शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ ।
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके ॥ १३.४५.३७९ ॥

ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਰਥੰਤਰ ਸਾਮ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।

13.45.380

योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम् ।
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै ॥ १३.४५.३८० ॥

ਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਵੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

13.45.381

पृथिवीं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
मासार्धमासा क्रतवो रात्रिः संवत्सराः क्षणाः ॥ १३.४५.३८१ ॥

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਨਛੱਤਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਪੱਖ, ਰੁੱਤਾਂ, ਰਾਤ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਪਲ (ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ)।

13.45.382

मुहूर्ताश्च निमेपाश्च तथैव युगपर्ययाः ।
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सत्वविदस्तथा ॥ १३.४५.३८२ ॥

ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਨਿਮੇਖ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

13.45.383

सनत्कुमारो देवाश्च इतिहासास्तथैव च ।
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १३.४५.३८३ ॥

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ, ਅੰਗਿਰਾ, ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ (ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ)।

13.45.384

मनवः सप्त सोमश्च अर्थवा सबृहस्पतिः ।
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च ॥ १३.४५.३८४ ॥

ਸੱਤ ਮਨੂ, ਸੋਮ, ਅਥਰਵਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਸਹਿਤ, ਭ੍ਰਿਗੂ, ਦਕਸ਼, ਕਸ਼ਯਪ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਯ ਵੀ।

13.45.385

छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः ।
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर ॥ १३.४५.३८५ ॥

ਛੰਦ, ਦੀਕਸ਼ਾ, ਯੱਗ, ਦਕਸ਼ਿਣਾਂ, ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਅਤੇ ਹਵਿ; ਯੱਗ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ — ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।

13.45.386

प्रजानां पालकाः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः ।
देवानां मातरः सर्वादेवपत्न्य सकन्यकाः ॥ १३.४५.३८६ ॥

ਪਰਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਲਕ, ਨਦੀਆਂ, ਨਾਗ, ਪਰਬਤ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਪਤਨੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਮੇਤ।

13.45.387

सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च ।
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताःसागरा दिशः ॥ १३.४५.३८७ ॥

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਨੀ, ਅਯੁਤ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰਬਤ, ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ।

13.45.388

गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः ।
दिव्यतालेषु गायन्तः स्तुवन्ति भवमद्भुतम् ॥ १३.४५.३८८ ॥

ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜੇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਤਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਭਵ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ।

13.45.389

विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा ।
सर्वाणि चैव भूतानि स्तावराणि चराणि च।
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनः कर्मभिर्विभुम् ॥ १३.४५.३८९ ॥

ਵਿਦਿਆਧਰ, ਦਾਨਵ, ਗੁਹਯਕ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼; ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ — ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ — ਬਚਨ, ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

13.45.390

पुरस्ताद्धिष्ठितः शर्वो ममासीस्त्रिदशेश्वरः ॥ १३.४५.३९० ॥

ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ।

13.45.391

पुरस्तद्धिष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत ।
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्मामभ्युदैक्षत ॥ १३.४५.३९१ ॥

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।

13.45.392

ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिरभूत्तदा ।
ततो मामब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च ॥ १३.४५.३९२ ॥

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਦ ਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵੇਖ ਅਤੇ ਬੋਲ।'

13.45.393

त्वया ह्याराधितश्चाहं शतशोऽथ सहस्रशः ।
त्वत्समो नास्ति मे कश्चित्त्रिषु लोकषु वै प्रियः ॥ १३.४५.३९३ ॥

ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਆਰਾਧਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।

13.45.394

शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता ह्युमा तदा ।
ततोऽहमब्रुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः ॥ १३.४५.३९४ ॥

ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਥਾਣੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

13.45.395

नमोस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ।
ब्राह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति।
तपश्च सत्वं च रजस्तमश्च ।
त्वामेव सत्यं च वदन्ति सन्तः ॥ १३.४५.३९५ ॥

ਹੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਸਰਬ-ਜੋਨੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਧਿਪਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਤਪ, ਸਤ੍ਵ, ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਸੰਤ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ।

13.45.396

त्वं वै ब्रह्मा च रुद्रश्च वरुणोऽग्निर्मनुर्भवः ।
धाता त्वष्टा विधाता च त्वं प्रभुः सर्वतोमुखः ॥ १३.४५.३९६ ॥

ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਭਵ ਹੈਂ। ਧਾਤਾ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਰਵਤੋਮੁਖ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ।

13.45.397

त्वत्तो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वया सृष्टमिदं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.४५.३९७ ॥

ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਚਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਨਮੇ ਹਨ। ਚਰਾਚਰ ਸਹਿਤ ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਤੂੰ ਹੀ ਰਚਿਆ ਹੈ।

13.45.398

यानीन्द्रियाणीह मनश्च कृत्स्नं ।
ये वायवः सप्ति तथैव चाग्नयः।
ये देवसंस्थास्तव देवताश्च ।
तस्मात्परं त्वामृषयो वदन्ति ॥ १३.४५.३९८ ॥

ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ, ਸੱਤ ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅਗਨੀਆਂ, ਦੇਵ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦੇਵਤੇ — ਇਸੇ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।

13.45.399

वेदाश्च यज्ञाः सोमश्च दक्षिणा पावको हविः ।
यज्ञोपगं च यत्किंचिद्भगवांस्तदसंशयम् ॥ १३.४५.३९९ ॥

ਵੇਦ ਅਤੇ ਯੱਗ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਦੱਛਣਾ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਹਵਿ, ਯੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਜੋ ਵੀ ਹੈ — ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

13.45.400

इष्टं दत्तमधीतं व्रतानि नियमाश्च ये ।
ह्रीः कीर्तिः श्रीर्द्युतिस्तुष्टिः सिद्धिश्चैव तदर्पणी ॥ १३.४५.४०० ॥

ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਅਧਿਐਨ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮ, ਅਤੇ ਹ੍ਰੀ, ਕੀਰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਦ੍ਯੁਤੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਸਿੱਧੀ — ਇਹ ਸਭ ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

13.45.401

कामः क्रोधो भयं लोभो मदः स्तम्भोथ मत्सरः ।
आधयो व्याधयश्चैव भगवंस्तनवस्तव ॥ १३.४५.४०१ ॥

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਭੈ, ਲੋਭ, ਮਦ, ਸਤੰਭ ਅਤੇ ਮਤਸਰ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗ — ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ।

13.45.402

कृतिर्विकारः प्रणयः प्रधानं बीजमव्ययम् ।
मनसः परमा योनिः प्रभावश्चापि शाश्वतः ॥ १३.४५.४०२ ॥

ਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਕਾਰ, ਪ੍ਰਣਯ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਵਿਅਯ ਬੀਜ, ਮਨ ਦੀ ਪਰਮ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

13.45.403

अव्यक्तः पावनोऽचिन्त्यः सहस्रांशुर्हिरण्मयः ।
आदिर्गणानां सर्वेषां भवान्वैजीविताश्रयः ॥ १३.४५.४०३ ॥

ਤੂੰ ਅਵਿਅਕਤ, ਪਾਵਨ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੂ, ਹਿਰਣਮਯ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

13.45.404

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा विश्वः शंभुः स्वयंभुवः ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्चसंवित्ख्यातिर्धृतिः स्मृतिः ॥ १३.४५.४०४ ॥

ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਤਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਵ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਵਯੰਭੂ, ਬੁੱਧੀ, ਪ੍ਰਗਿਆ, ਉਪਲਬਧੀ, ਸੰਵਿਤ, ਖ੍ਯਾਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ — ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

13.45.405

पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
त्वां बुद्ध्वा ब्राह्मणो वेदात्प्रमोहं विनियच्छति ॥ १३.४५.४०५ ॥

ਪਰਿਆਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ ਰਾਹੀਂ ਮੋਹ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

13.45.406

हृदयं सर्वभूतानां क्षेत्रज्ञस्त्वमृषिस्तुतः ॥ १३.४५.४०६ ॥

ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈਂ; ਖੇਤਰਗਿਆ ਹੈਂ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈਂ।

13.45.407

सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठसि ॥ १३.४५.४०७ ॥

ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੱਥ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈਂ।

13.45.408

फलं त्वमसि दिग्मांशोर्निमेषादिषु कर्मसु ।
त्वं वै प्रबार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि संश्रितः।
अणिमा महिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १३.४५.४०८ ॥

ਤੂੰ ਦਿਗਮਾਂਸ਼ੂ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਫਲ ਹੈਂ; ਨਿਮੇਸ਼ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ। ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਬਾਰਚਿ ਹੈਂ, ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਿਤ ਪੁਰਸ਼। ਅਣਿਮਾ, ਮਹਿਮਾ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਵਿਯਯ ਜੋਤਿ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

13.45.409

त्वयि बुद्धिर्मतिर्लोकाः प्रपन्नाः संश्रिताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसत्वा जितेन्द्रियाः ॥ १३.४५.४०९ ॥

ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਤਿ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਧਿਆਨੀ, ਨਿੱਤ ਯੋਗੀ, ਸੱਚ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਜਿਤੇਂਦਰਿਯ (ਸਭ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹਨ)।

13.45.410

यस्त्वां ध्रुवं वेदयते गुहाशयं ।
प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १३.४५.४१० ॥

ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਾਣ ਪੁਰਸ਼, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਹਿਰਣਮਈ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

13.45.411

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं त्वां च मूर्तितः ।
प्रधानविधियोगस्थस्त्वामेव विशते बुधः ॥ १३.४५.४११ ॥

ਸੱਤ ਸੂਖਮ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਧੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

13.45.412

एवमुक्ते मया पार्थ भवे चार्तिविनाशने ।
चराचरं जगत्सर्गं सिंहनादं तदाऽकरोत् ॥ १३.४५.४१२ ॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਭਵ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤਦ ਉਸਨੇ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਕੀਤਾ।

13.45.413

तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
नागाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव तदा प्रणेमुः ॥ १३.४५.४१३ ॥

ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਂਤ, ਨਾਗ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਪਿਤਰ, ਪੰਛੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਸਭ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

13.45.414

मम मूर्ध्नि च दिव्यानां कुसुमानां सुगन्धिनाम् ।
राशयो निपतन्ति स्म वायुश्च सुसुखो ववौ ॥ १३.४५.४१४ ॥

ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ।

13.45.415

निरीक्ष्य भगवान्देवीं ह्युमां मां च जगद्धितः ।
शतक्रतुं चाभिवीक्ष्य स्वयं मामाह शङ्करः ॥ १३.४५.४१५ ॥

ਜਗਤ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਦ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।

13.45.416

विद्मः कृष्ण परां भक्तिमस्मासु तव शत्रुहन् ।
क्रियतामात्मनः श्रेयः प्रीतिर्हित्वयि मे परा ॥ १३.४५.४१६ ॥

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਹੈ।

13.45.417

वृणीष्वाष्टौ वरान्कृष्ण दाताऽस्मि तव सत्तम ।
ब्रूहि यादवशार्दूल यानिच्छसि सुदुर्लभान् ॥ १३.४५.४१७ ॥

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅੱਠ ਵਰ ਮੰਗ; ਹੇ ਸਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਦੱਸ।