มหาภารตะ · อัธยายะ 13.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.45.1
पितामह महेशाय नामान्याचक्ष्व शम्भवे ।
विदुषे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्वतः ॥ १३.४५.१ ॥
ปิตามหะ ขอท่านโปรดกล่าวนามทั้งหลายของพระมเหศวร คือพระศัมภุ ผู้มีปัญญา ผู้มีมายาเป็นจักรวาล และกล่าวถึงความยิ่งใหญ่อันรุ่งเรืองของพระองค์ตามความจริง
13.45.2
सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि ।
शिवाय शिवरूपाय यन्माऽपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.४५.२ ॥
ข้าแต่ครูแห่งเทวดาและอสูร พระวิษณุผู้เป็นเทพ ท่านควรกล่าวถึงพระศิวะ ผู้มีรูปอันเป็นมงคล ซึ่งยุธิษฐิระได้ทูลถามข้าพเจ้าเกี่ยวกับพระองค์
13.45.3
नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराऽभवत् ॥ १३.४५.३ ॥
พรหมวาทินตัณฑิน ได้ประกาศพระนามทั้งพันของพระเทพเจ้าแด่พระพรหม ในโลกของพระพรหม ดังที่เคยเกิดขึ้นในกาลก่อน
13.45.4
द्वैपायनप्रभृतयस्तथा चेमे तपोधनाः ।
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥ १३.४५.४ ॥
ขอให้เหล่าฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์ มีทวิไพยายนเป็นต้น ผู้มีวัตรอันดี และสำรวมจิตแล้ว ได้โปรดฟังขณะที่ท่านกล่าวอยู่
13.45.5
ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये ।
महाभाग्यं विभोर्ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥ १३.४५.५ ॥
ขอท่านโปรดประกาศความยิ่งใหญ่ของพระผู้ทรงแผ่ไปทั่ว คือพระผู้มั่นคง พระนันทิน ผู้ประกอบยัญ ผู้คุ้มครอง พระอัคนีผู้สร้างจักรวาล พระผู้โกนศีรษะ และพระผู้มีชฎา
13.45.6
न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ।
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः ॥ १३.४५.६ ॥
วิถีแห่งการกระทำของพระเจ้า ไม่อาจรู้ได้ตามความจริง แม้แต่เหล่าเทวดาที่มีหิรัณยครรภ์เป็นประธาน พร้อมด้วยพระอินทร์ และเหล่ามหาฤๅษี
13.45.7
न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः ।
स कथं नाममात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥ १३.४५.७ ॥
ผู้เห็นอย่างละเอียดยังไม่รู้จุดสิ้นสุดหรือจุดเริ่มต้นของพระองค์ พระองค์ผู้เป็นที่พึ่งของคนดี จะรู้จักได้อย่างไรด้วยเพียงนามเท่านั้น
13.45.8
तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् ।
भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥ १३.४५.८ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงคุณบางประการของพระผู้เป็นเจ้านั้น ผู้สังหารอสูร ผู้เป็นเจ้าแห่งวัต ตามที่เป็นจริงแด่ท่านทั้งหลาย
13.45.9
एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः ।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥ १३.४५.९ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้แล้ว ทรงชำระพระองค์ด้วยน้ำ ทรงบริสุทธิ์แล้ว จึงทรงเล่าคุณทั้งหลายของพระมหาตมะผู้มีปัญญานั้น
13.45.10
शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर ।
त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥ १३.४५.१० ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย ขอท่านจงฟังเถิด และลูกรักยุธิษฐิระ ท่านก็จงฟัง อปาเคยะ ท่านก็จงฟังนามทั้งหลายของเจ้าแห่งโลก
13.45.11
यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् ।
यथावद्भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥ १३.४५.११ ॥
ข้าพเจ้าจะเล่าสิ่งที่ข้าพเจ้าได้รับมาก่อน ซึ่งยากยิ่งที่จะบรรลุ เพื่อเห็นแก่สัมพะ และข้าพเจ้าได้เห็นพระผู้เป็นเจ้าอย่างถูกต้องด้วยสมาธิในกาลก่อนอย่างไร
13.45.12
शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता ।
अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥ १३.४५.१२ ॥
เมื่อศัมพระถูกสังหารในกาลก่อนโดยบุตรของรุกมิณีผู้มีปัญญา เมื่อล่วงไปสิบสองปี ชามพวตีได้กล่าวแก่ข้าพเจ้า
13.45.13
प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् ।
पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥ १३.४५.१३ ॥
เมื่อรุกมิณีเห็นบุตรทั้งหลายคือประทุมนะ จารุเทษณะ และคนอื่น ๆ นางผู้ปรารถนาบุตรได้มาหาข้าพเจ้าและกล่าวถ้อยคำนี้ ข้าแต่ยุธิษฐิระ
13.45.14
शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् ।
आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥ १३.४५.१४ ॥
ข้าแต่อัจยุตะ ขอโปรดประทานบุตรของข้าพเจ้าโดยเร็ว ผู้กล้าหาญ ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง มีรูปงาม ปราศจากมลทิน และเสมอด้วยข้าพเจ้าเอง
13.45.15
न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥ १३.४५.१५ ॥
ในโลกทั้งสามนี้ไม่มีสิ่งใดที่ท่านไม่อาจบรรลุได้ ข้าแต่ผู้นำสายยาทุ ถ้าท่านปรารถนา ท่านก็สามารถสร้างโลกอื่น ๆ ได้
13.45.16
त्वया द्वादशवर्षाणि व्रतीभूतेन शुष्यता ।
आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्यां जनिताः सुताः ॥ १३.४५.१६ ॥
ท่านได้รักษาวัตรมาสิบสองปี เหี่ยวแห้งไป แล้วบูชาเจ้าแห่งสัตว์ จึงทำให้บุตรทั้งหลายเกิดขึ้นในรุกมิณี
13.45.17
चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेशो यशोधरः ।
चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः सम्भुरेव च ॥ १३.४५.१७ ॥
จารุเทษณะ สุจารุ จารุเวศ ยศโธระ จารุศรวัส จารุยศัส ประทุมนะ และสัมภุเช่นกัน
13.45.18
यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्यां चारुविक्रमाः ।
तथा ममापि तनयं प्रयच्छ मधुसूदन ॥ १३.४५.१८ ॥
ดังที่บุตรของท่านผู้มีวิกรมงดงามเกิดแก่รุกมิณี ขอท่านประทานบุตรของข้าพเจ้าด้วย ข้าแต่ผู้สังหารมธุ
13.45.19
इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् ।
अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव ॥ १३.४५.१९ ॥
เมื่อถูกเทวีกระตุ้นเช่นนี้ ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับนางผู้มีเอวบางนั้นว่า ข้าแต่ราชินี ขออนุญาตให้ข้าพเจ้าไป ข้าพเจ้าจะทำตามคำของนาง
13.45.20
सा च मामब्रवीद्गच्छ शिवाय विजयाय च ।
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोऽनुगाः। ॥ १३.४५.२० ॥
นางกล่าวกับข้าพเจ้าว่า จงไปเพื่อความเป็นมงคลและชัยชนะ ขอให้พระพรหม พระศิวะ กัศยปะ แม่น้ำทั้งหลาย และเทวดาผู้ตามจิตไปกับท่าน
13.45.21
क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाश्छन्दास्यृषिगणाध्वराः ।
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः ॥ १३.४५.२१ ॥
ทุ่งนาและพืชสมุนไพร ผู้นำพาพิธียัญ ฉันท์ทั้งหลาย หมู่ฤๅษีกับพิธีบูชายัญ มหาสมุทร ทักษิณา เสียงสวด ดาวฤกษ์ บรรพบุรุษ และดาวเคราะห์
13.45.22
देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ।
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः ॥ १३.४५.२२ ॥
ชายาของเหล่าเทพ ธิดาของเหล่าเทพ และมารดาของเหล่าเทพ มนวันดร ฝูงโค พระจันทร์ พระสวิตฤ และพระหริ
13.45.23
सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सरास्तथा ।
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः ॥ १३.४५.२३ ॥
สาวิตรี และพรหมวิทยา ฤดูกาลและปีทั้งหลาย ขณะ ลวะ มุหูรตะ และนิเมษ กับการหมุนเวียนของยุคทั้งหลาย
13.45.24
रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखाय च ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥ १३.४५.२४ ॥
โอ้ยาทวะ ขอให้ทุกสิ่งคุ้มครองท่านไปทุกหนแห่ง เพื่อความสุข โอ้ผู้ปราศจากบาป จงเดินทางไปตามเส้นทางที่ปลอดภัย และไม่ประมาท
13.45.25
एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाऽहं ।
ततोऽभ्यनुज्ञाय नरेन्द्रपुत्रीम्।
पितुः समीपं नरसत्तमस्य ।
मातुश्च राज्ञश्च तथाऽऽहुकस्य ॥ १३.४५.२५ ॥
เมื่อได้รับพรมงคลจากนางดังนี้แล้ว ข้าพเจ้าจึงลาธิดาของกษัตริย์ แล้วไปยังที่อยู่ของบิดา ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ และของมารดา ของพระราชา และของอาหุกะด้วย
13.45.27
ततःसमृद्धिर्भवतोऽस्त्वविघ्नम् ।
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम्।
सोवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥ १३.४५.२७ ॥
ขอให้ความรุ่งเรืองของท่านไม่มีอุปสรรค เมื่อได้รับอนุญาตจากผู้เฒ่าผู้เป็นที่เคารพแล้ว ข้าพเจ้าจึงระลึกถึงตารกษยะ (ครุฑ) เขานำข้าพเจ้าไปยังหิมาลัย และเมื่อถึงที่นั้นแล้วจึงปล่อยเขาไป
13.45.28
तत्राहमद्बुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे ।
क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्यद्भुतमुत्तमम् ॥ १३.४५.२८ ॥
ที่นั่น บนยอดเขาอันประเสริฐ ข้าพเจ้าได้เห็นสิ่งอัศจรรย์ทั้งหลาย และได้เห็นสถานศักดิ์สิทธิ์ อันเป็นเลิศแห่งการบำเพ็ญตบะ อัศจรรย์และสูงสุด
13.45.29
दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः ।
पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्मया लक्ष्म्या समावृतम् ॥ १३.४५.२९ ॥
อาศรมอันทิพย์ของอุปมันยุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ บุตรแห่งวยาฆรปาท ได้รับการบูชาจากเทวดาและคนธรรพ์ และถูกห่อหุ้มด้วยสิริแห่งพระพรหมัน คือพระลักษมี
13.45.30
धवककुभकदम्बनारिकेलैः ।
कुरवककेतकजम्बुपाटलाभिः।
वटवरुणकवत्सनाभविल्वैः ।
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥ १३.४५.३० ॥
ประดับด้วยต้นธวะ กุพภะ กทัมพะ มะพร้าว กุรวกะ เกตกะ ชมพู ปาฏลา ไทร วรุณ วัตสนาภะ พิลวะ สรละ กปิตถะ ปริยาละ สาละ และต้นตาล
13.45.31
बदरीकुन्दपुन्नागरैशोकाम्रातिमुक्तकैः ।
मधूकैः कोविदारैश्च चम्पकैः पनसैस्तथा ॥ १३.४५.३१ ॥
ประดับด้วยต้นพุทรา กุนทะ ปุนนาคะ อโศก มะม่วง อติมุกตกะ มธูกะ โกวิทาระ จัมปกะ และขนุน รวมทั้งต้นอื่นๆ เช่นกัน
13.45.32
वन्यैर्बहुविधैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युतम् ।
पुष्पगुल्मलताकीर्णं कदलीषण्डशोभितम् ॥ १३.४५.३२ ॥
ประกอบด้วยต้นไม้ป่าหลากหลายชนิดที่ให้ผลและดอก เต็มไปด้วยพุ่มดอกไม้และเถาวัลย์ งดงามด้วยกลุ่มต้นกล้วย
13.45.33
नानाशकुनिसम्भोज्यैः फलैर्वृक्षैरलङ्कृतम् ।
यथास्थानविनिक्षिप्तैर्भूषितं भस्मराशिभिः ॥ १३.४५.३३ ॥
ประดับด้วยผลไม้และต้นไม้ที่นกหลากชนิดกินเป็นอาหาร และตกแต่งด้วยกองขี้เถ้าที่วางไว้ตามที่ของมัน
13.45.34
रुरुवानरशार्दूलसिंहद्वीपिसमाकुलम् ।
कुरङ्गबर्हिणाकीर्णं मार्जारभुजगावृतम्।
पूगैश्च मृगजातीनां महिषर्क्षनिषेवितम् ॥ १३.४५.३४ ॥
เต็มไปด้วยกวางรุรุ ลิง เสือ สิงห์ และเสือดาว เกลื่อนด้วยละมั่งและนกยูง ล้อมรอบด้วยแมวและงู และมีฝูงกวางชนิดต่างๆ ควาย และหมีมาอาศัยอยู่
13.45.35
सकृत्प्रभिन्नैश्च गजैर्विभूषितं ।
प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम्।
सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै-
र्महीरुहाणां च वनैर्विचित्रैः ॥ १३.४५.३५ ॥
ประดับด้วยช้างที่มันตกมันเป็นครั้งคราว มีนกหลากชนิดที่ร่าเริงมาอาศัย และเต็มไปด้วยต้นไม้ที่ออกดอกสะพรั่ง งามดุจเมฆ และป่าไม้อันหลากหลาย
13.45.36
नानापुष्परजोमिश्रो गजदानाधइवासितः ।
दिव्यस्त्रीगीतबहुलो मारुतोऽभिमुखो ववौ ॥ १३.४५.३६ ॥
ลมพัดเข้าหาพวกเรา ปนด้วยละอองเกสรดอกไม้นานาชนิด หอมด้วยน้ำมันมันจากช้าง และอบอวลด้วยเพลงของเทพนารี
13.45.37
धारानिनादैर्विहगप्राणादैः ।
शुभैस्तथा बृंहितैः कुञ्जराणाम्।
गीतैस्तथा किन्नराणामुदारैः ।
शुभैः स्वनैः सामगानां च वीर ॥ १३.४५.३७ ॥
ด้วยเสียงก้องของสายน้ำ เสียงร้องอันเป็นมงคลของนก เสียงแตรอันเป็นมงคลของช้าง บทเพลงอันไพเราะของกินนร และเสียงอันเป็นมงคลของผู้สวดสามเวท โอ้วีรบุรุษ
13.45.38
अचिन्त्यं मनसाऽप्यन्यैः सरोभिः समलङ्कृतम् ।
विशालैश्चाग्निशरणैर्भूषितं कुसुमावृतैः ॥ १३.४५.३८ ॥
เป็นสิ่งที่แม้ใจก็นึกไม่ถึง ประดับด้วยทะเลสาบอื่นๆ มีที่บูชาไฟกว้างใหญ่ ตกแต่งและปกคลุมด้วยดอกไม้
13.45.39
विभूषितं पुण्ययवित्रतोयया ।
सदा च जुष्टं नृप जह्नुकन्यया।
विभूषितं धर्मभृतां वरिष्ठै-
र्महात्मभिर्वह्निसमानकल्पैः ॥ १३.४५.३९ ॥
ประดับด้วยน้ำอันศักดิ์สิทธิ์และบริสุทธิ์ โอ้พระราชา เป็นที่ที่ธิดาของพระชหนุ คือแม่คงคา เสด็จมาเสมอ ประดับด้วยผู้ทรงธรรมผู้ประเสริฐที่สุด คือบรรดามหาบุรุษผู้เปรียบดังไฟ
13.45.40
वाय्वाहारैरम्बुपैर्जप्यनित्यैः ।
सम्प्रक्षालैर्योगिभिर्ध्याननित्यैः।
धूमप्राशैरूष्मपैः क्षीरपैश्च ।
संजुष्टं च ब्राह्मणेन्द्रैः समन्तात् ॥ १३.४५.४० ॥
รอบด้านเต็มไปด้วยพราหมณ์ผู้ประเสริฐ ได้แก่ ผู้กินลมเป็นอาหาร ผู้ดื่มน้ำ ผู้สวดชปะเป็นนิตย์ โยคีผู้ชำระล้างร่างกายและเพ่งฌานเป็นนิตย์ ผู้กินควัน ผู้ดื่มไอร้อน และผู้ดื่มนม
13.45.41
गोचारिणोऽर्थाश्मकुट्टा दन्तोलूखलिकास्तथा ।
मरीचिपाः फेनपाश्च तथैव मृगचारिणः ॥ १३.४५.४१ ॥
ผู้ที่เดินเหมือนโค ผู้ตำข้าวด้วยหิน ผู้ใช้ฟันเป็นครกตำ ผู้ดื่มแสงอาทิตย์ ผู้ดื่มฟอง และผู้เดินเหมือนกวางเช่นกัน
13.45.42
अश्वत्थफलभक्षाश्च तथा ह्युदकशायिनः ।
चीचचर्माम्बरधरास्तथा वल्कलधारिणः ॥ १३.४५.४२ ॥
ผู้กินผลมะเดื่อ และผู้นอนในน้ำ ผู้สวมเปลือกไม้และหนังเครื่องนุ่งห่ม และผู้ทรงเครื่องนุ่งห่มด้วยผ้าจากเปลือกไม้
13.45.43
सुदुःखान्नियमांस्तांस्तान्वहतः सुतपोधनान् ।
पश्यन्मुनीन्बहुविधानप्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४५.४३ ॥
เขาเห็นฤๅษีผู้ประพฤติข้อปฏิบัติอันยากยิ่งหลายประเภท ผู้มีตบะเป็นทรัพย์สมบัติ จึงเริ่มเข้าไป
13.45.44
सूपूजितं देवगणैर्महात्मभिः ।
शिवादिभिर्भारतपुण्यकर्मभिः।
रराज तच्चाश्रममण्डलं सदा ।
दिवीव राजञ्शशिमण्डलं यथा ॥ १३.४५.४४ ॥
สถานที่อาศรมนั้นได้รับการบูชาอย่างยิ่งจากหมู่เทพ และจากมหาตมะทั้งหลายซึ่งมีพระศิวะเป็นประธาน และจากผู้กระทำกรรมดีในหมู่ภรตะ อาศรมนั้นส่องแสงงดงามเสมอ ข้าแต่พระราชา ดุจดวงจันทร์บนท้องฟ้า
13.45.45
क्रीडन्ति सर्पैर्नकुला मृगैर्व्याघ्राश्च मित्रवत् ।
प्रभावाद्दीप्ततपसां सन्निकर्षान्महात्मनाम् ॥ १३.४५.४५ ॥
ด้วยอานุภาพและการอยู่ใกล้ของมหาตมะผู้มีตบะรุ่งโรจน์ พังพอนเล่นกับงู และเสือเล่นกับกวาง เหมือนมิตรสหายกัน
13.45.46
तत्राश्रमपदे श्रेष्ठे सर्वभूतमनोरम ।
सेविते द्विजशार्दूलैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १३.४५.४६ ॥
ที่อาศรมอันประเสริฐนั้น เป็นที่น่ารื่นรมย์แก่จิตใจของสรรพสัตว์ มีพราหมณ์ผู้เป็นเสือในหมู่พราหมณ์ ผู้รอบรู้พระเวทและเวทางค์ คอยปรนนิบัติอยู่
13.45.47
नानानियमविख्यातैर्ऋषिभि सुमहान्मभिः ।
प्रविशन्नेव चापश्यं जटाचीरधरं प्रभुम् ॥ १३.४५.४७ ॥
ขณะเข้าไปท่ามกลางฤๅษีทั้งหลายผู้มีชื่อเสียงจากข้อปฏิบัติอันหลากหลาย และเป็นมหาตมะยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าเห็นเจ้าผู้เป็นใหญ่ ทรงเกล้าชฎาและนุ่งห่มผ้าเปลือกไม้
13.45.48
तेजसा तपसा चैव दीप्यमानं यथाऽनलम् ।
शिष्यैरनुगतं शान्तं युवानं ब्राह्मणर्वभम् ॥ १३.४५.४८ ॥
ทรงรุ่งเรืองดุจไฟด้วยความสว่างและตบะ มีศิษย์ตามเสด็จ ทรงสงบ เป็นหนุ่ม เป็นวัวผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์
13.45.49
शिरसा वन्दमानं मामुपमन्युरभाषत ॥ १३.४५.४९ ॥
ขณะที่ข้าพเจ้าก้มศีรษะกราบท่าน อุปมันยุได้กล่าวกับข้าพเจ้า
13.45.50
स्वागतं पुण्डरीकाक्ष सफलानि तपांसि नः ।
यः पूज्यः पूजयसि मां द्रष्टव्यो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १३.४५.५० ॥
ยินดีต้อนรับ ข้าแต่ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว ตบะของเราทั้งหลายได้ผลแล้ว ท่านผู้ควรบูชา ท่านบูชาเรา ท่านผู้ควรได้เห็น ท่านปรารถนาจะเห็นเรา
13.45.51
मनुष्यतानुवृत्त्या त्वा ज्ञात्वा तिष्ठाम सर्वगम् ।
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मृगपक्षिष्वथाग्निषु।
धर्मे च शिष्यवर्गे च समपृच्छमनामयम् ॥ १३.४५.५१ ॥
ตามธรรมเนียมของมนุษย์ เมื่อรู้ว่าท่านแผ่ไปทั่วทุกแห่ง พวกเราจึงยืนอยู่ ข้าพเจ้าประนมมือถามท่านถึงความสุขสบายของสัตว์ป่าและนก ของไฟบูชา ของธรรม และของศิษย์ทั้งหลาย
13.45.52
ततो मां भगवानाह साम्ना परमवल्गुना ।
लप्स्यसे तनयं कृष्णि आत्मतुल्यमसंशयम् ॥ १३.४५.५२ ॥
ครั้นแล้ว พระผู้เป็นเจ้าตรัสกับข้าพเจ้าด้วยถ้อยคำอันอ่อนหวานยิ่ง ว่า "เจ้าจะได้บุตรชายที่เสมอด้วยตนเอง ข้าแต่ผู้สืบสกุลกฤษณิ ไม่ต้องสงสัยเลย"
13.45.53
तपः सुमहदास्थाय तोषयेशानमीश्वरम् ।
इह देवः सपत्नीकः समाक्रीडत्यधोक्षज ॥ १३.४५.५३ ॥
จงประพฤติตบะอันยิ่งใหญ่ และทำให้พระอีศานะ พระผู้เป็นใหญ่ พอพระทัย ข้าแต่อโธกษชะ ที่นี่เทพองค์นั้นทรงเล่นอยู่กับพระชายา
13.45.54
इहैनं दैवतश्रेष्ठं देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च ॥ १३.४५.५४ ॥
ที่นี่ ในกาลก่อน เทพทั้งหลายและหมู่ฤๅษีได้บูชาเทพผู้ประเสริฐยิ่งองค์นี้ ด้วยตบะ พรหมจรรย์ สัตย์ และการข่มใจ
13.45.55
तोषयित्वा शुभान्कामान्प्राप्तवन्तो जनार्दन ।
तेजसां सपसां चैव निधिः स भगवानिह ॥ १३.४५.५५ ॥
ข้าแต่ชนารทนะ ผู้คนได้รับความปรารถนาอันเป็นมงคลเมื่อทำให้พระองค์พอพระทัย พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้นคือขุมทรัพย์แห่งความรุ่งโรจน์และตบะที่นี่
13.45.56
शुभाशुभान्वितान्भावान्विसृजन्स क्षिपन्नपि ।
आस्ते देव्या सहाचिन्त्यो यं प्रार्थयसि शत्रुहन् ॥ १३.४५.५६ ॥
แม้ทรงละทิ้งและปล่อยวางภาวะที่ประกอบด้วยความดีและความชั่ว พระองค์ผู้ไม่อาจคิดนึกได้ยังประทับอยู่กับเทวีที่ท่านปรารถนา ข้าแต่ผู้สังหารศัตรู
13.45.57
हिरण्यकशिपुर्योऽभूद्दानवो मेरुकम्पनः ।
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात्प्राप्तं समार्बुदम् ॥ १३.४५.५७ ॥
มีอสูรไทยกศิปุ ผู้ทำให้เขาเมรุสั่นสะเทือน ด้วยพระศรวะ เขาได้อำนาจปกครองเหล่าอมรทั้งปวงนานหนึ่งร้อยล้านปี
13.45.58
तस्यैव पुत्रप्रवरो दमनो नाम विश्रुतः ।
महादेववराच्छक्रं वर्षार्बुदमयोधयम् ॥ १३.४५.५८ ॥
บุตรผู้เลิศของอสูรนั้นเอง มีชื่อเสียงว่าทมนะ ได้รบกับพระอินทร์นานหนึ่งร้อยล้านปี ด้วยพรของมหาเทพ
13.45.59
विष्णोश्चक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ।
शीर्णं पुराऽभवत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥ १३.४५.५९ ॥
จักรอันน่าสะพรึงกลัวของพระวิษณุ และสายฟ้าของพระอินทร์ ข้าแต่ลูกรัก ข้าแต่เกศวะ เคยแตกหักบนอวัยวะของผู้ยึดจับมาแต่ก่อน
13.45.60
यत्तद्भगवता पूर्वं दत्तं चक्रं तवानघ ।
जलान्तरचरं हत्वा दैत्यं च बलगर्वितम् ॥ १३.४५.६० ॥
จักรที่พระผู้เป็นเจ้าประทานแก่ท่านในกาลก่อน ข้าแต่ผู้ไร้บาป เมื่อทรงสังหารอสูรผู้เที่ยวอยู่ในน้ำและเย่อหยิ่งในกำลังของตน
13.45.61
उत्पादितं वृषाङ्केन दीप्तज्वलनसन्निभम् ।
दत्तं भगवता तुभ्यं दुर्धषं तेजसाऽद्भुतम् ॥ १३.४५.६१ ॥
จักรที่พระผู้มีธงเป็นโคให้กำเนิด ดุจเปลวไฟที่ลุกโชน ซึ่งพระผู้เป็นเจ้าประทานแก่ท่าน ยากที่ใครจะต้านทาน และน่าอัศจรรย์ด้วยความรุ่งโรจน์
13.45.62
न शक्यं द्रष्टुमन्येन वर्जयित्वा पिनाकिनम् ।
सुदर्शनं भवत्येवं भवेनोक्तं तदा तु तत् ॥ १३.४५.६२ ॥
ไม่มีผู้ใดอาจเห็นมันได้นอกจากปินากินผู้ถือปินากะ (พระศิวะ) จากนั้นภวะ (พระศิวะ) ตรัสประกาศว่ามันจะกลายเป็นสุทรรศนะ
13.45.63
सुदर्शनं तदा तस्य लोके नाम प्रतिष्ठितम् ।
तज्जीर्णमभावत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव। ॥ १३.४५.६३ ॥
ครั้งนั้น นามว่าสุทรรศนะของสิ่งนั้นได้ตั้งมั่นอยู่ในโลก ข้าแต่พ่อ ข้าแต่เกศวะ สิ่งนั้นได้เสื่อมทรุดลงในอวัยวะทั้งหลายของครหะ
13.45.64
ग्रहस्यातिवलस्याङ्गे वरदत्तस्य धीमतः ।
न शस्त्राणि वहन्त्यङ्गे चक्रवज्रशतान्यपि ॥ १३.४५.६४ ॥
ในร่างของครหะผู้มีกำลังยิ่งใหญ่และฉลาด ผู้ได้รับพรประทาน แม้ร้อยแห่งจักรและสายฟ้า อาวุธก็ไม่อาจแตะต้องร่างนั้นได้
13.45.65
अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेणि सुबलीयसा ।
शिवदत्तवराञ्जघ्नुरसुरेन्द्रान्सुरा भृशम् ॥ १३.४५.६५ ॥
เหล่าเทวดาถูกครหะผู้มีกำลังมหาศาลเบียดเบียนทรมาน จึงโจมตีบรรดาจอมอสูรอย่างดุดันด้วยพรที่พระศิวะประทานให้
13.45.66
तृष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरतां ददौ ।
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरोऽभवत् ॥ १३.४५.६६ ॥
ทรงพอพระทัย พระศิวะจึงประทานความเป็นใหญ่เหนือไตรโลกแก่วิทยุตประภะด้วย เขาได้เป็นใหญ่เหนือโลกทั้งปวงนานหนึ่งแสนปี
13.45.67
ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ।
तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ प्रभुः ॥ १३.४५.६७ ॥
พระองค์ยังตรัสว่า "เจ้าจะเป็นผู้ติดตามของเราตลอดไป" และพระผู้เป็นใหญ่ประทานบุตรให้แก่เขาหนึ่งหมื่นคนจากพันคน
13.45.68
कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवानजः ।
तथा शतमुखो नाम धात्रा सृष्टो महासुरः। ॥ १३.४५.६८ ॥
พระอชะผู้ทรงพระภาคประทานเกาะกุศทวีปเป็นอาณาจักรแก่เขา และยังมีอสูรยิ่งใหญ่นามว่าศตมุขะ ซึ่งธาตฤสร้างขึ้น
13.45.69
येन वर्षशतं साग्रमात्ममांसैर्हुतोऽनलः ।
तं प्राह भववांस्तुष्टः किंकरोमीति शंकरः ॥ १३.४५.६९ ॥
ผู้ที่บูชาไฟด้วยเนื้อของตนเองเป็นเครื่องบูชาเกินหนึ่งร้อยปี ศังกรผู้พอพระทัยตรัสถามเขาว่า "เราจะทำอะไรให้เจ้าได้บ้าง"
13.45.70
तं वै शतमुखः प्राह योगो भवतु मेऽद्भुतः ।
बलं च दैवतश्रेष्ठ शाश्वतं सम्प्रयच्छ मे ॥ १३.४५.७० ॥
ศตมุขะกล่าวกับพระองค์ว่า "ขอให้ข้าพเจ้าได้โยคะอันมหัศจรรย์ และโปรดประทานกำลังอันเป็นนิรันดร์แก่ข้าพเจ้า ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวดา"
13.45.71
तथेति भगवानाह तस्य तद्वचनं प्रभुः ।
स्वायंभुवः क्रतुश्चापि पुत्रार्थमभवत्पुरा ॥ १३.४५.७१ ॥
พระผู้ทรงพระภาคผู้เป็นใหญ่ตรัสตอบถ้อยคำของเขาว่า "จงเป็นเช่นนั้นเถิด" แต่ก่อนนั้น กรตุแห่งสวายัมภุวะก็เคยเป็นเช่นนี้เพื่อให้ได้บุตร
13.45.72
आविश्य योगेनात्मानं त्रीणि वर्षशतान्यपि ।
तस्य चोपददौ पुत्रान्सहस्रं क्रतुसम्मितान्।
योगेश्वरं देवगीतं वेत्थ कृष्ण न संशयः ॥ १३.४५.७२ ॥
เขาเข้าสู่อาตมันของตนด้วยโยคะ และบำเพ็ญอยู่สามร้อยปี พระองค์ประทานบุตรหนึ่งพันคนที่เทียบเท่ากับการบูชายัญให้แก่เขา กฤษณะ พระองค์ทรงทราบเพลงทิพย์ของโยคีศวร ไม่มีข้อสงสัยเลย
13.45.73
याज्ञवल्क्य इति ख्यात ऋषिः परमधार्मिकः ।
आराध्य स महादेवं प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७३ ॥
ฤๅษีผู้มีนามว่ายาชญวัลกยะ ผู้ทรงธรรมยิ่งนัก เมื่อบูชามหาเทพแล้ว ได้รับเกียรติยศอันหาที่เปรียบมิได้
13.45.74
वेदव्यासश्च योगात्मा पराशरसुतो मुनिः ।
सोऽपि शंकरमाराध्य प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७४ ॥
เวทวยาสผู้มีอาตมันเป็นโยคะ ฤๅษีบุตรของปราศรา แม้เขาก็เมื่อบูชาศังกรแล้ว ได้รับเกียรติยศอันหาที่เปรียบมิได้
13.45.75
वालखिल्या मघवता ह्यवज्ञाताः पुरा किल ।
तैः क्रुद्धैर्भगवान्रुद्रस्तपसा तोषितो ह्यभूत् ॥ १३.४५.७५ ॥
กาลก่อนมฆวัน (อินทร์) ได้ดูหมิ่นวาลขิลยะทั้งหลาย เมื่อพวกเขาโกรธแค้น พระรุทรผู้ทรงพระภาคก็ทรงพอพระทัยด้วยการบำเพ็ญตบะของเขา
13.45.76
तांश्चापि दैवतश्रेष्ठः प्राह प्रीतो जगत्पतिः ।
सुपर्णं सोमहर्तारं तपसोत्पादयिष्यथ ॥ १३.४५.७६ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวดา พระผู้เป็นเจ้าแห่งโลกทรงพอพระทัย ตรัสกับพวกเขาเช่นกันว่า "ด้วยการบำเพ็ญตบะ พวกเจ้าจะให้กำเนิดสุบรรณ (ครุฑ) ผู้ลักโสมได้"
13.45.77
महादेवस्य रोषाच्च आपो नष्टाः पुराऽभवन् ।
ताश्च सप्तकपालेन देवैरन्याः प्रवर्तिताः ॥ १३.४५.७७ ॥
ในกาลก่อน น้ำทั้งหลายถูกทำลายเพราะความโกรธของมหาเทพ เหล่าเทวดาจึงทำให้น้ำอื่นไหลไปด้วยภาชนะเจ็ดกะโหลก
13.45.78
ततः पानीयमभवत्प्रसन्ने त्र्यम्बके भुवि ।
अत्रिभार्या सुतं दत्तं सोमं दुर्वाससं प्रभो ॥ १३.४५.७८ ॥
ต่อมา เมื่อพระผู้มีสามเนตรทรงพอพระทัย น้ำดื่มจึงบังเกิดขึ้นบนแผ่นดิน ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ ภรรยาของอตรีได้รับบุตรชื่อโสมและทุรวาสัส
13.45.79
अत्रेर्भार्याऽपि भर्तारं संत्यज्य ब्रह्मवादिनी ।
नाहं तव मुने भूयो वशगा स्यां कथञ्चन ॥ १३.४५.७९ ॥
แม้ภรรยาของอตรีผู้เป็นผู้กล่าวพรหมัน ละทิ้งสามีของตน แล้วกล่าวว่า "ข้าแต่มุนี ข้าพเจ้าจะไม่ตกอยู่ใต้อำนาจของท่านอีกต่อไปไม่ว่าด้วยเหตุใด"
13.45.80
इत्युक्त्वा सा महादेवमगमच्छरणं किल ।
निराहास भयादत्रेस्त्रीणि वर्षशतान्यपि ॥ १३.४५.८० ॥
กล่าวดังนี้แล้ว นางก็ไปหาที่พึ่งพิงที่มหาเทพ และด้วยความกลัวอตรี นางอดอาหารอยู่ถึงสามร้อยปี
13.45.81
अशेत मुसलेष्वेव प्रसादार्थं भवस्य सा ।
तामब्रवीद्धसन्देवो भविता वै सुतस्तव ॥ १३.४५.८१ ॥
เพื่อให้ได้รับพระกรุณาจากภวะ นางจึงนอนลงบนสากตำข้าว แล้วเทพผู้ทรงหัวเราะตรัสกับนางว่า "บุตรของเจ้าจะบังเกิดแน่นอน"
13.45.82
विना भर्त्रा चरुद्रेण भविष्यति न संशयः ।
वंशे तवैव नाम्ना तु ख्यातिं यास्यति चेप्सिताम् ॥ १३.४५.८२ ॥
โดยไม่มีสามี จะเป็นไปได้ด้วยจารุทระ (พระศิวะ) ไม่ต้องสงสัย และในวงศ์ของเจ้านั่นเอง ด้วยนามของเจ้า เขาจะได้รับชื่อเสียงที่ปรารถนา
13.45.83
विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ।
प्रसाद्य भगवान्सिद्धिं प्राप्तवान्मधुसूदन ॥ १३.४५.८३ ॥
วิกรรณะก็เช่นกัน เมื่อได้บำเรอพระมหาเทพผู้นำความสุขมาให้แก่ผู้ศรัทธา ก็บรรลุความสำเร็จ โอ้มธุสูทน์
13.45.84
शाकल्यः संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि ।
आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव ॥ १३.४५.८४ ॥
ศากัลยะผู้ควบคุมตนได้มั่นคง บูชาพระภวะด้วยยัญแห่งใจ นานถึงเก้าร้อยปี โอ้เกศวะ
13.45.85
तं चाह भगवांस्तुष्टो ग्रन्थकारो भविष्यसि ।
वत्साक्षया च ते कीतिस्त्रेलोक्ये वै भविष्यति ॥ १३.४५.८५ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้พอพระทัยตรัสแก่เขาว่า "เจ้าจะเป็นผู้แต่งคัมภีร์ และเกียรติของเจ้าจะไม่เสื่อมสูญในสามโลก"
13.45.86
अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ।
भविष्यति द्विजश्रेष्ठः सूत्रकर्ता सुतस्तव ॥ १३.४५.८६ ॥
ขอให้วงศ์ของเจ้าไม่เสื่อมสูญ และได้รับการประดับด้วยมหาฤๅษี ผู้ประเสริฐแห่งทวิชาติ บุตรของเจ้าจะเป็นผู้แต่งสูตร
13.45.87
सावर्णिश्चापि विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ।
इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतान्यथ ॥ १३.४५.८७ ॥
ในยุคกฤตะ มีฤๅษีผู้มีชื่อเสียงนามว่าสาวรรณิ เขาได้บำเพ็ญตบะที่นี่นานหกร้อยปี
13.45.88
तमाह भगवान्रुद्रः साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ।
ग्रन्थकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ १३.४५.८८ ॥
พระรุทรผู้ทรงพระภาคตรัสแก่เขาว่า "ผู้ไร้บาป เราพอใจเจ้าโดยตรง เจ้าจะเป็นผู้แต่งคัมภีร์ที่มีชื่อเสียงในโลก ไม่แก่ไม่ตาย"
13.45.89
शक्रेणि तु पुरा देवो वाराणस्यां जनार्दन ।
आराधितोऽभूद्भक्तेन दिग्वासा भस्मगुष्ठितः
आराध्य स महादेवं देवराज्यमवाप्तवान् ॥ १३.४५.८९ ॥
โอ้ชนารทนะ ในสมัยโบราณที่วาราณสี พระอินทร์ได้บูชาเทพผู้ไม่นุ่งผ้า ทาด้วยเถ้าธุลี ด้วยความศรัทธา เมื่อบูชาพระมหาเทพองค์นั้นแล้ว ก็ได้ความเป็นจอมเทพ
13.45.90
नारदेन तु भक्त्याऽसौ भव आराधितः पुरा ।
तस्य तुष्टो महादेवो जगौ देवगुरुर्गुरुः ॥ १३.४५.९० ॥
ในกาลก่อน นารทะได้บูชาพระภวะด้วยความศรัทธา พระมหาเทพผู้พอพระทัยในเขา ผู้เป็นครูของเทพทั้งหลาย ก็ทรงขับร้อง
13.45.91
तेजसा तपसा कीर्त्या त्वत्समो न भविष्यति ।
गीतेन वादितव्येन नित्यं मामनुयास्यसि ॥ १३.४५.९१ ॥
ในด้านรัศมี การบำเพ็ญตบะ และเกียรติ จะไม่มีผู้ใดเสมอเจ้า เจ้าจะติดตามเราเสมอด้วยการขับร้องและบรรเลงดนตรี
13.45.92
बाणः स्कन्दसमत्वं च कामो दर्पविमोक्षणम् ।
लवणोऽवध्यतामन्यैर्दशास्यश्च पुनर्बलम्।
अन्तकोऽन्तमनुप्राप्तस्तस्मात्कोऽन्यः परः प्रभुः ॥ १३.४५.९२ ॥
พาณะได้เป็นเสมอด้วยสกันทะ กามะหลุดพ้นจากความทะนงตน ลวณะไม่อาจถูกฆ่าโดยผู้อื่น และทศาสยะผู้มีสิบหน้าก็กลับมีกำลังอีก ส่วนมัจจุราชเองก็ถึงที่สุด เพราะเหตุนั้น ใครอีกเล่าจะเป็นเจ้าผู้ยิ่งใหญ่กว่า
13.45.93
मयाऽपि च यथा दृष्टो देवदेवः पुरा विभो ।
साक्षात्पशुपतिस्तात तच्चापि शृणु माधव ॥ १३.४५.९३ ॥
โอ้ผู้ยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าก็เคยเห็นเทพแห่งเทพ พระปศุปติ ต่อหน้า โอ้ที่รัก โอ้มาธวะ จงฟังเรื่องนั้นด้วย
13.45.94
यदर्थं च मया देवः प्रयतेन तथा विभो ।
आराधितो महातेजास्तच्चापि शृणु विस्तरात् ॥ १३.४५.९४ ॥
โอ้ผู้ยิ่งใหญ่ เหตุที่ข้าพเจ้าบูชาพระเทพผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ด้วยความเพียรเช่นนั้น จงฟังเรื่องนั้นโดยพิสดารด้วย
13.45.95
यदवाप्तं च मे पूर्वं देवदेवान्महेश्वरात् ।
तत्सर्वं निखिलेनाद्य कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.४५.९५ ॥
สิ่งที่ข้าพเจ้าได้รับจากพระมเหศวร เทพแห่งเทพ ในกาลก่อน ทั้งหมดนั้น บัดนี้ข้าพเจ้าจะเล่าให้เจ้าฟังโดยครบถ้วน โอ้ผู้ไร้บาป
13.45.96
पुरा कृतयुगे तात ऋषिरासीन्महायशाः ।
व्याघ्रपाद इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः।
तस्याहमभवं पुत्रो धौम्यश्चापि ममानुजः ॥ १३.४५.९६ ॥
ในกาลก่อน โอ้ที่รัก ในยุคกฤตะ มีฤๅษีผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่นามว่าวยาฆรปาทะ ผู้รอบรู้พระเวทและเวทางค์ ข้าพเจ้าเป็นบุตรของท่าน และธৌมยะเป็นน้องชายของข้าพเจ้า
13.45.97
कस्यचित्त्थ कालस्य धौम्येन सह माधव ।
आगच्छमाश्रमं क्रीडन्मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४५.९७ ॥
ครั้งหนึ่ง โอ้มาธวะ ขณะข้าพเจ้าเล่นอยู่กับธৌมยะ ได้มายังอาศรมของฤๅษีผู้มีจิตบริสุทธิ์
13.45.98
तत्रापि च मया दृष्टा दुह्यमाना पयस्विनी ।
लक्षितं च मया क्षीरं स्वादुतो ह्यमृतोपमम् ॥ १३.४५.९८ ॥
ที่นั่นข้าพเจ้าเห็นโคนมตัวหนึ่งถูกรีดนม และข้าพเจ้าสังเกตน้ำนมนั้น ซึ่งหวานเหมือนน้ำอมฤต
13.45.99
तदाप्रभृति चैवाहमरुदं मधुसूदन ।
दीयतां दीयतां क्षीरं मम मातरितीरिता ॥ १३.४५.९९ ॥
โอ้มธุสูทนะ ตั้งแต่นั้นมา ข้าพเจ้าก็ร้องไห้ พลางกล่าวว่า "แม่จ๋า ให้นมข้า ให้นมข้าเถิด"
13.45.100
अभावाच्चैव दुग्धस्य दुःखिता जननी तदा ॥ १३.४५.१०० ॥
และเพราะไม่มีน้ำนม มารดาของข้าพเจ้าจึงเศร้าโศกในเวลานั้น
13.45.101
ततः पिष्टं समालोड्य तोयेन सह माधव ।
आवयोः क्षीरमित्येव पानार्थं समुपानयत् ॥ १३.४५.१०१ ॥
แล้ว โอ้มาธวะ ท่านนำแป้งที่บดแล้วมาผสมกับน้ำให้เข้ากัน พลางกล่าวว่า "นี่คือน้ำนมของพวกเราทั้งสอง" แล้วนำมาให้เราดื่ม
13.45.102
अथ गव्यं पयस्तात कदाचित्प्राशितं मया। ॥ १३.४५.१०२ ॥
จากนั้น ลูกรัก ครั้งหนึ่งฉันได้ดื่มนมโคเช่นกัน
13.45.103
पित्राऽहं यज्ञकाले हि नीतो ज्ञातिकुलं महत् ।
तत्र सा क्षरते देवी दिव्या गौः सुरनन्दिनी ॥ १३.४५.१०३ ॥
ในเวลาพิธียัญ พ่อพาฉันไปยังตระกูลญาติอันใหญ่ ที่ซึ่งโคทิพย์ผู้นั้น ธิดาของเหล่าเทพ คือสุรภี หรือสุรานันทินี ไหลน้ำนมอยู่
13.45.104
यस्ताहं तत्पयः पीत्वा रसेन ह्यमृतोपमम् ।
ज्ञात्वा क्षीरगुणांश्चैव उपलभ्य हि सम्भवम्।
स च पिष्टरसस्तात न मे प्रीतिमुपावहत् ॥ १३.४५.१०४ ॥
ฉันได้ดื่มน้ำนมนั้น ซึ่งมีรสเหมือนน้ำอมฤต และได้รู้คุณและกำเนิดของนม แต่น้ำนมที่บดแล้วนั้น ลูกรัก กลับไม่ทำให้ฉันเกิดความยินดีเลย
13.45.105
ततोऽहमब्रुवं बाल्याज्जननीमात्मनस्तदा ।
नेदं क्षीरोदनं मातर्यत्त्वं मे दत्तवत्यसि ॥ १३.४५.१०५ ॥
ด้วยความเป็นเด็ก ฉันจึงกล่าวกับมารดาของตนในตอนนั้นว่า แม่ขา นี่ไม่ใช่ข้าวต้มนมที่แม่ให้หนูเลย
13.45.106
ततो मामब्रवीन्माता दुःखशोकसमन्विता ।
पुत्रस्नेहात्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय माधव ॥ १३.४५.१०६ ॥
จากนั้น มารดาของฉัน ซึ่งเต็มไปด้วยความทุกข์และความโศก ได้พูดกับฉัน ด้วยความรักต่อลูกชาย เธอโอบกอดฉันและดมที่ศีรษะของฉัน ข้าแต่มาธวะ
13.45.107
कुतः क्षीरोदनं वत्स मुनीनां भावितात्मनम् ।
वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम् ॥ १३.४५.१०७ ॥
ลูกรัก สำหรับเหล่าฤๅษีผู้มีจิตบริสุทธิ์ ผู้อาศัยอยู่ในป่าเป็นนิจ และกินรากไม้ หัวมัน และผลไม้ ข้าวต้มนมจะมาจากที่ไหนได้เล่า
13.45.108
आस्थितानां नदीं दिव्यां वालखिल्यैर्निषेविताम् ।
कुत क्षीरं वनस्थानां मुनीनां गिरिवासिनाम् ॥ १३.४५.१०८ ॥
สำหรับผู้ที่พึ่งพาแม่น้ำทิพย์ซึ่งเหล่าวาลขิลยะอาศัยอยู่ประจำ สำหรับฤๅษีผู้อยู่ในป่าและอาศัยบนภูเขา น้ำนมจะมาจากที่ไหนได้
13.45.109
पावनानां वनाशानां वनाश्रमनिवासिनाम् ।
ग्राम्याहारनिवृत्तानामारण्यफलभोजिनाम्।
नास्ति पुत्र पयोऽरण्ये सुरभीगोत्रवर्जिते ॥ १३.४५.१०९ ॥
ลูกรัก สำหรับผู้บริสุทธิ์ ผู้มีความหวังอยู่ในป่า ผู้อาศัยในอาศรมป่า ผู้ละอาหารของหมู่บ้านและกินผลไม้ในป่า ไม่มีน้ำนมในป่า ซึ่งปราศจากวงศ์ของโคทิพย์สุรภี
13.45.110
नदीगह्वरशैलेषु तीर्थेषु विविधेषु च ।
तपसा जप्यनित्यानां शिवो नः परमा गतिः ॥ १३.४५.११० ॥
ในแม่น้ำ ถ้ำ และภูเขา และที่ท่าศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ สำหรับผู้ที่บำเพ็ญตบะและสวดมนต์เป็นนิตย์ พระศิวะคือที่พึ่งอันสูงสุดของเรา
13.45.111
अप्रसाद्य विरूपाक्षं वरदं स्थाणुमव्ययम् ।
कुतः क्षीरोदनं वत्स सुखानि वसनानि च ॥ १३.४५.१११ ॥
ลูกรัก หากไม่ทำให้พระวิรูปากษะ ผู้มีตาสามดวง ผู้ประทานพร ผู้มั่นคงและไม่เสื่อมสลาย ทรงพอพระทัยเสียก่อน แล้วจะมีข้าวต้มนมและเครื่องนุ่งห่มอันสุขสบายได้อย่างไร
13.45.112
तं प्रपद्य सदा वत्स सर्वभावेन शङ्करम् ।
तत्प्रसादाच्च कामेभ्यः फलं प्राप्स्यसि पुत्रक ॥ १३.४५.११२ ॥
ลูกรัก จงพึ่งพระศังกรผู้นั้นเสมอด้วยใจทั้งหมดของเจ้า ลูกชายของแม่ เมื่อพระองค์ทรงพอพระทัย เจ้าจะได้ผลแห่งความปรารถนาทั้งปวง
13.45.113
जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा इदमम्बामवोचयं ॥ १३.४५.११३ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของมารดาแล้ว ข้าแต่ผู้สังหารศัตรู ตั้งแต่บัดนั้น ฉันก็ประนมมือและก้มศีรษะลง แล้วกล่าวกับมารดาดังนี้
13.45.114
कोऽयमम्ब महादेवः स कथं च प्रसीदति ।
कुत्र वा वसते देवो द्रष्टव्यो वा कथञ्चन ॥ १३.४५.११४ ॥
แม่ขา พระมหาเทพผู้นั้นคือใคร และพระองค์ทรงพอพระทัยได้อย่างไร เทพผู้นั้นประทับอยู่ที่ไหน และจะเห็นพระองค์ได้อย่างไรเลย
13.45.115
तुष्यते वा कथं शर्वो रूपं तस्य च कीदृशम् ।
कथं ज्ञेयः प्रसन्नो वा दर्शयेज्जननी मम ॥ १३.४५.११५ ॥
พระศรวะทรงพอพระทัยได้อย่างไร และพระรูปของพระองค์เป็นเช่นไร จะรู้ได้อย่างไรว่าพระองค์ทรงพอพระทัยแล้ว แม่ขา จะทำอย่างไรให้พระองค์ทรงแสดงพระองค์ให้หนูเห็น
13.45.116
एवमुक्ता तदा कृष्ण माता मे सुतवत्सला ।
मूर्घन्याध्राय गोविन्द सबाष्पाकुललोचना ॥ १३.४५.११६ ॥
เมื่อมารดาของฉันซึ่งรักลูกชายได้ถูกถามเช่นนั้น ข้าแต่กฤษณะ ข้าแต่โควินทะ เธอจึงจูบศีรษะของฉัน โดยมีดวงตาพร่ามัวด้วยน้ำตา
13.45.117
प्रमार्जन्ती च गात्राणि मम वै मधुसूदन ।
दैन्यमालम्ब्य जननी इदमाह सुरोत्तम ॥ १३.४५.११७ ॥
ข้าแต่มธุสูทนะ มารดาของฉันลูบไล้ร่างกายของฉัน ถ่อมตนลงและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐที่สุด
13.45.118
दुर्विज्ञेयो महादेवो दुराधारो दुरन्तकः ।
दुराबाधश्च दुर्ग्राह्यो दुर्द्दश्यो ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.४५.११८ ॥
พระมหาเทพทรงยากที่จะรู้ ยากที่จะค้ำจุน ยากที่จะสิ้นสุด ยากที่จะรบกวน ยากที่จะจับต้อง และยากที่จะเห็นสำหรับผู้ที่จิตใจยังไม่ได้ขัดเกลา
13.45.119
यस्य रूपाण्यनेकानि प्रवदन्ति मनीषिणः ।
स्थानानि च विचित्राणि प्रासादाश्चाप्यनेकशः ॥ १३.४५.११९ ॥
พระองค์มีรูปนับไม่ถ้วนซึ่งปราชญ์ทั้งหลายประกาศ และมีที่ประทับอันน่าอัศจรรย์และปราสาทนับไม่ถ้วนก็เป็นของพระองค์
13.45.120
को हि तत्त्वेन तद्वेद ईशस्य चरितं शुभम् ।
कृतवान्यानि रूपाणि देवदेवः पुरा किल।
क्रीडते च तथा शर्वः प्रसीदति यथाच वै ॥ १३.४५.१२० ॥
ใครเล่าจะรู้ความจริงของพระผู้เป็นเจ้าได้ ทั้งกิจการอันเป็นมงคลและรูปต่าง ๆ ที่เทพเจ้าแห่งเทพเจ้าเคยทรงสร้างในอดีต รวมทั้งที่พระศรวะทรงเล่นและทรงพอพระทัยอย่างไร
13.45.121
हृदिस्थः सर्वभूतानां विश्वरूपो महेश्वरः ।
भक्तानामनुकम्पार्थं दर्शनं च यथाश्रुतम्।
मुनीनां ब्रुवतां दिव्यमीशानचरितं शुभम् ॥ १३.४५.१२१ ॥
พระมเหศวรผู้ประทับอยู่ในใจของสรรพสัตว์ มีพระรูปเป็นจักรวาล ทรงประทานการเห็นพระองค์ด้วยความเมตตาต่อผู้ศรัทธา ตามที่ได้ฟังมา นี่คือกิจอันเป็นมงคลและทิพย์ของพระอีศานะ ซึ่งฤๅษีทั้งหลายผู้กล่าวถึงพระองค์ได้เล่าไว้
13.45.122
कृतवान्यानि रूपाणि कथितानि दिवौकसैः ।
अनुग्रहार्थं विप्राणां शृणु वत्स समासतः ॥ १३.४५.१२२ ॥
จงฟังโดยย่อเถิด ลูกรัก ถึงรูปต่าง ๆ ที่พระองค์ทรงแปลงกาย เพื่อเมตตาแก่พราหมณ์ทั้งหลาย รูปเหล่านั้นเทวดาแห่งสวรรค์เป็นผู้เล่าไว้
13.45.123
तानि ते कीर्तयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.४५.१२३ ॥
ข้าจะเล่ารูปเหล่านั้นให้เจ้าฟัง ตามที่เจ้าถามข้า
13.45.124
ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां रुद्रादित्याश्विनामपि ।
विश्वेषामपि देवानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१२४ ॥
พระภวะ (พระศิวะ) ทรงแปลงกายเป็นรูปของพระพรหม พระวิษณุ จอมเทพ พระรุทร พระอาทิตย์ พระอัศวินทั้งสอง และเทพวิศเวเทพทั้งหลายด้วย
13.45.125
नराणां देवनारीणां तथा प्रेतपिशाचयोः ।
किरातशबराणां च जलजानामनेकशः ॥ १३.४५.१२५ ॥
พระองค์ทรงแปลงกายเป็นมนุษย์ เทพอิตถี ผีเปรต และปิศาจ เป็นชาวกิราตะและศพระ และเป็นสัตว์น้ำนานาชนิดด้วย
13.45.126
करोति भगवान्रूपमाटव्यशबराण्यपि ।
कूर्मो मत्स्यस्तथा शङ्खः प्रवालाङ्कुरभूषणः ॥ १३.४५.१२६ ॥
พระผู้เป็นเจ้าทรงแปลงกายเป็นศพระแห่งป่า และเป็นเต่า ปลา และหอยสังข์ที่ประดับด้วยหน่อปะการัง
13.45.127
यक्षराक्षससर्पाणां दैत्यदानवयोरपि ।
वपुर्धारयते देवो भूयश्च बिलवासिनाम् ॥ १३.४५.१२७ ॥
พระเจ้าทรงแปลงกายเป็นยักษ์ รากษส และงู เป็นไทตยะและทานพ และยังทรงแปลงกายเป็นผู้อาศัยอยู่ในถ้ำด้วย
13.45.128
व्याघ्रसिंहमृगाणां च तरक्ष्वृक्षपतत्त्रिणाम् ।
उलूकश्वशृगालानां रूपाणि कुरुतेऽपि च ॥ १३.४५.१२८ ॥
พระองค์ทรงแปลงกายเป็นเสือโคร่ง สิงโต กวาง ไฮยีนา หมี นก นกฮูก สุนัข และจิ้งจอก
13.45.129
हंसकाकमयूराणां कृकलासकसारसाम् ।
रूपाणि च बलाकानां गृध्रचक्राङ्गयोरपि ॥ १३.४५.१२९ ॥
พระองค์ทรงแปลงกายเป็นหงส์ อีกา นกยูง กิ้งก่า นกกระเรียน นกกระสา แร้ง และเป็ดจักรวาก
13.45.130
करोति वा स रूपाणि धारयत्यपि पर्वतम् ।
गोरूपं च महादेवो हस्त्यश्वोष्ट्रखराकृतिः ॥ १३.४५.१३० ॥
พระองค์ทรงแปลงกายเช่นนั้น และยังทรงยกภูเขาขึ้นด้วย พระมหาเทพทรงแปลงกายเป็นโค และมีรูปร่างเป็นช้าง ม้า อูฐ และลา
13.45.131
छागशार्दूलरूपश्च अनेकमृगरूपधृक् ।
अण्डजानां च दिव्यानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१३१ ॥
พระภวะทรงแปลงกายเป็นแพะและเสือ และทรงแปลงกายเป็นกวางนานาชนิด ทรงรับกายของสัตว์ที่เกิดจากไข่อันเป็นทิพย์ด้วย
13.45.132
दण्डी छत्री च कुण्डी च द्विजानां वारणस्तथा ।
षण्मुखो वै बहुमुखस्त्रिनेत्रो बहुशीर्षकः ॥ १३.४५.१३२ ॥
พระองค์ทรงถือไม้เท้า ร่ม และคนฑี ทรงเป็นผู้คุ้มครองพราหมณ์ ทรงมีหกพักตร์ มีหลายพักตร์ มีสามเนตร และมีหลายเศียร
13.45.133
अनेककटिपादश्च अनेकोदरवक्त्रधृत् ।
अनेकपाणिपार्श्वश्च अनेकगपसंवृतः ॥ १३.४५.१३३ ॥
พระองค์ทรงมีสะโพกและเท้าหลายอัน ทรงมีท้องและพักตร์หลายอัน ทรงมีมือและข้างลำตัวหลายข้าง และมีคณะบริวารล้อมรอบมากมาย
13.45.134
ऋषिगन्धर्वरूपश्च सिद्धचारणरूपधृत् ।
भस्पपाण्डुरगात्रश्च चन्द्रार्धकृतभूषणः ॥ १३.४५.१३४ ॥
ข้าแปลงกายเป็นฤๅษีและคนธรรพ์ ข้าแปลงกายเป็นสิทธะและจารณะ ร่างกายของข้าขาวด้วยขี้เถ้า และมีพระจันทร์เสี้ยวเป็นเครื่องประดับ
13.45.135
अनेकरावसंघुष्टश्चानेकस्तुतिसंस्कृतः ।
सर्वभूतान्तकः सर्वः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ॥ १३.४५.१३५ ॥
ข้าเป็นที่กึกก้องด้วยเสียงร้องนานาชนิด และได้รับการสรรเสริญด้วยคำสดุดีมากมาย ข้าเป็นจุดจบของสรรพสัตว์ ข้าคือทั้งหมด และข้าตั้งอยู่ในโลกทั้งปวง
13.45.136
सर्वलोकान्तरात्मा च सर्वगः सर्ववाद्यपि ।
सर्वत्र भगवान्ज्ञेयो हृदिस्थः सर्वदेहिनाम् ॥ १३.४५.१३६ ॥
ข้าเป็นอันตราตมันของโลกทั้งปวง แผ่ซ่านไปทั่ว และเป็นผู้กล่าวทุกสิ่งด้วย พระผู้เป็นเจ้าพึงรู้ได้ทุกแห่ง ทรงประทับอยู่ในหทัยของสัตว์มีกายทั้งปวง
13.45.137
यो हि यं कामयेत्कामं यस्मिन्नर्थऽर्च्यते पुनः ।
तत्सर्वं वेत्ति देवेशस्तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.१३७ ॥
ผู้ใดปรารถนาสิ่งใด และบูชาเพื่อจุดหมายใด พระเจ้าแห่งเทพย่อมทรงทราบสิ่งนั้นทั้งหมด หากเจ้าปรารถนา จงเข้าพึ่งพระองค์เถิด
13.45.138
नन्दते कुप्यते चापि तथा हुंकारयत्यपि ।
चक्री शूली गदापाणिर्मुसली खड्गपट्टसी ॥ १३.४५.१३८ ॥
พระองค์ทรงยินดี ทรงกริ้ว และทรงเปล่งเสียงหุ้ม ข้าเป็นผู้ถือจักร ผู้ถือหอก ถือกระบองในมือ ผู้ถือตรีศูล และผู้ถือดาบและมีดพร้า
13.45.139
भूधरो नागमौञ्जी च नागकुण्डलकुण्डली ।
नागयज्ञोपवीती य नागचर्मोत्तरच्छदः ॥ १३.४५.१३९ ॥
ข้าเป็นผู้ทรงภูเขา ข้านุ่งงูเป็นเข็มขัด และสวมตุ้มหูงู ข้าสวมงูเป็นสายยัชโญปวีตา และห่มหนังช้างเป็นผ้าคลุมเบื้องบน
13.45.140
हसते गायते चैव नृत्यते च मनोहरम् ।
वादयत्यपि वाद्यानि विचित्राणि गणैर्युतः ॥ १३.४५.१४० ॥
พระองค์ทรงหัวเราะ ทรงขับร้อง และทรงรำอย่างงดงามน่าชื่นใจ พร้อมคณะบริวาร ทรงบรรเลงดนตรีนานาชนิดอันมหัศจรรย์
13.45.141
वल्गते जृम्बते चैव रुदते रोदयत्यपि ।
उन्मत्तमत्तरूपं च भाषते चापि सुस्वरः ॥ १३.४५.१४१ ॥
พระองค์ทรงกระโดดโลดเต้นและหาว ทรงร้องไห้และทำให้ผู้อื่นร้องไห้ และในรูปคนบ้าที่มึนเมา ทรงตรัสด้วยเสียงไพเราะ
13.45.142
अतीव हसते रौद्रस्त्रासयन्नयनैर्जनम् ।
जागर्ति चैव स्वपिति जृम्भते च यथासुवम् ॥ १३.४५.१४२ ॥
เขาหัวเราะอย่างยิ่ง ดุร้าย ทำให้ผู้คนหวาดกลัวด้วยดวงตา เขาตื่นอยู่ หลับ และหาวได้ตามที่ปรารถนา
13.45.143
जपते जप्यते चैव तपते तप्यते पुनः ।
ददाति प्रतिगृह्णाति युञ्जते ध्यायतेऽपि च ॥ १३.४५.१४३ ॥
เขาสวด และผู้อื่นก็ให้สวด เขาบำเพ็ญตบะ และผู้อื่นก็ให้บำเพ็ญตบะอีก เขาให้และรับ เขาตั้งใจในโยคะและยังทำสมาธิด้วย
13.45.144
वेदीमध्ये तथा यूपे गोष्ठमध्ये हुताशने ।
दृश्यते दृश्यते चापि बालो वृद्धो युवा तथा ॥ १३.४५.१४४ ॥
เขาปรากฏกลางแท่นบูชา ณ เสาสังเวย กลางคอกโค และในกองไฟบูชา เขาปรากฏเป็นเด็ก เป็นคนชรา และเป็นหนุ่มสาว
13.45.145
क्रीडते ऋषिकन्याभिर्ऋषिपत्नीभिरेव च ।
ऊर्ध्वकेशो महाशेफो नग्नो विकृतलोचनः ॥ १३.४५.१४५ ॥
เขาเล่นกับลูกสาวของฤๅษีและกับภรรยาของฤๅษี ผมของเขาชี้ขึ้น อวัยวะเพศของเขาใหญ่ เขาเปลือยกาย และดวงตาของเขาบิดเบี้ยว
13.45.146
गौरः श्यामस्तथा कृष्णः पाण्डुरो धूमलोहितः ।
विकृताक्षो विशालाक्षो दिग्वासाः सर्ववासकः ॥ १३.४५.१४६ ॥
ขาว ดำ คล้ำ ซีด และแดงดั่งควัน ตาเขาดุร้ายและตาโต เขาไม่นุ่งผ้า อาศัยอยู่ในทุกสิ่ง
13.45.147
अरूपस्याद्यरूपस्य अतिरूपाद्यरूपिणः ।
अनाद्यन्तमजस्यान्तं वेत्स्यते कोस्य तत्त्वतः ॥ १३.४५.१४७ ॥
ใครเล่าจะรู้ความจริงถึงที่สุดของผู้ไร้รูป ของผู้มีรูปดั้งเดิม ของผู้มีรูปดั้งเดิมที่เกินกว่ารูป ของผู้ไม่เกิดที่ไร้จุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด
13.45.148
हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञितः ।
ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्यो महेश्वरः ॥ १३.४५.१४८ ॥
ในหัวใจมีลมหายใจ ใจ และชีวะ พระองค์คืออาตมันของโยคะ ทรงเรียกว่าโยคะ สมาธินั้นและอาตมันสูงสุด และพระมเหศวรผู้เข้าถึงได้ด้วยความรู้สึกภายใน
13.45.149
वादको गायनश्चैव सहस्रशतलोचनः ।
एकवक्त्रो द्विवक्त्रश्च त्रिवक्त्रोऽनेकवक्त्रकः ॥ १३.४५.१४९ ॥
ผู้บรรเลงดนตรีและขับร้อง มีพันร้อยดวงตา มีหน้าเดียว สองหน้า สามหน้า และหลายหน้า
13.45.150
तद्भक्तस्तद्गतो नित्यं तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
भज पुत्र महादेवं ततः प्राप्स्यसि चेप्सितं ॥ १३.४५.१५० ॥
จงภักดีต่อพระองค์ ผูกพันอยู่กับพระองค์ มั่นคงในพระองค์เสมอ ถือพระองค์เป็นที่พึ่งสูงสุด ลูกเอ๋ย จงบูชาพระมหาเทพ แล้วเจ้าจะได้สิ่งที่ปรารถนา
13.45.151
जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
मम भक्तिर्महादेवे नैष्ठिकी समपद्यत ॥ १३.४५.१५१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของมารดาแล้ว ผู้ปราบศัตรู ตั้งแต่นั้นมา ความภักดีอันมั่นคงของข้าพเจ้าต่อพระมหาเทพก็บังเกิดเต็มที่
13.45.152
ततोऽहं तप आस्थाय तोषयामास शंकरम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वामाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ॥ १३.४५.१५२ ॥
แล้วข้าพเจ้าจึงถือตบะ ทำให้พระศังกรพอพระทัย เป็นเวลาพันปีทิพย์ ข้าพเจ้ายืนทรงตัวอยู่บนปลายนิ้วโป้งเท้าซ้าย
13.45.153
एकं वर्षशतं चैव फलाहारस्ततोऽभवम् ।
द्वितीयं शीर्णपर्णाशी तृतीयं चाम्बुभोजनः ॥ १३.४५.१५३ ॥
ร้อยปีแรกข้าพเจ้ากินผลไม้เป็นอาหาร ต่อมาร้อยปีที่สองกินใบไม้ที่ร่วงแล้ว และร้อยปีที่สามกินแต่น้ำ
13.45.154
शतानि सप्त चैवाहं वायुभक्षस्तदाऽभवम् ।
एकं वर्षसहस्रं तु दिव्यमाराधितो मया ॥ १३.४५.१५४ ॥
เจ็ดร้อยปีข้าพเจ้ากินแต่ลม และเป็นพันปีทิพย์ข้าพเจ้าบูชาพระองค์
13.45.155
ततस्तुष्टो महादेवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
एकभक्त इति ज्ञात्वा जिज्ञासां कुरुते तदा ॥ १३.४५.१५५ ॥
ครั้งนั้น พระมหาเทพผู้เป็นจ้าวแห่งโลกทั้งปวงและเป็นเจ้าผู้ปกครอง ทรงพอพระทัย ทรงรู้ว่าข้าพเจ้าเป็นผู้ภักดีแน่วแน่ จึงทรงประสงค์จะทดสอบข้าพเจ้า
13.45.156
शक्ररूपं स कृत्वा तु सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।
सहस्राक्षस्तदा भूत्वा वज्रपाणिर्महायशाः ॥ १३.४५.१५६ ॥
พระองค์ทรงแปลงกายเป็นรูปของพระศักระ และล้อมรอบด้วยหมู่เทพทั้งปวง ครั้งนั้นพระองค์ทรงเป็นผู้มีพันตา ถือสายฟ้า ผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่
13.45.157
सुधावदातं रक्ताक्षं स्तब्धकर्णं मदोत्कटम् ।
आवेष्टतकरं घोरं चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ १३.४५.१५७ ॥
ช้างใหญ่ขาวดั่งน้ำอมฤต ตาแดง หูตั้ง ดุด้วยมันช้าง งวงม้วนขด น่ากลัว มีสี่งา
13.45.158
समास्थितः स भगवान्दीप्यमानः स्वतेजसा ।
आजगाम किरीटी तु हारकेयूरभूषितः ॥ १३.४५.१५८ ॥
พระภควานผู้ประทับอยู่บนนั้น รุ่งเรืองด้วยเดชของพระองค์เอง ครั้นแล้ว อรชุนผู้สวมมงกุฎก็เสด็จมา ประดับด้วยสร้อยคอและกำไลแขน
13.45.159
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
सेव्यभानोप्सरोभिश्च दिव्यगन्धर्वनादितैः ॥ १३.४५.१५९ ॥
มีฉัตรขาวกั้นอยู่เหนือศีรษะ มีนางอัปสรปรนนิบัติ และมีเสียงขับร้องของคันธรรพ์ทิพย์ก้องกังวาน
13.45.160
ततो मामाह देवेन्द्रस्तुष्टस्तेऽहं द्विजोत्तम ।
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४५.१६० ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าแห่งเทพตรัสกับข้าพเจ้าว่า "ผู้สูงสุดในหมู่ทวิชาติ เราพอใจในตัวเจ้า จงเลือกพรจากเรา สิ่งใดที่อยู่ในใจของเจ้า"
13.45.161
शक्रस्य तु वचः श्रुत्वा नाहं प्रीतमनाऽभवम् ।
अब्रवं च तदा कृष्ण देवराजमिदं वचः ॥ १३.४५.१६१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระศักระ ใจข้าพเจ้าไม่ยินดี โอ กฤษณะ ครั้งนั้น ข้าพเจ้าจึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระราชาแห่งเทพ
13.45.162
नाहं त्वत्तो वरं काङ्क्षे नान्यस्मादपि दैवतात् ।
महादेवादृते सौम्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.१६२ ॥
เรามิได้ปรารถนาพรจากท่าน และมิได้ปรารถนาจากเทพองค์ใดเลย นอกจากมหาเทพ ท่านผู้มีจิตอ่อนโยน เราบอกท่านด้วยความจริงว่าดังนี้
13.45.163
सत्यंसत्यं हि नः शक्र वाक्यमेतत्सुनिश्चितम् ।
न यन्मिहेश्वरं मुक्त्वा कथाऽन्या मम रोचते ॥ १३.४५.१६३ ॥
ข้าแต่พระศักระ วาจาของเรานี้คือความจริง จริงแท้แน่นอน และตั้งมั่นแล้ว เมื่อไม่มีพระมเหศวรแล้ว การสนทนาอื่นใดก็ไม่ทำให้เราพอใจ
13.45.164
पशुपतिवचनाद्भवामि सद्यः ।
कृमिरथवा तरुरप्यनेकशाखः।
अपशुपतिवरप्रसादजा मे ।
त्रिभुवनराज्यविभूतिरप्यनिष्टा ॥ १३.४५.१६४ ॥
ด้วยวาจาของพระปศุปติ เราจะกลายเป็นทันที เป็นหนอนหรือเป็นต้นไม้ที่มีกิ่งมากมาย ความรุ่งเรืองแห่งอาณาจักรทั้งสามโลกที่เกิดจากพรที่ได้รับด้วยพระกรุณาของพระปศุปติ ก็เป็นสิ่งที่เราไม่ต้องการ
13.45.165
जन्मश्वपाकमध्येऽ-
पि मेऽस्तु हरचरणवन्दनरतस्य।
मा वाऽनीश्वरभक्तो ।
भवानि भवनेऽपि शक्रस्य ॥ १३.४५.१६५ ॥
ขอให้เราเกิดแม้ในหมู่จัณฑาล โดยมีความยินดีในการนมัสการพระบาทของพระหระ และขอให้เราไม่กลายเป็นผู้ศรัทธาต่อผู้ที่ไม่ใช่พระเจ้า แม้ในเรือนของพระอินทร์
13.45.166
वाय्वम्बुभुजोऽपि सतो ।
नरस्य दुःखक्षयः कुतस्तस्य।
भवति हि सुरासुरगुरौ ।
यस्य न विश्वेश्वरे भक्तिः ॥ १३.४५.१६६ ॥
แม้สำหรับนักพรตผู้ดำรงชีวิตด้วยลมและน้ำ ความทุกข์ของมนุษย์จะดับลงได้อย่างไร ผู้ใดไม่มีความภักดีต่อพระผู้เป็นใหญ่แห่งจักรวาล ความทุกข์ของผู้นั้นจะดับลงได้อย่างไร แม้จะอยู่ต่อหน้าครูของเทพและอสูรก็ตาม
13.45.167
अलमन्याभिस्तेषां ।
कथाभिरप्यन्यधर्मयुक्ताभिः।
येषां न क्षणमपि रुचितो ।
हरचरणस्मरणविच्छेदः ॥ १३.४५.१६७ ॥
สำหรับผู้ที่แม้เพียงขณะเดียวที่การระลึกถึงพระบาทของพระหระถูกขาดช่วงแล้วไม่เป็นที่พอใจ เรื่องราวอื่นที่ผูกกับธรรมอื่น ก็เพียงพอแล้ว ขออย่าให้มีอีกเลย
13.45.168
हरचरणनिरतमतिना ।
भवितव्यमनार्जवं युगं प्राप्य।
संसारभयं न भवति ।
हरभक्तिरसायनं पीत्वा ॥ १३.४५.१६८ ॥
ผู้ที่จิตใจยินดีในพระบาทของพระหระ ต้องปราศจากความคดโกง แม้เมื่อยุคสมัยมาถึง เมื่อดื่มน้ำอมฤตแห่งความภักดีต่อพระหระแล้ว ความกลัวต่อสังสารวัฏก็ไม่เกิดขึ้น
13.45.169
दिवसं दिवसार्धं वा मुहूर्तं वा क्षणं लवम् ।
न ह्यलब्धप्रसादस्य भक्तिर्भवति शङ्करे ॥ १३.४५.१६९ ॥
หนึ่งวัน ครึ่งวัน หนึ่งมุหูรตะ หนึ่งขณะ หรือแม้เพียงเศษหนึ่งส่วนของขณะ สำหรับผู้ที่ยังไม่ได้รับพระกรุณา ความภักดีต่อพระศังกรย่อมไม่เกิดขึ้น
13.45.170
अपि कीटः पतङ्गो वा भवेयं शङ्कराज्ञया ।
न तु शक्र त्वया दत्तं त्रैलोक्यमपि कामये ॥ १३.४५.१७० ॥
แม้ด้วยบัญชาของพระศังกร เราจะกลายเป็นหนอนหรือผีเสื้อกลางคืน ข้าแต่พระศักระ เราก็ไม่ปรารถนาแม้สามโลกที่ท่านประทานให้
13.45.171
श्वाऽपि महेश्वरवचना-
द्भवामि स हि नः परः कामः।
त्रिदशगणराज्यमपि खलु ।
नेच्छाम्यमहेश्वराज्ञप्तम् ॥ १३.४५.१७१ ॥
แม้เป็นสุนัข เราก็จะเป็นด้วยวาจาของพระมเหศวร นั่นคือความปรารถนาสูงสุดของเรา แม้อำนาจปกครองหมู่เทพ หากมิได้รับบัญชาจากพระมเหศวร เราก็ไม่ปรารถนาเลยแน่นอน
13.45.172
न नाकपृष्ठं न च देवराज्यं ।
न ब्रह्मलोकं न च निष्कलत्वम्।
न सर्वकामानखिलान्वृणोमि ।
हरस्य दासत्वमहं वृणोमि ॥ १३.४५.१७२ ॥
เราไม่เลือกยอดสวรรค์ ไม่เลือกอาณาจักรของเทพ ไม่เลือกพรหมโลก ไม่เลือกภาวะที่ปราศจากส่วนประกอบ และมิได้เลือกความปรารถนาทั้งปวงโดยสิ้นเชิง เราเลือกเพียงการเป็นทาสของพระหระ
13.45.173
यावच्छशाङ्कधवलामलबद्धमौलि-
र्न प्रीयते पशुपतिर्भगवान्ममेशः।
तावज्जरामरणजन्मशताभिघातै-
र्दुःखानि देहविहितानि समुद्वहामि ॥ १३.४५.१७३ ॥
ตราบใดที่พระปศุปติ พระเจ้าของเรา ผู้ทรงมีพระมาลาผูกไว้ขาวสะอาดดุจพระจันทร์ ยังไม่ทรงพอพระทัย ตราบนั้นเราก็ต้องแบกรับความทุกข์ที่ร่างกายได้รับ จากการกระทบนับร้อยของชรา มรณะ และการเกิด
13.45.174
दिवसकरशशाङ्कवह्निदीप्तं ।
त्रिभुवनसारमसारमाद्यमेकम्।
अजरममरमप्रसाद्य रुद्रं ।
जगति पुमानिह को लभेत शान्तिं ॥ १३.४५.१७४ ॥
ในโลกนี้ ใครเล่าที่จะได้รับความสงบ โดยมิได้ทำให้พระรุทระพอพระทัย พระองค์ทรงรุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์ จันทร์ และไฟ ทรงเป็นแก่นสารและมิใช่แก่นสารของสามโลก ทรงเป็นหนึ่งเดียวแต่เดิมแท้ ไม่แก่ ไม่ตาย
13.45.175
धिक्तेषां धिक्तेषां ।
पुनरपि च धिगस्तु धिक्तेषाम्।
येषां न वसति हृदये ।
कुपथगतिविमोक्षको रुद्रः ॥ १३.४५.१७५ ॥
น่าละอายเหลือเกิน น่าละอายเหลือเกิน และอีกครั้งหนึ่ง น่าละอายยิ่งนัก สำหรับผู้ที่ในหัวใจของพวกเขาไม่มีพระรุทระสถิตอยู่ พระองค์ผู้ทรงปลดปล่อยจากทางอันชั่วร้าย
13.45.176
यदि नाम जन्म भूयो ।
भवति मदीयैः पुनर्दोषैः।
तस्मिंस्तस्मिञ्जन्मनि ।
भवे भवेन्मेऽक्षया भक्तिः ॥ १३.४५.१७६ ॥
หากเพราะความผิดของเรา จะมีการเกิดอีกครั้ง ขอให้ความภักดีของเราไม่เสื่อมสลาย ในการเกิดนั้น ในภพนั้น ทุกครั้งทุกภพไป
13.45.177
कः पुनर्भवने हेतुरीशे कारणकारणे ।
येन शर्वादृतेऽन्यस्मात्प्रसादं नाभिकाङ्क्षसि ॥ १३.४५.१७७ ॥
แล้วเหตุของการดำรงอยู่นี้ในพระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นเหตุแห่งเหตุคืออะไรเล่า ที่ทำให้ท่านไม่ปรารถนาพระกรุณาจากผู้อื่นใดนอกจากพระศรวะ
13.45.178
उपमन्युरुवाच ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः।
नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७८ ॥
อุปมนยุกล่าวว่า สิ่งที่บรรดาผู้กล่าวพรหมัน เรียกว่าความมีและความไม่มี สิ่งที่ปรากฏและไม่ปรากฏ นิรันดร เอกและอเนก จากสิ่งนั้น เราขอเลือกพรหนึ่ง
13.45.179
अनादिमध्यपर्यन्तं ज्ञानैश्वर्यमचिन्तितम् ।
आत्मानं परमं यस्माद्वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७९ ॥
จากสิ่งที่ไม่มีเบื้องต้น ท่ามกลาง หรือที่สุด ผู้มีญาณและอิสริยยศ ไม่อาจคิดนึกได้ อาตมันสูงสุด จากสิ่งนั้น เราขอเลือกพรหนึ่ง
13.45.180
ऐश्वर्यं सकलं यस्मादनुत्पादितमव्ययम् ।
अबीजाद्बीजसम्भूतं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८० ॥
จากสิ่งที่อิสริยยศทั้งปวงมาจาก ไม่ถูกให้กำเนิด ไม่เสื่อมสลาย ซึ่งให้กำเนิดสิ่งที่งอกจากเมล็ดโดยปราศจากเมล็ด จากสิ่งนั้น เราขอเลือกพรหนึ่ง
13.45.181
तमसः परमं ज्योतिस्तपस्तद्वृत्तिनां परम् ।
यं ज्ञात्वा नानुशोचन्ति वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८१ ॥
แสงสว่างสูงสุดเหนือความมืด ตบะอันสูงสุดสำหรับผู้ดำเนินตามทางนั้น ผู้ที่รู้จักสิ่งนั้นแล้วย่อมไม่โศกเศร้า จากสิ่งนั้น เราขอเลือกพรหนึ่ง
13.45.182
भूतभावनभावज्ञं सर्वभूताभिभावनम् ।
सर्वगं सर्वदं देवं पूजयामि पुरंदर ॥ १३.४५.१८२ ॥
ข้าพเจ้าบูชาพระเจ้าผู้รู้ภาวะแห่งการกำเนิดของสรรพสัตว์ ผู้ครอบงำสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้แผ่ซ่านไปทั่ว และประทานทุกสิ่ง โอ้ปุรันทระ
13.45.183
हेतुवादैर्विनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।
यमुपासन्ति तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८३ ॥
จากพระองค์ผู้พ้นจากการโต้เถียงเชิงตรรก ผู้ประทานจุดหมายสูงสุดของสางขยะและโยคะ ผู้ที่ผู้รู้ความจริงบูชา เราจึงขอพรจากพระองค์
13.45.184
मघवन्मघवात्मानं यं वदन्ति सुरेश्वरम् ।
सर्वभूतगुरुं देवं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८४ ॥
โอ้มฆวัน จากพระองค์ผู้ที่เขาเรียกว่า มฆวันผู้มีตนเป็นพระองค์ ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดา ครูของสรรพสัตว์ เทพเจ้า เราจึงขอพรจากพระองค์
13.45.185
यत्पूर्वमसृजद्देवं ब्रह्माणं लोकभावनम् ।
अण्डमाकाशमापूर्य वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८५ ॥
จากพระองค์ผู้ได้สร้างพระพรหมเทพเป็นองค์แรก ผู้ค้ำจุนโลกทั้งหลาย ผู้ทำให้ช่องว่างเต็มด้วยการสร้างไข่แห่งจักรวาล เราจึงขอพรจากพระองค์
13.45.186
अग्निरापोऽनिलः पृथ्वी खं बुद्धिश्च मनो महान् ।
स्रष्टा चैषां भवेद्योऽन्यो ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८६ ॥
ไฟ น้ำ ลม ดิน อากาศ ปัญญา ใจ และมหาตัตตวะ ผู้ใดนอกจากพระผู้เป็นเจ้าสูงสุดจะเป็นผู้สร้างสิ่งเหล่านี้ได้ จงบอกข้าพเจ้าเถิด
13.45.187
मनो मतिरहङ्कारस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च ।
ब्रूहि चैषां भवेच्छक्र कोऽन्योस्ति परमं शिवात् ॥ १३.४५.१८७ ॥
ใจ ความคิด อหังการ ตันมาตรา และอินทรีย์ทั้งหลาย โอ้ศักระ จงบอกข้าพเจ้าเถิด ผู้ใดนอกจากพระศิวะจะเป็นผู้สร้างสิ่งเหล่านี้ได้
13.45.188
स्रष्टारं भुवनस्येह वदन्तीह पितामहम् ।
आराध्य स तु देवेशमश्नुते महतीं क्षियम् ॥ १३.४५.१८८ ॥
ที่นี่เขาเรียกผู้สร้างโลกว่าปิตามหะ บูชาเจ้าแห่งเทวดาแล้ว ผู้นั้นย่อมได้รับความเป็นใหญ่อันยิ่งใหญ่
13.45.189
भगवत्युत्तमैश्वर्यं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम् ।
विद्यते वै महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८९ ॥
ความเป็นใหญ่อันสูงสุดของพระผู้เป็นเจ้าซึ่งมีพระพรหมและพระวิษณุนำหน้า เป็นของพระมหาเทพแน่นอน จงบอกข้าพเจ้าเถิด ใครยิ่งใหญ่กว่าพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด
13.45.190
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनात् ।
कोऽन्यः शक्रोति देवेशाद्दितेः सम्पादितुं सुतान् ॥ १३.४५.१९० ॥
ใครนอกจากเจ้าแห่งเทวดาจะสามารถทำให้บุตรของทิติ ซึ่งจะทำให้อำนาจปกครองของเหล่าไทตยะและทานพผู้เป็นหัวหน้าถูกพรากไป โดยการปราบศัตรูได้
13.45.191
दिक्कालसूर्यतेजांसि ग्रहवाय्विन्दुतारकाः ।
विद्धि त्वेते महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१९१ ॥
จงรู้เถิดว่า ทิศ กาล รัศมีแห่งดวงอาทิตย์ ดาวเคราะห์ ลม ดวงจันทร์ และดวงดาว ล้วนมาจากพระมหาเทพ จงบอกข้าพเจ้าเถิด ใครยิ่งใหญ่กว่าพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด
13.45.192
अथोत्पत्तिविनाशे वा यज्ञस्य त्रिपुरस्य वा ।
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनः ॥ १३.४५.१९२ ॥
ใครสามารถทำให้เกิดและทำลายยัญ หรือตริปุระ หรือปราบศัตรูและอำนาจปกครองของเหล่าไทตยะและทานพผู้เป็นหัวหน้าได้
13.45.193
किं चात्र बहुभिः सूक्तैर्हेतुवादैः पुरंदर ।
सहस्रनयनं दृष्ट्वा त्वामेव सुरसत्तम ॥ १३.४५.१९३ ॥
โอ้ปุรันทระ ที่นี่จะมีประโยชน์อะไรกับบทสวดและการโต้เถียงมากมาย โอ้เทพผู้ประเสริฐที่สุด เมื่อได้เห็นพระองค์ผู้มีพันตา ทุกสิ่งก็กระจ่างแล้ว
13.45.194
पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्देवैश्च ऋषिभिस्तथा ।
देवदेवप्रसादेन तत्सर्वं कुशिकोत्तम ॥ १३.४५.१९४ ॥
ที่สิทธะ คนธรรพ์ เทวดา และฤๅษีก็บูชาเช่นกัน ทั้งหมดนั้นเป็นเพราะพระกรุณาของเทพแห่งเทพ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในกุศิกะ
13.45.195
अव्यक्तमुक्तकेशाय सर्वगस्येदमात्मकम् ।
चेतनाचेतनाद्येषु शक्र विद्धि महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९५ ॥
โอ้ศักระ จงรู้เถิดว่าสิ่งทั้งปวงนี้ ซึ่งประกอบด้วยสิ่งมีจิตและไร้จิต และสิ่งอื่นๆ มาจากมเหศวร ผู้ไม่ปรากฏ มีเกศาปล่อยยุ่ง ผู้แผ่ซ่านไปทั่ว และเป็นรูปของพระองค์เอง
13.45.196
भुवाद्येषु महान्तेषु लोकालोकान्तरेषु च ।
द्वीपस्थानेषु मेरोश्च विभवेष्वन्तरेषु च। ॥ १३.४५.१९६ ॥
ในมหาธาตุทั้งหลายซึ่งเริ่มจากดิน ในโลกและนอกเหนือโลก ในเขตทวีปของเขาพระสุเมรุ ในการแสดงออกและในช่วงระหว่างนั้นด้วย
13.45.197
भगवन्मघवन्देवं वदन्ते तत्त्वदर्शिनः ।
यदि देवाः सुराः शक्र पश्यन्त्यन्यां भवाकृतिम्। ॥ १३.४५.१९७ ॥
โอ้พระผู้เป็นเจ้าผู้มฆวัน ผู้รู้ความจริงเรียกเทพองค์นั้นด้วยนามนี้ โอ้ศักระ หากเทวดาและสุระเห็นรูปแห่งภวะอีกรูปหนึ่ง
13.45.198
किं न गच्छन्ति शरणं मर्दिताश्चासुरैः सुराः ।
अभिघातेषु देवानां सयक्षोरगरक्षसाम्। ॥ १३.४५.१९८ ॥
เหตุใดสุระที่ถูกอสุระย่ำยีจึงไม่ไปพึ่งที่หลบภัย เมื่อเทวดาถูกโจมตี พร้อมด้วยยักษ์ นาค และรากษส
13.45.199
परस्परविनाशीषु स्वस्थानैश्वर्यदो भवः ।
अन्धकस्याथ शुक्रस्य दुन्दुभेर्महिषस्य च।
यक्षेन्द्रबलरक्षःसु निवातकवचेषु च ।
वरदानावघाताय ब्रूहि कोऽन्यो महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९९ ॥
ภวะผู้ประทานความเป็นใหญ่ในที่ของตนท่ามกลางการทำลายล้างซึ่งกันและกัน คือ อันธกะ ศุกระ ทุนทุภิ มหิษะ กำลังของเจ้าแห่งยักษ์และรากษส และนิวาตกวจะ ผู้ถูกทำลายด้วยการโจมตีจากพรที่ได้รับ จงบอกข้าพเจ้าเถิด ผู้ใดนอกจากมเหศวรจะมีอยู่
13.45.200
सुरासुरगुरोर्वक्त्रे कस्य रेतः पुरा हुतम् ।
कस्य वाऽन्यस्य रेतस्तद्येन हैमो गिरिः कृतः ॥ १३.४५.२०० ॥
ในปากของครูแห่งเทวดาและอสูร น้ำอสุจิของผู้ใดถูกบูชาไปในกาลก่อน หรือน้ำอสุจิของผู้อื่นใดที่ทำให้ภูเขาทองเกิดขึ้น
13.45.201
दिग्वासाः कीर्त्यते कोऽन्यो लोके कश्चोर्ध्वरेतसः ।
कस्य चार्धे स्थिता कान्ता अनङ्गः केन निर्जितः ॥ १३.४५.२०१ ॥
ในโลกนี้ ผู้ใดได้รับการสรรเสริญว่าเป็นผู้นุ่งลมห่มฟ้า และผู้ใดอีกที่เป็นผู้มีน้ำอสุจิขึ้นสู่เบื้องบน ภริยาที่รักยืนอยู่ในครึ่งหนึ่งของผู้ใด และอนังคะ (กามเทพ) ถูกผู้ใดพิชิต
13.45.202
ब्रूहीन्द्र परमं स्थानं कस्य देवैः प्रशस्यते ।
श्मशाने कस्य क्रीडार्थं नृत्ते वा कोऽभिभाष्यते ॥ १३.४५.२०२ ॥
อินทร์เอ๋ย จงบอกข้าเถิด สถานที่สูงสุดที่เทวดาสรรเสริญนั้นเป็นของผู้ใด ในป่าช้า ผู้ใดเล่นเพื่อความบันเทิง หรือในการร่ายรำ ผู้ใดกล่าวว่าจะเรียกหาได้
13.45.203
कस्यैश्वर्यं समानं च भूतैः को वाऽपि क्रीडते ।
कस्य तुल्यबला देवगणाश्चैश्वर्यदर्पिताः ॥ १३.४५.२०३ ॥
อำนาจปกครองที่เสมอด้วยของภูตทั้งหลายนั้นเป็นของผู้ใด หรือผู้ใดเล่นกับภูตเหล่านั้น เทวดาทั้งหลายผู้มีกำลังเทียบเท่ากัน ผู้หยิ่งในอำนาจปกครองนั้น เป็นของผู้ใด
13.45.204
घुष्यते ह्यचलं स्थानं कस्य त्रैलोक्यपूजितम् ।
वर्षते तपते कोऽन्यो ज्वलते तेजसा च कः ॥ १३.४५.२०४ ॥
สถานที่ไม่หวั่นไหวที่ชาวไตรโลกบูชานั้นประกาศว่าเป็นของผู้ใด ใครเล่าที่ให้ฝนตกและให้ความร้อน ใครอีกเล่าที่ส่องแสงรุ่งโรจน์ด้วยเดช
13.45.205
कस्मादोषधिसम्पत्तिः को वा धारयते वसु ।
प्रकामं क्रीडते को वा त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.४५.२०५ ॥
ความอุดมของพืชพันธุ์มาจากผู้ใด หรือผู้ใดทรงไว้ซึ่งทรัพย์สมบัติ ในไตรโลกทั้งสัตว์ที่เคลื่อนไหวและที่ไม่เคลื่อนไหว ผู้ใดเล่นได้ตามใจปรารถนา
13.45.206
ज्ञानसिद्धिक्रियायोगैः सेव्यमानश्च योगिभिः ।
ऋषिगन्धर्वसिद्धैश्च विहितं कारणं परम् ॥ १३.४५.२०६ ॥
เป็นที่ปรนนิบัติของโยคีทั้งหลายด้วยการผสานกันแห่งญาณ ความสำเร็จ และการกระทำ และฤๅษี คนธรรพ์ และผู้สำเร็จทั้งหลายกำหนดให้เป็นเหตุสูงสุด
13.45.207
कर्मयज्ञक्रियायोगैः सेव्यमानः सुरासुरैः ।
नित्यं कर्मफलैर्हीनं तमहं कारणं वदे ॥ १३.४५.२०७ ॥
เทวดาและอสูรทั้งปวงปรนนิบัติเป็นนิตย์ด้วยการผสานกันแห่งการกระทำ การบูชายัญ และพิธีกรรม ผู้ปราศจากผลแห่งการกระทำ ข้าพเจ้าขอกล่าวว่าพระองค์นั้นเป็นเหตุ
13.45.208
स्थूलं सूक्ष्ममनौपम्यमग्राह्यं गुणगोचरम् ।
गुणहीनं गुणाध्यक्षं परं माहेश्वरं पदम् ॥ १३.४५.२०८ ॥
ทั้งหยาบและละเอียด ไม่มีที่เปรียบ จับต้องไม่ได้ อยู่ในขอบเขตของคุณ แต่ปราศจากคุณ เป็นใหญ่เหนือคุณ คือฐานะสูงสุดของพระมหาเทพ
13.45.209
विश्वेशं कारणगुरुं लोककालोकान्तकारणम् ।
भूताभूतभविष्यच्च जनकं सर्वकारणम्। ॥ १३.४५.२०९ ॥
เป็นเจ้าแห่งจักรวาล เป็นครูแห่งเหตุ เป็นเหตุของโลก ของกาลเวลาและจุดสิ้นสุดของกาล เป็นผู้ให้กำเนิดสิ่งที่ล่วงไปแล้ว สิ่งที่ยังไม่ปรากฏ และสิ่งที่จะมาถึง เป็นเหตุของสรรพสิ่ง
13.45.210
अक्षराक्षरमव्यक्तं विद्याविद्ये कृताकृते ।
धर्माधर्मौ यतः शक्र तमहं कारणं ब्रुवे ॥ १३.४५.२१० ॥
ไม่เสื่อมและเสื่อม ไม่ปรากฏ ความรู้และความไม่รู้ สิ่งที่ทำและไม่ได้ทำ ธรรมและอธรรม จากพระองค์สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้น ข้าแต่ศักระ ข้าพเจ้าขอกล่าวว่าพระองค์นั้นเป็นเหตุ
13.45.211
प्रत्यक्षमिह देवेन्द्र पश्य लिङ्गं भगाङ्कितम् ।
देवदेवेन रुद्रेण सृष्टिसंहारहेतुना ॥ १३.४५.२११ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา จงเห็นลึงค์ที่มีเครื่องหมายแห่งภคะปรากฏอยู่เบื้องหน้านี้ ซึ่งพระรุทรผู้เป็นเทวะแห่งเทวะ ผู้เป็นเหตุแห่งการสร้างและการทำลาย ทรงสถาปนาไว้
13.45.212
मात्रा पूर्वं ममाख्यातं कारणं लोकलक्षणम् ।
नास्ति चेशात्परं शक्र तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.२१२ ॥
มารดาของข้าได้บอกเหตุที่เป็นลักษณะของโลกไว้ก่อนแล้ว ข้าแต่ศักระ ไม่มีสิ่งใดสูงกว่าอีศะ หากท่านปรารถนา จงพึ่งพระองค์เถิด
13.45.213
प्रत्यक्षं ननु ते सुरेश विदितं संयोगलिङ्गोद्भवं ।
त्रैलोक्यं सविकारनिर्गुणगणं ब्रह्मादिरेतोद्भवम्।
यद्ब्रह्मेन्द्रहुताशविष्णुसहिता देवाश्च दैत्येश्वरा ।
नान्यत्कामसहस्रकल्पितधियः शंसन्ति ईशात्परं ॥ १३.४५.२१३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา ท่านย่อมรู้แจ้งอยู่แล้วว่าสิ่งที่ปรากฏแก่ตา ไตรโลกที่เกิดจากเครื่องหมายแห่งการประสานกัน พร้อมด้วยการแปรเปลี่ยนและคุณทั้งหลาย ซึ่งเกิดจากพืชพันธุ์ของพระพรหมและเทพอื่น ๆ เทวดาพร้อมพระพรหม พระอินทร์ พระอัคนี และพระวิษณุ กับเจ้าแห่งไดตยะ ผู้มีใจถูกปั้นแต่งด้วยความปรารถนานับพัน ย่อมไม่กล่าวสิ่งใดสูงกว่าอีศะ
13.45.214
तं देवं सचराचरस्य जगतो व्याख्यातवेद्योत्तमं ।
कामार्थी वरयामि संयतमना मोक्षाय सद्यः शिवम्
हेतुभिर्वा किमन्यैस्तैरीशः कारणकारणम् ।
न शुश्रुम यदन्यस्य लिङ्गमभ्यर्चितं सुरैः ॥ १३.४५.२१४ ॥
ข้าพเจ้าจะเลือกเทพองค์นั้นทันที ผู้ได้รับการประกาศว่าเป็นสิ่งที่รู้ได้สูงสุดของโลกที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ในฐานะพระศิวะ ด้วยใจที่สงบ เพื่อความปรารถนาและเพื่อความหลุดพ้น จะใช้เหตุอื่นไปทำไม อีศะคือเหตุแห่งเหตุ เราไม่เคยได้ยินว่าลึงค์ของผู้อื่นได้รับการบูชาจากเทวดาเช่นนี้
13.45.215
कस्यान्यस्य सुरैः सर्वैर्लिङ्गं मुक्त्वा महेश्वरम् ।
अर्च्यतेऽर्चितपूर्वं वा ब्रूहि यद्यस्ति ते श्रुतिः ॥ १३.४५.२१५ ॥
นอกจากลึงค์ของพระมเหศวร ลึงค์ของผู้อื่นใดที่เทวดาทั้งปวงบูชา หรือเคยได้รับการบูชามาก่อนหรือไม่ จงบอกข้าเถิด หากท่านเคยได้ยินมา
13.45.216
यस्य ब्रह्म च विष्णुश्च त्वं चापि सहदैवतैः ।
अर्चयध्वं सदा लिङ्गं तस्माच्छ्रेष्ठतमो हि सः ॥ १३.४५.२१६ ॥
พระองค์ที่พระพรหมและพระวิษณุ และท่านเองพร้อมด้วยเทวดาอื่น ๆ บูชาลึงค์อยู่เสมอ เพราะเหตุนั้นพระองค์จึงทรงประเสริฐยิ่งที่สุด
13.45.217
न पद्माङ्गा न चक्राङ्का न वज्राङ्का यतः प्रजाः ।
लिङ्गाङ्का च भगाङ्का च तस्मान्माहेश्वरी प्रजा ॥ १३.४५.२१७ ॥
เพราะสัตว์ทั้งหลายไม่มีเครื่องหมายดอกบัว ไม่มีเครื่องหมายจักร ไม่มีเครื่องหมายสายฟ้า แต่มีเครื่องหมายลึงค์และภคะ เพราะเหตุนั้น ลูกหลานนี้จึงเป็นของพระมเหศวร
13.45.218
देव्याःकरणरूपभावजनिताःसर्वाभगाङ्काः स्त्रियो ।
लिङ्गेनापि हरस्य सर्वपुरुषाः प्रत्यक्षचिह्नीकृताः।
योऽन्यत्कारणमीश्वरात्प्रवदते देव्या च यन्नाङ्कितं ।
त्रैलोक्ये सचराचरे स तु पुमान्बाह्यो भवेद्दुर्मतिः ॥ १३.४५.२१८ ॥
หญิงทั้งปวงซึ่งเกิดจากรูปและอวัยวะแห่งเทวี ล้วนมีเครื่องหมายภคะ และชายทั้งปวงก็ถูกทำให้มีเครื่องหมายด้วยลึงค์ของหระ ผู้ใดกล่าวเหตุอื่นนอกจากอีศวร และสิ่งที่ไม่มีเครื่องหมายจากเทวี ในหมู่สัตว์เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวของไตรโลก ชายผู้นั้นมีใจชั่วและจะเป็นผู้อยู่นอกทาง
13.45.219
पुल्लिङ्गं सर्वमीशानं स्त्रीलिङ्गं विद्धि चाप्यमाम् ।
द्वाभ्यां तनुभ्यां व्याप्तं हि चराचरमिदं जगत् ॥ १३.४५.२१९ ॥
จงรู้ว่าสิ่งที่เป็นเพศชายทั้งหมดคืออีศานะ และจงรู้ว่าสิ่งที่เป็นเพศหญิงคืออมา โลกของสัตว์เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวนี้ถูกแผ่ซ่านไปด้วยกายทั้งสองนี้
13.45.220
तस्माद्वरमहं काङ्क्षे निधनं वाऽपि कौशिक ।
गच्छ वा तिष्ठ वा शक्र यथेष्टं बलसूदन ॥ १३.४५.२२० ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าแต่เการศิกะ ข้าพเจ้าปรารถนาพรหรือแม้กระทั่งความตาย ข้าแต่ศักระ ข้าแต่ผู้สังหารพละ จะไปหรือจะอยู่ก็ตามแต่ท่านประสงค์เถิด
13.45.221
काममेष वरो मेस्तु शापो वाऽथ महेश्वरात् ।
न चान्यां देवतां काङ्क्षे सर्वकामफलामपि ॥ १३.४५.२२१ ॥
ขอให้พรนี้เป็นของข้าพเจ้าเถิด หรือขอให้เป็นคำสาปจากพระมเหศวรเถิด ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาเทวดาองค์อื่น แม้องค์ที่ประทานผลแห่งความปรารถนาทั้งปวงก็ตาม
13.45.222
एवमुक्त्वा तु देवेन्द्रं दुःखादाकुलितेन्द्रियः ।
न प्रसीदति मे देवः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ १३.४५.२२२ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้กับพระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดา อินทรีย์ของข้าพเจ้าถูกความทุกข์ทำให้สับสน ข้าพเจ้าคิดว่า เทพไม่พอพระทัยในข้าพเจ้า นี่คืออะไรกัน
13.45.223
अथापश्यं क्षणेनैव तमेवैरावतं पुनः ।
हंसकुन्देन्दुसदृशं मृणालरजतप्रभम् ॥ १३.४५.२२३ ॥
ต่อมา ในพริบตาเดียวข้าพเจ้าก็เห็นช้างไอราวตะนั้นอีกครั้ง มีลักษณะขาวดั่งหงส์ ดอกมะลิ และพระจันทร์ มีแสงสีเหมือนใยบัวและเงิน
13.45.224
वृषरूपधरं साक्षात्क्षीरोदमिव सागरम् ।
कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥ १३.४५.२२४ ॥
มันมีรูปร่างของวัวตัวหนึ่งอย่างแท้จริง เหมือนมหาสมุทรแห่งน้ำนม มีหางสีดำ ร่างกายใหญ่ และดวงตาสีเหลืองแดงดั่งน้ำผึ้ง
13.45.225
वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।
सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥ १३.४५.२२५ ॥
เขาทั้งสองของมันทำจากสารแห่งสายฟ้า มีแสงดั่งทองคำที่หลอมบริสุทธิ์ แหลมคมมาก มีปลายสีแดงอ่อน ดุจมันกำลังหว่านดินอยู่
13.45.226
जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलङ्कृतम् ।
सुवक्त्रखुरनासं च सुकर्णं सुकटीतटम्।
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ॥ १३.४५.२२६ ॥
ประดับรอบด้านด้วยพวงมาลัยทองชมพูนุท มีปากงาม กีบ จมูก หู สีข้างและเอวงาม มีบ่ากว้าง รูปงามและน่าชม
13.45.227
ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य धिष्ठितम् ।
तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरोपमम् ॥ १३.४५.२२७ ॥
โหนกบนหลังของมันส่องประกาย เต็มบ่าและตั้งมั่นอยู่ตรงนั้น ดุจยอดเขาหิมะ ดุจยอดแห่งเมฆขาว
13.45.228
तभास्थितश्च भगवान्देवदेवः सहोमया ।
अशोभत महादेवः पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १३.४५.२२८ ॥
และพระมหาเทพผู้มีพระภาค เทพแห่งเทพ ประทับอยู่ตรงนั้นพร้อมกับอุมา ทรงงามดั่งพระจันทร์ในคืนวันเพ็ญ
13.45.229
किरीटं च जटाभारः सर्पाद्याभरणानि च ।
वज्रादिशूलमातङ्गगम्भीरस्मितमागतम् ॥ १३.४५.२२९ ॥
มีมงกุฎ มวยผมที่รุงรัง และเครื่องประดับเป็นต้นว่างู พร้อมด้วยสายฟ้าและอาวุธตรีศูล รอยยิ้มอันลึกซึ้งดุจช้าง พระองค์เสด็จมา
13.45.230
तस्य तेजोभवो वह्निः समेघः स्तनयित्नुमान् ।
सहस्रमिव सूर्याणां सर्वमापूर्य धिष्ठितः ॥ १३.४५.२३० ॥
ไฟที่เกิดจากรัศมีของพระองค์ คำรามพร้อมเมฆ ตั้งอยู่เต็มไปทั่วทุกสิ่ง ดุจพันดวงอาทิตย์
13.45.231
ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानां दिधक्षुरिव चोद्यतः ॥ १३.४५.२३१ ॥
พระอิศวรผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ ประดุจไฟแห่งการทำลายล้างในวาระสิ้นยุค ยกขึ้นดุจปรารถนาจะเผาสรรพสัตว์
13.45.232
तेजसा तु तदा व्याप्तं दुर्निरीक्ष्यं समन्ततः ।
पुनरुद्विग्नहृदय किमेतदिति चिन्तयम् ॥ १३.४५.२३२ ॥
เมื่อนั้น ข้าพเจ้าถูกรัศมีนั้นแผ่ซ่านไปทั่วทุกด้าน ยากจะมองดู ใจของข้าพเจ้าก็หวั่นไหวอีกครั้ง คิดว่า นี่คืออะไรกัน
13.45.233
मुहूर्तमिव तत्तेजो व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रशान्तं च क्षणेनैव देवदेवस्य मायया ॥ १३.४५.२३३ ॥
รัศมีนั้นดุจแผ่ไปในทิศทั้งสิบเป็นครู่หนึ่ง และในพริบตาเดียวก็สงบลงด้วยมายาของเทพแห่งเทพ
13.45.234
अथापश्यं स्थितं स्थाणुं भगवन्तं महेश्वरम् ।
सौरभेयगतं सौम्यं विधूममिव पावकम् ॥ १३.४५.२३४ ॥
ต่อมา ข้าพเจ้าเห็นพระสถาณุ พระมหาเทพผู้มีพระภาค ประทับยืนอยู่ ทรงขี่วัว อ่อนโยนดุจไฟที่ไม่มีควัน
13.45.235
प्रशान्तमनसं देवं त्रिनेत्रमपराजितम् ।
सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२३५ ॥
เทพผู้มีจิตสงบ มีสามตา ไม่มีผู้ใดชนะได้ เป็นพระผู้เป็นใหญ่สูงสุด ประทับอยู่กับปารวตีผู้มีอวัยวะงดงามทุกส่วน
13.45.236
नीलकण्ठं महात्मनमसक्तं तेजसां निधिम् ।
अष्टादशभुजं स्थाणुं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १३.४५.२३६ ॥
พระผู้มีคอสีน้ำเงิน ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ไม่ยึดติด เป็นคลังแห่งรัศมีทั้งหลาย พระสถาณุมีสิบแปดกร ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง
13.45.237
शुक्लाम्बरधरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ।
शुक्लध्वजमनाधृष्यं शुक्लयज्ञोपवीतिनम् ॥ १३.४५.२३७ ॥
เทพผู้ทรงผ้าขาว ประดับด้วยพวงมาลัยขาวและเครื่องหอมขาว มีธงขาว ไม่มีผู้ใดข่มขี่ได้ ทรงสายยัชโญปวีตสีขาว
13.45.238
गायद्भिर्नृत्यमानैश्च वादयद्भिश्च सर्वशः ।
वृतं पार्श्वचरैर्दिव्यैरात्मतुल्यपराक्रमैः ॥ १३.४५.२३८ ॥
ล้อมรอบด้วยผู้ขับร้อง ผู้รำ และผู้บรรเลงดนตรีทุกด้าน และด้วยบริวารทิพย์ที่อยู่เคียงข้าง มีความกล้าหาญเสมอพระองค์
13.45.239
बालेन्दुमुकुटं पाण्डुं शरच्चन्द्रमिवोदितम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतं त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ १३.४५.२३९ ॥
ทรงมงกุฎพระจันทร์เสี้ยว สีขาวเหมือนพระจันทร์เต็มดวงในฤดูใบไม้ร่วงที่ขึ้นแล้ว ทรงส่องสว่างด้วยสามพระเนตร ดุจดวงอาทิตย์สามดวงที่ขึ้นแล้ว
13.45.240
सर्वविद्याधिपं देवं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।
नयनाह्लादसौम्योऽहमपश्यं परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२४० ॥
ข้าพเจ้าได้เห็นพระผู้เป็นใหญ่สูงสุด เทพผู้เป็นเจ้าแห่งความรู้ทั้งปวง มีรัศมีเสมอพระจันทร์ในฤดูใบไม้ร่วง ทรงอ่อนโยนและทำให้ดวงตาชื่นบาน
13.45.241
अशोभतास्य देवस्य माला गात्रे सितप्रभे ।
जातरूपमयैः पद्मैर्ग्रथिता रत्नभूषिता ॥ १३.४५.२४१ ॥
บนพระวรกายของเทพองค์นั้นซึ่งมีรัศมีขาว มีพวงมาลัยที่ร้อยด้วยดอกบัวทองคำ ประดับด้วยอัญมณี งดงามเปล่งประกาย
13.45.242
मूर्तिमन्ति तथाऽस्त्राणि सर्वतेजोमयानि च ।
मया दृष्टानि गोविन्द भवस्यामिततेजसः ॥ १३.४५.२४२ ॥
ศัสตราทั้งหลายของพระภววะ ซึ่งมีพลานุภาพหาประมาณมิได้ ข้าพเจ้าก็ได้เห็นเช่นกัน โอ โควินทะ ทั้งที่มีรูปกาย และล้วนประกอบขึ้นจากแสงรัศมีทั้งสิ้น
13.45.243
इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस्तस्य महात्मनः ।
पिनाकमिति विख्यातं स च वै पन्नगो महान् ॥ १३.४५.२४३ ॥
ธนูของพระมหาตมันนั้น สว่างดั่งสายฟ้าของพระอินทร์นับพันสาย มีชื่อเสียงว่า ปินากะ และงูใหญ่ตัวนั้นก็อยู่ที่นั่นด้วย
13.45.244
सप्तशीर्षो महाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो विषोल्वणः ।
ज्यावेष्टितमहाग्रीवः स्थितः पुरुषविग्रहः ॥ १३.४५.२४४ ॥
มีเจ็ดเศียร กายใหญ่ เขี้ยวคม เต็มไปด้วยพิษร้าย คอใหญ่พันด้วยสายธนู ยืนอยู่ในรูปร่างของบุรุษ
13.45.245
शरश्च सूर्यसङ्काशो दृष्टः पाशुपताह्वयः ।
सहस्रभुजजिह्वास्यो भीषणो नागविग्रह ॥ १३.४५.२४५ ॥
ลูกศรซึ่งรุ่งเรืองดั่งดวงอาทิตย์ ปรากฏนามว่า ปาศุปตะ น่าสะพรึงกลัว มีรูปเป็นงู มีแขนพัน ลิ้นพัน และปากพัน
13.45.246
शङ्खशूलासिभिश्चैव पट्टसै रूपवान्स्थितः ।
येन च त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद् भस्मीकृतं पुरा ॥ १३.४५.२४६ ॥
ถืองวงสังข์ ตรีศูล ดาบ และกระบอง ปรากฏรูปงามยืนอยู่ ด้วยลูกศรนี้เมื่อครั้งโบราณ เมืองทั้งสามถูกเผาเป็นเถ้าในชั่วขณะเดียว
13.45.247
अद्वितीयमनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम् ।
सस्फुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४७ ॥
หาสิ่งเทียบมิได้ พรรณนาไม่ได้ ก่อความหวาดกลัวแก่สรรพสัตว์ มีร่างกายใหญ่โต มีประกายไฟกระจาย ราวกับกำลังพ่นไฟออกมา
13.45.248
एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसोदरम् ।
सहस्रभुजजिह्वाक्षमुद्गिरन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४८ ॥
มีขาเดียว เขี้ยวใหญ่ มีศีรษะนับพัน มีท้องนับพัน มีแขน ลิ้น และดวงตานับพัน ราวกับกำลังพ่นไฟออกมา
13.45.249
ब्राह्मान्नारायणाच्चैन्द्रादाग्नेयादपि वारुणात् ।
यद्विशिष्टं महाबाहो सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ १३.४५.२४९ ॥
โอ ผู้มีแขนทรงพลัง ศัสตราดังกล่าวนี้ยิ่งกว่าพรหมาสตร นารายณาสตร อินทราสตร อัคเนยาสตร และวารุณาสตร ทั้งยังทำลายศัสตราทั้งปวงได้
13.45.250
येन तत्त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद्भस्मीकृतं पुरा ।
शरेणैकेन गोविन्द महादेवेन लीलया ॥ १३.४५.२५० ॥
โอ โควินทะ ด้วยลูกศรเพียงดอกเดียว มหาเทพทรงเผาเมืองทั้งสามเป็นเถ้าในชั่วขณะหนึ่งอย่างเล่นสนุก เมื่อครั้งโบราณ
13.45.251
निर्दहेत च यत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
महेश्वरभुजोत्सृष्टं निमेषार्धान्न संशयः ॥ १३.४५.२५१ ॥
สิ่งที่ถูกปล่อยจากพระกรของมเหศวร สามารถเผาไหม้โลกทั้งสามพร้อมสรรพสิ่งทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวได้ในเวลาเพียงครึ่งหนึ่งของการกะพริบตา ไม่มีข้อสงสัยเลย
13.45.252
नावध्यो यस्य लोकेऽस्मिन्ब्रह्मविष्णुसुरेष्वपि ।
तदहं दृष्टवांस्तत्र आश्चर्यमिदमुत्तमम् ॥ १३.४५.२५२ ॥
ผู้ที่ไม่มีใครในโลกนี้สังหารได้ แม้แต่พระพรหม พระวิษณุ หรือเทพทั้งหลาย ข้าพเจ้าได้เห็นสิ่งนั้นที่นั่น นี่คือความอัศจรรย์อันยอดเยี่ยมที่สุด
13.45.253
गुह्यमस्त्रवरं नान्यत्तत्तुल्यमधिकं हि वा ।
यत्तच्छूलमिति ख्यातं सर्वलोकेषु शूलिनः ॥ १३.४५.२५३ ॥
นี่คือศัสตราอันประเสริฐยิ่งที่เป็นความลับ ไม่มีอย่างอื่นเทียบเท่าหรือยิ่งกว่า คือตรีศูลที่ขึ้นชื่อในโลกทั้งปวงว่าเป็นตรีศูลของพระผู้ถือตรีศูล
13.45.254
दारयेद्द्यां मही कृत्स्नां शोषयेद्वा महोदधिम् ।
संहरेद्वा जगत्कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना ॥ १३.४५.२५४ ॥
เมื่อถูกปล่อยจากมือพระผู้ถือตรีศูล มันสามารถผ่าแผ่นดินทั้งผืนให้แตก ทำให้มหาสมุทรแห้งขอด หรือทำลายโลกทั้งโลกได้
13.45.255
यौवनाश्वो हतो येन मान्धाता सबलः पुरा ।
चक्रवर्ती महातेजास्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १३.४५.२५५ ॥
ด้วยศัสตรานี้ เมื่อครั้งโบราณ ยเววนาศวะ ท้าวมานธาตฤ พร้อมทั้งกองทัพ ถูกสังหาร พระองค์เป็นจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ มีพลานุภาพรุ่งเรือง เป็นผู้ชนะไตรโลก เป็นพระราชา
13.45.256
महाबलो महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
करस्थेनैव गोविन्द लवणस्येह रक्षसः ॥ १३.४५.२५६ ॥
ผู้มีกำลังมาก มีวีรภาพมาก มีความกล้าหาญเทียบเท่าพระอินทร์ โอ โควินทะ ที่นี่ ยักษ์ราชส์ลวณะถูกสังหารด้วยศัสตราที่ถืออยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์เอง
13.45.257
तच्छूलमतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं रोमहर्षणम् ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा तर्जमानमिव स्थितम् ॥ १३.४५.२५७ ॥
ตรีศูลนั้นมีปลายแหลมคมยิ่ง น่ากลัวมาก ทำให้ขนลุก มีสามง่าม ยืนอยู่ราวกับจะข่มขู่ โดยขมวดคิ้วขึ้น
13.45.258
विधूमं सार्चिषं कृष्णं कालसूर्यमिवोदितम् ।
सर्पहस्तमनिर्देश्यं पाशहस्तामिवान्तकम् ॥ १३.४५.२५८ ॥
ไร้ควัน มีเปลวไฟ ดำ เหมือนดวงอาทิตย์แห่งกาลที่ขึ้นมา ถือศัสตราเป็นงูอยู่ในมือ พรรณนาไม่ได้ ดุจยมที่ถือบ่วงอยู่ในมือ
13.45.259
दृष्टवानस्मि गोविन्द तदस्त्रं रुद्रसन्निधौ ।
परशुस्तीक्ष्णधारश्च दत्तो रामस्य यः पुराः ॥ १३.४५.२५९ ॥
โอ โควินทะ ข้าพเจ้าได้เห็นศัสตรานั้นต่อหน้าพระรุทระ และขวานที่มีคมแหลม ซึ่งเมื่อก่อนพระราม ได้ถวายแด่พระองค์
13.45.260
महादेवेन तुष्टेन दत्तं भृगुसुताय च ।
कार्तवीर्यो हतो येन चक्रवर्ती महामृधे ॥ १३.४५.२६० ॥
มหาเทพผู้ทรงพอพระทัยประทานให้แก่บุตรแห่งภฤคุ ด้วยขวานนั้น ท้าวการตวีรยะผู้เป็นจักรพรรดิถูกสังหารในการรบใหญ่
13.45.261
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता ।
जामदग्न्येन गोविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ १३.४५.२६१ ॥
โอ โควินทะ โดยพระรามบุตรแห่งชมทัคนิ ผู้มีกิจอันไม่ยากลำบาก ผู้ทำให้แผ่นดินปราศจากกษัตริย์ถึงยี่สิบเอ็ดครั้ง
13.45.262
दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्रधिष्ठितः ।
अभवच्छूलिनोऽभ्याशे दीप्तवह्निशतोपमः। ॥ १३.४५.२६२ ॥
ด้ามอาวุธของพระองค์ส่องประกายจ้า ใบหน้าอันดุร้ายแต่ทิพย์ประดิษฐานบนปลายคอของงู ใกล้พระผู้ทรงตรีศูล มันจึงเปล่งแสงเหมือนไฟนับร้อยกองที่ลุกโชน
13.45.263
असङ्ख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः ।
प्राधान्यतो मयैतानि कीर्तितानि तवानघ ॥ १३.४५.२६३ ॥
อาวุธทิพย์ของพระองค์ผู้มีปัญญานั้นนับไม่ถ้วน ข้าได้กล่าวถึงแต่สำคัญที่สุดแก่ท่าน ข้าแต่ผู้ไร้บาป
13.45.264
सव्यदेशे तु देवस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दिव्यं विमानमास्थाय हंसयुक्तं मनोजवम् ॥ १३.४५.२६४ ॥
ทางด้านซ้ายของพระเจ้านั้น พระพรหมผู้เป็นปู่ของโลกทั้งหลายประทับยืนอยู่ ขึ้นทิพยวิมานที่เทียมด้วยหงส์ เร็วดั่งความคิด
13.45.265
वामपार्श्वगतश्चापि तथा नारायणः स्थितः ।
वैनतेयं समारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १३.४५.२६५ ॥
ทางด้านซ้ายเช่นกัน พระนารายณ์ประทับยืนอยู่ ทรงขึ้นครุฑ ทรงถือสังข์ จักร และคทา
13.45.266
स्कन्दो मयूरमास्थाय स्थितो देव्याः समीपतः ।
शक्तिघण्टे समादाय द्वितीय इव पावकः ॥ १३.४५.२६६ ॥
พระสกันทะประทับบนนกยูง ยืนอยู่ใกล้พระมารดา ทรงถือหอกและกระดิ่ง ดุจไฟอีกดวงหนึ่ง
13.45.267
पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।
शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ १३.४५.२६७ ॥
และข้างหน้าพระเจ้า ข้าเห็นพระนนทิยืนอยู่ ทรงพิงตรีศูล ดุจพระศังกรอีกองค์หนึ่ง
13.45.268
स्वायंभुवाद्या मनवो भृग्वाद्या ऋषयस्तथा ।
शक्राद्या देवताश्चैव सर्व एव समभ्ययुः ॥ १३.४५.२६८ ॥
บรรดามนูมีสวายัมภูวะเป็นต้น บรรดาฤๅษีมีภฤคุเป็นต้น และบรรดาเทวดามีศักระเป็นต้น ทั้งหมดได้มาพร้อมกัน
13.45.269
सर्वभूतगणाश्चैव मातरो विविधाः स्थिताः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः ॥ १३.४५.२६९ ॥
ฝูงภูตทั้งปวงและเหล่ามารดาต่าง ๆ ก็ประทับอยู่ที่นั่นด้วย เขาเหล่านั้นถวายความเคารพแด่ผู้ยิ่งใหญ่ในใจ แล้วล้อมรอบพระองค์โดยรอบทุกด้าน
13.45.270
अस्तुवन्विविधैः सतोत्रैर्महादेवं सुरास्तदा ।
जगन्मूर्ति महालिङ्गं तन्मध्ये स्फूतरूपिणम् ॥ १३.४५.२७० ॥
ครั้งนั้น เทวดาทั้งหลายได้สรรเสริญพระมหาเทพด้วยบทสวดต่าง ๆ พระองค์คือรูปแห่งโลก คือมหาลึงค์ ที่ปรากฏอยู่ท่ามกลางเทวดาเหล่านั้น
13.45.271
ब्रह्मा भवं तदाऽस्तौवीद्रथन्तरमुदीरयन् ।
ज्येष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस्तदा ॥ १३.४५.२७१ ॥
ครั้งนั้น พระพรหมได้สรรเสริญพระภวะ โดยสวดรถันตระสาม และพระนารายณ์ก็ขับขานแด่เจ้าแห่งเทวดาด้วยเชษฐสาม
13.45.272
गृणन्ब्रह्म परं शक्रः शतरुद्रियमुत्तमम् ।
ब्रह्मा नारायणश्चैव देवराजश्च कौशिकः।
अशोभन्त महात्मानस्त्रयस्त्रय इवाग्नयः ॥ १३.४५.२७२ ॥
ศักระสรรเสริญพรหมันสูงสุดด้วยศตรุทริยะอันประเสริฐ พระพรหม พระนารายณ์ และเทวราชเการศิกะ เหล่ามหาตมันเหล่านั้นส่องประกายงามดุจไฟสามกอง
13.45.273
तेषां मध्यगतो देवो रराज भगवाञ्छिवः ।
शरदभ्रविनिर्मुक्तः परिधिस्थ इवांशुमान् ॥ १३.४५.२७३ ॥
ท่ามกลางพวกเขา พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะคือพระศิวะทรงรุ่งโรจน์ ดุจดวงอาทิตย์ที่ประทับในวงแหวนรัศมี หลุดพ้นจากเมฆฤดูสารท
13.45.274
अयुतानि च चन्द्रार्कानपश्यं दिवि केशव ।
ततोऽहमस्तुवं देवं स्तवेनानेन सुव्रत ॥ १३.४५.२७४ ॥
ข้าแต่เกศวะ ข้าเห็นพระจันทร์และพระอาทิตย์นับหมื่นบนท้องฟ้า แล้วข้าจึงสรรเสริญพระผู้เป็นเจ้าด้วยบทสรรเสริญนี้ ข้าแต่ผู้มีวัตรอันดี
13.45.275
उपमन्युरुवाच ।
नमो देवाधिदेवाय महादेवाय ते नमः।
शक्ररूपाय शक्राय शक्रवेषधराय च ॥ १३.४५.२७५ ॥
อุปมันยุกล่าวว่า ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้เป็นเทพเหนือเทพ ข้าแต่มหาเทพ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้ทรงรูปศักระ แด่ศักระ และแด่ผู้ทรงรูปลักษณ์แห่งศักระ
13.45.276
नमस्ते वज्रहस्ताय पिङ्गलायारुणाय च ।
पिनाकपाणये नित्यं शङ्खशूलधराय च॥। ॥ १३.४५.२७६ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ถือสายฟ้าในพระหัตถ์ ผู้มีสีเหลืองแดง ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ถือธนูปินากอยู่เสมอ ผู้ทรงสังข์และตรีศูล
13.45.277
नमस्ते कृष्णवासाय कृष्णकुञ्चितमूर्धज ।
कृष्णाजिनोत्तरीयाय कृष्णाष्टमिरताय च ॥ १३.४५.२७७ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้นุ่งผ้าดำ ผู้มีผมดำหยักศก ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ทรงหนังกวางดำเป็นผ้าคลุม และทรงยินดีในวันแปดค่ำมืด
13.45.278
शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बरधराय च ।
शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्मरताय च ॥ १३.४५.२७८ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีสีขาว ผู้ขาวบริสุทธิ์ ผู้ทรงผ้าขาว ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ทาด้วยเถ้าขาว ผู้ยินดีในกิจอันบริสุทธิ์
13.45.279
नमोस्तु रक्तवर्णाय रक्ताम्बरधराय च ।
रक्तध्वजपताकाय रक्तस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२७९ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีสีแดง ผู้ทรงผ้าแดง ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีธงและทิวสีแดง ผู้ทรงมาลัยและเครื่องหอมสีแดง
13.45.280
नमोस्तु पीतवर्णाय पीताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२८० ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีสีเหลือง ผู้ทรงผ้าเหลือง
13.45.281
नमोस्तूच्छ्रितच्छत्राय किरीटवरधारिणे ।
अर्धहारार्दकेयूर अर्धकुण्डलकर्णिने ॥ १३.४५.२८१ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ทรงร่มสูง ผู้ทรงมงกุฎอันประเสริฐ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้ทรงสร้อยครึ่งเส้น กำไลแขนครึ่งวง และตุ้มหูครึ่งข้างที่ใบหู
13.45.282
नमः पवनवेगाय नमो देवाय वै नमः ।
सुरेन्द्राय मुनीन्द्राय महेन्द्राय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८२ ॥
นมัสการแด่ผู้มีความเร็วดุจลม นมัสการแด่เทพเจ้า ขอนมัสการแด่พระองค์ ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดา ผู้เป็นใหญ่แห่งฤๅษี พระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่
13.45.283
नमः पद्मार्धमालाय उत्पलैर्मिश्रिताय च ।
अर्धचन्दनलिप्ताय अर्धस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२८३ ॥
นมัสการแด่ผู้ทรงพวงมาลัยบัวครึ่งหนึ่งผสมกับบัวนีลอุบล นมัสการแด่ผู้ทรงลูบไล้จันทน์ครึ่งหนึ่งและทรงพวงมาลัยกับเครื่องลูบไล้ครึ่งหนึ่ง
13.45.284
नम आदित्यवक्त्राय आदित्यनयनाय च ।
नम आदित्यवर्णाय आदित्यप्रतिमाय च ॥ १३.४५.२८४ ॥
นมัสการแด่ผู้มีพระพักตร์ดุจพระอาทิตย์ มีพระเนตรดุจพระอาทิตย์ นมัสการแด่ผู้มีพระฉวีสีดุจพระอาทิตย์ ผู้เป็นรูปเหมือนพระอาทิตย์
13.45.285
नमः सोमाय सौम्याय सौम्यवक्त्रधराय च ।
सौम्यरूपाय मुख्याय सौम्यदंष्ट्राविभूषिणे ॥ १३.४५.२८५ ॥
นมัสการแด่พระโสม แด่ผู้อ่อนโยน แด่ผู้ทรงพระพักตร์อ่อนโยน นมัสการแด่ผู้มีรูปอ่อนโยน ผู้เป็นประธาน ผู้ประดับด้วยเขี้ยวอ่อนโยน
13.45.286
नमः श्यामाय गौराय अर्धपीतार्धपाण्डवे ।
नारीनरशरीराय स्त्रीपुंसाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८६ ॥
นมัสการแด่ผู้มีผิวคล้ำ นมัสการแด่ผู้มีผิวขาว นมัสการแด่ผู้ที่ครึ่งหนึ่งเหลืองและครึ่งหนึ่งซีด ขอนมัสการแด่พระองค์ ผู้มีพระกายเป็นทั้งหญิงและชาย มีรูปหญิงชาย
13.45.287
नमो वृषभवाहाय गजेन्द्रगमनाय च ।
दुर्गमाय नमस्तुभ्यमगम्यागमनाय च ॥ १३.४५.२८७ ॥
นมัสการแด่ผู้ทรงขี่โค และผู้มีท่วงท่าดุจท่วงท่าของจอมคชสาร ขอนมัสการแด่พระองค์ ผู้ยากที่จะเข้าถึง ผู้เสด็จไปยังที่ที่ผู้ใดไปไม่ได้
13.45.288
नमोस्तु गणनीताय गणवृन्दरताय च ।
गुणानुयातमार्गाय गणनित्यव्रताय च ॥ १३.४५.२८८ ॥
นมัสการแด่ผู้ที่หมู่คณะนำไป ผู้ยินดีในฝูงบริวารมากมาย นมัสการแด่ผู้ที่คุณสมบัติติดตามไปตามทาง ผู้มีวัตรนิรันดร์ของหมู่คณะ
13.45.289
नमः श्वेताभ्रवर्णाय संध्यारागप्रभाच य ।
अनुद्दिष्टामभिधानाय स्वरूपाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८९ ॥
นมัสการแด่ผู้มีสีดุจเมฆขาว มีรัศมีดุจแสงสนธยา ขอนมัสการแด่พระองค์ ผู้มีพระนามที่มิได้ระบุ มีพระรูปเป็นของพระองค์เอง
13.45.290
नमो रक्ताग्रवासाय रक्तसूत्रधराय च ।
रक्तमालाविचित्राय रक्ताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२९० ॥
นมัสการแด่ผู้มีชายผ้านุ่งสีแดง และทรงด้ายสีแดง นมัสการแด่ผู้ประดับด้วยพวงมาลัยสีแดงหลากสี ผู้ทรงผ้าสีแดง
13.45.291
मणिभूषितमूर्धाय नमश्चन्द्रार्धभूषिणे ।
विचित्रमणिमूर्धाय कुसुमाष्टधराय च ॥ १३.४५.२९१ ॥
นมัสการแด่ผู้มีศีรษะประดับด้วยอัญมณี ผู้ทรงพระจันทร์ครึ่งซีกเป็นเครื่องประดับ นมัสการแด่ผู้มีศีรษะประดับอัญมณีหลากสี และทรงดอกไม้แปดดอก
13.45.292
नमोऽग्निमुखनेत्राय सहस्रशशिलोचने ।
अग्निरूपाय कान्ताय नमोस्तु गहनाय च ॥ १३.४५.२९२ ॥
นมัสการแด่ผู้มีพระพักตร์และพระเนตรเป็นไฟ มีพันพระเนตรดุจพระจันทร์ ขอนมัสการแด่พระองค์ ผู้มีรูปเป็นไฟ ผู้งดงาม ผู้ลึกล้ำหยั่งไม่ถึง
13.45.293
खचराय नमस्तुभ्यं गोचराभिरताय च ।
भूचराय भुवनाय अनन्ताय शिवाय च ॥ १३.४५.२९३ ॥
ขอนมัสการแด่พระองค์ ผู้ท่องไปในนภากาศ และแด่ผู้ยินดีในถิ่นแห่งอายตนะ นมัสการแด่ผู้ท่องไปบนแผ่นดิน แด่โลก แด่ผู้ไม่มีที่สิ้นสุด และแด่พระศิวะ
13.45.294
नमो दिग्वाससे नित्यमधिवाससुवाससे ।
नमो जगन्निवासाय प्रतिपत्तिसुखाय च ॥ १३.४५.२९४ ॥
นมัสการแด่ผู้ทรงนุ่งทิศเป็นผ้าเสมอ ขอนมัสการแด่ผู้ทรงผ้าอันงดงามในที่อยู่ของพระองค์ นมัสการแด่ที่ประทับของโลก และแด่ความสุขแห่งการบรรลุ
13.45.295
नित्यमुद्बद्धमुकुटे महाकेयूरधारिणे ।
सर्पकण्ठोपहाराय विचित्राभरणाय च ॥ १३.४५.२९५ ॥
นมัสการแด่ผู้ทรงมงกุฎผูกไว้สูงอยู่เสมอ แด่ผู้ทรงกำไลต้นแขนอันใหญ่ นมัสการแด่ผู้มีเครื่องบูชาคือคอของงู และแด่ผู้ทรงเครื่องประดับอันวิจิตร
13.45.296
नमस्त्रिनेत्रनेत्राय सहस्रशतलोचने ।
स्त्रीपुंसाय नपुंसाय नमः साङ्ख्याय योगिने ॥ १३.४५.२९६ ॥
นมัสการแด่ดวงตาของผู้มีสามตา นมัสการแด่ผู้มีพันตาและร้อยตา นมัสการแด่ผู้เป็นทั้งหญิงและชาย และแด่ผู้มิใช่ทั้งสอง นมัสการแด่สางขยะ นมัสการแด่ผู้ประกอบโยคะ
13.45.297
शंयोरभिस्रवन्ताय अथर्वाय नमोनमः ।
नमः सर्वार्तिनाशाय नमः शोकहराय च ॥ १३.४५.२९७ ॥
นมัสการ นมัสการแด่อถรรวัน ผู้ไหลไปสู่ความเป็นสิริมงคลและความรวมเป็นหนึ่ง นมัสการแด่ผู้ทำลายความทุกข์ทั้งปวง และแด่ผู้ขจัดความโศก
13.45.298
नमो मेघनिनादाय बहुमायाधराय च ।
बीजक्षेत्राभिपालाय स्रष्टाराय नमोनमः ॥ १३.४५.२९८ ॥
นมัสการแด่ผู้มีเสียงกัมปนาทดุจเมฆ และแด่ผู้ทรงมายามากมาย นมัสการ นมัสการแด่ผู้คุ้มครองเมล็ดพันธุ์และนา แด่ผู้สร้าง
13.45.299
नमः सुरासुरेशाय विश्वेशाय नमोनमः ।
मनः पवनवेगाय नमः पवनरूपिणे ॥ १३.४५.२९९ ॥
นมัสการแด่ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาและอสูร นมัสการ นมัสการแด่ผู้เป็นใหญ่แห่งจักรวาล นมัสการแด่ผู้มีความเร็วดุจใจและลม นมัสการแด่ผู้มีรูปเป็นลม
13.45.300
नमः काञ्चनमालाय गिरिमालाय वै नमः ।
नमः सुरारिमालाय चण्डवेगाय वै नमः ॥ १३.४५.३०० ॥
นมัสการแด่ผู้ทรงพวงมาลัยทอง และขอนมัสการแด่ผู้ทรงพวงมาลัยภูเขา นมัสการแด่ผู้ทรงพวงมาลัยของศัตรูแห่งเทวดา และขอนมัสการแด่ผู้มีความเร็วดุร้าย
13.45.301
ब्रह्मशिरोपहर्ताय महिषघ्नाय वै नमः ।
नमः स्त्रीरूपधाराय यज्ञविध्वंसनाय च ॥ १३.४५.३०१ ॥
นมัสการแด่ผู้ตัดศีรษะของพระพรหม และขอนมัสการแด่ผู้สังหารควาย นมัสการแด่ผู้ทรงรูปหญิง และนมัสการแด่ผู้ทำลายการบูชายัญ
13.45.302
नमस्त्रिपुरहर्ताय यज्ञविध्वंसनाय च ।
नमः कामाङ्गनाशाय कालदण्डधराय च ॥ १३.४५.३०२ ॥
นมัสการแด่ผู้ทำลายนครทั้งสาม และแด่ผู้ทำลายยัญ นมัสการแด่ผู้ทำลายร่างของกามเทพ และแด่ผู้ถือคทาแห่งยมราช
13.45.303
नमः स्कन्दविशाखाय ब्रह्मदण्डाय वै नमः ।
नमो भवाय शर्वाय विश्वरूपाय वै नमः ॥ १३.४५.३०३ ॥
นมัสการแด่พระองค์ผู้มีรูปของสกันทะและวิศาข และนมัสการแด่ผู้เป็นทัณฑ์แห่งพรหม นมัสการแด่ภวะ นมัสการแด่ศรวะ และนมัสการแด่ผู้มีทุกรูป
13.45.304
ईशानाय भवघ्नाय नमोस्त्वन्धकघातिने ।
नमो विश्वाय मायायचिन्त्याचिन्त्याय वै नमः ॥ १३.४५.३०४ ॥
นมัสการแด่อีศานะ นมัสการแด่ผู้ทำลายความเป็นโลก นมัสการแด่ผู้สังหารอันธกะ นมัสการแด่ผู้เป็นสากล นมัสการแด่มายา นมัสการแด่ผู้ที่คิดไม่ได้ นมัสการแด่ผู้ที่คิดไม่ได้
13.45.305
त्वं नो गतिश्च श्रेष्ठश्च त्वमेव हृदयं तथा ।
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३.४५.३०५ ॥
พระองค์เป็นที่พึ่งและเป็นผู้ประเสริฐสุดของข้าพเจ้า พระองค์นั่นแลคือหัวใจด้วย ในบรรดาเทพทั้งปวง พระองค์คือพระพรหม และในบรรดารุทระ พระองค์คือนีลโลหิต
13.45.306
आत्मा च सर्वभूतानां साङ्ख्ये पुरुष उच्यते ।
ऋषभस्त्वं पवित्राणां योगिनां निष्कलः शिवः ॥ १३.४५.३०६ ॥
พระองค์เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ ในสางขยะ พระองค์ถูกเรียกว่าปุรุษะ ในบรรดาผู้บริสุทธิ์ พระองค์คือโคผู้อันประเสริฐที่สุด และในบรรดาโยคี พระองค์คือพระศิวะผู้ไร้ส่วนประกอบ
13.45.307
गृहस्थस्त्वमाश्रगिणामीश्वराणां महेश्वरः ।
कुबेरः सर्वयक्षाणां क्रतूनां विष्णुरुच्यते ॥ १३.४५.३०७ ॥
ในบรรดาอาศรมทั้งสี่ พระองค์คือคฤหัสถ์ ในบรรดาผู้เป็นใหญ่ พระองค์คือมเหศวร ในบรรดายักษ์ทั้งปวง พระองค์คือกุเวร และในบรรดายัญทั้งหลาย พระองค์ถูกเรียกว่าวิษณุ
13.45.308
पर्वतानां भवान्मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।
वसिष्ठस्त्वमृषीणां च ग्रहाणां सूर्य उच्यते ॥ १३.४५.३०८ ॥
ในบรรดาภูเขา พระองค์คือเมรุ และในบรรดากลุ่มดาว พระองค์คือพระจันทร์ ในบรรดาฤๅษี พระองค์คือวสิษฐ และในบรรดาดาวเคราะห์ กล่าวกันว่าพระอาทิตย์คือพระองค์
13.45.309
आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ।
ग्राम्याणां गोवृषश्चासि भवाँल्लोक्प्रपूजितः ॥ १३.४५.३०९ ॥
ในบรรดาสัตว์ป่า พระองค์คือสิงโตผู้เป็นใหญ่ยิ่ง ในบรรดาสัตว์เลี้ยง พระองค์คือโคผู้ และพระองค์เป็นที่โลกเคารพบูชา
13.45.310
आदित्यानां भवान्विष्णुर्वसूनां चैव पावकः ।
पक्षिणां वैनतेयस्त्वमनन्तो भ्रुजगेषु च ॥ १३.४५.३१० ॥
ในบรรดาอาทิตย์ทั้งหลาย พระองค์คือวิษณุ และในบรรดาวสุทั้งหลาย พระองค์คือไฟปาวกะ ในบรรดานก พระองค์คือไวนเตยะ (ครุฑ) และในบรรดางู พระองค์คืออนันตะ
13.45.311
सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम् ।
सनत्कुमारो योगानां साङ्ख्यानां कपिलो ह्यसि ॥ १३.४५.३११ ॥
ในบรรดาเวท พระองค์คือสามเวท และในบรรดามนต์ยชุร์ พระองค์คือศตรุทรีย์ ในบรรดาโยคะ พระองค์คือสนัตกุมาร และในบรรดาคำสอนสางขยะ พระองค์นั่นแลคือกปิละ
13.45.312
शक्रोसि मरुतां देव पितॄणां हव्यवाडसि ।
ब्रह्मलोकश्च लोकानां गतीनां मोक्ष उच्यसे ॥ १३.४५.३१२ ॥
ข้าแต่เทพเจ้า พระองค์คือศักระในบรรดามรุต และคือผู้นำเครื่องบูชาไปถวายในบรรดาบรรพบุรุษ ในบรรดาโลกทั้งหลาย พระองค์ถูกเรียกว่าโลกของพระพรหม และในบรรดาคติทั้งหลาย พระองค์ถูกเรียกว่าการหลุดพ้น
13.45.313
क्षीरोदः सागराणां च शैलानां हिमवान्गिरिः ।
वर्णानां ब्राह्मणश्चासि विप्राणां दीक्षितो द्विजः ॥ १३.४५.३१३ ॥
ในบรรดามหาสมุทร พระองค์คือทะเลน้ำนม และในบรรดาภูเขา พระองค์คือหิมาลัย ในบรรดาวรรณะ พระองค์คือพราหมณ์ และในบรรดาผู้มีความรู้ พระองค์คือทวิชาผู้รับการอภิเษกแล้ว
13.45.314
आदिस्त्वमसि लोकानां संहर्ता काल एव च ।
यच्चान्यदपि लोके वै सर्वतेजोधिकं स्मृतम्।
तत्सर्वं भगवानेव इति मे निश्चिता मतिः ॥ १३.४५.३१४ ॥
พระองค์คือต้นกำเนิดของโลกทั้งหลาย ผู้ทำลายโลกเหล่านั้น และคือกาลเวลาเอง และสิ่งอื่นใดในโลกที่ถูกจดจำว่ายิ่งกว่าความรุ่งโรจน์ทั้งปวง สิ่งทั้งหมดนั้นคือพระผู้เป็นเจ้าเอง นี่คือความเชื่อมั่นอันแน่วแน่ของข้าพเจ้า
13.45.315
नमस्ते भगवन्देव नमस्ते भक्तवत्सलः ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु नमस्ते विस्वसम्भव ॥ १३.४५.३१५ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่เทพเจ้า ขอนมัสการแด่พระองค์ ข้าแต่ผู้รักผู้ภักดีของพระองค์ ขอนมัสการแด่พระองค์ ข้าแต่เจ้าแห่งโยคะ ขอนมัสการแด่พระองค์ ข้าแต่ต้นกำเนิดของจักรวาล ขอนมัสการแด่พระองค์
13.45.316
प्रसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च ।
अनैश्वर्येणि युक्तस्य गतिर्भव सनातन ॥ १३.४५.३१६ ॥
ขอทรงโปรดปรานข้าพระองค์ ผู้เป็นผู้ภักดีของพระองค์ ผู้น่าสงสารและผู้ต่ำต้อย ข้าแต่ผู้เป็นนิรันดร ขอทรงเป็นที่พึ่งของข้าพระองค์ ผู้ถูกความไร้อำนาจครอบงำ
13.45.317
यच्चापराधं कृतवानज्ञात्वा परमेश्वर ।
मद्भक्त इति देवेश तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.४५.३१७ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าสูงสุด ความผิดใดที่ข้าพระองค์ได้กระทำไปโดยไม่รู้ ข้าแต่เจ้าแห่งเทพ เพราะทรงรู้ว่าข้าพระองค์เป็นผู้ภักดีของพระองค์ ขอทรงอภัยให้ทั้งหมดนั้นเถิด
13.45.318
मोहितश्चास्मि देवेश त्वया रूपविपर्ययात् ।
नार्घ्यं तेन मया दत्तं पाद्यं चापि महेश्वर ॥ १३.४५.३१८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งเทพ ข้าพระองค์ถูกหลงเพราะการเปลี่ยนรูปของพระองค์ ข้าแต่มเหศวร ดังนั้นข้าพระองค์มิได้ถวายอารฆยะและปาทยะแด่พระองค์
13.45.319
एवं स्तुत्वाऽहमीशानं पाद्यमर्घ्यं च भक्तितः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयम् ॥ १३.४५.३१९ ॥
เมื่อได้สรรเสริญพระอีศานะเช่นนี้แล้ว และด้วยความภักดี ข้าพระองค์ประนมมือขึ้น ได้ถวายทุกสิ่งแด่พระองค์ ทั้งน้ำสำหรับล้างพระบาทและอารฆยะด้วย
13.45.320
ततः शीताम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता ।
पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि ॥ १३.४५.३२० ॥
ลูกรัก ครั้งนั้น ฝนดอกไม้อันเป็นมงคล ผสมด้วยน้ำเย็นและมีกลิ่นหอมทิพย์ ได้โปรยลงบนศีรษะของข้าพเจ้า
13.45.321
दुन्दुभिश्च तदा दिव्यस्ताडितो देवकिंकरैः ।
ववौ च मारुतः पुण्यः शुचिगन्धः सुखावहः ॥ १३.४५.३२१ ॥
ครั้งนั้น กลองทิพย์ถูกตีโดยบริวารของเทวดา และลมบริสุทธิ์ที่มีกลิ่นหอมสะอาด นำความสุขมาให้ก็พัดมา
13.45.322
ततः प्रीतो महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः ।
अब्रवीत्त्रिदशांस्तत्र हर्षयन्निव मां तदा ॥ १३.४५.३२२ ॥
จากนั้น มหาเทพผู้ทรงธงเป็นรูปโคผู้ ทรงพอพระทัยพร้อมกับพระชายา ตรัสกับเทพทั้งสามสิบองค์ที่นั่น ราวกับจะทรงยินดีแก่ข้าพเจ้าด้วย
13.45.323
पश्यध्वं त्रिदशाः सर्वे उपमन्योर्महात्मनः ।
मयि भक्तिं परां नित्यमेकभावादवस्थिताम् ॥ १३.४५.३२३ ॥
ดูเถิด ข้าแต่เทพทั้งหลาย ความภักดีอย่างสูงสุดของอุปมันยุผู้มีจิตใหญ่ที่มีต่อเรา ซึ่งดำรงอยู่เสมอด้วยใจที่มุ่งเดียว
13.45.324
एवमुक्तास्तदा कृष्ण सुरास्ते शूलपाणिना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १३.४५.३२४ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ เมื่อพระผู้ทรงตรีศูลตรัสดังนี้แล้ว เทวดาทั้งปวงก็ประนมมือ กราบพระผู้ทรงธงเป็นรูปโคผู้ แล้วกล่าวขึ้น
13.45.325
भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्पते ।
लभतां सर्वकामेभ्यः फलं त्वत्तो द्विजोत्तमः ॥ १३.४५.३२५ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่พระเจ้าของเทพ ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่แห่งโลก ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าแห่งจักรวาล ขอให้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชได้รับผลแห่งความปรารถนาทั้งปวงจากพระองค์
13.45.326
एवमुक्तस्ततः शर्वः सुरैर्ब्रह्मादिभिस्तथा ।
आह मां भगवानीशः प्रहसन्निव शङ्करः ॥ १३.४५.३२६ ॥
เมื่อเทวดาทั้งหลายมีพระพรหมเป็นต้นกราบทูลดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าศรวะ พระผู้เป็นใหญ่ คือพระศังกร ก็ตรัสกับข้าพเจ้า ราวกับทรงยิ้มอยู่
13.45.327
भगवानुवाच ।
वत्सोपमन्यो तृष्टोस्मि पश्य मां मुनिपुङ्गव।
दृढभक्तोसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितो ह्यसि ॥ १३.४५.३२७ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า อุปมันยุผู้เป็นที่รัก เราพอใจแล้ว จงดูเรา ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มุนี ท่านมีความภักดีมั่นคง ข้าแต่วิปรฤษี เราได้ทดสอบท่านแล้ว
13.45.328
अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं प्रीतिमानहम् ।
तस्मात्सर्वान्ददाम्यद्य कामांस्तव यथोप्सितान् ॥ १३.४५.३२८ ॥
ด้วยความภักดีนี้ของท่าน เราพอพระทัยยิ่งนัก เพราะเหตุนั้น วันนี้เราจะประทานความปรารถนาทั้งปวงที่ท่านต้องการแก่ท่าน
13.45.329
एवमुक्तस्य चैवाथ महादेवेन धीमता ।
हर्षादश्रूण्यवर्तन्त रोमहर्षस्त्वजायत ॥ १३.४५.३२९ ॥
เมื่อพระมหาเทพผู้มีปัญญาตรัสดังนี้แล้ว น้ำตาก็ไหลด้วยความปีติ และขนทั่วร่างของข้าพเจ้าก็ลุกชัน
13.45.330
अब्रवं च तदा देव हर्षगद्गदया गिरा ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ १३.४५.३३० ॥
ครั้งนั้น ข้าพเจ้ากล่าวด้วยเสียงที่สั่นเครือด้วยความปีติ ข้าพเจ้าคุกเข่าลงกับพื้นดิน กราบซ้ำแล้วซ้ำอีก แล้วกล่าวว่า ข้าแต่พระเจ้า
13.45.331
अद्य जातो ह्यहं देव सफलं जन्म चाद्य मे ।
यन्मे साक्षान्महादेवः प्रसन्नस्तिष्ठतेऽग्रतः ॥ १३.४५.३३१ ॥
ข้าแต่พระเจ้า วันนี้ข้าพเจ้าเกิดแล้วอย่างแท้จริง และวันนี้การเกิดของข้าพเจ้าก็เกิดผลแล้ว เพราะพระมหาเทพทรงพอพระทัย ประทับยืนอยู่ต่อหน้าข้าพเจ้าโดยตรง
13.45.332
यं न पश्यन्ति चैवाद्धा देवा ह्यमितविक्रमम् ।
तमहं दृष्टवान्देवं कोऽन्यो धन्यतरो मया ॥ १३.४५.३३२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้มีพระปรีชาหาที่สุดมิได้ ซึ่งแม้เทพทั้งหลายแท้จริงก็มิได้เห็น ข้าพเจ้าได้เห็นพระองค์แล้ว ใครเล่าจะเป็นผู้มีโชคดียิ่งกว่าข้าพเจ้า
13.45.333
एवं ध्यायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम् ।
तद्विशेषमतिख्यातं यदजं ज्ञानमक्षरम् ॥ १३.४५.३३३ ॥
ผู้รู้ทั้งหลายย่อมภาวนาถึงสัจธรรมสูงสุดและนิรันดรเช่นนี้ ซึ่งเป็นที่รู้จักโดยเฉพาะ คือปัญญาที่ไม่เกิด ไม่เสื่อมสลาย
13.45.334
स एष भगवान्देवः सर्वसत्त्वादिरव्ययः ।
सर्वतत्त्वविधानज्ञः प्रधानपुरुषः परः ॥ १३.४५.३३४ ॥
พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้นนั่นเอง คือต้นกำเนิดของสัตว์ทั้งปวง ไม่เสื่อมสูญ ทรงรู้วิธีการของหลักธรรมทั้งปวง เป็นบุรุษปฐมและสูงสุด
13.45.335
योऽसृजद्दक्षिणादङ्गाद्ब्रह्माणां लोकसम्भवम् ।
वामपार्श्वात्तथा विष्णुं लोकरक्षार्थमीश्वरः ॥ १३.४५.३३५ ॥
พระองค์ผู้ทรงสร้างพระพรหมทั้งหลาย ผู้เป็นกำเนิดของโลก จากอวัยวะเบื้องขวา และทรงสร้างพระวิษณุจากข้างซ้ายเพื่อการคุ้มครองโลก พระผู้เป็นเจ้านั้น
13.45.336
युगान्ते चैव सम्प्राप्ते रुद्रमीशोऽसृजत्प्रभुः ।
स रुद्रः संहरन्कृत्स्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १३.४५.३३६ ॥
เมื่อถึงกาลสิ้นยุค พระผู้เป็นเจ้าอีศะทรงสร้างพระรุทรผู้ทรงอำนาจ พระรุทรนั้นทำลายโลกทั้งสิ้น ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่
13.45.337
कालो भूत्वा परं ब्रह्म याति संवर्तकानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानि ग्रसन्निव व्यवस्थितः ॥ १३.४५.३३७ ॥
ไฟแห่งการทำลายล้าง เมื่อเป็นกาลเวลา ย่อมไปสู่พรหมัน สูงสุด เมื่อถึงปลายยุค ไฟนั้นตั้งอยู่ราวกับจะกลืนกินสรรพสัตว์ทั้งปวง
13.45.338
एष देवो महादेवो जगत्सृष्ट्वा चराचरम् ।
कल्पान्ते चैव सर्वेषां स्मृतिमाक्षिप्य तिष्ठति ॥ १३.४५.३३८ ॥
มหาเทพองค์นี้ ผู้สร้างโลกทั้งเคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่แล้ว เมื่อถึงปลายกัลป์ ก็ทรงดำรงอยู่โดยพรากความทรงจำของสรรพสิ่งทั้งปวงไป
13.45.339
सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवोद्भवः ।
आस्ते सर्वगतो नित्यमदृश्यः सर्वदैवतैः ॥ १३.४५.३३९ ॥
ผู้ทรงแผ่ไปทั่ว เป็นอาตมันของสัตว์ทั้งปวง เป็นต้นกำเนิดแห่งการเกิดของสัตว์ทั้งปวง ทรงดำรงอยู่ตลอดกาล ทรงอยู่ทั่วทุกแห่ง ไม่อาจเห็นได้ด้วยเทวดาทั้งปวง
13.45.340
यदि देयो वरो मह्यं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो ।
भक्तिर्भक्तु मे नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर ॥ १३.४५.३४० ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่พระเจ้าของเทพ หากจะประทานพรแก่ข้าพเจ้า หากพระองค์พอพระทัยในข้าพเจ้า ขอให้ความภักดีของข้าพเจ้าต่อพระองค์มีอยู่เสมอ
13.45.341
अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्विभो ।
जानीयामिति मे बुद्धिः प्रसादात्सुरसत्तम ॥ १३.४५.३४१ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ ขอให้ข้าพเจ้ารู้ทั้งสิ่งที่ผ่านไปแล้ว สิ่งที่จะมาถึง และสิ่งที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน นี่คือความปรารถนาของข้าพเจ้า ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวดา
13.45.342
क्षीरोदनं च भुञ्जीयामक्षयं सह बान्धवैः ।
आश्रमे च सदाऽस्माकं सान्निध्यं परमस्तु ते ॥ १३.४५.३४२ ॥
ขอให้ข้าพเจ้าได้ฉันข้าวน้ำนมที่ไม่มีวันหมดพร้อมกับญาติทั้งหลาย และขอให้พระองค์ประทับอยู่ในอาศรมของเรามิได้ขาด ด้วยความเป็นยิ่ง
13.45.343
एवमुक्तः स मां प्राह भगवाँल्लोकपूजितः ।
महेश्वरो महातेजाश्वराचरगुरुः शिवः ॥ १३.४५.३४३ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงเป็นที่สักการะของโลก ผู้ยิ่งใหญ่ ทรงรัศมีอันเรืองยิ่ง เป็นครูของสิ่งที่เคลื่อนไหวและสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว คือพระศิวะมเหศวร ตรัสตอบข้าพเจ้า
13.45.344
श्रीभगवानुवाच ।
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४५.३४४ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า ขอให้เจ้าไม่แก่และไม่ตาย พ้นจากความทุกข์ เป็นผู้มีชื่อเสียง ประกอบด้วยรัศมี และมีปัญญาทิพย์
13.45.345
ऋषीणामभिगम्यश्च मत्प्रसादाध्भविष्यसि ।
शीलवान्गुणसम्पन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः ॥ १३.४५.३४५ ॥
ด้วยพระกรุณาของเรา เจ้าจะเป็นผู้ที่บรรดาฤๅษีเข้าเฝ้าได้ มีศีลธรรม ประกอบด้วยคุณความดี รู้ทั่วถึง และเป็นที่น่าเลื่อมใสแก่ผู้พบเห็น
13.45.346
अक्षयं यौवनं तेऽस्तु तेजश्चैवानलोपमम् ।
क्षीरोदः सागरश्चैव यत्रयत्रेच्छसि प्रियम् ॥ १३.४५.३४६ ॥
ขอให้วัยหนุ่มของเจ้าไม่เสื่อมคลาย และขอให้รัศมีของเจ้าดุจไฟ ขอให้มหาสมุทรน้ำนมและทะเลเป็นของเจ้า ไม่ว่าเจ้าปรารถนาสิ่งอันเป็นที่รักที่ใด
13.45.347
तत्र ते भविता कामं सान्निध्यं पयसोनिधेः ।
क्षीरोदनं च भुङ्ख त्वममृतेन समन्वितम् ॥ १३.४५.३४७ ॥
ที่นั่น เจ้าจะได้อยู่ใกล้มหาสมุทรน้ำนมตามที่ปรารถนา และเจ้าจะฉันข้าวน้ำนมที่ผสมด้วยอมฤต
13.45.348
बन्धुभिः सहितः कल्पं ततो मामुपयास्यसि ।
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ १३.४५.३४८ ॥
เจ้าจะอยู่ที่นั่นพร้อมญาติทั้งหลายตลอดหนึ่งกัลป์ แล้วเจ้าจะมาหาเรา ญาติ วงศ์ตระกูล และเผ่าพันธุ์ของเจ้าจะไม่มีวันเสื่อมสลายเสมอไป
13.45.349
भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ।
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ १३.४५.३४९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชา ความภักดีของเจ้าที่มีต่อเราจะยั่งยืนตลอดไป และเราจะคงสถิตอยู่ในอาศรมของเจ้าเสมอ ข้าแต่ผู้สูงสุดในหมู่ทวิชา
13.45.350
तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यति ।
स्मृतस्त्वया पुनर्विप्र करिष्यामि च दर्शनम्
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ।
ईशानः स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४५.३५० ॥
จงอยู่เถิด ลูกรัก ตามที่ปรารถนา อย่าได้ปรารถนาจะพบเราเลย ข้าแต่พราหมณ์ เมื่อเจ้าระลึกถึงเรา เราจะให้เจ้าได้เห็นเราอีกครั้ง
13.45.352
एवं दृष्टो मया कृष्ण देवदेवः समाधिना ।
तदवाप्तं च मे सर्वं यदुक्तं तेन धीमता ॥ १३.४५.३५२ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ ข้าพเจ้าได้เห็นเทพแห่งเทพด้วยการทำสมาธิเช่นนี้ และสิ่งทั้งปวงที่ผู้มีปัญญานั้นได้กล่าวไว้ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วทั้งหมด
13.45.353
प्रत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान्व्यवस्थितान् ।
ऋषीन्विद्याधरान्यक्षान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १३.४५.३५३ ॥
และข้าแต่พระกฤษณะ จงเห็นด้วยตาของตนเองเถิด บรรดาสิทธาที่ตั้งอยู่ตรงนั้น คือฤๅษี วิทยาธร ยักษ์ คนธรรพ์ และอัปสรทั้งหลาย
13.45.354
पश्य वृक्षलतागुल्मान्सर्वपुष्पफलप्रदान् ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सुखपत्रान्सुगन्धिनः ॥ १३.४५.३५४ ॥
จงดูต้นไม้ เถาวัลย์ และพุ่มไม้เถิด ที่ให้ดอกและผลทุกชนิด ประกอบด้วยดอกไม้ของทุกฤดู มีใบอันน่ารื่นรมย์และมีกลิ่นหอม
13.45.355
सर्वमेतन्महाबाहो दिव्यभावसमन्वितम् ।
प्रसादाद्देवदेवस्य ईशअवरस्य महात्मनः ॥ १३.४५.३५५ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนอันทรงพลัง สิ่งทั้งปวงนี้ประกอบด้วยธรรมชาติทิพย์ ด้วยพระกรุณาของเทพแห่งเทพ พระอีศานผู้เป็นเทพรองลงมา พระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
13.45.356
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रत्यक्षमिव दर्शनम् ।
विस्मयं परमं गत्वा अब्रवं तं महामुनिम् ॥ १३.४५.३५६ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของท่านนั้น ซึ่งเหมือนได้เห็นด้วยตาต่อหน้า ข้าพเจ้าเกิดความอัศจรรย์ยิ่งนัก จึงได้กล่าวกับมหามุนีผู้นั้น
13.45.357
धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्रि कस्त्वदन्योस्ति पुण्यकृत् ।
यस्य देवाधिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुतेऽऽश्रमे ॥ १३.४५.३५७ ॥
ท่านเป็นผู้มีบุญแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ใครอื่นนอกจากท่านเล่าที่เป็นผู้สร้างบุญ ที่เทพแห่งเทพทรงประทับใกล้ในอาศรมของท่าน
13.45.358
अपि तावन्ममाप्येवं दद्यात्स भगवाञ्शिवः ।
दर्शं मुनिशार्दूल प्रसादं चापि शङ्करः ॥ १३.४५.३५८ ॥
ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่มุนี พระผู้เป็นเจ้าพระศิวะจะประทานการเห็นและพระกรุณาเช่นนั้นแก่ข้าพเจ้าด้วยหรือไม่ เหมือนที่พระศังกรเคยทรงประทานแก่ท่าน
13.45.359
उपमन्युरुवाच ।
द्रक्ष्यसे पुण्डरीकाक्ष महादेवं न संशयः।
अचिरेणैव कालेन यथा दृष्टो मयाऽनघ ॥ १३.४५.३५९ ॥
อุปมนยุกล่าวว่า ข้าแต่ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว เจ้าจะได้เห็นมหาเทพ ไม่ต้องสงสัยเลย ในเวลาอันใกล้นี้ เช่นเดียวกับที่เราได้เห็นพระองค์ ข้าแต่ผู้ไร้บาป
13.45.360
चक्षुषा चैव दिव्येन पश्याम्यमितविक्रमम् ।
षष्ठे मासि महादेवं द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ १३.४५.३६० ॥
เราเห็นพระองค์ผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้ด้วยดวงตาทิพย์ ข้าแต่ปุรุโษตตมะ ในเดือนที่หก เจ้าจะได้เห็นมหาเทพ
13.45.361
षोडशाष्टौ वरांश्चापि प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ।
सपत्नीकाद्यदुश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.३६१ ॥
เจ้าจะได้รับพรสิบหกประการและแปดประการจากพระมเหศวร ทั้งนี้พร้อมกับภรรยาของเจ้า ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ยาทพ นี่เป็นความจริง เราบอกแก่เจ้า
13.45.362
अतीतानागतं चैव वर्तमानं च नित्यशः ।
विदितं मे महाबाहो प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४५.३६२ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนอันทรงพลัง อดีต อนาคต และปัจจุบัน เรารู้ทั้งหมดอยู่เสมอ ด้วยพระกรุณาของผู้มีปัญญานั้น
13.45.363
एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः ।
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव ॥ १३.४५.३६३ ॥
หระได้ทรงพิจารณาถึงเหล่านี้และอีกนับพัน ข้าแต่มาธวะ เหตุใดพระผู้เป็นเจ้าจะไม่ทรงโปรดปรานท่าน
13.45.364
त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीय समागमः ।
ब्रह्मणअयेनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत।
जप्यं तु ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ १३.४५.३६४ ॥
การได้พบกันระหว่างเหล่าเทพกับผู้เช่นท่าน ผู้อุทิศตนแก่พราหมณ์ เมตตาและมีศรัทธา เป็นสิ่งที่น่าสรรเสริญ แต่เราจะประทานมนตร์สำหรับสวดแก่ท่าน ซึ่งท่านจะได้เห็นศังกระ
13.45.365
अब्रवं तमहं ब्रह्मन्त्वत्प्रसादान्महामुने ।
द्रक्ष्ये दितिजसङ्घानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम् ॥ १३.४५.३६५ ॥
เราได้กล่าวแก่พระองค์ว่า ข้าแต่พราหมณ์ ข้าแต่มหาฤๅษี ด้วยพระกรุณาของท่าน ข้าจะได้เห็นจอมเทพ ผู้ทำลายหมู่ไทตยะ
13.45.366
एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रितां कथाम् ।
दिनान्यष्टौ ततो जग्मुर्मुहूर्तमिव भारत ॥ १३.४५.३६६ ॥
ขณะที่ท่านกำลังเล่าเรื่องราวที่เกี่ยวกับพระมหาเทพนี้ วันทั้งแปดก็ผ่านไปราวกับเป็นเพียงชั่วขณะเดียว ข้าแต่ภารตะ
13.45.367
दिनेऽष्टमे तु विप्रेणि दीक्षितोऽहं यथाविधि ।
दण्डी मुण्डी कुशी चीरि घृताक्तो मेखलीकृतः ॥ १३.४५.३६७ ॥
ในวันที่แปด ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าได้รับการบวชตามพิธีที่กำหนด ถือไม้เท้า โกนศีรษะ สวมหญ้ากุศะ นุ่งผ้าเปลือกไม้ ทาด้วยเนยใส และคาดเข็มขัด
13.45.368
मासमेकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः ।
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशः ॥ १३.४५.३६८ ॥
หนึ่งเดือนข้าพเจ้ากินแต่ผลไม้ เดือนที่สองดื่มแต่น้ำ เดือนที่สามและสี่ และเดือนที่ห้ากินแต่ลม
13.45.369
एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुरतन्द्रितः ।
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत ॥ १३.४५.३६९ ॥
ข้าพเจ้ายืนด้วยขาข้างเดียว ยกแขนขึ้น ไม่หยุดพัก ข้าแต่ภารตะ ข้าพเจ้าได้เห็นบนท้องฟ้าซึ่งมีรัศมีของพระอาทิตย์นับพันดวง
13.45.370
तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन ।
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्।
नीलसैलचयप्रख्यं बलाकाभूषिताम्बरम् ॥ १३.४५.३७० ॥
และท่ามกลางรัศมีนั้น ข้าแต่บุตรแห่งปาณฑุ มีรูปร่างหนึ่งที่มีอวัยวะถูกพันด้วยรุ้งกินน้ำ มีพวงมาลัยสายฟ้าและช่องหน้าต่าง คล้ายกองภูเขาสีน้ำเงิน ผ้าของพระองค์ประดับด้วยนกกระเรียน
13.45.371
तत्र स्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः ।
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया ॥ १३.४५.३७१ ॥
ที่นั่นประทับอยู่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงรัศมีอันยิ่งใหญ่ พร้อมกับเทวีด้วยตบะ รัศมี ความงาม และความรุ่งโรจน์อันเจิดจ้า พร้อมกับพระชายา
13.45.372
रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः ।
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा ॥ १३.४५.३७२ ॥
ที่นั่นพระผู้เป็นเจ้ามเหศวรทรงรุ่งเรืองพร้อมกับเทวี เหมือนดวงอาทิตย์ที่ประทับอยู่ในเมฆรุ่งเรืองพร้อมกับดวงจันทร์
13.45.373
संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
अपश्यं देवसङ्घानां गतिमार्तिहरं हरम् ॥ १३.४५.३७३ ॥
ข้าแต่กุนตีบุตร ขนลุกชันและดวงตาเบิกกว้างด้วยความอัศจรรย์ ข้าพเจ้าได้เห็นหระ ที่พึ่งของหมู่เทพ ผู้ขจัดความทุกข์
13.45.374
किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं ।
व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्।
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं ।
शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम् ॥ १३.४५.३७४ ॥
ทรงมงกุฎ ถือตะบอง ถือตรีศูลในพระหัตถ์ นุ่งหนังเสือ มีผมเกล้าเป็นชฎา ถือไม้เท้า ทรงธนูปินากะ ถือสายฟ้า มีเขี้ยวคม มีกำไลแขนอันเป็นมงคล มีงูเป็นสายยัชโญปวีต
13.45.375
दिव्यां मालामुरसाऽनेकवर्णां ।
समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्।
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससन्ध्यं ।
वर्षात्यये तद्वदपश्यमेनम् ॥ १३.४५.३७५ ॥
ทรงพวงมาลัยทิพย์หลากสีบนพระอุระ ห้อยลงถึงข้อเท้า ข้าพเจ้าเห็นพระองค์เหมือนพระจันทร์ที่มีแสงสนธยาล้อมรอบเมื่อสิ้นฤดูฝน
13.45.376
प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम् ।
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम् ॥ १३.४५.३७६ ॥
ถูกล้อมรอบทุกด้านด้วยกองทัพปรมถะ ยากจะจ้องมองเหมือนพระอาทิตย์ในฤดูใบไม้ร่วง พระอาทิตย์แห่งวันที่ถูกล้อมไว้
13.45.377
एकादशशतान्येवं रुद्राणां वृषवाहनम् ।
अस्तुवं नियतात्मानं कर्मभिः शुभकर्मिणम् ॥ १३.४५.३७७ ॥
ข้าพเจ้าสรรเสริญพระองค์เช่นนั้น ผู้เป็นเจ้าแห่งรุทรสิบเอ็ดร้อย ผู้ทรงโคเป็นพาหนะ ผู้มีจิตควบคุมตนได้ ผู้มีกรรมอันเป็นมงคล
13.45.378
आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ।
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन् ॥ १३.४५.३७८ ॥
อาทิตย์ วสุ สาธยะ วิศเวเทวะ และแฝดอัศวินก็สรรเสริญพระเทพผู้เป็นวิศเวเทวะด้วยการสรรเสริญทั้งปวง
13.45.379
शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ ।
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके ॥ १३.४५.३७९ ॥
พระอินทร์ผู้มียัญพิธีร้อยครั้ง พระผู้เป็นเจ้าวิษณุ และโอรสทั้งสองของอทิติ และพระพรหม ขับร้องบท รถันตระ ใกล้พระองค์
13.45.380
योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम् ।
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै ॥ १३.४५.३८० ॥
เหล่าจอมโยคีมากมาย พรหมฤๅษีพร้อมบุตร และเทวฤๅษีก็สรรเสริญพระองค์ ผู้ประทานโยคะ ผู้เป็นบิดาและครู
13.45.381
पृथिवीं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
मासार्धमासा क्रतवो रात्रिः संवत्सराः क्षणाः ॥ १३.४५.३८१ ॥
แผ่นดิน อากาศ ดวงดาวและดาวเคราะห์ เดือนและปักษ์ ฤดูยัญ กลางคืน ปีต่างๆ และขณะเวลาต่างๆ ก็สรรเสริญพระองค์
13.45.382
मुहूर्ताश्च निमेपाश्च तथैव युगपर्ययाः ।
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सत्वविदस्तथा ॥ १३.४५.३८२ ॥
มุหูรตะ และการกะพริบตา ทั้งวงจรแห่งยุค ข้าแต่พระราชา วิทยาทิพย์ และผู้รู้ความเป็นจริงก็น้อมไหว้พระองค์เช่นกัน
13.45.383
सनत्कुमारो देवाश्च इतिहासास्तथैव च ।
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १३.४५.३८३ ॥
สนัตกุมาร และเหล่าเทวดา ตลอดจนเรื่องเล่าโบราณ รวมทั้งมารีจิ อังคิรส อตริ ปุลัสตยะ ปุลหะ และกรตุ ต่างสรรเสริญพระองค์
13.45.384
मनवः सप्त सोमश्च अर्थवा सबृहस्पतिः ।
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च ॥ १३.४५.३८४ ॥
มนุทั้งเจ็ด โสม อถรรวัน พร้อมด้วยพฤหัสบดี ภฤคุ ทักษะ กัศยปะ วสิษฐ และกาศยะด้วยเช่นกัน
13.45.385
छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः ।
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर ॥ १३.४५.३८५ ॥
ฉันทส์ทั้งหลาย การเข้าพิธีทีกษา ยัญทั้งหลาย และทักษิณา ปาวกะผู้เป็นไฟ และเครื่องบูชา สิ่งของทั้งปวงที่ใช้ในยัญ ปรากฏเป็นรูปร่าง ข้าแต่ยุธิษฐิระ
13.45.386
प्रजानां पालकाः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः ।
देवानां मातरः सर्वादेवपत्न्य सकन्यकाः ॥ १३.४५.३८६ ॥
ผู้พิทักษ์สรรพสัตว์ทั้งปวง แม่น้ำ งู และภูเขาทั้งหลาย มารดาของเหล่าเทวดา และเทวปัตนี ทั้งหมดพร้อมด้วยธิดาของตน
13.45.387
सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च ।
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताःसागरा दिशः ॥ १३.४५.३८७ ॥
นับพันแห่งมุนี นับหมื่น และนับร้อยล้าน ต่างนอบน้อมต่อพระผู้เป็นใหญ่ผู้สงบ ภูเขา มหาสมุทร และทิศทั้งหลายก็เช่นกัน
13.45.388
गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः ।
दिव्यतालेषु गायन्तः स्तुवन्ति भवमद्भुतम् ॥ १३.४५.३८८ ॥
คนธรรพ์และอัปสรผู้ชำนาญในการขับร้องและดนตรี ขับร้องตามจังหวะทิพย์ สรรเสริญภวะผู้น่าอัศจรรย์
13.45.389
विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा ।
सर्वाणि चैव भूतानि स्तावराणि चराणि च।
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनः कर्मभिर्विभुम् ॥ १३.४५.३८९ ॥
วิทยาธร ทานพ คุหยกะ และรากษส ตลอดจนสรรพสัตว์ทั้งหลาย ทั้งที่เคลื่อนที่ได้และเคลื่อนที่ไม่ได้ ข้าแต่มหาราช ต่างนอบน้อมต่อพระผู้ทรงแผ่ไปทั่วด้วยวาจา ใจ และการกระทำ
13.45.390
पुरस्ताद्धिष्ठितः शर्वो ममासीस्त्रिदशेश्वरः ॥ १३.४५.३९० ॥
ข้างหน้าข้าพระองค์ ศรรวะ คือพระศิวะ เจ้าแห่งเทพสามสิบองค์ ได้ประทับยืนอยู่
13.45.391
पुरस्तद्धिष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत ।
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्मामभ्युदैक्षत ॥ १३.४५.३९१ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อเห็นพระอิศานะประทับยืนอยู่เบื้องหน้าข้าพระองค์ โลกทั้งสิ้นพร้อมด้วยประชาบดีและพระอินทร์ ก็แลมองมายังข้าพระองค์
13.45.392
ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिरभूत्तदा ।
ततो मामब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च ॥ १३.४५.३९२ ॥
ข้าพระองค์ไม่มีกำลังพอจะมองดูมหาเทพในขณะนั้น แล้วพระเทพจึงตรัสกับข้าพระองค์ว่า ดูเถิด กฤษณะ แล้วกล่าวเถิด
13.45.393
त्वया ह्याराधितश्चाहं शतशोऽथ सहस्रशः ।
त्वत्समो नास्ति मे कश्चित्त्रिषु लोकषु वै प्रियः ॥ १३.४५.३९३ ॥
เพราะเจ้าได้บูชาเราหลายร้อยและหลายพันครั้ง และในโลกทั้งสามนี้ไม่มีผู้ใดเป็นที่รักของเราเสมอเจ้าเลย
13.45.394
शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता ह्युमा तदा ।
ततोऽहमब्रुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः ॥ १३.४५.३९४ ॥
เมื่อเทวดาทรงถูกกราบไหว้ด้วยศีรษะ เทวีอุมาก็ทรงโปรดปรานยิ่ง แล้วข้าพระองค์จึงกล่าวแก่สถาณุผู้พรหมและเทวดาทั้งหลายสรรเสริญ
13.45.395
नमोस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ।
ब्राह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति।
तपश्च सत्वं च रजस्तमश्च ।
त्वामेव सत्यं च वदन्ति सन्तः ॥ १३.४५.३९५ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นนิรันดร์ ผู้เป็นต้นกำเนิดของทุกสิ่ง ขอน้อมนมัสการแด่พระองค์ ฤๅษีเรียกพระองค์ว่าเจ้าแห่งพรหมัน ตบะ สัตตวะ รชัสและตมัส ล้วนคือพระองค์ และผู้มีปัญญาเรียกพระองค์ว่าสัจจะ
13.45.396
त्वं वै ब्रह्मा च रुद्रश्च वरुणोऽग्निर्मनुर्भवः ।
धाता त्वष्टा विधाता च त्वं प्रभुः सर्वतोमुखः ॥ १३.४५.३९६ ॥
พระองค์คือพรหมา รุทระ วรุณ อัคนี มนุ และภวะ พระองค์คือธาตฤ ตวัษฏฤ และวิธาตฤด้วยเช่นกัน พระองค์คือเจ้าผู้มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ
13.45.397
त्वत्तो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वया सृष्टमिदं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.४५.३९७ ॥
สรรพสัตว์ทั้งที่เคลื่อนที่ได้และเคลื่อนที่ไม่ได้ ล้วนเกิดจากพระองค์ โลกสามทั้งสิ้นพร้อมทั้งสิ่งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ล้วนถูกสร้างขึ้นโดยพระองค์
13.45.398
यानीन्द्रियाणीह मनश्च कृत्स्नं ।
ये वायवः सप्ति तथैव चाग्नयः।
ये देवसंस्थास्तव देवताश्च ।
तस्मात्परं त्वामृषयो वदन्ति ॥ १३.४५.३९८ ॥
อินทรีย์ทั้งหลายในที่นี้ และใจทั้งสิ้น ลมทั้งเจ็ด และไฟทั้งหลาย ที่ประทับของเทวดาและเทวดาของพระองค์ ฉะนั้นฤๅษีจึงเรียกพระองค์ว่าผู้สูงสุด
13.45.399
वेदाश्च यज्ञाः सोमश्च दक्षिणा पावको हविः ।
यज्ञोपगं च यत्किंचिद्भगवांस्तदसंशयम् ॥ १३.४५.३९९ ॥
พระเวท ยัญทั้งหลาย โสม ทักษิณา ปาวกะผู้เป็นไฟ และเครื่องบูชา และสิ่งใดก็ตามที่เกี่ยวข้องกับยัญ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า สิ่งนั้นคือพระองค์เองโดยไม่ต้องสงสัย
13.45.400
इष्टं दत्तमधीतं व्रतानि नियमाश्च ये ।
ह्रीः कीर्तिः श्रीर्द्युतिस्तुष्टिः सिद्धिश्चैव तदर्पणी ॥ १३.४५.४०० ॥
การบูชา การให้ทาน การศึกษา ศีลและข้อปฏิบัติ ตลอดจนความละอาย เกียรติ สิริ ความรุ่งเรือง ความพอใจ และความสำเร็จ ทั้งหมดนี้ถวายแด่สิ่งนั้น
13.45.401
कामः क्रोधो भयं लोभो मदः स्तम्भोथ मत्सरः ।
आधयो व्याधयश्चैव भगवंस्तनवस्तव ॥ १३.४५.४०१ ॥
ราคะ โทสะ ความกลัว ความโลภ ความเย่อหยิ่ง ความหยิ่งยโส และความริษยา ตลอดจนทุกข์ใจและโรคภัยทางกาย ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า แม้สิ่งเหล่านี้ก็เป็นรูปของพระองค์เช่นกัน
13.45.402
कृतिर्विकारः प्रणयः प्रधानं बीजमव्ययम् ।
मनसः परमा योनिः प्रभावश्चापि शाश्वतः ॥ १३.४५.४०२ ॥
การกระทำ การแปรเปลี่ยน ความรัก ปธาน เมล็ดพันธุ์ที่ไม่เสื่อมสูญ ครรภ์สูงสุดของใจ และอำนาจอันเป็นนิรันดร์ ทั้งหมดนี้คือพระองค์
13.45.403
अव्यक्तः पावनोऽचिन्त्यः सहस्रांशुर्हिरण्मयः ।
आदिर्गणानां सर्वेषां भवान्वैजीविताश्रयः ॥ १३.४५.४०३ ॥
พระองค์ทรงเป็นผู้ไม่ปรากฏ ทรงบริสุทธิ์ เกินความคิดจะหยั่งถึง ทรงมีรัศมีพันดวง ทรงเป็นสีทอง พระองค์ทรงเป็นปฐมแห่งหมู่คณะทั้งปวง และทรงเป็นที่พึ่งของชีวิต
13.45.404
महानात्मा मतिर्ब्रह्मा विश्वः शंभुः स्वयंभुवः ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्चसंवित्ख्यातिर्धृतिः स्मृतिः ॥ १३.४५.४०४ ॥
อาตมันอันยิ่งใหญ่ ปัญญา พรหมา สรรพสิ่ง พระศัมภุ ผู้เป็นเองโดยแท้ ความเข้าใจ ปัญญา การรับรู้ ความรู้แจ้ง ชื่อเสียง ความมั่นคง และความจำ เหล่านี้คือนามของพระองค์
13.45.405
पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
त्वां बुद्ध्वा ब्राह्मणो वेदात्प्रमोहं विनियच्छति ॥ १३.४५.४०५ ॥
อาตมันอันยิ่งใหญ่ถูกอธิบายด้วยถ้อยคำที่มีความหมายเหมือนกัน เมื่อพราหมณ์รู้จักพระองค์ผ่านพระเวทแล้ว ย่อมดับความหลงสับสนได้
13.45.406
हृदयं सर्वभूतानां क्षेत्रज्ञस्त्वमृषिस्तुतः ॥ १३.४५.४०६ ॥
พระองค์ทรงเป็นหทัยของสรรพสัตว์ ทรงเป็นกษेत्रज्ञ ผู้ฤๅษีทั้งหลายสรรเสริญ
13.45.407
सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठसि ॥ १३.४५.४०७ ॥
พระองค์มีพระหัตถ์และพระบาทอยู่ทุกทิศ มีพระเนตร พระเศียร และพระพักตร์อยู่ทุกทิศ มีโสตอยู่ทุกทิศ พระองค์ประทับอยู่ในโลก ครอบคลุมสรรพสิ่งทั้งปวง
13.45.408
फलं त्वमसि दिग्मांशोर्निमेषादिषु कर्मसु ।
त्वं वै प्रबार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि संश्रितः।
अणिमा महिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १३.४५.४०८ ॥
พระองค์ทรงเป็นผลแห่งพระอาทิตย์ ผู้ทรงรัศมี ประทับอยู่ในการกระทำทั้งหลาย ตั้งแต่กะพริบตาเป็นต้น พระองค์ทรงเป็นเปลวไฟอันลุกโพลง ทรงเป็นปุรุษะผู้ประทับในหทัยของสรรพสิ่ง พระองค์ทรงเป็นอณิมา มหิมา ปราปติ พระอิศวร และแสงสว่างที่ไม่เสื่อมสูญ
13.45.409
त्वयि बुद्धिर्मतिर्लोकाः प्रपन्नाः संश्रिताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसत्वा जितेन्द्रियाः ॥ १३.४५.४०९ ॥
ปัญญาและความเข้าใจตั้งอยู่ในพระองค์ และโลกทั้งหลายที่ถึงพระองค์เป็นที่พึ่งและอาศัยพระองค์ ผู้เพ่งฌาน ผู้ประกอบโยคะเป็นนิตย์ ผู้มีสภาวะแห่งความจริง และผู้ชนะอินทรีย์ ล้วนอาศัยพระองค์
13.45.410
यस्त्वां ध्रुवं वेदयते गुहाशयं ।
प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १३.४५.४१० ॥
ผู้ที่รู้จักพระองค์โดยแท้ ในฐานะผู้ประทับในถ้ำ เป็นพระผู้เป็นเจ้า เป็นปุรุษะโบราณ มีรูปทั้งปวง เป็นสีทอง เป็นคติสูงสุดของผู้มีปัญญา ผู้นั้นเป็นผู้มีปัญญา และยืนอยู่เหนือผู้มีปัญญาทั้งหลาย
13.45.411
विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं त्वां च मूर्तितः ।
प्रधानविधियोगस्थस्त्वामेव विशते बुधः ॥ १३.४५.४११ ॥
เมื่อรู้จักธรรมละเอียดทั้งเจ็ด องค์หกแห่งเวท และพระองค์ในรูปที่ปรากฏ ผู้มีปัญญาผู้ตั้งมั่นในโยคะแห่งพิธีกรรมหลัก ย่อมเข้าสู่พระองค์เพียงผู้เดียว
13.45.412
एवमुक्ते मया पार्थ भवे चार्तिविनाशने ।
चराचरं जगत्सर्गं सिंहनादं तदाऽकरोत् ॥ १३.४५.४१२ ॥
ข้าแต่ปารถะ เมื่อข้ากล่าวดังนี้แล้ว เพื่อความดำรงอยู่และการทำลายความทุกข์ ครั้งนั้นพระองค์จึงทรงบันดาลให้โลกของสิ่งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวเกิดขึ้น และคำรามดังราชสีห์
13.45.413
तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
नागाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव तदा प्रणेमुः ॥ १३.४५.४१३ ॥
ครั้งนั้น หมู่พราหมณ์ เทพและอสุระ นาค ปิศาจ บรรพบุรุษ นก หมู่รากษส และหมู่ภูต ทั้งปวง รวมทั้งมหาฤๅษีทั้งหลาย ต่างก้มกราบพระองค์
13.45.414
मम मूर्ध्नि च दिव्यानां कुसुमानां सुगन्धिनाम् ।
राशयो निपतन्ति स्म वायुश्च सुसुखो ववौ ॥ १३.४५.४१४ ॥
กองดอกไม้ทิพย์อันหอมหวานตกลงบนศีรษะของข้า และลมอันสุขสบายยิ่งก็พัดมา
13.45.415
निरीक्ष्य भगवान्देवीं ह्युमां मां च जगद्धितः ।
शतक्रतुं चाभिवीक्ष्य स्वयं मामाह शङ्करः ॥ १३.४५.४१५ ॥
พระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นประโยชน์แก่โลก ทอดพระเนตรพระเทวีอุมาและข้า และทอดพระเนตรศตกรตุ แล้วพระศังกรเองตรัสกับข้า
13.45.416
विद्मः कृष्ण परां भक्तिमस्मासु तव शत्रुहन् ।
क्रियतामात्मनः श्रेयः प्रीतिर्हित्वयि मे परा ॥ १३.४५.४१६ ॥
ข้าแต่กฤษณะ พวกเรารู้ถึงความภักดีอันสูงสุดของท่านต่อพวกเรา ข้าแต่ผู้สังหารศัตรู จงทำสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ตนเถิด ความรักของเราที่มีต่อท่านนั้นยิ่งนัก
13.45.417
वृणीष्वाष्टौ वरान्कृष्ण दाताऽस्मि तव सत्तम ।
ब्रूहि यादवशार्दूल यानिच्छसि सुदुर्लभान् ॥ १३.४५.४१७ ॥
ข้าแต่กฤษณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี จงเลือกพรแปดประการเถิด เราเป็นผู้ประทานให้ท่าน ข้าแต่ราชสีห์แห่งยาทพ จงทูลสิ่งที่ท่านปรารถนาซึ่งยากยิ่งที่จะได้มา