മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.45

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

പദാർഥങ്ങളോടെ വായിക്കുക

13.45.1

पितामह महेशाय नामान्याचक्ष्व शम्भवे ।
विदुषे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्वतः ॥ १३.४५.१ ॥

പിതാമഹാ! മഹേശ്വരനായ ശംഭുവിന്റെ നാമങ്ങളും, വിശ്വമായ ഉള്ള ജ്ഞാനിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്വവും യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞാലും.

13.45.2

सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुमर्हसि ।
शिवाय शिवरूपाय यन्माऽपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.४५.२ ॥

ദേവാസുരഗുരോ, ദേവാ, വിഷ്ണോ! മംഗളരൂപനായ ശിവനെക്കുറിച്ച് നീ പറയുവാൻ യോഗ്യനാണ്; യുധിഷ്ഠിരൻ എന്നോട് ചോദിച്ചത് അതാണ്.

13.45.3

नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत्पुराऽभवत् ॥ १३.४५.३ ॥

ബ്രഹ്മവാദിയായ തണ്ഡി, പണ്ടു ബ്രഹ്മലോകത്ത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ ആ ദേവന്റെ സഹസ്രനാമങ്ങൾ അറിയിച്ചു.

13.45.4

द्वैपायनप्रभृतयस्तथा चेमे तपोधनाः ।
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस्तव ॥ १३.४५.४ ॥

ദ്വൈപായനൻ മുതലായ ഈ തപോധനരും സുവ്രതരും ദാന്തരുമായ ഋഷിമാർ, നീ പറയുന്നത് കേൾക്കട്ടെ.

13.45.5

ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजेऽग्नये ।
महाभाग्यं विभोर्ब्रूहि मुण्डिनेऽथ कपर्दिने ॥ १३.४५.५ ॥

ധ്രുവൻ, നന്ദി, ഹോതാവ്, രക്ഷകൻ, വിശ്വസൃഷ്ടാവ്, അഗ്നി, മുണ്ഡി, കപർദി എന്നീ വിഭുവിന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞാലും.

13.45.6

न गतिः कर्मणां शक्या वेत्तुमीशस्य तत्त्वतः ।
हिरण्यगर्भप्रमुखा देवाः सेन्द्रा महर्षयः ॥ १३.४५.६ ॥

ഈശ്വരന്റെ കർമ്മഗതി യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുക സാധ്യമല്ല; ഹിരണ്യഗർഭൻ മുഖ്യരായ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ മഹർഷിമാരും.

13.45.7

न विदुर्यस्य निधनमादिं वा सूक्ष्मदर्शिनः ।
स कथं नाममात्रेण शक्यो ज्ञातुं सतां गतिः ॥ १३.४५.७ ॥

ആരുടെ അന്തമോ ആദിയോ സൂക്ഷ്മദർശികൾ പോലും അറിയുന്നില്ല; നാമമാത്രമായി സജ്ജനങ്ങളുടെ ഗതിയെ എങ്ങനെ അറിയാനാകും?

13.45.8

तस्याहमसुरघ्नस्य कांश्चिद्भगवतो गुणान् ।
भवतां कीर्तयिष्यामि व्रतेशाय यथातथम् ॥ १३.४५.८ ॥

അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനും വ്രതങ്ങളുടെ നാഥനുമായ ആ ഭഗവാന്റെ ചില ഗുണങ്ങൾ നിങ്ങളോട് യഥാർത്ഥമായി ഞാൻ പറയാം.

13.45.9

एवमुक्त्वा तु भगवान्गुणांस्तस्य महात्मनः ।
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा कथयामास धीमतः ॥ १३.४५.९ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഭഗവാൻ ആചമനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ബുദ്ധിമാനായ ഗുണങ്ങളെ വിവരിച്ചു.

13.45.10

शुश्रूषध्वं ब्राह्मणेन्द्रास्त्वं च तात युधिष्ठिर ।
त्वं चापगेय नामानि निशामय जगत्पतेः ॥ १३.४५.१० ॥

ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേൾക്കുവിൻ; പ്രിയനായ യുധിഷ്ഠിരാ, നീയും കേൾക്കുക; അപഗേയാ, ജഗത്പതിയുടെ നാമങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക.

13.45.11

यदवाप्तं च मे पूर्वं साम्बहेतोः सुदुष्करम् ।
यथावद्भगवान्दृष्टो मया पूर्वं समाधिना ॥ १३.४५.११ ॥

മുൻപ് സാംബനുവേണ്ടി ഞാൻ നേടിയ അതിദുഷ്കരമായ കാര്യവും, മുൻപ് സമാധിയിലൂടെ ഭഗവാനെ യഥാവിധി ഞാൻ കണ്ടതും.

13.45.12

शम्बरे निहते पूर्वं रौक्मिणेयेन धीमता ।
अतीते द्वादशे वर्षे जाम्बवत्यब्रवीद्धि माम् ॥ १३.४५.१२ ॥

മുൻപ് ബുദ്ധിമാനായ രുക്മിണീപുത്രൻ ശംബരനെ വധിച്ച ശേഷം, പന്ത്രണ്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ജാംബവതി എന്നോട് പറഞ്ഞു.

13.45.13

प्रद्युम्नचारुदेष्णादीन्रुक्मिण्या वीक्ष्य पुत्रकान् ।
पुत्रार्थिनी मामुपेत्य वाक्यमाह युधिष्ठिर ॥ १३.४५.१३ ॥

പ്രദ്യുമ്നൻ, ചാരുദേഷ്ണൻ തുടങ്ങിയ തന്റെ പുത്രന്മാരെ രുക്മിണി കണ്ടു; പുത്രനെ ആഗ്രഹിച്ച് അവൾ എന്റെ അടുത്തെത്തി ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു, യുധിഷ്ഠിരാ.

13.45.14

शूरं बलवतां श्रेष्ठं कान्तरूपमकल्मषम् ।
आत्मतुल्यं मम सुतं प्रयच्छाच्युत माचिरम् ॥ १३.४५.१४ ॥

ശൂരനും ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സുന്ദരരൂപനും നിർമ്മലനും എനിക്കു തുല്യനുമായ എന്റെ പുത്രനെ വൈകാതെ തരൂ, അച്യുതാ.

13.45.15

न हि तेऽप्राप्यमस्तीह त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।
लोकान्सृजेस्त्वमपरानिच्छन्यदुकुलोद्वह ॥ १३.४५.१५ ॥

ഇവിടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്ക് നേടാൻ കഴിയാത്തതായി ഒന്നുമില്ല. യദുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവനേ, നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ മറ്റു ലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കാം.

13.45.16

त्वया द्वादशवर्षाणि व्रतीभूतेन शुष्यता ।
आराध्य पशुभर्तारं रुक्मिण्यां जनिताः सुताः ॥ १३.४५.१६ ॥

പന്ത്രണ്ടു വർഷം വ്രതമനുഷ്ഠിച്ച്, ശരീരം ക്ഷയിക്കുംവിധം പശുപതിയെ ആരാധിച്ചതിനാൽ രുക്മിണിയിൽ ഈ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.

13.45.17

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेशो यशोधरः ।
चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः सम्भुरेव च ॥ १३.४५.१७ ॥

ചാരുദേഷ്ണൻ, സുചാരു, ചാരുവേശൻ, യശോധരൻ, ചാരുശ്രവസ്, ചാരുയശസ്, പ്രദ്യുമ്നൻ, സംഭു എന്നിവരും.

13.45.18

यथा ते जनिताः पुत्रा रुक्मिण्यां चारुविक्रमाः ।
तथा ममापि तनयं प्रयच्छ मधुसूदन ॥ १३.४५.१८ ॥

രുക്മിണിയിൽ നിനക്കു ജനിച്ച സുന്ദരപരാക്രമികളായ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ, എനിക്കും എന്റെ പുത്രനെ തരൂ, മധുസൂദനാ.

13.45.19

इत्येवं चोदितो देव्या तामवोचं सुमध्यमाम् ।
अनुजानीहि मां राज्ञि करिष्ये वचनं तव ॥ १३.४५.१९ ॥

ദേവിയാൽ ഇങ്ങനെ പ്രേരിതനായി ഞാൻ ആ സുമധ്യമയോട് പറഞ്ഞു: റാണീ, എനിക്ക് അനുമതി തരൂ, നിന്റെ വാക്ക് ഞാൻ നിറവേറ്റാം.

13.45.20

सा च मामब्रवीद्गच्छ शिवाय विजयाय च ।
ब्रह्मा शिवः काश्यपश्च नद्यो देवा मनोऽनुगाः। ॥ १३.४५.२० ॥

അവൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു: ശുഭത്തിനും വിജയത്തിനുമായി പോകൂ; ബ്രഹ്മാവും ശിവനും കശ്യപനും നദികളും മനസ്സിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ദേവന്മാരും.

13.45.21

क्षेत्रौषध्यो यज्ञवाहाश्छन्दास्यृषिगणाध्वराः ।
समुद्रा दक्षिणा स्तोभा ऋक्षाणि पितरो ग्रहाः ॥ १३.४५.२१ ॥

വയലുകളും ഔഷധികളും, യജ്ഞവാഹകർ, ഛന്ദസ്സുകൾ, ഋഷിഗണങ്ങളുടെ യാഗങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദക്ഷിണ, സ്തോഭങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, പിതൃക്കൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ.

13.45.22

देवपत्न्यो देवकन्या देवमातर एव च ।
मन्वन्तराणि गावश्च चन्द्रमाः सविता हरिः ॥ १३.४५.२२ ॥

ദേവപത്നിമാർ, ദേവകന്യമാർ, ദേവമാതാക്കൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ, പശുക്കൾ, ചന്ദ്രൻ, സവിതാവ്, ഹരി.

13.45.23

सावित्री ब्रह्मविद्या च ऋतवो वत्सरास्तथा ।
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च निमेषा युगपर्ययाः ॥ १३.४५.२३ ॥

സാവിത്രി, ബ്രഹ്മവിദ്യ, ഋതുക്കൾ, സംവത്സരങ്ങൾ, ക്ഷണങ്ങൾ, ലവങ്ങൾ, മുഹൂർത്തങ്ങൾ, നിമിഷങ്ങൾ, യുഗമാറ്റങ്ങൾ.

13.45.24

रक्षन्तु सर्वत्र गतं त्वां यादव सुखाय च ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानमप्रमत्तो भवानघ ॥ १३.४५.२४ ॥

യാദവാ, നീ എവിടെ പോയാലും സുഖത്തിനായി അവർ നിന്നെ കാക്കട്ടെ. നിഷ്പാപനേ, ജാഗ്രതയോടെ സുരക്ഷിതമായ വഴിയിൽ പോകൂ.

13.45.25

एवं कृतस्वस्त्ययनस्तयाऽहं ।
ततोऽभ्यनुज्ञाय नरेन्द्रपुत्रीम्।
पितुः समीपं नरसत्तमस्य ।
मातुश्च राज्ञश्च तथाऽऽहुकस्य ॥ १३.४५.२५ ॥

ഇങ്ങനെ അവളാൽ സ്വസ്തിവാചനം ലഭിച്ച ഞാൻ, അപ്പോൾ രാജപുത്രിയോട് യാത്ര പറഞ്ഞ്, നരശ്രേഷ്ഠനായ (എന്റെ) പിതാവിന്റെ സമീപത്തേക്കും മാതാവിന്റെയും രാജാവിന്റെയും ആഹുകന്റെയും അടുത്തേക്കും (പോയി).

13.45.27

ततःसमृद्धिर्भवतोऽस्त्वविघ्नम् ।
प्राप्यानुज्ञां गुरुजनादहं तार्क्ष्यमचिन्तयम्।
सोवहद्धिमवन्तं मां प्राप्य चैनं व्यसर्जयम् ॥ १३.४५.२७ ॥

അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ സമൃദ്ധി തടസ്സമില്ലാതെ ഉണ്ടാകട്ടെ. മുതിർന്നവരുടെ അനുമതി നേടി ഞാൻ താർക്ഷ്യനെ (ഗരുഡനെ) ധ്യാനിച്ചു; അവൻ എന്നെ ഹിമാലയത്തിലേക്ക് വഹിച്ചു; അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ അവനെ വിട്ടയച്ചു.

13.45.28

तत्राहमद्बुतान्भावानपश्यं गिरिसत्तमे ।
क्षेत्रं च तपसां श्रेष्ठं पश्याम्यद्भुतमुत्तमम् ॥ १३.४५.२८ ॥

അവിടെ, പർവതശ്രേഷ്ഠത്തിൽ, ഞാൻ അത്ഭുതകരമായ കാഴ്ചകൾ കണ്ടു. തപസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ, അദ്ഭുതകരമായ, ഉത്തമമായ ഒരു പുണ്യക്ഷേത്രവും ഞാൻ കണ്ടു.

13.45.29

दिव्यं वैयाघ्रपद्यस्य उपमन्योर्महात्मनः ।
पूजितं देवगन्धर्वैर्ब्राह्मया लक्ष्म्या समावृतम् ॥ १३.४५.२९ ॥

വൈയാഘ്രപദ്യനായ മഹാത്മാവായ ഉപമന്യുവിന്റെ ദിവ്യ (ആശ്രമം) ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും പൂജിച്ചതും ബ്രാഹ്മി ലക്ഷ്മിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.

13.45.30

धवककुभकदम्बनारिकेलैः ।
कुरवककेतकजम्बुपाटलाभिः।
वटवरुणकवत्सनाभविल्वैः ।
सरलकपित्थप्रियालसालतालैः ॥ १३.४५.३० ॥

ധവ, കുഭ, കദംബ, തെങ്ങ്, കുരവക, കേതകി, ഞാവൽ, പാടലി, ആൽ, വരുണ, വത്സനാഭ, വിൽവ, സരള, വേലാം, പ്രിയാൽ, സാൽ, താൾ വൃക്ഷങ്ങളാൽ (അത് ശോഭിച്ചിരുന്നു).

13.45.31

बदरीकुन्दपुन्नागरैशोकाम्रातिमुक्तकैः ।
मधूकैः कोविदारैश्च चम्पकैः पनसैस्तथा ॥ १३.४५.३१ ॥

ബദരി, കുന്ദ, പുന്നാഗ, അശോക, മാവ്, അതിമുക്തക, മധൂക, കോവിദാര, ചമ്പക, പ്ലാവ് വൃക്ഷങ്ങളാൽ (അത് ശോഭിച്ചിരുന്നു).

13.45.32

वन्यैर्बहुविधैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युतम् ।
पुष्पगुल्मलताकीर्णं कदलीषण्डशोभितम् ॥ १३.४५.३२ ॥

ഫലവും പൂവും നൽകുന്ന പലവിധ കാട്ടുമരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, പുഷ്പഗുല്മങ്ങളും ലതകളും വ്യാപിച്ചതും, വാഴത്തോപ്പുകളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമായ.

13.45.33

नानाशकुनिसम्भोज्यैः फलैर्वृक्षैरलङ्कृतम् ।
यथास्थानविनिक्षिप्तैर्भूषितं भस्मराशिभिः ॥ १३.४५.३३ ॥

പലതരം പക്ഷികൾ ഭക്ഷിക്കുന്ന ഫലങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതും, യഥാസ്ഥാനം വെച്ച ഭസ്മക്കൂമ്പാരങ്ങളാൽ ഭൂഷിതവുമായ.

13.45.34

रुरुवानरशार्दूलसिंहद्वीपिसमाकुलम् ।
कुरङ्गबर्हिणाकीर्णं मार्जारभुजगावृतम्।
पूगैश्च मृगजातीनां महिषर्क्षनिषेवितम् ॥ १३.४५.३४ ॥

രുരു മാനുകൾ, കുരങ്ങുകൾ, കടുവകൾ, സിംഹങ്ങൾ, പുള്ളിപ്പുലികൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞതും; കൃഷ്ണമൃഗങ്ങളും മയിലുകളും വ്യാപിച്ചതും; പൂച്ചകളും പാമ്പുകളും ചുറ്റപ്പെട്ടതും; പലതരം മൃഗക്കൂട്ടങ്ങളാലും എരുമകളാലും കരടികളാലും സേവിതവുമായ.

13.45.35

सकृत्प्रभिन्नैश्च गजैर्विभूषितं ।
प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितम्।
सुपुष्पितैरम्बुधरप्रकाशै-
र्महीरुहाणां च वनैर्विचित्रैः ॥ १३.४५.३५ ॥

മദം പൊഴിക്കുന്ന ആനകളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, സന്തുഷ്ടരായ പലതരം പക്ഷികൾ സേവിക്കുന്നതും, നന്നായി പൂത്ത മേഘസമാനം ശോഭിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും വിചിത്രമായ വനങ്ങളുമുള്ളതുമായ.

13.45.36

नानापुष्परजोमिश्रो गजदानाधइवासितः ।
दिव्यस्त्रीगीतबहुलो मारुतोऽभिमुखो ववौ ॥ १३.४५.३६ ॥

പലതരം പൂക്കളുടെ പൂമ്പൊടി കലർന്നതും ആനകളുടെ മദഗന്ധത്താൽ സുഗന്ധിതവും ദിവ്യസ്ത്രീകളുടെ ഗാനങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ കാറ്റ് അഭിമുഖമായി വീശി.

13.45.37

धारानिनादैर्विहगप्राणादैः ।
शुभैस्तथा बृंहितैः कुञ्जराणाम्।
गीतैस्तथा किन्नराणामुदारैः ।
शुभैः स्वनैः सामगानां च वीर ॥ १३.४५.३७ ॥

അരുവികളുടെ നിനാദം, പക്ഷികളുടെ ശുഭനാദങ്ങൾ, ആനകളുടെ മംഗള ബൃംഹിതം, കിന്നരരുടെ ഉദാത്തഗാനങ്ങൾ, സാമഗാനക്കാരുടെ ശുഭസ്വരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ — ഹേ വീരാ.

13.45.38

अचिन्त्यं मनसाऽप्यन्यैः सरोभिः समलङ्कृतम् ।
विशालैश्चाग्निशरणैर्भूषितं कुसुमावृतैः ॥ १३.४५.३८ ॥

മനസ്സിനാലും ചിന്തിക്കാനാവാത്തതും, മറ്റുള്ളവർക്ക് തടാകങ്ങളാൽ നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വിശാലമായ അഗ്നിശരണങ്ങളാലും പൂക്കളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായത്.

13.45.39

विभूषितं पुण्ययवित्रतोयया ।
सदा च जुष्टं नृप जह्नुकन्यया।
विभूषितं धर्मभृतां वरिष्ठै-
र्महात्मभिर्वह्निसमानकल्पैः ॥ १३.४५.३९ ॥

പവിത്രവും ശുദ്ധവുമായ ജലത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ഹേ രാജാവേ, ജഹ്നുവിന്റെ പുത്രിയാൽ (ഗംഗയാൽ) എപ്പോഴും സേവിക്കപ്പെടുന്നതും, ധർമ്മം ധരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠരും അഗ്നിതുല്യരുമായ മഹാത്മാക്കളാൽ വിഭൂഷിതമായതും.

13.45.40

वाय्वाहारैरम्बुपैर्जप्यनित्यैः ।
सम्प्रक्षालैर्योगिभिर्ध्याननित्यैः।
धूमप्राशैरूष्मपैः क्षीरपैश्च ।
संजुष्टं च ब्राह्मणेन्द्रैः समन्तात् ॥ १३.४५.४० ॥

വായു ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, ജലം കുടിക്കുന്നവരും, നിത്യജപം ചെയ്യുന്നവരും, ശുദ്ധിസ്നാനം ചെയ്യുന്ന യോഗികളും, നിത്യധ്യാനത്തിലുള്ളവരും, പുക ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, ചൂട് കുടിക്കുന്നവരും, പാൽ കുടിക്കുന്നവരുമായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരാൽ എല്ലായിടത്തും സേവിക്കപ്പെട്ടത്.

13.45.41

गोचारिणोऽर्थाश्मकुट्टा दन्तोलूखलिकास्तथा ।
मरीचिपाः फेनपाश्च तथैव मृगचारिणः ॥ १३.४५.४१ ॥

പശുക്കളെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, കല്ലുകൊണ്ട് ധാന്യം കുത്തുന്നവർ, പല്ലുകളെത്തന്നെ ഉരലാക്കിയവർ, അതുപോലെ സൂര്യരശ്മി കുടിക്കുന്നവർ, നുര കുടിക്കുന്നവർ, മാനുകളെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ.

13.45.42

अश्वत्थफलभक्षाश्च तथा ह्युदकशायिनः ।
चीचचर्माम्बरधरास्तथा वल्कलधारिणः ॥ १३.४५.४२ ॥

അരയാൽ പഴം ഭക്ഷിക്കുന്നവരും, അതുപോലെ വെള്ളത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്നവരും, ചീച മരത്തിന്റെ തൊലിയും തോലും വസ്ത്രമാക്കിയവരും, വൽക്കലം ധരിക്കുന്നവരും.

13.45.43

सुदुःखान्नियमांस्तांस्तान्वहतः सुतपोधनान् ।
पश्यन्मुनीन्बहुविधानप्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ १३.४५.४३ ॥

വളരെ കഠിനമായ അതതു നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരും, തപസ്സുതന്നെ ധനമായുള്ളവരുമായ പല തരം മുനിമാരെ കണ്ടുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പ്രവേശിക്കാൻ തുടങ്ങി.

13.45.44

सूपूजितं देवगणैर्महात्मभिः ।
शिवादिभिर्भारतपुण्यकर्मभिः।
रराज तच्चाश्रममण्डलं सदा ।
दिवीव राजञ्शशिमण्डलं यथा ॥ १३.४५.४४ ॥

ദേവഗണങ്ങളാലും ശിവാദികളായ മഹാത്മാക്കളാലും ഭാരതവംശത്തിലെ പുണ്യകർമികളാലും നന്നായി പൂജിതമായ ആ ആശ്രമമണ്ഡലം, ഹേ രാജാവേ, ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രമണ്ഡലംപോലെ എപ്പോഴും പ്രകാശിച്ചു.

13.45.45

क्रीडन्ति सर्पैर्नकुला मृगैर्व्याघ्राश्च मित्रवत् ।
प्रभावाद्दीप्ततपसां सन्निकर्षान्महात्मनाम् ॥ १३.४५.४५ ॥

ജ്വലിക്കുന്ന തപസ്സുള്ള മഹാത്മാക്കളുടെ പ്രഭാവത്താലും സാമീപ്യത്താലും കീരികൾ പാമ്പുകളോടും പുലികൾ മാനുകളോടും സുഹൃത്തുക്കളെപ്പോലെ കളിക്കുന്നു.

13.45.46

तत्राश्रमपदे श्रेष्ठे सर्वभूतमनोरम ।
सेविते द्विजशार्दूलैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १३.४५.४६ ॥

അവിടെ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠമായ ആശ്രമസ്ഥലത്ത്, വേദവേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതരായ ദ്വിജശാർദൂലന്മാരാൽ അത് സേവിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

13.45.47

नानानियमविख्यातैर्ऋषिभि सुमहान्मभिः ।
प्रविशन्नेव चापश्यं जटाचीरधरं प्रभुम् ॥ १३.४५.४७ ॥

വിവിധ നിയമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധരായ അതിമഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാർക്കിടയിൽ പ്രവേശിച്ചയുടനെ, ജടയും വൽക്കലവും ധരിച്ച ഒരു പ്രഭുവിനെ ഞാൻ കണ്ടു.

13.45.48

तेजसा तपसा चैव दीप्यमानं यथाऽनलम् ।
शिष्यैरनुगतं शान्तं युवानं ब्राह्मणर्वभम् ॥ १३.४५.४८ ॥

തേജസ്സും തപസ്സുംകൊണ്ട് അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച അദ്ദേഹം, ശിഷ്യരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെട്ട, ശാന്തനായ, യുവാവായ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ വൃഷഭമായിരുന്നു.

13.45.49

शिरसा वन्दमानं मामुपमन्युरभाषत ॥ १३.४५.४९ ॥

ശിരസ്സ് കുനിച്ച് എന്നെ വന്ദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന എന്നോട് ഉപമന്യു പറഞ്ഞു.

13.45.50

स्वागतं पुण्डरीकाक्ष सफलानि तपांसि नः ।
यः पूज्यः पूजयसि मां द्रष्टव्यो द्रष्टुमिच्छसि ॥ १३.४५.५० ॥

താമരക്കണ്ണാ, നിനക്ക് സ്വാഗതം; ഞങ്ങളുടെ തപസ്സുകൾ ഫലിച്ചു. പൂജ്യനായ നീ എന്നെ പൂജിക്കുന്നു; ദർശനീയനായ നീ എന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

13.45.51

मनुष्यतानुवृत्त्या त्वा ज्ञात्वा तिष्ठाम सर्वगम् ।
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मृगपक्षिष्वथाग्निषु।
धर्मे च शिष्यवर्गे च समपृच्छमनामयम् ॥ १३.४५.५१ ॥

മനുഷ്യാചാരമനുസരിച്ച്, നീ സർവ്വവ്യാപിയെന്നറിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ നിന്നു. ഞാൻ കൈകൂപ്പി, മൃഗപക്ഷികളെയും അഗ്നികളെയും ധർമ്മത്തെയും ശിഷ്യവർഗ്ഗത്തെയും കുറിച്ച് ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു.

13.45.52

ततो मां भगवानाह साम्ना परमवल्गुना ।
लप्स्यसे तनयं कृष्णि आत्मतुल्यमसंशयम् ॥ १३.४५.५२ ॥

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അത്യന്തം മധുരമായ വാക്കുകളാൽ എന്നോട് പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണിയുടെ പിൻഗാമിയേ, നിനക്ക് നിന്നെപ്പോലെയൊരു പുത്രൻ സംശയമില്ലാതെ ലഭിക്കും.

13.45.53

तपः सुमहदास्थाय तोषयेशानमीश्वरम् ।
इह देवः सपत्नीकः समाक्रीडत्यधोक्षज ॥ १३.४५.५३ ॥

മഹത്തായ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് ഈശാനനായ ഈശ്വരനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുക. ഹേ അധോക്ഷജാ, ഇവിടെ ദേവൻ പത്നിയോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നു.

13.45.54

इहैनं दैवतश्रेष्ठं देवाः सर्षिगणाः पुरा ।
तपसा ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च ॥ १३.४५.५४ ॥

പൂർവ്വകാലത്ത് ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും ഈ ദേവശ്രേഷ്ഠനെ തപസ്സിനാലും ബ്രഹ്മചര്യത്താലും സത്യത്താലും ദമത്താലും ഇവിടെ ആരാധിച്ചു.

13.45.55

तोषयित्वा शुभान्कामान्प्राप्तवन्तो जनार्दन ।
तेजसां सपसां चैव निधिः स भगवानिह ॥ १३.४५.५५ ॥

ജനാർദ്ദനാ, അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് മനുഷ്യർ ശുഭകാമനകൾ നേടി. ആ ഭഗവാൻ ഇവിടെ തേജസ്സുകൾക്കും തപസ്സുകൾക്കും നിധിയാകുന്നു.

13.45.56

शुभाशुभान्वितान्भावान्विसृजन्स क्षिपन्नपि ।
आस्ते देव्या सहाचिन्त्यो यं प्रार्थयसि शत्रुहन् ॥ १३.४५.५६ ॥

ശുഭാശുഭങ്ങളോടു കൂടിയ ഭാവങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചും എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞും ഇരിക്കുന്ന ആ അചിന്ത്യൻ ദേവിയോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു; നീ ആരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, ഹേ ശത്രുഹന്താവേ.

13.45.57

हिरण्यकशिपुर्योऽभूद्दानवो मेरुकम्पनः ।
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात्प्राप्तं समार्बुदम् ॥ १३.४५.५७ ॥

മേരുവിനെ വിറപ്പിച്ച ഹിരണ്യകശിപു എന്ന ദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ശർവനിൽനിന്ന് എല്ലാ അമരരുടെയും ഐശ്വര്യം കോടി വർഷത്തോളം നേടി.

13.45.58

तस्यैव पुत्रप्रवरो दमनो नाम विश्रुतः ।
महादेववराच्छक्रं वर्षार्बुदमयोधयम् ॥ १३.४५.५८ ॥

അവന്റെ ശ്രേഷ്ഠപുത്രനായ ദമനൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; മഹാദേവന്റെ വരത്താൽ അവൻ കോടി വർഷം ഇന്ദ്രനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.

13.45.59

विष्णोश्चक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ।
शीर्णं पुराऽभवत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥ १३.४५.५९ ॥

വിഷ്ണുവിന്റെ ആ ഭയങ്കരമായ ചക്രവും ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രവും മുൻപ് ഗ്രഹത്തിന്റെ അവയവങ്ങളിൽ തകർന്നുപോയി, ഹേ താതാ, ഹേ കേശവാ.

13.45.60

यत्तद्भगवता पूर्वं दत्तं चक्रं तवानघ ।
जलान्तरचरं हत्वा दैत्यं च बलगर्वितम् ॥ १३.४५.६० ॥

മുൻപ് ഭഗവാൻ നിനക്കു നൽകിയ ആ ചക്രം, ഹേ നിർമലാ, ജലത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ബലഗർവിതനായ ദൈത്യനെ കൊന്ന്.

13.45.61

उत्पादितं वृषाङ्केन दीप्तज्वलनसन्निभम् ।
दत्तं भगवता तुभ्यं दुर्धषं तेजसाऽद्भुतम् ॥ १३.४५.६१ ॥

വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ) ഉണ്ടാക്കിയതും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിക്കു തുല്യമായതും, ഭഗവാൻ നിനക്കു നൽകിയതും, ജയിക്കാനാകാത്തതും, തേജസ്സിൽ അത്ഭുതകരവുമായത്.

13.45.62

न शक्यं द्रष्टुमन्येन वर्जयित्वा पिनाकिनम् ।
सुदर्शनं भवत्येवं भवेनोक्तं तदा तु तत् ॥ १३.४५.६२ ॥

പിനാകിയെ (ശിവനെ) ഒഴികെ മറ്റാർക്കും ഇത് കാണുക സാധ്യമല്ല. അപ്പോൾ ഭവൻ (ശിവൻ) ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: ഇത് സുദർശനമായിത്തീരും.

13.45.63

सुदर्शनं तदा तस्य लोके नाम प्रतिष्ठितम् ।
तज्जीर्णमभावत्तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव। ॥ १३.४५.६३ ॥

അപ്പോൾ അതിന്റെ സുദർശനം എന്ന പേര് ലോകത്ത് സ്ഥിരപ്പെട്ടു. പ്രിയനായ കേശവാ, അത് ഗ്രഹത്തിന്റെ അവയവങ്ങളിൽ ജീർണിച്ചുപോയി.

13.45.64

ग्रहस्यातिवलस्याङ्गे वरदत्तस्य धीमतः ।
न शस्त्राणि वहन्त्यङ्गे चक्रवज्रशतान्यपि ॥ १३.४५.६४ ॥

അതിബലവാനും ധീമാനുമായ ഗ്രഹന്റെ ശരീരത്തിൽ വരദാനമായി ലഭിച്ച നൂറുകണക്കിന് ചക്രങ്ങളും വജ്രങ്ങളും പോലും ആയുധങ്ങളെ വഹിക്കുന്നില്ല.

13.45.65

अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेणि सुबलीयसा ।
शिवदत्तवराञ्जघ्नुरसुरेन्द्रान्सुरा भृशम् ॥ १३.४५.६५ ॥

അതിബലവാനായ ഗ്രഹനാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാർ, ശിവൻ നൽകിയ വരങ്ങളാൽ അസുരേന്ദ്രന്മാരെ കഠിനമായി വധിച്ചു.

13.45.66

तृष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरतां ददौ ।
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरोऽभवत् ॥ १३.४५.६६ ॥

സന്തുഷ്ടനായി അദ്ദേഹം വിദ്യുത്പ്രഭനും ത്രിലോകാധിപത്യം നൽകി. നൂറായിരം വർഷം അവൻ സർവലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനായി.

13.45.67

ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ।
तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ प्रभुः ॥ १३.४५.६७ ॥

"നീ എപ്പോഴും എന്റെ അനുചരനായിരിക്കും" എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അതുപോലെ പ്രഭു ആയിരം പുത്രന്മാരിൽ പതിനായിരവും നൽകി.

13.45.68

कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवानजः ।
तथा शतमुखो नाम धात्रा सृष्टो महासुरः। ॥ १३.४५.६८ ॥

ഭഗവാനായ അജൻ അവന് കുശദ്വീപത്തെ രാജ്യമായി നൽകി. അതുപോലെ ധാതാവിനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ശതമുഖൻ എന്ന മഹാസുരനുമുണ്ടായിരുന്നു.

13.45.69

येन वर्षशतं साग्रमात्ममांसैर्हुतोऽनलः ।
तं प्राह भववांस्तुष्टः किंकरोमीति शंकरः ॥ १३.४५.६९ ॥

നൂറു വർഷത്തിലധികം തന്റെ സ്വന്തം മാംസംകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തവനോട്, സന്തുഷ്ടനായ ശങ്കരൻ 'ഞാൻ എന്തുചെയ്യണം?' എന്നു പറഞ്ഞു.

13.45.70

तं वै शतमुखः प्राह योगो भवतु मेऽद्भुतः ।
बलं च दैवतश्रेष्ठ शाश्वतं सम्प्रयच्छ मे ॥ १३.४५.७० ॥

അവനോട് ശതമുഖൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് അത്ഭുതമായ യോഗം ഉണ്ടാകട്ടെ; ദേവശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് ശാശ്വതമായ ബലം നൽകിയാലും.'

13.45.71

तथेति भगवानाह तस्य तद्वचनं प्रभुः ।
स्वायंभुवः क्रतुश्चापि पुत्रार्थमभवत्पुरा ॥ १३.४५.७१ ॥

ഭഗവാനായ പ്രഭു അവന്റെ ആ വാക്കിനോട് 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. പണ്ട് സ്വായംഭുവ ക്രതുവും പുത്രാർത്ഥം അങ്ങനെ തന്നെയായി.

13.45.72

आविश्य योगेनात्मानं त्रीणि वर्षशतान्यपि ।
तस्य चोपददौ पुत्रान्सहस्रं क्रतुसम्मितान्।
योगेश्वरं देवगीतं वेत्थ कृष्ण न संशयः ॥ १३.४५.७२ ॥

യോഗത്താൽ സ്വയം പ്രവേശിച്ച് മുന്നൂറ് വർഷം (തപസ്സു ചെയ്തു); അവന് യാഗങ്ങൾക്ക് തുല്യരായ ആയിരം പുത്രന്മാരെയും നൽകി. കൃഷ്ണാ, യോഗേശ്വരന്റെ ദേവഗീതം നീ അറിയുന്നു, സംശയമില്ല.

13.45.73

याज्ञवल्क्य इति ख्यात ऋषिः परमधार्मिकः ।
आराध्य स महादेवं प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७३ ॥

യാജ്ഞവൽക്യൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ആ പരമധാർമ്മികനായ ഋഷി മഹാദേവനെ ആരാധിച്ച് അതുല്യമായ യശസ്സ് നേടി.

13.45.74

वेदव्यासश्च योगात्मा पराशरसुतो मुनिः ।
सोऽपि शंकरमाराध्य प्राप्तवानतुलं यशः ॥ १३.४५.७४ ॥

യോഗാത്മാവായ വേദവ്യാസൻ, പരാശരന്റെ പുത്രനായ മുനി, അദ്ദേഹവും ശങ്കരനെ ആരാധിച്ച് അതുല്യമായ യശസ്സ് നേടി.

13.45.75

वालखिल्या मघवता ह्यवज्ञाताः पुरा किल ।
तैः क्रुद्धैर्भगवान्रुद्रस्तपसा तोषितो ह्यभूत् ॥ १३.४५.७५ ॥

പണ്ട് മഘവാവായ ഇന്ദ്രൻ വാലഖില്യന്മാരെ അവഗണിച്ചു; കോപിച്ച അവരുടെ തപസ്സിനാൽ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ പ്രസാദിച്ചു.

13.45.76

तांश्चापि दैवतश्रेष्ठः प्राह प्रीतो जगत्पतिः ।
सुपर्णं सोमहर्तारं तपसोत्पादयिष्यथ ॥ १३.४५.७६ ॥

ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ജഗത്പതി പ്രസാദിച്ച് അവരോട് പറഞ്ഞു: 'തപസ്സിനാൽ സോമം അപഹരിക്കുന്ന സുപർണനെ (ഗരുഡനെ) നിങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.'

13.45.77

महादेवस्य रोषाच्च आपो नष्टाः पुराऽभवन् ।
ताश्च सप्तकपालेन देवैरन्याः प्रवर्तिताः ॥ १३.४५.७७ ॥

പണ്ട് മഹാദേവന്റെ കോപത്താൽ ജലങ്ങൾ നശിച്ചു; ദേവന്മാർ സപ്തകപാലത്താൽ മറ്റു ജലങ്ങളെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു.

13.45.78

ततः पानीयमभवत्प्रसन्ने त्र्यम्बके भुवि ।
अत्रिभार्या सुतं दत्तं सोमं दुर्वाससं प्रभो ॥ १३.४५.७८ ॥

അപ്പോൾ ത്ര്യംബകൻ പ്രസാദിച്ചപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ കുടിവെള്ളമുണ്ടായി; പ്രഭോ, അത്രിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് സോമനും ദുർവാസസും എന്ന പുത്രന്മാരെ നൽകപ്പെട്ടു.

13.45.79

अत्रेर्भार्याऽपि भर्तारं संत्यज्य ब्रह्मवादिनी ।
नाहं तव मुने भूयो वशगा स्यां कथञ्चन ॥ १३.४५.७९ ॥

അത്രിയുടെ ഭാര്യയും ബ്രഹ്മവാദിനിയായി ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് പറഞ്ഞു: 'മുനേ, ഇനി ഒരിക്കലും ഞാൻ നിന്റെ വശത്തായിരിക്കില്ല.'

13.45.80

इत्युक्त्वा सा महादेवमगमच्छरणं किल ।
निराहास भयादत्रेस्त्रीणि वर्षशतान्यपि ॥ १३.४५.८० ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ മഹാദേവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. അത്രിയുടെ ഭയത്താൽ അവൾ മുന്നൂറ് വർഷം പോലും ആഹാരം ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.

13.45.81

अशेत मुसलेष्वेव प्रसादार्थं भवस्य सा ।
तामब्रवीद्धसन्देवो भविता वै सुतस्तव ॥ १३.४५.८१ ॥

ഭവന്റെ കൃപയ്ക്കായി അവൾ ഉലക്കകളിൽത്തന്നെ കിടന്നു. അപ്പോൾ ദേവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവളോട് പറഞ്ഞു, 'നിനക്ക് തീർച്ചയായും ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും.'

13.45.82

विना भर्त्रा चरुद्रेण भविष्यति न संशयः ।
वंशे तवैव नाम्ना तु ख्यातिं यास्यति चेप्सिताम् ॥ १३.४५.८२ ॥

ഭർത്താവില്ലാതെയും, ചാരുദ്രനാൽ (ശിവനാൽ) ഇത് സംഭവിക്കും; സംശയമില്ല. നിന്റെ വംശത്തിൽത്തന്നെ, നിന്റെ നാമത്തിൽ അവൻ ആഗ്രഹിച്ച കീർത്തി നേടും.

13.45.83

विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ।
प्रसाद्य भगवान्सिद्धिं प्राप्तवान्मधुसूदन ॥ १३.४५.८३ ॥

വികർണ്ണനും അതുപോലെ, ഭക്തർക്ക് സുഖം നൽകുന്ന മഹാദേവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, ഹേ മധുസൂദനാ, ഭഗവാന്റെ സിദ്ധി നേടി.

13.45.84

शाकल्यः संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि ।
आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव ॥ १३.४५.८४ ॥

ശാകല്യൻ, നിയന്ത്രിതമായ മനസ്സോടെ, തൊള്ളായിരം വർഷങ്ങളോളം പോലും മനോയജ്ഞത്താൽ ഭവനെ ആരാധിച്ചു, ഹേ കേശവാ.

13.45.85

तं चाह भगवांस्तुष्टो ग्रन्थकारो भविष्यसि ।
वत्साक्षया च ते कीतिस्त्रेलोक्ये वै भविष्यति ॥ १३.४५.८५ ॥

സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു, 'നീ ഗ്രന്ഥകാരനാകും; നിന്റെ കീർത്തി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അക്ഷയമായിരിക്കും.'

13.45.86

अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ।
भविष्यति द्विजश्रेष्ठः सूत्रकर्ता सुतस्तव ॥ १३.४५.८६ ॥

നിന്റെ കുലം അക്ഷയമാകട്ടെ, മഹർഷിമാരാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ പുത്രൻ സൂത്രകർത്താവാകും.

13.45.87

सावर्णिश्चापि विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ।
इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतान्यथ ॥ १३.४५.८७ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ സാവർണി എന്ന പ്രസിദ്ധനായ ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഇവിടെ അറുന്നൂറ് വർഷം തപസ്സു ചെയ്തു.

13.45.88

तमाह भगवान्रुद्रः साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ।
ग्रन्थकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ १३.४५.८८ ॥

ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: 'നിഷ്പാപാ, നേരിട്ട് നിന്നിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായി. നീ ലോകപ്രസിദ്ധനായ ഗ്രന്ഥകാരനും ജരാമരണമില്ലാത്തവനും ആകും.'

13.45.89

शक्रेणि तु पुरा देवो वाराणस्यां जनार्दन ।
आराधितोऽभूद्भक्तेन दिग्वासा भस्मगुष्ठितः
आराध्य स महादेवं देवराज्यमवाप्तवान् ॥ १३.४५.८९ ॥

ജനാർദ്ദനാ, പണ്ട് വാരാണസിയിൽ ഇന്ദ്രൻ ഭക്തിയോടെ ദിഗംബരനും ഭസ്മം പൂശിയവനുമായ ദേവനെ ആരാധിച്ചു. ആ മഹാദേവനെ ആരാധിച്ച് അദ്ദേഹം ദേവരാജ്യം നേടി.

13.45.90

नारदेन तु भक्त्याऽसौ भव आराधितः पुरा ।
तस्य तुष्टो महादेवो जगौ देवगुरुर्गुरुः ॥ १३.४५.९० ॥

പണ്ട് നാരദൻ ഭക്തിയോടെ ഭവനെ ആരാധിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ മഹാദേവൻ, ദേവഗുരുവായി പാടി.

13.45.91

तेजसा तपसा कीर्त्या त्वत्समो न भविष्यति ।
गीतेन वादितव्येन नित्यं मामनुयास्यसि ॥ १३.४५.९१ ॥

തേജസ്സിലും തപസ്സിലും കീർത്തിയിലും നിനക്ക് തുല്യനായി ആരുമുണ്ടാവില്ല. ഗാനത്തോടും വാദ്യത്തോടും കൂടി നീ എപ്പോഴും എന്നെ അനുഗമിക്കും.

13.45.92

बाणः स्कन्दसमत्वं च कामो दर्पविमोक्षणम् ।
लवणोऽवध्यतामन्यैर्दशास्यश्च पुनर्बलम्।
अन्तकोऽन्तमनुप्राप्तस्तस्मात्कोऽन्यः परः प्रभुः ॥ १३.४५.९२ ॥

ബാണൻ സ്കന്ദനു തുല്യനായി, കാമൻ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ലവണൻ മറ്റുള്ളവരാൽ വധിക്കപ്പെടാത്തവനായി, ദശമുഖനായ രാവണൻ വീണ്ടും ബലം നേടി. അന്തകൻ (മൃത്യു) തന്നെ അന്തത്തിൽ എത്തി; അതിനാൽ അവനെക്കാൾ ഉയർന്ന മറ്റൊരു പ്രഭു ആര്?

13.45.93

मयाऽपि च यथा दृष्टो देवदेवः पुरा विभो ।
साक्षात्पशुपतिस्तात तच्चापि शृणु माधव ॥ १३.४५.९३ ॥

ഓ വിഭോ, മുൻപ് ഞാനും ദേവദേവനെ, സാക്ഷാൽ പശുപതിയെ, എങ്ങനെ കണ്ടുവോ അതും — പ്രിയനേ, ഓ മാധവാ, കേൾക്കൂ.

13.45.94

यदर्थं च मया देवः प्रयतेन तथा विभो ।
आराधितो महातेजास्तच्चापि शृणु विस्तरात् ॥ १३.४५.९४ ॥

ഏത് ലക്ഷ്യത്തിനായി ഞാൻ ആ മഹാതേജസ്വിയായ ദേവനെ, ഓ വിഭോ, ഇപ്രകാരം ശ്രദ്ധയോടെ ആരാധിച്ചുവോ, അതും വിസ്തരിച്ച് കേൾക്കൂ.

13.45.95

यदवाप्तं च मे पूर्वं देवदेवान्महेश्वरात् ।
तत्सर्वं निखिलेनाद्य कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.४५.९५ ॥

മുൻപ് ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ഞാൻ നേടിയതെല്ലാം, ഓ നിഷ്കളങ്കാ, ഇപ്പോൾ നിനക്ക് പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുതരാം.

13.45.96

पुरा कृतयुगे तात ऋषिरासीन्महायशाः ।
व्याघ्रपाद इति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः।
तस्याहमभवं पुत्रो धौम्यश्चापि ममानुजः ॥ १३.४५.९६ ॥

പ്രിയനേ, മുൻപ് കൃതയുഗത്തിൽ വ്യാഘ്രപാദൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ മഹായശസ്വിയായ ഒരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദങ്ങളിലും വേദാംഗങ്ങളിലും പാരംഗതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായിരുന്നു ഞാൻ; ധൗമ്യനും എന്റെ അനുജനായിരുന്നു.

13.45.97

कस्यचित्त्थ कालस्य धौम्येन सह माधव ।
आगच्छमाश्रमं क्रीडन्मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४५.९७ ॥

ഒരു കാലത്ത്, ഓ മാധവാ, ധൗമ്യനോടൊപ്പം കളിച്ചുകൊണ്ട്, ശുദ്ധമനസ്സുള്ള മുനിമാരുടെ ആശ്രമത്തിൽ ഞാൻ എത്തി.

13.45.98

तत्रापि च मया दृष्टा दुह्यमाना पयस्विनी ।
लक्षितं च मया क्षीरं स्वादुतो ह्यमृतोपमम् ॥ १३.४५.९८ ॥

അവിടെയും ഞാൻ കറക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പശുവിനെ കണ്ടു; ആ പാൽ ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു, രുചിയിൽ അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ അമൃതിന് തുല്യമായിരുന്നു.

13.45.99

तदाप्रभृति चैवाहमरुदं मधुसूदन ।
दीयतां दीयतां क्षीरं मम मातरितीरिता ॥ १३.४५.९९ ॥

ഓ മധുസൂദനാ, അന്നുമുതൽ ഞാൻ കരയാൻ തുടങ്ങി; 'അമ്മേ, എനിക്ക് പാൽ തരൂ, പാൽ തരൂ' എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു.

13.45.100

अभावाच्चैव दुग्धस्य दुःखिता जननी तदा ॥ १३.४५.१०० ॥

പാലില്ലായ്മ കാരണം അപ്പോൾ അമ്മ ദുഃഖിതയായി.

13.45.101

ततः पिष्टं समालोड्य तोयेन सह माधव ।
आवयोः क्षीरमित्येव पानार्थं समुपानयत् ॥ १३.४५.१०१ ॥

പിന്നീട്, ഓ മാധവാ, മാവ് വെള്ളത്തിൽ നന്നായി കലക്കി, 'ഇത് ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേർക്കുമുള്ള പാൽ' എന്നു പറഞ്ഞ് കുടിക്കാനായി കൊണ്ടുവന്നു.

13.45.102

अथ गव्यं पयस्तात कदाचित्प्राशितं मया। ॥ १३.४५.१०२ ॥

പിന്നീട്, പ്രിയ പുത്രാ, ഒരിക്കൽ ഞാൻ പശുവിന്റെ പാൽ കുടിച്ചു.

13.45.103

पित्राऽहं यज्ञकाले हि नीतो ज्ञातिकुलं महत् ।
तत्र सा क्षरते देवी दिव्या गौः सुरनन्दिनी ॥ १३.४५.१०३ ॥

യാഗസമയത്ത് പിതാവ് എന്നെ വലിയ ബന്ധുകുലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ ആ ദിവ്യ ദേവി, സുരനന്ദിനി എന്ന ദിവ്യപശു, പാൽ ചുരത്തുന്നു.

13.45.104

यस्ताहं तत्पयः पीत्वा रसेन ह्यमृतोपमम् ।
ज्ञात्वा क्षीरगुणांश्चैव उपलभ्य हि सम्भवम्।
स च पिष्टरसस्तात न मे प्रीतिमुपावहत् ॥ १३.४५.१०४ ॥

അമൃതിനു തുല്യമായ രുചിയുള്ള ആ പാൽ കുടിച്ചും, അതിന്റെ ഗുണങ്ങളും ഉത്ഭവവും അറിഞ്ഞിട്ടും, പ്രിയ തോഴാ, ആ അരച്ച രസം എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകിയില്ല.

13.45.105

ततोऽहमब्रुवं बाल्याज्जननीमात्मनस्तदा ।
नेदं क्षीरोदनं मातर्यत्त्वं मे दत्तवत्यसि ॥ १३.४५.१०५ ॥

അപ്പോൾ ഞാൻ ബാല്യത്താൽ എന്റെ അമ്മയോട് പറഞ്ഞു: അമ്മേ, നീ എനിക്ക് തന്നത് പാലന്നമല്ല.

13.45.106

ततो मामब्रवीन्माता दुःखशोकसमन्विता ।
पुत्रस्नेहात्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय माधव ॥ १३.४५.१०६ ॥

അപ്പോൾ ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞു; പുത്രസ്നേഹത്താൽ എന്നെ പുണർന്ന് തലയിൽ മണത്ത്, മാധവാ.

13.45.107

कुतः क्षीरोदनं वत्स मुनीनां भावितात्मनम् ।
वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम् ॥ १३.४५.१०७ ॥

കുഞ്ഞേ, കാട്ടിൽ എപ്പോഴും വസിക്കുന്ന, ശുദ്ധമനസ്സുള്ള, കിഴങ്ങും വേരും പഴവും ഭക്ഷിക്കുന്ന മുനിമാർക്ക് പാലന്നം എവിടെനിന്ന് വരും?

13.45.108

आस्थितानां नदीं दिव्यां वालखिल्यैर्निषेविताम् ।
कुत क्षीरं वनस्थानां मुनीनां गिरिवासिनाम् ॥ १३.४५.१०८ ॥

വാലഖില്യന്മാർ സേവിക്കുന്ന ദിവ്യനദിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നവർക്കും, കാട്ടിലും മലകളിലും വസിക്കുന്ന മുനിമാർക്കും പാൽ എവിടെനിന്ന്?

13.45.109

पावनानां वनाशानां वनाश्रमनिवासिनाम् ।
ग्राम्याहारनिवृत्तानामारण्यफलभोजिनाम्।
नास्ति पुत्र पयोऽरण्ये सुरभीगोत्रवर्जिते ॥ १३.४५.१०९ ॥

മകനേ, പവിത്രരും കാട്ടിൽ പ്രതീക്ഷയുള്ളവരും വനാശ്രമങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരും ഗ്രാമ്യാഹാരം ഉപേക്ഷിച്ച് കാട്ടുപഴം തിന്നുന്നവരുമായവർക്ക്, സുരഭിഗോവംശമില്ലാത്ത കാട്ടിൽ പാലില്ല.

13.45.110

नदीगह्वरशैलेषु तीर्थेषु विविधेषु च ।
तपसा जप्यनित्यानां शिवो नः परमा गतिः ॥ १३.४५.११० ॥

നദികളിലും ഗുഹകളിലും പർവതങ്ങളിലും വിവിധ തീർത്ഥങ്ങളിലും, തപസ്സിനാലും നിത്യജപത്താലും കഴിയുന്നവർക്ക് ശിവനാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമഗതി.

13.45.111

अप्रसाद्य विरूपाक्षं वरदं स्थाणुमव्ययम् ।
कुतः क्षीरोदनं वत्स सुखानि वसनानि च ॥ १३.४५.१११ ॥

കുഞ്ഞേ, വിരൂപാക്ഷനും വരദായകനും സ്ഥാണുവും അവ്യയനുമായ ശിവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാതെ പാലും ചോറും സുഖവസ്ത്രങ്ങളും എങ്ങനെ ലഭിക്കും?

13.45.112

तं प्रपद्य सदा वत्स सर्वभावेन शङ्करम् ।
तत्प्रसादाच्च कामेभ्यः फलं प्राप्स्यसि पुत्रक ॥ १३.४५.११२ ॥

കുഞ്ഞേ, എപ്പോഴും സർവഭാവത്തോടെ ആ ശങ്കരനെ ശരണം പ്രാപിക്കുക; അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഫലം നേടും, മകനേ.

13.45.113

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा इदमम्बामवोचयं ॥ १३.४५.११३ ॥

അമ്മയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശത്രുഹന്താവേ, അന്നുമുതൽ കൈകൂപ്പി വണങ്ങി ഞാൻ അമ്മയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

13.45.114

कोऽयमम्ब महादेवः स कथं च प्रसीदति ।
कुत्र वा वसते देवो द्रष्टव्यो वा कथञ्चन ॥ १३.४५.११४ ॥

അമ്മേ, ഈ മഹാദേവൻ ആരാണ്? അവൻ എങ്ങനെ പ്രസാദിക്കും? ആ ദേവൻ എവിടെ വസിക്കുന്നു, എങ്ങനെയെങ്കിലും അവനെ ദർശിക്കാനാവുമോ?

13.45.115

तुष्यते वा कथं शर्वो रूपं तस्य च कीदृशम् ।
कथं ज्ञेयः प्रसन्नो वा दर्शयेज्जननी मम ॥ १३.४५.११५ ॥

ശർവൻ എങ്ങനെ സംതൃപ്തനാകും? അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയുള്ളതാണ്? അവൻ പ്രസന്നനായെന്ന് എങ്ങനെ അറിയാം? അമ്മേ, അവൻ എനിക്ക് എങ്ങനെ ദർശനം നൽകും?

13.45.116

एवमुक्ता तदा कृष्ण माता मे सुतवत्सला ।
मूर्घन्याध्राय गोविन्द सबाष्पाकुललोचना ॥ १३.४५.११६ ॥

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണാ, പുത്രവാത്സല്യമുള്ള എന്റെ അമ്മ, ഗോവിന്ദാ, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ് കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ എന്റെ തല മണത്തു.

13.45.117

प्रमार्जन्ती च गात्राणि मम वै मधुसूदन ।
दैन्यमालम्ब्य जननी इदमाह सुरोत्तम ॥ १३.४५.११७ ॥

എന്റെ അവയവങ്ങൾ തടവിക്കൊണ്ട്, മധുസൂദനാ, ദൈന്യം സ്വീകരിച്ച് അമ്മ, ദേവോത്തമാ, ഇതു പറഞ്ഞു.

13.45.118

दुर्विज्ञेयो महादेवो दुराधारो दुरन्तकः ।
दुराबाधश्च दुर्ग्राह्यो दुर्द्दश्यो ह्यकृतात्मभिः ॥ १३.४५.११८ ॥

മഹാദേവനെ അറിയുക ദുഷ്കരം, താങ്ങുക ദുഷ്കരം, അന്ത്യം ദുഷ്കരം, പീഡിപ്പിക്കുക ദുഷ്കരം, പിടിക്കുക ദുഷ്കരം, സംസ്കരിക്കാത്ത മനസ്സുള്ളവർക്ക് കാണുന്നതും ദുഷ്കരം.

13.45.119

यस्य रूपाण्यनेकानि प्रवदन्ति मनीषिणः ।
स्थानानि च विचित्राणि प्रासादाश्चाप्यनेकशः ॥ १३.४५.११९ ॥

അവന്റെ അനേകം രൂപങ്ങൾ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; വിചിത്രമായ വാസസ്ഥലങ്ങളും അനേകം മന്ദിരങ്ങളും.

13.45.120

को हि तत्त्वेन तद्वेद ईशस्य चरितं शुभम् ।
कृतवान्यानि रूपाणि देवदेवः पुरा किल।
क्रीडते च तथा शर्वः प्रसीदति यथाच वै ॥ १३.४५.१२० ॥

ദേവദേവൻ പണ്ട് സ്വീകരിച്ച രൂപങ്ങളെയും ആ ഈശ്വരന്റെ ശുഭചരിതത്തെയും, ശർവൻ കളിച്ച് പ്രസാദിക്കുന്ന വിധത്തെയും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആര് അറിയുന്നു?

13.45.121

हृदिस्थः सर्वभूतानां विश्वरूपो महेश्वरः ।
भक्तानामनुकम्पार्थं दर्शनं च यथाश्रुतम्।
मुनीनां ब्रुवतां दिव्यमीशानचरितं शुभम् ॥ १३.४५.१२१ ॥

സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിശ്വരൂപനാണ് മഹേശ്വരൻ; ഭക്തരോടുള്ള കരുണയാൽ അവൻ ദർശനം നൽകുന്നു; മുനിമാർ പറയുന്നത് കേട്ടതുപോലെ ഈശാനന്റെ ദിവ്യവും ശുഭവുമായ ചരിതമാണിത്.

13.45.122

कृतवान्यानि रूपाणि कथितानि दिवौकसैः ।
अनुग्रहार्थं विप्राणां शृणु वत्स समासतः ॥ १३.४५.१२२ ॥

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ, ബ്രാഹ്മണരോടുള്ള അനുഗ്രഹത്തിനായി അവൻ സ്വീകരിച്ച രൂപങ്ങളെ, വത്സാ, സംക്ഷേപത്തിൽ കേൾക്കുക.

13.45.123

तानि ते कीर्तयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.४५.१२३ ॥

നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ നിനക്ക് വിവരിച്ചുതരാം.

13.45.124

ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्राणां रुद्रादित्याश्विनामपि ।
विश्वेषामपि देवानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१२४ ॥

ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ദേവേന്ദ്രൻ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, അശ്വിനികൾ, വിശ്വദേവന്മാർ എന്നിവരുടെ രൂപങ്ങളും ഭവൻ (ശിവൻ) ധരിക്കുന്നു.

13.45.125

नराणां देवनारीणां तथा प्रेतपिशाचयोः ।
किरातशबराणां च जलजानामनेकशः ॥ १३.४५.१२५ ॥

മനുഷ്യർ, ദേവസ്ത്രീകൾ, പ്രേതങ്ങളും പിശാചുക്കളും, കിരാതരും ശബരരും, ജലജീവികൾ—ഇവരുടെ പലവിധ രൂപങ്ങളും (അവൻ ധരിക്കുന്നു).

13.45.126

करोति भगवान्रूपमाटव्यशबराण्यपि ।
कूर्मो मत्स्यस्तथा शङ्खः प्रवालाङ्कुरभूषणः ॥ १३.४५.१२६ ॥

ഭഗവാൻ കാട്ടിലെ ശബരരുടെ രൂപങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നു; ആമ, മത്സ്യം, പവിഴമുളകളാൽ അലങ്കരിച്ച ശംഖ് എന്നിവയും (അവന്റെ രൂപങ്ങളാണ്).

13.45.127

यक्षराक्षससर्पाणां दैत्यदानवयोरपि ।
वपुर्धारयते देवो भूयश्च बिलवासिनाम् ॥ १३.४५.१२७ ॥

യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ, ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ എന്നിവരുടെ രൂപങ്ങളും ദേവൻ ധരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ബിലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ രൂപങ്ങളും.

13.45.128

व्याघ्रसिंहमृगाणां च तरक्ष्वृक्षपतत्त्रिणाम् ।
उलूकश्वशृगालानां रूपाणि कुरुतेऽपि च ॥ १३.४५.१२८ ॥

കടുവ, സിംഹം, മാനുകൾ, തരക്ഷു, കരടി, പക്ഷികൾ, മൂങ്ങ, നായ, കുറുക്കൻ എന്നിവയുടെ രൂപങ്ങളും അവൻ ധരിക്കുന്നു.

13.45.129

हंसकाकमयूराणां कृकलासकसारसाम् ।
रूपाणि च बलाकानां गृध्रचक्राङ्गयोरपि ॥ १३.४५.१२९ ॥

അരയന്നം, കാക്ക, മയിൽ, ഓന്ത്, ക്രൗഞ്ചം, ബലാകം, കഴുകൻ, ചക്രവാകം എന്നിവയുടെ രൂപങ്ങളും.

13.45.130

करोति वा स रूपाणि धारयत्यपि पर्वतम् ।
गोरूपं च महादेवो हस्त्यश्वोष्ट्रखराकृतिः ॥ १३.४५.१३० ॥

അവൻ ആ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു, പർവതത്തെയും താങ്ങുന്നു. മഹാദേവൻ പശുവിന്റെ രൂപവും ആന, കുതിര, ഒട്ടകം, കഴുത എന്നിവയുടെ രൂപവും ധരിക്കുന്നു.

13.45.131

छागशार्दूलरूपश्च अनेकमृगरूपधृक् ।
अण्डजानां च दिव्यानां वपुर्धारयते भवः ॥ १३.४५.१३१ ॥

ആടിന്റെയും കടുവയുടെയും രൂപം ധരിക്കുന്ന, അനേകം മാനുകളുടെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്ന ഭവൻ ദിവ്യമായ അണ്ഡജങ്ങളുടെ ശരീരവും ധരിക്കുന്നു.

13.45.132

दण्डी छत्री च कुण्डी च द्विजानां वारणस्तथा ।
षण्मुखो वै बहुमुखस्त्रिनेत्रो बहुशीर्षकः ॥ १३.४५.१३२ ॥

ദണ്ഡധാരി, ഛത്രധാരി, കുണ്ഡധാരി, ദ്വിജരുടെ രക്ഷകൻ, ഷണ്മുഖൻ, ബഹുമുഖൻ, ത്രിനേത്രൻ, ബഹുശിരസ്സൻ അവൻ.

13.45.133

अनेककटिपादश्च अनेकोदरवक्त्रधृत् ।
अनेकपाणिपार्श्वश्च अनेकगपसंवृतः ॥ १३.४५.१३३ ॥

അനേകം അരക്കെട്ടും പാദങ്ങളുമുള്ളവൻ; അനേകം ഉദരവും മുഖവും ധരിക്കുന്നവൻ; അനേകം കൈകളും പാർശ്വങ്ങളുമുള്ളവൻ; അനേകം ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ.

13.45.134

ऋषिगन्धर्वरूपश्च सिद्धचारणरूपधृत् ।
भस्पपाण्डुरगात्रश्च चन्द्रार्धकृतभूषणः ॥ १३.४५.१३४ ॥

ഞാൻ ഋഷി, ഗന്ധർവ രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു; സിദ്ധ, ചാരണ രൂപവും ധരിക്കുന്നു; എന്റെ ശരീരം ഭസ്മത്താൽ വെളുത്തിരിക്കുന്നു; അർധചന്ദ്രനാണ് എന്റെ ആഭരണം.

13.45.135

अनेकरावसंघुष्टश्चानेकस्तुतिसंस्कृतः ।
सर्वभूतान्तकः सर्वः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ॥ १३.४५.१३५ ॥

പല ശബ്ദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നവനും പല സ്തുതികളാൽ പൂജിതനുമായ ഞാൻ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും അന്തകനും സർവവുമാണ്; സർവലോകങ്ങളിലും പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്.

13.45.136

सर्वलोकान्तरात्मा च सर्वगः सर्ववाद्यपि ।
सर्वत्र भगवान्ज्ञेयो हृदिस्थः सर्वदेहिनाम् ॥ १३.४५.१३६ ॥

സർവലോകങ്ങളുടെയും അന്തരാത്മാവ് ഞാനാണ്; സർവവ്യാപിയും സർവം സംസാരിക്കുന്നവനും ഞാനാണ്; എല്ലായിടത്തും ഭഗവാനെ അറിയണം; അവൻ സർവ ദേഹികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

13.45.137

यो हि यं कामयेत्कामं यस्मिन्नर्थऽर्च्यते पुनः ।
तत्सर्वं वेत्ति देवेशस्तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.१३७ ॥

ആര് ഏത് കാമത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, ഏത് ലക്ഷ്യത്തിനായി വീണ്ടും പൂജിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം ദേവേശൻ അറിയുന്നു; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ അവനെ ശരണം പ്രാപിക്കുക.

13.45.138

नन्दते कुप्यते चापि तथा हुंकारयत्यपि ।
चक्री शूली गदापाणिर्मुसली खड्गपट्टसी ॥ १३.४५.१३८ ॥

അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, കോപിക്കുന്നു, ഹുങ്കാരവും മുഴക്കുന്നു; ഞാൻ ചക്രധാരിയും ശൂലധാരിയും കൈയിൽ ഗദയുള്ളവനും മുസലം ധരിക്കുന്നവനും വാളും പട്ടസവും ധരിക്കുന്നവനുമാണ്.

13.45.139

भूधरो नागमौञ्जी च नागकुण्डलकुण्डली ।
नागयज्ञोपवीती य नागचर्मोत्तरच्छदः ॥ १३.४५.१३९ ॥

ഞാൻ ഭൂധരനാണ്; നാഗത്തെ അരഞ്ഞാണമായി അണിയുന്നവനും നാഗകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനും; നാഗത്തെ യജ്ഞോപവീതമായി അണിയുന്നവനും ആനത്തോൽ മേൽവസ്ത്രമായി പുതച്ചവനുമാണ്.

13.45.140

हसते गायते चैव नृत्यते च मनोहरम् ।
वादयत्यपि वाद्यानि विचित्राणि गणैर्युतः ॥ १३.४५.१४० ॥

അവൻ മനോഹരമായി ചിരിക്കുന്നു, പാടുന്നു, നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം വിചിത്രമായ വാദ്യങ്ങളും വായിക്കുന്നു.

13.45.141

वल्गते जृम्बते चैव रुदते रोदयत्यपि ।
उन्मत्तमत्तरूपं च भाषते चापि सुस्वरः ॥ १३.४५.१४१ ॥

അവൻ ചാടിച്ചാടുന്നു, കോട്ടുവായിടുന്നു, കരയുന്നു, മറ്റുള്ളവരെയും കരയിക്കുന്നു; ഉന്മത്തന്റെയും മത്തന്റെയും രൂപത്തിൽ മധുരസ്വരത്തിൽ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

13.45.142

अतीव हसते रौद्रस्त्रासयन्नयनैर्जनम् ।
जागर्ति चैव स्वपिति जृम्भते च यथासुवम् ॥ १३.४५.१४२ ॥

അവൻ അത്യധികം ചിരിക്കുന്നു; ഭയങ്കരനായി തന്റെ കണ്ണുകളാൽ ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു; ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, ഉറങ്ങുന്നു, കോട്ടുവായിടുന്നു, തനിക്കിഷ്ടംപോലെ.

13.45.143

जपते जप्यते चैव तपते तप्यते पुनः ।
ददाति प्रतिगृह्णाति युञ्जते ध्यायतेऽपि च ॥ १३.४५.१४३ ॥

അവൻ ജപിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവരാൽ ജപിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; തപസ്സു ചെയ്യുന്നു, വീണ്ടും തപസ്സു ചെയ്യിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; കൊടുക്കുന്നു, സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; യോഗത്തിൽ മുഴുകുന്നു, ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

13.45.144

वेदीमध्ये तथा यूपे गोष्ठमध्ये हुताशने ।
दृश्यते दृश्यते चापि बालो वृद्धो युवा तथा ॥ १३.४५.१४४ ॥

യാഗവേദിയുടെ മധ്യത്തിലും യൂപത്തിലും ഗോശാലയുടെ മധ്യത്തിലും ഹോമാഗ്നിയിലും അവൻ കാണപ്പെടുന്നു; ബാലനായും വൃദ്ധനായും യുവാവായും അവൻ കാണപ്പെടുന്നു.

13.45.145

क्रीडते ऋषिकन्याभिर्ऋषिपत्नीभिरेव च ।
ऊर्ध्वकेशो महाशेफो नग्नो विकृतलोचनः ॥ १३.४५.१४५ ॥

അവൻ ഋഷികന്യകളോടും ഋഷിപത്നിമാരോടും ക്രീഡിക്കുന്നു; അവന്റെ മുടി ഊർദ്ധ്വമുഖമായി നിൽക്കുന്നു, അവന്റെ ലിംഗം വലുതാണ്, അവൻ നഗ്നനാണ്, അവന്റെ കണ്ണുകൾ വികൃതമാണ്.

13.45.146

गौरः श्यामस्तथा कृष्णः पाण्डुरो धूमलोहितः ।
विकृताक्षो विशालाक्षो दिग्वासाः सर्ववासकः ॥ १३.४५.१४६ ॥

ഗൗരൻ, ശ്യാമൻ, കൃഷ്ണൻ, പാണ്ഡുരൻ, ധൂമലോഹിതൻ; വികൃതാക്ഷൻ, വിശാലാക്ഷൻ, ദിഗ്വാസസ്സ്, സർവവാസകൻ.

13.45.147

अरूपस्याद्यरूपस्य अतिरूपाद्यरूपिणः ।
अनाद्यन्तमजस्यान्तं वेत्स्यते कोस्य तत्त्वतः ॥ १३.४५.१४७ ॥

അരൂപന്റെയും ആദിരൂപന്റെയും അതിരൂപാദിരൂപിയുടെയും, ആദ്യന്തമില്ലാത്ത അജന്റെയും അന്തം തത്ത്വത്തിൽ ആരറിയും?

13.45.148

हृदि प्राणो मनो जीवो योगात्मा योगसंज्ञितः ।
ध्यानं तत्परमात्मा च भावग्राह्यो महेश्वरः ॥ १३.४५.१४८ ॥

ഹൃദയത്തിൽ പ്രാണൻ, മനസ്സ്, ജീവൻ; യോഗാത്മാവ്, യോഗസംജ്ഞിതൻ; ധ്യാനം, ആ പരമാത്മാവ്; ഭാവത്താൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന മഹേശ്വരൻ.

13.45.149

वादको गायनश्चैव सहस्रशतलोचनः ।
एकवक्त्रो द्विवक्त्रश्च त्रिवक्त्रोऽनेकवक्त्रकः ॥ १३.४५.१४९ ॥

വാദകൻ, ഗായകൻ, ആയിരം നൂറു കണ്ണുകളുള്ളവൻ; ഏകമുഖൻ, ദ്വിമുഖൻ, ത്രിമുഖൻ, അനേകമുഖൻ.

13.45.150

तद्भक्तस्तद्गतो नित्यं तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
भज पुत्र महादेवं ततः प्राप्स्यसि चेप्सितं ॥ १३.४५.१५० ॥

അവന്റെ ഭക്തനായി, അവനിൽ ലയിച്ചു, എന്നും അവനിൽ നിഷ്ഠനായി, അവനെ പരമാശ്രയമാക്കി, പുത്രാ, മഹാദേവനെ ഭജിക്കുക; അപ്പോൾ ഇഷ്ടം പ്രാപിക്കും.

13.45.151

जनन्यास्तद्वचः श्रुत्वा तदाप्रभृति शत्रुहन् ।
मम भक्तिर्महादेवे नैष्ठिकी समपद्यत ॥ १३.४५.१५१ ॥

അമ്മയുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശത്രുഹന്താവേ, അന്നുമുതൽ മഹാദേവനിൽ എനിക്ക് നിഷ്ഠയുള്ള ഭക്തി ഉദിച്ചു.

13.45.152

ततोऽहं तप आस्थाय तोषयामास शंकरम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु वामाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ॥ १३.४५.१५२ ॥

പിന്നെ ഞാൻ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ച് ശങ്കരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം എന്റെ ഇടത് പെരുവിരലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ നിന്നു.

13.45.153

एकं वर्षशतं चैव फलाहारस्ततोऽभवम् ।
द्वितीयं शीर्णपर्णाशी तृतीयं चाम्बुभोजनः ॥ १३.४५.१५३ ॥

ഒരു നൂറ് വർഷം ഞാൻ പഴങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചു ജീവിച്ചു. പിന്നെ രണ്ടാം നൂറ് വർഷം വീണ ഇലകൾ ഭക്ഷിച്ചു; മൂന്നാം നൂറ് വർഷം വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ചു.

13.45.154

शतानि सप्त चैवाहं वायुभक्षस्तदाऽभवम् ।
एकं वर्षसहस्रं तु दिव्यमाराधितो मया ॥ १३.४५.१५४ ॥

ഏഴ് നൂറ് വർഷം ഞാൻ കാറ്റ് മാത്രം ഭക്ഷിച്ചു ജീവിച്ചു. ഒരു ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിച്ചു.

13.45.155

ततस्तुष्टो महादेवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ।
एकभक्त इति ज्ञात्वा जिज्ञासां कुरुते तदा ॥ १३.४५.१५५ ॥

അപ്പോൾ സർവലോകേശ്വരനായ പ്രഭു മഹാദേവൻ പ്രസന്നനായി. ഞാൻ ഏകഭക്തനാണെന്നറിഞ്ഞ് അപ്പോൾ എന്നെ പരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

13.45.156

शक्ररूपं स कृत्वा तु सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।
सहस्राक्षस्तदा भूत्वा वज्रपाणिर्महायशाः ॥ १३.४५.१५६ ॥

അദ്ദേഹം ഇന്ദ്രരൂപം സ്വീകരിച്ച് എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുള്ളവനും കയ്യിൽ വജ്രമുള്ളവനുമായി മഹായശസ്വിയായി.

13.45.157

सुधावदातं रक्ताक्षं स्तब्धकर्णं मदोत्कटम् ।
आवेष्टतकरं घोरं चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ १३.४५.१५७ ॥

അമൃതുപോലെ വെളുത്ത, ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള, നിശ്ചലമായ ചെവികളുള്ള, മദത്താൽ ഉഗ്രനായ, ചുരുണ്ട തുമ്പിക്കൈയുള്ള, ഭയങ്കരനായ, നാല് കൊമ്പുകളുള്ള മഹാഗജം.

13.45.158

समास्थितः स भगवान्दीप्यमानः स्वतेजसा ।
आजगाम किरीटी तु हारकेयूरभूषितः ॥ १३.४५.१५८ ॥

സ്വന്തം തേജസ്സിനാൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് ആ ഭഗവാൻ സ്ഥിതനായിരുന്നു. അപ്പോൾ കിരീടധാരിയായ അർജുനൻ ഹാരവും കേയൂരവും അണിഞ്ഞ് വന്നു.

13.45.159

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
सेव्यभानोप्सरोभिश्च दिव्यगन्धर्वनादितैः ॥ १३.४५.१५९ ॥

തലയ്ക്കു മീതെ വെൺകുട പിടിക്കപ്പെട്ടും അപ്സരസ്സുകളാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടും ദിവ്യ ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഗാനത്താൽ മുഴങ്ങിയും.

13.45.160

ततो मामाह देवेन्द्रस्तुष्टस्तेऽहं द्विजोत्तम ।
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४५.१६० ॥

അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ദ്വിജോത്തമാ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനായിരിക്കുന്നു. നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള വരം എന്നിൽ നിന്ന് വരിക്കൂ.'

13.45.161

शक्रस्य तु वचः श्रुत्वा नाहं प्रीतमनाऽभवम् ।
अब्रवं च तदा कृष्ण देवराजमिदं वचः ॥ १३.४५.१६१ ॥

ശക്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും എന്റെ മനസ്സ് സന്തോഷിച്ചില്ല. കൃഷ്ണാ, അപ്പോൾ ഞാൻ ദേവരാജനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.

13.45.162

नाहं त्वत्तो वरं काङ्क्षे नान्यस्मादपि दैवतात् ।
महादेवादृते सौम्य सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.१६२ ॥

ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരവും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; മറ്റൊരു ദേവതയിൽ നിന്നും ഇല്ല — മഹാദേവനെ ഒഴികെ. സൗമ്യാ, ഇതു സത്യമായി നിന്നോടു ഞാൻ പറയുന്നു.

13.45.163

सत्यंसत्यं हि नः शक्र वाक्यमेतत्सुनिश्चितम् ।
न यन्मिहेश्वरं मुक्त्वा कथाऽन्या मम रोचते ॥ १३.४५.१६३ ॥

ശക്രാ, ഇത് ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് — സത്യം, സത്യം തന്നെ, വളരെ ഉറപ്പുള്ളത്: മഹേശ്വരനെയല്ലാതെ മറ്റൊരു സംസാരവും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.

13.45.164

पशुपतिवचनाद्भवामि सद्यः ।
कृमिरथवा तरुरप्यनेकशाखः।
अपशुपतिवरप्रसादजा मे ।
त्रिभुवनराज्यविभूतिरप्यनिष्टा ॥ १३.४५.१६४ ॥

പശുപതിയുടെ വാക്കിനാൽ ഞാൻ ഉടനെ ആകുന്നു — ഒരു പുഴുവായാലും അനേകശാഖകളുള്ള മരമായാലും. പശുപതിയുടെ വരപ്രസാദത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ എനിക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ രാജ്യവും വൈഭവവും പോലും അനിഷ്ടമാണ്.

13.45.165

जन्मश्वपाकमध्येऽ-
पि मेऽस्तु हरचरणवन्दनरतस्य।
मा वाऽनीश्वरभक्तो ।
भवानि भवनेऽपि शक्रस्य ॥ १३.४५.१६५ ॥

ചണ്ഡാലരുടെ ഇടയിൽ ജനിച്ചാലും എനിക്കു ഹരന്റെ പാദവന്ദനത്തിൽ രമിക്കാൻ കഴിയട്ടെ. ഈശ്വരനല്ലാത്തവനെ ഭജിക്കുന്നവനായി ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ ആയാലും ഞാൻ ആകാതിരിക്കട്ടെ.

13.45.166

वाय्वम्बुभुजोऽपि सतो ।
नरस्य दुःखक्षयः कुतस्तस्य।
भवति हि सुरासुरगुरौ ।
यस्य न विश्वेश्वरे भक्तिः ॥ १३.४५.१६६ ॥

കാറ്റും വെള്ളവും മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്ന തപസ്വിയായാലും മനുഷ്യന്റെ ദുഃഖക്ഷയം എങ്ങനെ? വിശ്വേശ്വരനിൽ ഭക്തിയില്ലാത്തവന് ദേവാസുരഗുരുവിന്റെ അടുത്തായാലും ദുഃഖക്ഷയം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?

13.45.167

अलमन्याभिस्तेषां ।
कथाभिरप्यन्यधर्मयुक्ताभिः।
येषां न क्षणमपि रुचितो ।
हरचरणस्मरणविच्छेदः ॥ १३.४५.१६७ ॥

ഹരചരണസ്മരണയുടെ ഒരു ക്ഷണം പോലും മുറിയുന്നത് ആർക്കും രുചിക്കുന്നില്ലയോ, അവർക്ക് മറ്റു ധർമ്മങ്ങളോടു ചേർന്ന മറ്റു കഥകൾ മതി — വേണ്ട.

13.45.168

हरचरणनिरतमतिना ।
भवितव्यमनार्जवं युगं प्राप्य।
संसारभयं न भवति ।
हरभक्तिरसायनं पीत्वा ॥ १३.४५.१६८ ॥

ഹരചരണങ്ങളിൽ മനസ്സ് രമിക്കുന്നവൻ യുഗമെത്തിയാലും വക്രതയില്ലാത്തവനായിരിക്കണം. ഹരഭക്തിയാകുന്ന അമൃതം കുടിച്ചാൽ സംസാരഭയം ഉണ്ടാവുകയില്ല.

13.45.169

दिवसं दिवसार्धं वा मुहूर्तं वा क्षणं लवम् ।
न ह्यलब्धप्रसादस्य भक्तिर्भवति शङ्करे ॥ १३.४५.१६९ ॥

ഒരു ദിവസം, അര ദിവസം, ഒരു മുഹൂർത്തം, ഒരു ക്ഷണം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ലവം — അനുഗ്രഹം ലഭിക്കാത്തവനിൽ ശങ്കരനോടുള്ള ഭക്തി ഉണ്ടാവുകയില്ല.

13.45.170

अपि कीटः पतङ्गो वा भवेयं शङ्कराज्ञया ।
न तु शक्र त्वया दत्तं त्रैलोक्यमपि कामये ॥ १३.४५.१७० ॥

ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഞാൻ ഒരു പുഴുവോ ഈയലോ ആയിത്തീർന്നാലും; പക്ഷേ ഹേ ശക്രാ, നീ തരുന്ന ത്രിലോകവും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

13.45.171

श्वाऽपि महेश्वरवचना-
द्भवामि स हि नः परः कामः।
त्रिदशगणराज्यमपि खलु ।
नेच्छाम्यमहेश्वराज्ञप्तम् ॥ १३.४५.१७१ ॥

മഹേശ്വരന്റെ വചനത്താൽ ഞാൻ ഒരു നായയും ആകും; അതാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമകാമം. മഹേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയല്ലാത്ത ദേവഗണരാജ്യവും ഞാൻ തീർച്ചയായും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

13.45.172

न नाकपृष्ठं न च देवराज्यं ।
न ब्रह्मलोकं न च निष्कलत्वम्।
न सर्वकामानखिलान्वृणोमि ।
हरस्य दासत्वमहं वृणोमि ॥ १३.४५.१७२ ॥

സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ മുകളറ്റമോ ദേവരാജ്യമോ ബ്രഹ്മലോകമോ നിഷ്കലത്വമോ ഞാൻ വരിക്കുന്നില്ല; എല്ലാ കാമനകളും പൂർണമായി ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നില്ല. ഹരന്റെ ദാസത്വം മാത്രമാണ് ഞാൻ വരിക്കുന്നത്.

13.45.173

यावच्छशाङ्कधवलामलबद्धमौलि-
र्न प्रीयते पशुपतिर्भगवान्ममेशः।
तावज्जरामरणजन्मशताभिघातै-
र्दुःखानि देहविहितानि समुद्वहामि ॥ १३.४५.१७३ ॥

ചന്ദ്രനെപ്പോലെ വെളുത്തതും നിർമലമായി കെട്ടിയ ജടാമകുടവുമുള്ള പശുപതി ഭഗവാൻ, എന്റെ ഈശൻ, പ്രസാദിക്കുന്നതുവരെ, വാർധക്യം, മരണം, ജനനം എന്നിവയുടെ നൂറു പ്രഹരങ്ങളാൽ ശരീരത്തിൽ വിധിക്കപ്പെട്ട ദുഃഖങ്ങൾ ഞാൻ വഹിക്കുന്നു.

13.45.174

दिवसकरशशाङ्कवह्निदीप्तं ।
त्रिभुवनसारमसारमाद्यमेकम्।
अजरममरमप्रसाद्य रुद्रं ।
जगति पुमानिह को लभेत शान्तिं ॥ १३.४५.१७४ ॥

സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവയാൽ പ്രകാശിക്കുന്നവനും, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സാരവും അസാരവും ആദ്യനും ഏകനും ജരാരഹിതനും അമരനുമായ രുദ്രനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാതെ, ഈ ലോകത്തിൽ ഏത് മനുഷ്യനാണ് ശാന്തി നേടുക?

13.45.175

धिक्तेषां धिक्तेषां ।
पुनरपि च धिगस्तु धिक्तेषाम्।
येषां न वसति हृदये ।
कुपथगतिविमोक्षको रुद्रः ॥ १३.४५.१७५ ॥

അവർക്ക് ധിക്കാരം, അവർക്ക് ധിക്കാരം; വീണ്ടും അവർക്ക് ധിക്കാരം. ദുർമാർഗ്ഗത്തിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന രുദ്രൻ ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നില്ലയോ അവർക്ക് ധിക്കാരം.

13.45.176

यदि नाम जन्म भूयो ।
भवति मदीयैः पुनर्दोषैः।
तस्मिंस्तस्मिञ्जन्मनि ।
भवे भवेन्मेऽक्षया भक्तिः ॥ १३.४५.१७६ ॥

എന്റെ ദോഷങ്ങളാൽ വീണ്ടും ജന്മമുണ്ടാകുന്നെങ്കിൽ, ആ ജന്മത്തിലും ആ അസ്തിത്വത്തിലും എന്റെ ഭക്തി അക്ഷയമായിരിക്കട്ടെ.

13.45.177

कः पुनर्भवने हेतुरीशे कारणकारणे ।
येन शर्वादृतेऽन्यस्मात्प्रसादं नाभिकाङ्क्षसि ॥ १३.४५.१७७ ॥

കാരണങ്ങൾക്കെല്ലാം കാരണമായ ഈശനിൽ ഈ അസ്തിത്വത്തിന് ഹേതു എന്ത്? അതിനാൽ ശർവനല്ലാതെ മറ്റൊരാളിൽ നിന്നും നീ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?

13.45.178

उपमन्युरुवाच ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः।
नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७८ ॥

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു: സത്-അസത്, വ്യക്തം, അവ്യക്തം, ബ്രഹ്മവാദികൾ നിത്യമെന്നും ഏകമെന്നും അനേകമെന്നും പറയുന്നതിനെ, അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഞങ്ങൾ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

13.45.179

अनादिमध्यपर्यन्तं ज्ञानैश्वर्यमचिन्तितम् ।
आत्मानं परमं यस्माद्वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१७९ ॥

ആദിയും മധ്യവും അന്തവുമില്ലാത്ത, ജ്ഞാനവും ഐശ്വര്യവുമുള്ള, അചിന്ത്യമായ, പരമാത്മാവായ അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഞങ്ങൾ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

13.45.180

ऐश्वर्यं सकलं यस्मादनुत्पादितमव्ययम् ।
अबीजाद्बीजसम्भूतं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८० ॥

ഏതിൽ നിന്നാണ് സകല ഐശ്വര്യവുമുള്ളത്, ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടാത്തതും അക്ഷയവുമായ, വിത്തില്ലാതെ വിത്തിൽനിന്നുള്ളതിനെ ഉണ്ടാക്കുന്ന അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഞങ്ങൾ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

13.45.181

तमसः परमं ज्योतिस्तपस्तद्वृत्तिनां परम् ।
यं ज्ञात्वा नानुशोचन्ति वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८१ ॥

ഇരുട്ടിന് അപ്പുറമുള്ള പരമജ്യോതിസ്സും തപസ്സും, ആ വഴിയിൽ നടക്കുന്നവർക്കുള്ള പരമവുമായത്; അത് അറിഞ്ഞവർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല. അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഞങ്ങൾ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

13.45.182

भूतभावनभावज्ञं सर्वभूताभिभावनम् ।
सर्वगं सर्वदं देवं पूजयामि पुरंदर ॥ १३.४५.१८२ ॥

ജീവജാലങ്ങളുടെ ഉത്പത്തിയുടെ സ്വഭാവം അറിയുന്നവനും, സകല ജീവികളെയും വശത്താക്കുന്നവനും, സർവവ്യാപിയും, സർവവും നൽകുന്നവനുമായ ദേവനെ ഞാൻ പൂജിക്കുന്നു, ഹേ പുരന്ദരാ.

13.45.183

हेतुवादैर्विनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।
यमुपासन्ति तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८३ ॥

തർക്കവാദങ്ങൾക്ക് അതീതനും, സാംഖ്യ-യോഗങ്ങളുടെ പരമഫലം നൽകുന്നവനും, തത്ത്വജ്ഞാനികൾ ആരെ ഉപാസിക്കുന്നുവോ ആ പരമനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ വരം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

13.45.184

मघवन्मघवात्मानं यं वदन्ति सुरेश्वरम् ।
सर्वभूतगुरुं देवं वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८४ ॥

ഹേ മഘവൻ, മഘവൻ തന്നെ ആത്മാവായവനെന്നും, സുരേശ്വരനെന്നും, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഗുരുവായ ദേവനെന്നും ആരെ വിളിക്കുന്നുവോ ആ ദേവനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ വരം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

13.45.185

यत्पूर्वमसृजद्देवं ब्रह्माणं लोकभावनम् ।
अण्डमाकाशमापूर्य वरं तस्माद्वृणीमहे ॥ १३.४५.१८५ ॥

പണ്ട് ലോകങ്ങളെ പാലിക്കുന്ന ദേവനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചവനും, അണ്ഡത്തെ ആകാശത്തെ നിറച്ച് സൃഷ്ടിച്ചവനുമായ അവനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ വരം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

13.45.186

अग्निरापोऽनिलः पृथ्वी खं बुद्धिश्च मनो महान् ।
स्रष्टा चैषां भवेद्योऽन्यो ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८६ ॥

അഗ്നി, ജലം, വായു, ഭൂമി, ആകാശം, ബുദ്ധി, മനസ്സ്, മഹത്ത് (തത്ത്വം) — ഇവയുടെ സ്രഷ്ടാവായി പരമേശ്വരനല്ലാതെ മറ്റാരുണ്ടാകും? പറയൂ.

13.45.187

मनो मतिरहङ्कारस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च ।
ब्रूहि चैषां भवेच्छक्र कोऽन्योस्ति परमं शिवात् ॥ १३.४५.१८७ ॥

മനസ്സ്, മതി, അഹങ്കാരം, തന്മാത്രകൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ — ഹേ ശക്ര, ശിവനല്ലാതെ ഇവയുടെ സ്രഷ്ടാവ് മറ്റാരാണ്? പറയൂ.

13.45.188

स्रष्टारं भुवनस्येह वदन्तीह पितामहम् ।
आराध्य स तु देवेशमश्नुते महतीं क्षियम् ॥ १३.४५.१८८ ॥

ഈ ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും പിതാമഹനും എന്ന് ഇവിടെ അവനെ വിളിക്കുന്നു. ദേവേശനെ ആരാധിച്ച് അവൻ മഹത്തായ ഐശ്വര്യം നേടുന്നു.

13.45.189

भगवत्युत्तमैश्वर्यं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम् ।
विद्यते वै महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१८९ ॥

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഉത്തമ ഐശ്വര്യം ഭഗവാൻ മഹാദേവനിൽ തന്നെയാണ്. പരമേശ്വരനേക്കാൾ ഉന്നതൻ ആരെന്ന് പറയൂ.

13.45.190

दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनात् ।
कोऽन्यः शक्रोति देवेशाद्दितेः सम्पादितुं सुतान् ॥ १३.४५.१९० ॥

ദൈത്യദാനവ പ്രമുഖരുടെ ആധിപത്യം ശത്രുക്കളെ മർദ്ദിച്ച് ഇല്ലാതാക്കാൻ, ദേവേശനല്ലാതെ മറ്റാർക്കാണ് ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുക?

13.45.191

दिक्कालसूर्यतेजांसि ग्रहवाय्विन्दुतारकाः ।
विद्धि त्वेते महादेवाद्ब्रूहि कः परमेश्वरात् ॥ १३.४५.१९१ ॥

ദിക്കുകൾ, കാലം, സൂര്യതേജസ്സ്, ഗ്രഹങ്ങൾ, വായു, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം മഹാദേവനിൽ നിന്നാണെന്ന് അറിയുക. പരമേശ്വരനേക്കാൾ ഉന്നതൻ ആരെന്ന് പറയൂ.

13.45.192

अथोत्पत्तिविनाशे वा यज्ञस्य त्रिपुरस्य वा ।
दैत्यदानवमुख्यानामाधिपत्यारिमर्दनः ॥ १३.४५.१९२ ॥

യജ്ഞത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയിലും നാശത്തിലും, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിപുരത്തിന്റെ നാശത്തിലും, അല്ലെങ്കിൽ ദൈത്യദാനവ പ്രമുഖരുടെ ആധിപത്യം ശത്രുക്കളെ മർദ്ദിച്ച് ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലും മറ്റാരാണ് സമർത്ഥൻ?

13.45.193

किं चात्र बहुभिः सूक्तैर्हेतुवादैः पुरंदर ।
सहस्रनयनं दृष्ट्वा त्वामेव सुरसत्तम ॥ १३.४५.१९३ ॥

ഇവിടെ അനേകം സൂക്തങ്ങളും തർക്കവാദങ്ങളും കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം, പുരന്ദരാ? ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ആയിരം കണ്ണുള്ള നിന്നെ തന്നെ കണ്ടാൽ മതി.

13.45.194

पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्देवैश्च ऋषिभिस्तथा ।
देवदेवप्रसादेन तत्सर्वं कुशिकोत्तम ॥ १३.४५.१९४ ॥

സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും അവനെ പൂജിച്ചു. കുശികന്മാരിൽ ഉത്തമനേ, അതെല്ലാം ദേവദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ.

13.45.195

अव्यक्तमुक्तकेशाय सर्वगस्येदमात्मकम् ।
चेतनाचेतनाद्येषु शक्र विद्धि महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९५ ॥

ശക്രാ, ചേതനാചേതനാദികളിലെല്ലാം ഇതു അവ്യക്തനും അഴിച്ച മുടിയുള്ളവനും സർവ്വവ്യാപിയുമായ മഹേശ്വരനിൽനിന്നുള്ളതും അവന്റെ സ്വരൂപവുമാണെന്ന് അറിയുക.

13.45.196

भुवाद्येषु महान्तेषु लोकालोकान्तरेषु च ।
द्वीपस्थानेषु मेरोश्च विभवेष्वन्तरेषु च। ॥ १३.४५.१९६ ॥

ഭൂമി മുതലായ മഹത്തായവയിലും, ലോകാലോകങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള സ്ഥാനങ്ങളിലും, മേരുവിലെ ദ്വീപ പ്രദേശങ്ങളിലും, വിഭൂതികളിലും ഇടവേളകളിലും പോലും.

13.45.197

भगवन्मघवन्देवं वदन्ते तत्त्वदर्शिनः ।
यदि देवाः सुराः शक्र पश्यन्त्यन्यां भवाकृतिम्। ॥ १३.४५.१९७ ॥

ഭഗവാനേ, മഘവാനേ, തത്ത്വദർശികൾ ആ ദേവനെ പറയുന്നു. ശക്രാ, ദേവന്മാരും സുരന്മാരും ഭവന്റെ മറ്റൊരു രൂപം കാണുന്നുവെങ്കിൽ—

13.45.198

किं न गच्छन्ति शरणं मर्दिताश्चासुरैः सुराः ।
अभिघातेषु देवानां सयक्षोरगरक्षसाम्। ॥ १३.४५.१९८ ॥

അസുരന്മാരാൽ തകർക്കപ്പെട്ട സുരന്മാർ എന്തുകൊണ്ട് ശരണം പ്രാപിക്കുന്നില്ല? ദേവന്മാർക്ക് പ്രഹരമേൽക്കുമ്പോൾ, യക്ഷന്മാരും ഉരഗന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ചേർന്ന്.

13.45.199

परस्परविनाशीषु स्वस्थानैश्वर्यदो भवः ।
अन्धकस्याथ शुक्रस्य दुन्दुभेर्महिषस्य च।
यक्षेन्द्रबलरक्षःसु निवातकवचेषु च ।
वरदानावघाताय ब्रूहि कोऽन्यो महेश्वरात् ॥ १३.४५.१९९ ॥

പരസ്പരവിനാശത്തിൽ, സ്വന്തം സ്ഥാനൈശ്വര്യം നൽകുന്നവനാണ് ഭവൻ; അന്ധകൻ, ശുക്രൻ, ദുന്ദുഭി, മഹിഷൻ, യക്ഷേന്ദ്രബലം, രാക്ഷസന്മാർ, നിവാതകവചന്മാർ—വരദാനത്താൽ വധിക്കപ്പെടാൻ—പറയുക, മഹേശ്വരനല്ലാതെ മറ്റാരാണ്?

13.45.200

सुरासुरगुरोर्वक्त्रे कस्य रेतः पुरा हुतम् ।
कस्य वाऽन्यस्य रेतस्तद्येन हैमो गिरिः कृतः ॥ १३.४५.२०० ॥

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗുരുവിന്റെ മുഖത്ത് പണ്ട് ആരുടെ രേതസ്സ് ഹോമിക്കപ്പെട്ടു? അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ ആ രേതസ്സ്, അതിനാൽ സ്വർണ്ണപർവ്വതം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടുവോ?

13.45.201

दिग्वासाः कीर्त्यते कोऽन्यो लोके कश्चोर्ध्वरेतसः ।
कस्य चार्धे स्थिता कान्ता अनङ्गः केन निर्जितः ॥ १३.४५.२०१ ॥

ലോകത്ത് ദിഗംബരൻ എന്ന് ആരെ കീർത്തിക്കുന്നു? ഊർധ്വരേതസ്സ് ആരാണ്? ആരുടെ പകുതിയിൽ പ്രിയപത്നി നിൽക്കുന്നു, അനംഗനെ (കാമനെ) ആരാണ് ജയിച്ചത്?

13.45.202

ब्रूहीन्द्र परमं स्थानं कस्य देवैः प्रशस्यते ।
श्मशाने कस्य क्रीडार्थं नृत्ते वा कोऽभिभाष्यते ॥ १३.४५.२०२ ॥

ഇന്ദ്രാ, പറയൂ: ദേവന്മാർ പ്രശംസിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനം ആരുടേതാണ്? ശ്മശാനത്തിൽ ക്രീഡയ്ക്കായി ആരുടേത്, അല്ലെങ്കിൽ നൃത്തത്തിൽ ആരെയാണ് വിളിക്കുന്നത്?

13.45.203

कस्यैश्वर्यं समानं च भूतैः को वाऽपि क्रीडते ।
कस्य तुल्यबला देवगणाश्चैश्वर्यदर्पिताः ॥ १३.४५.२०३ ॥

ആരുടെ ഐശ്വര്യം ഭൂതങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ്? അല്ലെങ്കിൽ ആരാണ് അവരോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നത്? ആർക്ക് തുല്യബലമുള്ള ദേവഗണങ്ങൾ ഐശ്വര്യഗർവ്വിതരാണ്?

13.45.204

घुष्यते ह्यचलं स्थानं कस्य त्रैलोक्यपूजितम् ।
वर्षते तपते कोऽन्यो ज्वलते तेजसा च कः ॥ १३.४५.२०४ ॥

ത്രിലോകങ്ങളിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന അചലസ്ഥാനം ആരുടേതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു? മഴ പൊഴിക്കുന്നത് ആര്, ചൂടേകുന്നത് ആര്, തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന മറ്റാര്?

13.45.205

कस्मादोषधिसम्पत्तिः को वा धारयते वसु ।
प्रकामं क्रीडते को वा त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.४५.२०५ ॥

ആരിൽനിന്നാണ് ഔഷധസമൃദ്ധി വരുന്നത്? അല്ലെങ്കിൽ ആര് സമ്പത്ത് ധരിക്കുന്നു? ത്രിലോകങ്ങളിൽ, ചരാചരങ്ങളോടൊപ്പം, ആര് ഇഷ്ടംപോലെ ക്രീഡിക്കുന്നു?

13.45.206

ज्ञानसिद्धिक्रियायोगैः सेव्यमानश्च योगिभिः ।
ऋषिगन्धर्वसिद्धैश्च विहितं कारणं परम् ॥ १३.४५.२०६ ॥

ജ്ഞാനം, സിദ്ധി, ക്രിയ എന്നിവയുടെ യോഗത്താൽ യോഗികൾ സേവിക്കുന്നവനും ഋഷികളാലും ഗന്ധർവന്മാരാലും സിദ്ധന്മാരാലും നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട പരമകാരണവും (അവൻ തന്നെ).

13.45.207

कर्मयज्ञक्रियायोगैः सेव्यमानः सुरासुरैः ।
नित्यं कर्मफलैर्हीनं तमहं कारणं वदे ॥ १३.४५.२०७ ॥

കർമ, യജ്ഞ, ക്രിയ എന്നിവയുടെ യോഗത്താൽ സുരന്മാരും അസുരന്മാരും എപ്പോഴും സേവിക്കുന്നവനും കർമഫലങ്ങളില്ലാത്തവനുമായ അവനെയാണ് ഞാൻ കാരണമെന്ന് പറയുന്നത്.

13.45.208

स्थूलं सूक्ष्ममनौपम्यमग्राह्यं गुणगोचरम् ।
गुणहीनं गुणाध्यक्षं परं माहेश्वरं पदम् ॥ १३.४५.२०८ ॥

സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും, ഉപമയില്ലാത്തതും, ഗ്രഹിക്കാനാകാത്തതും, ഗുണങ്ങളുടെ വിഷയമായതും, ഗുണരഹിതവും, ഗുണങ്ങളുടെ അധ്യക്ഷനും, പരമമായ മാഹേശ്വര പദം.

13.45.209

विश्वेशं कारणगुरुं लोककालोकान्तकारणम् ।
भूताभूतभविष्यच्च जनकं सर्वकारणम्। ॥ १३.४५.२०९ ॥

വിശ്വേശ്വരൻ, കാരണങ്ങളുടെ ഗുരു, ലോകങ്ങൾക്കും കാലത്തിനും അതിന്റെ അവസാനത്തിനും കാരണമായവൻ, ഭൂതവും അഭൂതവും ഭവിഷ്യവുമായവയുടെ ജനകൻ, സർവകാരണം.

13.45.210

अक्षराक्षरमव्यक्तं विद्याविद्ये कृताकृते ।
धर्माधर्मौ यतः शक्र तमहं कारणं ब्रुवे ॥ १३.४५.२१० ॥

അക്ഷരവും അക്ഷരവും, അവ്യക്തവും, വിദ്യയും അവിദ്യയും, കൃതവും അകൃതവും, ധർമ്മവും അധർമ്മവും — ആരിൽനിന്നാണോ, ഹേ ശക്രാ, അവനെ ഞാൻ കാരണമെന്ന് പറയുന്നു.

13.45.211

प्रत्यक्षमिह देवेन्द्र पश्य लिङ्गं भगाङ्कितम् ।
देवदेवेन रुद्रेण सृष्टिसंहारहेतुना ॥ १३.४५.२११ ॥

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ, ഇവിടെ നേരിൽ കാണുക — ഭഗചിഹ്നം പതിഞ്ഞ ലിംഗം, ദേവദേവനായ രുദ്രനാൽ, സൃഷ്ടിസംഹാരങ്ങളുടെ ഹേതുവായവനാൽ (ധരിക്കപ്പെട്ടത്).

13.45.212

मात्रा पूर्वं ममाख्यातं कारणं लोकलक्षणम् ।
नास्ति चेशात्परं शक्र तं प्रपद्य यदीच्छसि ॥ १३.४५.२१२ ॥

മുമ്പ് മാതാവ് എനിക്ക് ലോകലക്ഷണമായ കാരണം വിവരിച്ചുതന്നു. ഈശനെക്കാൾ ഉയർന്നതായി ഒന്നുമില്ല, ഓ ശക്രാ. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ അവനെ ശരണം പ്രാപിക്കുക.

13.45.213

प्रत्यक्षं ननु ते सुरेश विदितं संयोगलिङ्गोद्भवं ।
त्रैलोक्यं सविकारनिर्गुणगणं ब्रह्मादिरेतोद्भवम्।
यद्ब्रह्मेन्द्रहुताशविष्णुसहिता देवाश्च दैत्येश्वरा ।
नान्यत्कामसहस्रकल्पितधियः शंसन्ति ईशात्परं ॥ १३.४५.२१३ ॥

ഹേ സുരേശാ, ലിംഗസംയോഗത്തിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതും വികാരഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതും ബ്രഹ്മാദികളുടെ ബീജത്തിൽനിന്ന് ജനിച്ചതുമായ ത്രിലോകം നിനക്കു പ്രത്യക്ഷമായി അറിയാവുന്നതാണ്. ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വിഷ്ണു എന്നിവരോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാരും ദൈത്യേശ്വരന്മാരും, ആയിരം കാമനകളാൽ രൂപപ്പെട്ട ബുദ്ധിയുള്ളവരല്ലാതെ, ഈശനെക്കാൾ ഉയർന്നതായി മറ്റൊന്നും പറയുന്നില്ല.

13.45.214

तं देवं सचराचरस्य जगतो व्याख्यातवेद्योत्तमं ।
कामार्थी वरयामि संयतमना मोक्षाय सद्यः शिवम्
हेतुभिर्वा किमन्यैस्तैरीशः कारणकारणम् ।
न शुश्रुम यदन्यस्य लिङ्गमभ्यर्चितं सुरैः ॥ १३.४५.२१४ ॥

ചര-അചര ജഗത്തിന്റെ ഉത്തമജ്ഞേയമായി വിവരിക്കപ്പെട്ട ആ ദേവനെ, സംയമിത മനസ്സോടെ, കാമത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമായി ശിവനായി ഞാൻ ഉടൻ വരിക്കുന്നു. മറ്റു ഹേതുക്കളാൽ എന്തു പ്രയോജനം? ഈശൻ കാരണങ്ങൾക്കും കാരണമാണ്. മറ്റൊരുവന്റെ ലിംഗം ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പൂജിച്ചത് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ല.

13.45.215

कस्यान्यस्य सुरैः सर्वैर्लिङ्गं मुक्त्वा महेश्वरम् ।
अर्च्यतेऽर्चितपूर्वं वा ब्रूहि यद्यस्ति ते श्रुतिः ॥ १३.४५.२१५ ॥

മഹേശ്വരന്റെ ലിംഗം വിട്ട്, എല്ലാ ദേവന്മാരാലും മറ്റൊരുവന്റെ ലിംഗം പൂജിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ മുമ്പ് പൂജിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ? നിനക്ക് കേൾവിയുണ്ടെങ്കിൽ പറയുക.

13.45.216

यस्य ब्रह्म च विष्णुश्च त्वं चापि सहदैवतैः ।
अर्चयध्वं सदा लिङ्गं तस्माच्छ्रेष्ठतमो हि सः ॥ १३.४५.२१६ ॥

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും നീയും മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആരുടെ ലിംഗത്തെ സദാ പൂജിക്കുന്നുവോ, അതിനാൽ അവനാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ.

13.45.217

न पद्माङ्गा न चक्राङ्का न वज्राङ्का यतः प्रजाः ।
लिङ्गाङ्का च भगाङ्का च तस्मान्माहेश्वरी प्रजा ॥ १३.४५.२१७ ॥

പദ്മം, ചക്രം, വജ്രം എന്നീ അടയാളങ്ങളില്ലാതെ, ലിംഗവും ഭഗവും അടയാളമായുള്ളതിനാൽ ഈ പ്രജകൾ മാഹേശ്വരീ പ്രജകളാണ്.

13.45.218

देव्याःकरणरूपभावजनिताःसर्वाभगाङ्काः स्त्रियो ।
लिङ्गेनापि हरस्य सर्वपुरुषाः प्रत्यक्षचिह्नीकृताः।
योऽन्यत्कारणमीश्वरात्प्रवदते देव्या च यन्नाङ्कितं ।
त्रैलोक्ये सचराचरे स तु पुमान्बाह्यो भवेद्दुर्मतिः ॥ १३.४५.२१८ ॥

ദേവിയുടെ രൂപവും അവയവവുമായി ജനിച്ച സകല സ്ത്രീകളും ഭഗ അടയാളമുള്ളവരാണ്; ഹരന്റെ ലിംഗത്താൽ സകല പുരുഷന്മാരും വ്യക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവരാണ്. ഈശ്വരനല്ലാതെ മറ്റൊരു കാരണം പറയുന്നവനും, ദേവിയാൽ അടയാളപ്പെടാത്തതിനെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പറയുന്നവനും പുറത്തുള്ളവനും ദുർബുദ്ധിയുമായിത്തീരും.

13.45.219

पुल्लिङ्गं सर्वमीशानं स्त्रीलिङ्गं विद्धि चाप्यमाम् ।
द्वाभ्यां तनुभ्यां व्याप्तं हि चराचरमिदं जगत् ॥ १३.४५.२१९ ॥

പുല്ലിംഗം എല്ലാം ഈശാനൻ; സ്ത്രീലിംഗത്തെ അമ എന്നറിയുക. ഈ രണ്ടു ശരീരങ്ങളാൽ ഈ ചരാചര ജഗത്ത് വ്യാപ്തമായിരിക്കുന്നു.

13.45.220

तस्माद्वरमहं काङ्क्षे निधनं वाऽपि कौशिक ।
गच्छ वा तिष्ठ वा शक्र यथेष्टं बलसूदन ॥ १३.४५.२२० ॥

അതിനാൽ, കൗശികാ, ഞാൻ ഒരു വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ മരണം തന്നെ. ശക്രാ, ബലസൂദനാ, നിനക്കിഷ്ടംപോലെ പോകുകയോ നിൽക്കുകയോ ആവാം.

13.45.221

काममेष वरो मेस्तु शापो वाऽथ महेश्वरात् ।
न चान्यां देवतां काङ्क्षे सर्वकामफलामपि ॥ १३.४५.२२१ ॥

ഈ വരം എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ശാപം ലഭിക്കട്ടെ. സർവകാമഫലം നൽകുന്ന മറ്റൊരു ദേവതയെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

13.45.222

एवमुक्त्वा तु देवेन्द्रं दुःखादाकुलितेन्द्रियः ।
न प्रसीदति मे देवः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ १३.४५.२२२ ॥

ദേവേന്ദ്രനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദുഃഖത്താൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വ്യാകുലമായ ഞാൻ ചിന്തിച്ചു: 'ദേവൻ എന്നിൽ പ്രസാദിക്കുന്നില്ലല്ലോ, ഇതെന്താണ്?'

13.45.223

अथापश्यं क्षणेनैव तमेवैरावतं पुनः ।
हंसकुन्देन्दुसदृशं मृणालरजतप्रभम् ॥ १३.४५.२२३ ॥

പിന്നെ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ടുതന്നെ ആ ഐരാവതത്തെ ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടു; അത് അന്നം, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയ്ക്കു സമമായി, താമരത്തണ്ടിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും പ്രഭയോടെ ഇരുന്നു.

13.45.224

वृषरूपधरं साक्षात्क्षीरोदमिव सागरम् ।
कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥ १३.४५.२२४ ॥

അവൻ നേരിട്ട് കാളയുടെ രൂപം ധരിച്ച്, പാൽക്കടൽ പോലെ ആയിരുന്നു; കറുത്ത വാലും വലിയ ദേഹവും തേൻനിറമുള്ള കണ്ണുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

13.45.225

वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।
सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥ १३.४५.२२५ ॥

അവന്റെ കൊമ്പുകൾ വജ്രസാരംകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയവ; ഉരുക്കിയ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ പ്രഭയുള്ളവ; അതിമൂർച്ചയുള്ളവ; അഗ്രങ്ങൾ മൃദുവായ ചുവപ്പുനിറമുള്ളവ. ഭൂമിയെ കുഴിക്കുന്നതുപോലെ അവ ഇരുന്നു.

13.45.226

जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलङ्कृतम् ।
सुवक्त्रखुरनासं च सुकर्णं सुकटीतटम्।
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ॥ १३.४५.२२६ ॥

ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണമാലകൾകൊണ്ട് എല്ലാവശത്തും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായിരുന്നു; നല്ല മുഖം, കുളമ്പ്, മൂക്ക്, ചെവികൾ, അരഭാഗം, വശങ്ങൾ, വിശാലമായ തോളുകൾ ഉള്ളവനും സുരൂപിയും കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരനും ആയിരുന്നു.

13.45.227

ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य धिष्ठितम् ।
तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरोपमम् ॥ १३.४५.२२७ ॥

അവന്റെ മൂപ്പ് തോളിനെ നിറച്ചുകൊണ്ട് സ്ഥിതിചെയ്ത് തിളങ്ങുന്നു; ഹിമപർവതശിഖരം പോലെ, വെൺമേഘശിഖരം പോലെ.

13.45.228

तभास्थितश्च भगवान्देवदेवः सहोमया ।
अशोभत महादेवः पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १३.४५.२२८ ॥

അവിടെ ഇരുന്ന ഭഗവാൻ ദേവദേവൻ മഹാദേവൻ ഉമയോടൊപ്പം പൗർണമി രാത്രിയിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു.

13.45.229

किरीटं च जटाभारः सर्पाद्याभरणानि च ।
वज्रादिशूलमातङ्गगम्भीरस्मितमागतम् ॥ १३.४५.२२९ ॥

കിരീടം, ജടാഭാരം, സർപ്പാദി ആഭരണങ്ങൾ, വജ്രാദി ആയുധങ്ങൾ, ത്രിശൂലം, ആനയെപ്പോലെ ഗംഭീരമായ പുഞ്ചിരി എന്നിവയോടെ അവൻ വന്നു.

13.45.230

तस्य तेजोभवो वह्निः समेघः स्तनयित्नुमान् ।
सहस्रमिव सूर्याणां सर्वमापूर्य धिष्ठितः ॥ १३.४५.२३० ॥

അവന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായ അഗ്നി മേഘങ്ങളോടും ഇടിയോടും കൂടി, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ എല്ലാം നിറച്ചു നിന്നു.

13.45.231

ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानां दिधक्षुरिव चोद्यतः ॥ १३.४५.२३१ ॥

ആ ഈശ്വരൻ മഹാതേജസ്വിയായി, യുഗാന്തത്തിൽ സർവഭൂതങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ ഉയർന്ന സംവർതകാഗ്നിപോലെ ആയിരുന്നു.

13.45.232

तेजसा तु तदा व्याप्तं दुर्निरीक्ष्यं समन्ततः ।
पुनरुद्विग्नहृदय किमेतदिति चिन्तयम् ॥ १३.४५.२३२ ॥

അപ്പോൾ തേജസ്സുകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച്, നോക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു; വീണ്ടും ഉദ്വിഗ്ന ഹൃദയത്തോടെ 'ഇതെന്ത്?' എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചു.

13.45.233

मुहूर्तमिव तत्तेजो व्याप्य सर्वा दिशो दश ।
प्रशान्तं च क्षणेनैव देवदेवस्य मायया ॥ १३.४५.२३३ ॥

ആ തേജസ്സ് ഒരു നിമിഷം പോലെ പത്തു ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചു; ദേവദേവന്റെ മായയാൽ ഒരു ക്ഷണംകൊണ്ടുതന്നെ ശാന്തമായി.

13.45.234

अथापश्यं स्थितं स्थाणुं भगवन्तं महेश्वरम् ।
सौरभेयगतं सौम्यं विधूममिव पावकम् ॥ १३.४५.२३४ ॥

അപ്പോൾ ഞാൻ ഭഗവാനായ മഹേശ്വരനെ, സ്ഥാണുവെ, നിൽക്കുന്നതായി കണ്ടു; അവൻ കാളപ്പുറത്തിരുന്നു, പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ സൗമ്യനായിരുന്നു.

13.45.235

प्रशान्तमनसं देवं त्रिनेत्रमपराजितम् ।
सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२३५ ॥

ശാന്തമനസ്സുള്ള, ത്രിനേത്രനായ, അപരാജിതനായ ദേവൻ; സുന്ദരാംഗിയായ പാർവതിയോടൊപ്പമുള്ള പരമേശ്വരൻ.

13.45.236

नीलकण्ठं महात्मनमसक्तं तेजसां निधिम् ।
अष्टादशभुजं स्थाणुं सर्वाभरणभूषितम् ॥ १३.४५.२३६ ॥

നീലകണ്ഠൻ, മഹാത്മാവ്, ആസക്തിയില്ലാത്തവൻ, തേജസ്സുകളുടെ നിധി, പതിനെട്ടു ഭുജങ്ങളുള്ള, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കൃതനായ സ്ഥാണു.

13.45.237

शुक्लाम्बरधरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम् ।
शुक्लध्वजमनाधृष्यं शुक्लयज्ञोपवीतिनम् ॥ १३.४५.२३७ ॥

വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച ദേവൻ; വെള്ള മാലയും ചന്ദനലേപനവുമുള്ളവൻ; വെള്ളക്കൊടിയുള്ള, അജേയനായ, വെള്ള യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചവൻ.

13.45.238

गायद्भिर्नृत्यमानैश्च वादयद्भिश्च सर्वशः ।
वृतं पार्श्वचरैर्दिव्यैरात्मतुल्यपराक्रमैः ॥ १३.४५.२३८ ॥

പാടുന്നവരും നൃത്തം ചെയ്യുന്നവരും എല്ലായിടത്തും വാദ്യം വായിക്കുന്നവരും ചുറ്റിലുമുള്ള; തന്നോടു തുല്യവീര്യമുള്ള ദിവ്യ പാർശ്വചരന്മാരാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട്.

13.45.239

बालेन्दुमुकुटं पाण्डुं शरच्चन्द्रमिवोदितम् ।
त्रिभिर्नेत्रैः कृतोद्योतं त्रिभिः सूर्यैरिवोदितैः ॥ १३.४५.२३९ ॥

ബാലചന്ദ്രൻ കിരീടമായവൻ, ശരത്കാലത്തിലെ ഉദിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ വെളുത്തവൻ, മൂന്നു കണ്ണുകളാൽ പ്രകാശിച്ചവൻ, ഉദിച്ച മൂന്നു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ.

13.45.240

सर्वविद्याधिपं देवं शरच्चन्द्रसमप्रभम् ।
नयनाह्लादसौम्योऽहमपश्यं परमेश्वरम् ॥ १३.४५.२४० ॥

സർവവിദ്യകളുടെയും അധിപതിയും ശരത്കാല ചന്ദ്രന്റെ പ്രഭയുള്ളവനുമായ ദേവനെ, കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്ന സൗമ്യരൂപത്തിൽ ഞാൻ പരമേശ്വരനെ കണ്ടു.

13.45.241

अशोभतास्य देवस्य माला गात्रे सितप्रभे ।
जातरूपमयैः पद्मैर्ग्रथिता रत्नभूषिता ॥ १३.४५.२४१ ॥

ആ ദേവന്റെ വെൺപ്രഭയുള്ള ശരീരത്തിൽ സ്വർണ്ണത്താമരകൾ കോർത്ത, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മാല ശോഭിച്ചു.

13.45.242

मूर्तिमन्ति तथाऽस्त्राणि सर्वतेजोमयानि च ।
मया दृष्टानि गोविन्द भवस्यामिततेजसः ॥ १३.४५.२४२ ॥

ഗോവിന്ദാ, അനന്തതേജസ്സുള്ള ഭവന്റെ മൂർത്തരൂപമുള്ള, എല്ലാം തേജോമയമായ ആയുധങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു.

13.45.243

इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस्तस्य महात्मनः ।
पिनाकमिति विख्यातं स च वै पन्नगो महान् ॥ १३.४५.२४३ ॥

ആ മഹാത്മാവിന്റെ വില്ല്, ആയിരം ഇന്ദ്രവജ്രങ്ങളുടെ പ്രഭയുള്ളത്, 'പിനാകം' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; ആ മഹാസർപ്പവും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.

13.45.244

सप्तशीर्षो महाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो विषोल्वणः ।
ज्यावेष्टितमहाग्रीवः स्थितः पुरुषविग्रहः ॥ १३.४५.२४४ ॥

ഏഴ് തലയുള്ള, മഹാകായനായ, മൂർച്ചയുള്ള കോമ്പല്ലുള്ള, വിഷത്താൽ ഭയങ്കരനായ, വില്ലിന്റെ ഞാൺ ചുറ്റിയ മഹാകണ്ഠമുള്ള അവൻ പുരുഷരൂപത്തിൽ നിന്നിരുന്നു.

13.45.245

शरश्च सूर्यसङ्काशो दृष्टः पाशुपताह्वयः ।
सहस्रभुजजिह्वास्यो भीषणो नागविग्रह ॥ १३.४५.२४५ ॥

സൂര്യസമാനമായ ആ ശരം പാശുപതം എന്ന പേരിൽ കാണപ്പെട്ടു; ആയിരം കരങ്ങളും നാവുകളും മുഖങ്ങളുമുള്ള ഭയങ്കരമായ നാഗരൂപം.

13.45.246

शङ्खशूलासिभिश्चैव पट्टसै रूपवान्स्थितः ।
येन च त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद् भस्मीकृतं पुरा ॥ १३.४५.२४६ ॥

ശംഖം, ശൂലം, വാളുകൾ, പട്ടസങ്ങൾ എന്നിവയോടെ രൂപം ധരിച്ച് അത് നിന്നു; അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് മുൻപ് ത്രിപുരം ക്ഷണത്തിൽ ദഹിച്ച് ഭസ്മമായത്.

13.45.247

अद्वितीयमनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम् ।
सस्फुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४७ ॥

അദ്വിതീയവും വർണ്ണിക്കാനാകാത്തതും സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയം നൽകുന്നതുമായ; തീപ്പൊരികളോടെ മഹാകായമായി അഗ്നി ചൊരിയുന്നതുപോലെ.

13.45.248

एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसोदरम् ।
सहस्रभुजजिह्वाक्षमुद्गिरन्तमिवानलम् ॥ १३.४५.२४८ ॥

ഒറ്റക്കാലുള്ള, വലിയ കോമ്പല്ലുകളുള്ള, ആയിരം തലകളും വയറുകളും ആയിരം കരങ്ങളും നാവുകളും കണ്ണുകളുമുള്ള; അഗ്നി ചൊരിയുന്നതുപോലെ.

13.45.249

ब्राह्मान्नारायणाच्चैन्द्रादाग्नेयादपि वारुणात् ।
यद्विशिष्टं महाबाहो सर्वशस्त्रविघातनम् ॥ १३.४५.२४९ ॥

മഹാബാഹുവേ, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം, നാരായണാസ്ത്രം, ഐന്ദ്രം, ആഗ്നേയം, വാരുണം എന്നിവയെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമായത്; സർവ ശസ്ത്രങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നത്.

13.45.250

येन तत्त्रिपुरं दग्ध्वा क्षणाद्भस्मीकृतं पुरा ।
शरेणैकेन गोविन्द महादेवेन लीलया ॥ १३.४५.२५० ॥

ഗോവിന്ദാ, ഏതിനാൽ മുൻപ് മഹാദേവൻ ലീലയായി ഒറ്റ ശരം കൊണ്ട് ത്രിപുരത്തെ ക്ഷണത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ച് ഭസ്മമാക്കിയോ.

13.45.251

निर्दहेत च यत्कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
महेश्वरभुजोत्सृष्टं निमेषार्धान्न संशयः ॥ १३.४५.२५१ ॥

മഹേശ്വരന്റെ ഭുജത്തിൽ നിന്ന് എയ്യപ്പെട്ടത് ചരാചരങ്ങളോടൊപ്പം സമസ്ത ത്രിലോകത്തെയും അര നിമിഷത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.

13.45.252

नावध्यो यस्य लोकेऽस्मिन्ब्रह्मविष्णुसुरेष्वपि ।
तदहं दृष्टवांस्तत्र आश्चर्यमिदमुत्तमम् ॥ १३.४५.२५२ ॥

ഈ ലോകത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ദേവന്മാർക്കും പോലും വധിക്കാനാകാത്തവനെ ഞാൻ അവിടെ കണ്ടു; ഇത് അത്യുത്തമമായ അത്ഭുതം.

13.45.253

गुह्यमस्त्रवरं नान्यत्तत्तुल्यमधिकं हि वा ।
यत्तच्छूलमिति ख्यातं सर्वलोकेषु शूलिनः ॥ १३.४५.२५३ ॥

ഇത് രഹസ്യമായ ശ്രേഷ്ഠാസ്ത്രമാണ്; ഇതിന് തുല്യമോ ഇതിനേക്കാൾ മീതെയോ മറ്റൊന്നില്ല — സകല ലോകങ്ങളിലും ശൂലിയുടെ ശൂലമെന്ന് പ്രസിദ്ധമായത്.

13.45.254

दारयेद्द्यां मही कृत्स्नां शोषयेद्वा महोदधिम् ।
संहरेद्वा जगत्कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना ॥ १३.४५.२५४ ॥

ശൂലപാണി എയ്തത് സമസ്ത ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും പിളർക്കാം, മഹാസമുദ്രത്തെ വറ്റിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ സമസ്ത ജഗത്തിനെ സംഹരിക്കാം.

13.45.255

यौवनाश्वो हतो येन मान्धाता सबलः पुरा ।
चक्रवर्ती महातेजास्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ १३.४५.२५५ ॥

മുൻകാലത്ത് ഏതിനാൽ യൗവനാശ്വനായ മാന്ധാതാവ് സേനയോടൊപ്പം വധിക്കപ്പെട്ടുവോ — ചക്രവർത്തിയും മഹാതേജസ്വിയും ത്രിലോകവിജയിയുമായ രാജാവ്.

13.45.256

महाबलो महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः ।
करस्थेनैव गोविन्द लवणस्येह रक्षसः ॥ १३.४५.२५६ ॥

മഹാബലനും മഹാവീര്യവാനും ഇന്ദ്രതുല്യ പരാക്രമമുള്ളവനും — ഹേ ഗോവിന്ദാ, ഇവിടെ രാക്ഷസനായ ലവണനെ കൈയിലുള്ള ആയുധത്താൽ (വധിച്ചു).

13.45.257

तच्छूलमतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं रोमहर्षणम् ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा तर्जमानमिव स्थितम् ॥ १३.४५.२५७ ॥

ആ ശൂലം അതിതീക്ഷ്ണമായ അഗ്രമുള്ളതും അതിഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്നതുമായിരുന്നു; മൂന്ന് ശിഖകളോടെ, പുരികം ചുളിച്ച് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ നിലകൊണ്ടു.

13.45.258

विधूमं सार्चिषं कृष्णं कालसूर्यमिवोदितम् ।
सर्पहस्तमनिर्देश्यं पाशहस्तामिवान्तकम् ॥ १३.४५.२५८ ॥

പുകയില്ലാത്തതും ജ്വാലകളോടു കൂടിയതും കറുത്തതുമായ അത് ഉദിച്ചുയർന്ന കാലസൂര്യനെപ്പോലെയായിരുന്നു; കയ്യിൽ പാമ്പുമായി വർണ്ണിക്കാനാവാത്തതായി, പാശം കയ്യിലേന്തിയ യമനെപ്പോലെയായിരുന്നു.

13.45.259

दृष्टवानस्मि गोविन्द तदस्त्रं रुद्रसन्निधौ ।
परशुस्तीक्ष्णधारश्च दत्तो रामस्य यः पुराः ॥ १३.४५.२५९ ॥

ഗോവിന്ദാ, ആ അസ്ത്രം ഞാൻ രുദ്രന്റെ സന്നിധിയിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; മൂർച്ചയുള്ള അലകുള്ള ആ പരശു പണ്ട് രാമന് നൽകപ്പെട്ടതാണ്.

13.45.260

महादेवेन तुष्टेन दत्तं भृगुसुताय च ।
कार्तवीर्यो हतो येन चक्रवर्ती महामृधे ॥ १३.४५.२६० ॥

സന്തുഷ്ടനായ മഹാദേവൻ ഭൃഗുപുത്രന് നൽകിയത്; അതിനാൽ മഹായുദ്ധത്തിൽ ചക്രവർത്തിയായ കാർത്തവീര്യൻ വധിക്കപ്പെട്ടു.

13.45.261

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता ।
जामदग्न्येन गोविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ १३.४५.२६१ ॥

ഗോവിന്ദാ, ഇരുപത്തൊന്നു തവണ ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയരില്ലാതാക്കിയ ജമദഗ്നിപുത്രനായ രാമനാൽ; അനായാസമായ കർമ്മങ്ങളുള്ളവനാൽ.

13.45.262

दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्रधिष्ठितः ।
अभवच्छूलिनोऽभ्याशे दीप्तवह्निशतोपमः। ॥ १३.४५.२६२ ॥

ജ്വലിക്കുന്ന അലകും ഭയങ്കര മുഖവുമുള്ളതും സർപ്പകണ്ഠാഗ്രത്തിൽ ഉറച്ചതുമായ അത് ശൂലിയുടെ (ശിവന്റെ) സമീപത്ത് നൂറു ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികൾ പോലെയായി.

13.45.263

असङ्ख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः ।
प्राधान्यतो मयैतानि कीर्तितानि तवानघ ॥ १३.४५.२६३ ॥

ആ ധീമാന്റെ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ എണ്ണമറ്റവയാണ്; നിഷ്കളങ്കനേ, പ്രധാനമായവ ഞാൻ നിനക്ക് ഇവിടെ പറഞ്ഞുതന്നു.

13.45.264

सव्यदेशे तु देवस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दिव्यं विमानमास्थाय हंसयुक्तं मनोजवम् ॥ १३.४५.२६४ ॥

ദേവന്റെ ഇടഭാഗത്ത് ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ്, ഹംസങ്ങളെ പൂട്ടിയ മനോവേഗമുള്ള ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി നിൽക്കുന്നു.

13.45.265

वामपार्श्वगतश्चापि तथा नारायणः स्थितः ।
वैनतेयं समारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १३.४५.२६५ ॥

ഇടഭാഗത്ത് നാരായണനും നിൽക്കുന്നു; വൈനതേയനെ (ഗരുഡനെ) കയറി, ശംഖ ചക്ര ഗദകൾ ധരിച്ചുകൊണ്ട്.

13.45.266

स्कन्दो मयूरमास्थाय स्थितो देव्याः समीपतः ।
शक्तिघण्टे समादाय द्वितीय इव पावकः ॥ १३.४५.२६६ ॥

സ്കന്ദൻ മയിലേറി ദേവിയുടെ സമീപം നിൽക്കുന്നു; ശക്തിയും ഘണ്ടയും ഏന്തി, രണ്ടാമത്തെ അഗ്നിപോലെ.

13.45.267

पुरस्ताच्चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्यवस्थितम् ।
शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं द्वितीयमिव शङ्करम् ॥ १३.४५.२६७ ॥

ദേവന്റെ മുന്നിൽ നന്ദി നിൽക്കുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു; ശൂലം ഊന്നി നിൽക്കുന്ന, രണ്ടാമത്തെ ശങ്കരനെപ്പോലെ.

13.45.268

स्वायंभुवाद्या मनवो भृग्वाद्या ऋषयस्तथा ।
शक्राद्या देवताश्चैव सर्व एव समभ्ययुः ॥ १३.४५.२६८ ॥

സ്വായംഭുവൻ തുടങ്ങിയ മനുക്കൾ, ഭൃഗു തുടങ്ങിയ ഋഷിമാർ, അതുപോലെ ശക്രൻ തുടങ്ങിയ ദേവതകൾ — എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചുചേർന്നു.

13.45.269

सर्वभूतगणाश्चैव मातरो विविधाः स्थिताः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः ॥ १३.४५.२६९ ॥

സർവ്വ ഭൂതഗണങ്ങളും വിവിധ മാതൃകളും അവിടെ നിലകൊണ്ടു. അവർ മഹാത്മാവിനെ വണങ്ങി എല്ലാ വശങ്ങളിൽനിന്നും അദ്ദേഹത്തെ വളഞ്ഞു.

13.45.270

अस्तुवन्विविधैः सतोत्रैर्महादेवं सुरास्तदा ।
जगन्मूर्ति महालिङ्गं तन्मध्ये स्फूतरूपिणम् ॥ १३.४५.२७० ॥

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ വിവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചു — ലോകരൂപനും അവരുടെ മധ്യേ പ്രകടമായ രൂപത്തിൽ നിന്ന മഹാലിംഗനുമായവനെ.

13.45.271

ब्रह्मा भवं तदाऽस्तौवीद्रथन्तरमुदीरयन् ।
ज्येष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस्तदा ॥ १३.४५.२७१ ॥

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് രഥന്തരസാമം ഉരുവിട്ടുകൊണ്ട് ഭവനെ സ്തുതിച്ചു; നാരായണൻ ജ്യേഷ്ഠസാമത്താൽ ദേവേശനെ പാടി.

13.45.272

गृणन्ब्रह्म परं शक्रः शतरुद्रियमुत्तमम् ।
ब्रह्मा नारायणश्चैव देवराजश्च कौशिकः।
अशोभन्त महात्मानस्त्रयस्त्रय इवाग्नयः ॥ १३.४५.२७२ ॥

ശക്രൻ ഉത്തമമായ ശതരുദ്രീയത്താൽ പരബ്രഹ്മത്തെ സ്തുതിച്ചു. ബ്രഹ്മാവും നാരായണനും ദേവരാജനായ കൗശികനും — ആ മഹാത്മാക്കൾ മൂന്ന് അഗ്നികളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.

13.45.273

तेषां मध्यगतो देवो रराज भगवाञ्छिवः ।
शरदभ्रविनिर्मुक्तः परिधिस्थ इवांशुमान् ॥ १३.४५.२७३ ॥

അവരുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്ന ഭഗവാൻ ശിവദേവൻ ശരത്കാല മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, വലയത്തിൽ നിന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.

13.45.274

अयुतानि च चन्द्रार्कानपश्यं दिवि केशव ।
ततोऽहमस्तुवं देवं स्तवेनानेन सुव्रत ॥ १३.४५.२७४ ॥

ഓ കേശവാ! ആകാശത്ത് അയുതങ്ങളോളം ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെ ഞാൻ കണ്ടു. അപ്പോൾ, ഓ സുവ്രതാ, ഈ സ്തോത്രത്താൽ ആ ദേവനെ ഞാൻ സ്തുതിച്ചു.

13.45.275

उपमन्युरुवाच ।
नमो देवाधिदेवाय महादेवाय ते नमः।
शक्ररूपाय शक्राय शक्रवेषधराय च ॥ १३.४५.२७५ ॥

ദേവാധിദേവനായ, മഹാദേവനായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. ശക്രരൂപനും ശക്രനും ശക്രവേഷം ധരിച്ചവനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.276

नमस्ते वज्रहस्ताय पिङ्गलायारुणाय च ।
पिनाकपाणये नित्यं शङ्खशूलधराय च॥। ॥ १३.४५.२७६ ॥

വജ്രം കൈയിലേന്തിയ, പിംഗലവർണ്ണനും അരുണവർണ്ണനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. എപ്പോഴും പിനാകം വില്ലും ശംഖും ശൂലവും ധരിച്ച അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.277

नमस्ते कृष्णवासाय कृष्णकुञ्चितमूर्धज ।
कृष्णाजिनोत्तरीयाय कृष्णाष्टमिरताय च ॥ १३.४५.२७७ ॥

കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച, കറുത്ത ചുരുണ്ട മുടിയുള്ള അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. കറുത്ത കൃഷ്ണാജിനം ഉത്തരീയമായി ധരിച്ച, കൃഷ്ണാഷ്ടമിയിൽ രമിക്കുന്ന അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.278

शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बरधराय च ।
शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्मरताय च ॥ १३.४५.२७८ ॥

വെളുത്ത വർണ്ണനും വെളുത്തവനും വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ചവനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. വെളുത്ത ഭസ്മം പൂശിയവനും ശുദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.279

नमोस्तु रक्तवर्णाय रक्ताम्बरधराय च ।
रक्तध्वजपताकाय रक्तस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२७९ ॥

ചുവന്ന വർണ്ണനും ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചവനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. ചുവന്ന കൊടിയും പതാകയുമുള്ളവനും ചുവന്ന മാലയും ലേപനവും അണിഞ്ഞവനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.280

नमोस्तु पीतवर्णाय पीताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२८० ॥

മഞ്ഞ വർണ്ണനും മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവനുമായ അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം ഭവിക്കട്ടെ.

13.45.281

नमोस्तूच्छ्रितच्छत्राय किरीटवरधारिणे ।
अर्धहारार्दकेयूर अर्धकुण्डलकर्णिने ॥ १३.४५.२८१ ॥

ഉയർന്ന കുടയുള്ളവനും ശ്രേഷ്ഠമായ കിരീടം ധരിച്ചവനുമായവന് നമസ്കാരം; അർധഹാരവും അർധകേയൂരവും ധരിച്ച്, ഒരു ചെവിയിൽ അർധകുണ്ഡലമുള്ളവന് നമസ്കാരം.

13.45.282

नमः पवनवेगाय नमो देवाय वै नमः ।
सुरेन्द्राय मुनीन्द्राय महेन्द्राय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८२ ॥

വായുവേഗമുള്ളവന് നമസ്കാരം; ദേവന് നമസ്കാരം; സുരേന്ദ്രനും മുനീന്ദ്രനും മഹേന്ദ്രനുമായവന് നമസ്കാരം.

13.45.283

नमः पद्मार्धमालाय उत्पलैर्मिश्रिताय च ।
अर्धचन्दनलिप्ताय अर्धस्रगनुलेपिने ॥ १३.४५.२८३ ॥

അർധപദ്മമാല ധരിച്ചവനും ഉൽപലങ്ങളോടു കലർന്നവനുമായവന് നമസ്കാരം; അർധചന്ദനം പൂശി, അർധമാലയും അനുലേപനവും ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം.

13.45.284

नम आदित्यवक्त्राय आदित्यनयनाय च ।
नम आदित्यवर्णाय आदित्यप्रतिमाय च ॥ १३.४५.२८४ ॥

സൂര്യമുഖനും സൂര്യനേത്രനുമായവന് നമസ്കാരം; സൂര്യവർണനും സൂര്യപ്രതിമയുമായവന് നമസ്കാരം.

13.45.285

नमः सोमाय सौम्याय सौम्यवक्त्रधराय च ।
सौम्यरूपाय मुख्याय सौम्यदंष्ट्राविभूषिणे ॥ १३.४५.२८५ ॥

സോമന് നമസ്കാരം, സൗമ്യന് നമസ്കാരം, സൗമ്യമുഖം ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം; സൗമ്യരൂപന്, മുഖ്യന്, സൗമ്യദംഷ്ട്രകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവന് നമസ്കാരം.

13.45.286

नमः श्यामाय गौराय अर्धपीतार्धपाण्डवे ।
नारीनरशरीराय स्त्रीपुंसाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८६ ॥

ശ്യാമന് നമസ്കാരം, ഗൗരന് നമസ്കാരം; പകുതി മഞ്ഞയും പകുതി വിളറിയ നിറവുമുള്ളവന് നമസ്കാരം; സ്ത്രീപുരുഷശരീരമുള്ളവന്, സ്ത്രീപുരുഷരൂപന് നിനക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.287

नमो वृषभवाहाय गजेन्द्रगमनाय च ।
दुर्गमाय नमस्तुभ्यमगम्यागमनाय च ॥ १३.४५.२८७ ॥

വൃഷഭവാഹനനും ഗജേന്ദ്രഗമനനുമായവന് നമസ്കാരം. ദുർഗമനും അഗമ്യങ്ങളിൽ എത്തുന്നവനുമായ നിനക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.288

नमोस्तु गणनीताय गणवृन्दरताय च ।
गुणानुयातमार्गाय गणनित्यव्रताय च ॥ १३.४५.२८८ ॥

ഗണങ്ങളാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവനും ഗണസമൂഹങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവനും ആയവന് നമസ്കാരം. ഗുണങ്ങൾ അനുഗമിക്കുന്ന മാർഗമുള്ളവനും ഗണങ്ങളുടെ നിത്യവ്രതമുള്ളവനുമായവന് നമസ്കാരം.

13.45.289

नमः श्वेताभ्रवर्णाय संध्यारागप्रभाच य ।
अनुद्दिष्टामभिधानाय स्वरूपाय नमोस्तु ते ॥ १३.४५.२८९ ॥

വെളുത്ത മേഘവർണ്ണനും സന്ധ്യാരാഗപ്രഭയുള്ളവനുമായവന് നമസ്കാരം. നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടാത്ത നാമമുള്ളവനും സ്വരൂപനുമായ നിനക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.290

नमो रक्ताग्रवासाय रक्तसूत्रधराय च ।
रक्तमालाविचित्राय रक्ताम्बरधराय च ॥ १३.४५.२९० ॥

ചുവന്ന അഗ്രവസ്ത്രം ധരിച്ചവനും ചുവന്ന നൂൽ ധരിച്ചവനുമായവന് നമസ്കാരം. ചുവന്ന മാലകളാൽ വിചിത്രനായവനും ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചവനുമായവന് നമസ്കാരം.

13.45.291

मणिभूषितमूर्धाय नमश्चन्द्रार्धभूषिणे ।
विचित्रमणिमूर्धाय कुसुमाष्टधराय च ॥ १३.४५.२९१ ॥

മണികളാൽ അലങ്കരിച്ച ശിരസ്സുള്ളവനും അർധചന്ദ്രനെ ഭൂഷണമാക്കിയവനുമായവന് നമസ്കാരം. വിചിത്രമണികളുള്ള ശിരസ്സുള്ളവനും എട്ടു പുഷ്പങ്ങൾ ധരിച്ചവനുമായവന് നമസ്കാരം.

13.45.292

नमोऽग्निमुखनेत्राय सहस्रशशिलोचने ।
अग्निरूपाय कान्ताय नमोस्तु गहनाय च ॥ १३.४५.२९२ ॥

അഗ്നിമുഖവും അഗ്നിനേത്രവുമുള്ളവനും ആയിരം ചന്ദ്രന്മാർ പോലുള്ള നേത്രങ്ങളുള്ളവനുമായവന് നമസ്കാരം. അഗ്നിരൂപനും കാന്തനും ഗഹനനുമായവന് നമസ്കാരം.

13.45.293

खचराय नमस्तुभ्यं गोचराभिरताय च ।
भूचराय भुवनाय अनन्ताय शिवाय च ॥ १३.४५.२९३ ॥

ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവന് നമസ്കാരം, നിനക്ക് നമസ്കാരം; ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവനും നമസ്കാരം. ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും ലോകത്തിനും അനന്തനും ശിവനും നമസ്കാരം.

13.45.294

नमो दिग्वाससे नित्यमधिवाससुवाससे ।
नमो जगन्निवासाय प्रतिपत्तिसुखाय च ॥ १३.४५.२९४ ॥

ദിക്കുകളെത്തന്നെ വസ്ത്രമായി ധരിച്ചവന് എന്നും നമസ്കാരം; വാസസ്ഥലത്തെത്തന്നെ മനോഹര വസ്ത്രമാക്കിയവന് നമസ്കാരം. ലോകത്തിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിനും പ്രാപ്തിയുടെ സുഖത്തിനും നമസ്കാരം.

13.45.295

नित्यमुद्बद्धमुकुटे महाकेयूरधारिणे ।
सर्पकण्ठोपहाराय विचित्राभरणाय च ॥ १३.४५.२९५ ॥

എപ്പോഴും ഉയർത്തിക്കെട്ടിയ കിരീടമുള്ളവന് നമസ്കാരം; മഹത്തായ തോൾവളകൾ ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം. സർപ്പകണ്ഠത്തെ ഉപഹാരമാക്കിയവന്, വിചിത്രാഭരണങ്ങളുള്ളവനും നമസ്കാരം.

13.45.296

नमस्त्रिनेत्रनेत्राय सहस्रशतलोचने ।
स्त्रीपुंसाय नपुंसाय नमः साङ्ख्याय योगिने ॥ १३.४५.२९६ ॥

മുക്കണ്ണന്റെ കണ്ണായവന് നമസ്കാരം; ആയിരവും നൂറും കണ്ണുകളുള്ളവന് നമസ്കാരം. സ്ത്രീപുരുഷരൂപിക്ക് നമസ്കാരം; നപുംസകരൂപിക്ക് നമസ്കാരം; സാംഖ്യനും യോഗിക്കും നമസ്കാരം.

13.45.297

शंयोरभिस्रवन्ताय अथर्वाय नमोनमः ।
नमः सर्वार्तिनाशाय नमः शोकहराय च ॥ १३.४५.२९७ ॥

ശംയോവിലേക്ക് ഒഴുകുന്നവനും അഥർവനുമായവന് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. എല്ലാ പീഡകളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവന് നമസ്കാരം; ശോകം ഹരിക്കുന്നവനും നമസ്കാരം.

13.45.298

नमो मेघनिनादाय बहुमायाधराय च ।
बीजक्षेत्राभिपालाय स्रष्टाराय नमोनमः ॥ १३.४५.२९८ ॥

മേഘഗർജനമുള്ളവന് നമസ്കാരം; പല മായകളെ ധരിക്കുന്നവനും നമസ്കാരം. വിത്തിനെയും നിലത്തെയും പാലിക്കുന്നവന്, സ്രഷ്ടാവിന് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

13.45.299

नमः सुरासुरेशाय विश्वेशाय नमोनमः ।
मनः पवनवेगाय नमः पवनरूपिणे ॥ १३.४५.२९९ ॥

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും നാഥന് നമസ്കാരം, വിശ്വേശ്വരന് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗമുള്ളവന് നമസ്കാരം, കാറ്റിന്റെ രൂപമുള്ളവന് നമസ്കാരം.

13.45.300

नमः काञ्चनमालाय गिरिमालाय वै नमः ।
नमः सुरारिमालाय चण्डवेगाय वै नमः ॥ १३.४५.३०० ॥

സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം, പർവതമാല ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം. ദേവശത്രുക്കളുടെ മാല ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം, ഉഗ്രവേഗമുള്ളവന് നമസ്കാരം.

13.45.301

ब्रह्मशिरोपहर्ताय महिषघ्नाय वै नमः ।
नमः स्त्रीरूपधाराय यज्ञविध्वंसनाय च ॥ १३.४५.३०१ ॥

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശിരസ്സ് ഛേദിച്ചവന് നമസ്കാരം, മഹിഷനെ വധിച്ചവന് നമസ്കാരം. സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം, യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവന് നമസ്കാരം.

13.45.302

नमस्त्रिपुरहर्ताय यज्ञविध्वंसनाय च ।
नमः कामाङ्गनाशाय कालदण्डधराय च ॥ १३.४५.३०२ ॥

ത്രിപുരത്തെ സംഹരിച്ചവന് നമസ്കാരം, യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവന് നമസ്കാരം. കാമന്റെ ശരീരം നശിപ്പിച്ചവന് നമസ്കാരം, കാലദണ്ഡം ധരിച്ചവന് നമസ്കാരം.

13.45.303

नमः स्कन्दविशाखाय ब्रह्मदण्डाय वै नमः ।
नमो भवाय शर्वाय विश्वरूपाय वै नमः ॥ १३.४५.३०३ ॥

സ്കന്ദനും വിശാഖനുമായ രൂപമുള്ളവന് നമസ്കാരം, ബ്രഹ്മദണ്ഡസ്വരൂപന് നമസ്കാരം. ഭവന് നമസ്കാരം, ശർവന് നമസ്കാരം, വിശ്വരൂപന് നമസ്കാരം.

13.45.304

ईशानाय भवघ्नाय नमोस्त्वन्धकघातिने ।
नमो विश्वाय मायायचिन्त्याचिन्त्याय वै नमः ॥ १३.४५.३०४ ॥

ഈശാനന് നമസ്കാരം, ഭവത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവന് നമസ്കാരം. അന്ധകനെ വധിച്ചവന് നമസ്കാരം, വിശ്വന് നമസ്കാരം, മായയ്ക്ക് നമസ്കാരം, അചിന്ത്യന് നമസ്കാരം, അചിന്ത്യന് നമസ്കാരം.

13.45.305

त्वं नो गतिश्च श्रेष्ठश्च त्वमेव हृदयं तथा ।
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ १३.४५.३०५ ॥

അങ്ങാണ് ഞങ്ങളുടെ ഗതിയും ശ്രേഷ്ഠനും; അങ്ങുതന്നെ ഹൃദയവും. സർവദേവന്മാരിൽ അങ്ങ് ബ്രഹ്മാവാണ്; രുദ്രന്മാരിൽ നീലലോഹിതൻ.

13.45.306

आत्मा च सर्वभूतानां साङ्ख्ये पुरुष उच्यते ।
ऋषभस्त्वं पवित्राणां योगिनां निष्कलः शिवः ॥ १३.४५.३०६ ॥

അങ്ങ് സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവാണ്; സാംഖ്യത്തിൽ അങ്ങ് പുരുഷനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. പവിത്രരിൽ അങ്ങ് ശ്രേഷ്ഠനായ ഋഷഭം; യോഗികളിൽ നിഷ്കലനായ ശിവൻ.

13.45.307

गृहस्थस्त्वमाश्रगिणामीश्वराणां महेश्वरः ।
कुबेरः सर्वयक्षाणां क्रतूनां विष्णुरुच्यते ॥ १३.४५.३०७ ॥

ആശ്രമങ്ങളിൽ അങ്ങ് ഗൃഹസ്ഥനാണ്; ഈശ്വരന്മാരിൽ മഹേശ്വരൻ. സർവയക്ഷന്മാരിൽ കുബേരൻ; യജ്ഞങ്ങളിൽ വിഷ്ണു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

13.45.308

पर्वतानां भवान्मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः ।
वसिष्ठस्त्वमृषीणां च ग्रहाणां सूर्य उच्यते ॥ १३.४५.३०८ ॥

പർവതങ്ങളിൽ അങ്ങ് മേരു; നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചന്ദ്രൻ. ഋഷികളിൽ അങ്ങ് വസിഷ്ഠൻ; ഗ്രഹങ്ങളിൽ സൂര്യൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

13.45.309

आरण्यानां पशूनां च सिंहस्त्वं परमेश्वरः ।
ग्राम्याणां गोवृषश्चासि भवाँल्लोक्प्रपूजितः ॥ १३.४५.३०९ ॥

കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ അങ്ങ് സിംഹം; പരമേശ്വരൻ. ഗ്രാമ്യമൃഗങ്ങളിൽ അങ്ങ് കാളയാണ്; ലോകത്താൽ പൂജിതനായ അങ്ങ്.

13.45.310

आदित्यानां भवान्विष्णुर्वसूनां चैव पावकः ।
पक्षिणां वैनतेयस्त्वमनन्तो भ्रुजगेषु च ॥ १३.४५.३१० ॥

ആദിത്യന്മാരിൽ അങ്ങ് വിഷ്ണു; വസുക്കളിൽ പാവകൻ. പക്ഷികളിൽ അങ്ങ് വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ); സർപ്പങ്ങളിൽ അനന്തൻ.

13.45.311

सामवेदश्च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम् ।
सनत्कुमारो योगानां साङ्ख्यानां कपिलो ह्यसि ॥ १३.४५.३११ ॥

അങ്ങ് വേദങ്ങളിൽ സാമവേദവും യജുസ്സുകളിൽ ശതരുദ്രീയവും ആകുന്നു; യോഗങ്ങളിൽ സനത്കുമാരനും സാംഖ്യങ്ങളിൽ നിശ്ചയമായും കപിലനും ആകുന്നു.

13.45.312

शक्रोसि मरुतां देव पितॄणां हव्यवाडसि ।
ब्रह्मलोकश्च लोकानां गतीनां मोक्ष उच्यसे ॥ १३.४५.३१२ ॥

ദേവാ, അങ്ങ് മരുത്തുക്കളിൽ ശക്രനും പിതൃക്കളിൽ ഹവ്യവാഹനുമാകുന്നു; ലോകങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മലോകവും ഗതികളിൽ മോക്ഷവും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

13.45.313

क्षीरोदः सागराणां च शैलानां हिमवान्गिरिः ।
वर्णानां ब्राह्मणश्चासि विप्राणां दीक्षितो द्विजः ॥ १३.४५.३१३ ॥

സമുദ്രങ്ങളിൽ ക്ഷീരസാഗരവും പർവതങ്ങളിൽ ഹിമവാനും; വർണങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണനും വിപ്രരിൽ ദീക്ഷിതനായ ദ്വിജനും ആകുന്നു.

13.45.314

आदिस्त्वमसि लोकानां संहर्ता काल एव च ।
यच्चान्यदपि लोके वै सर्वतेजोधिकं स्मृतम्।
तत्सर्वं भगवानेव इति मे निश्चिता मतिः ॥ १३.४५.३१४ ॥

അങ്ങ് ലോകങ്ങളുടെ ആദിയും സംഹർത്താവും കാലവുമാകുന്നു. ലോകത്തിൽ സർവ തേജസ്സുകളേക്കാളും മികച്ചതെന്ന് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നതെല്ലാം ഭഗവാനായ അങ്ങുതന്നെയാണെന്ന് എന്റെ ഉറച്ച ബോധ്യം.

13.45.315

नमस्ते भगवन्देव नमस्ते भक्तवत्सलः ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु नमस्ते विस्वसम्भव ॥ १३.४५.३१५ ॥

ഭഗവാനേ, ദേവാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം; ഭക്തവത്സലനേ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. യോഗേശ്വരാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം ഭവിക്കട്ടെ; വിശ്വസംഭവാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം.

13.45.316

प्रसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च ।
अनैश्वर्येणि युक्तस्य गतिर्भव सनातन ॥ १३.४५.३१६ ॥

ഭക്തനും ദീനനും കൃപണനുമായ എന്നിൽ അങ്ങ് പ്രസാദിക്കണമേ; അനൈശ്വര്യത്താൽ ബാധിതനായ എനിക്ക്, ഹേ സനാതനാ, അങ്ങ് ഗതിയായിത്തീരണമേ.

13.45.317

यच्चापराधं कृतवानज्ञात्वा परमेश्वर ।
मद्भक्त इति देवेश तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १३.४५.३१७ ॥

പരമേശ്വരാ, അറിയാതെ ഞാൻ ചെയ്ത അപരാധമെല്ലാം, ഞാൻ നിന്റെ ഭക്തനാണെന്ന് കരുതി, ദേവേശാ, അതെല്ലാം നീ ക്ഷമിക്കണം.

13.45.318

मोहितश्चास्मि देवेश त्वया रूपविपर्ययात् ।
नार्घ्यं तेन मया दत्तं पाद्यं चापि महेश्वर ॥ १३.४५.३१८ ॥

ദേവേശാ, നിന്റെ രൂപമാറ്റത്താൽ ഞാൻ മോഹിതനായി; അതിനാൽ മഹേശ്വരാ, ഞാൻ അർഘ്യമോ പാദ്യമോ നൽകിയില്ല.

13.45.319

एवं स्तुत्वाऽहमीशानं पाद्यमर्घ्यं च भक्तितः ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयम् ॥ १३.४५.३१९ ॥

ഇങ്ങനെ ഈശാനനെ സ്തുതിച്ച്, ഭക്തിയോടെ കൈകൂപ്പി, പാദ്യവും അർഘ്യവും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.

13.45.320

ततः शीताम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता ।
पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि ॥ १३.४५.३२० ॥

അപ്പോൾ, പ്രിയനേ, തണുത്ത ജലവും ദിവ്യസുഗന്ധവും ചേർന്ന ശുഭമായ പുഷ്പവൃഷ്ടി എന്റെ തലയിൽ വീണു.

13.45.321

दुन्दुभिश्च तदा दिव्यस्ताडितो देवकिंकरैः ।
ववौ च मारुतः पुण्यः शुचिगन्धः सुखावहः ॥ १३.४५.३२१ ॥

അപ്പോൾ ദേവകിങ്കരന്മാർ ദിവ്യമായ ദുന്ദുഭി മുഴക്കി; പവിത്രവും ശുദ്ധസുഗന്ധവും സുഖപ്രദവുമായ കാറ്റ് വീശി.

13.45.322

ततः प्रीतो महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः ।
अब्रवीत्त्रिदशांस्तत्र हर्षयन्निव मां तदा ॥ १३.४५.३२२ ॥

അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ മഹാദേവൻ, പത്നിയോടൊപ്പം വൃഷധ്വജൻ, അവിടെ ത്രിദശന്മാരോട് സംസാരിച്ചു; എന്നെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുമാറ്.

13.45.323

पश्यध्वं त्रिदशाः सर्वे उपमन्योर्महात्मनः ।
मयि भक्तिं परां नित्यमेकभावादवस्थिताम् ॥ १३.४५.३२३ ॥

ദേവന്മാരേ, എല്ലാവരും കാണുവിൻ; മഹാത്മാവായ ഉപമന്യുവിന്റെ എന്നോടുള്ള പരമഭക്തി എപ്പോഴും ഏകാഗ്രഭാവത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.

13.45.324

एवमुक्तास्तदा कृष्ण सुरास्ते शूलपाणिना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १३.४५.३२४ ॥

കൃഷ്ണാ, ശൂലപാണി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവന്മാരെല്ലാം കൈകൂപ്പി വൃഷധ്വജനെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു.

13.45.325

भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्पते ।
लभतां सर्वकामेभ्यः फलं त्वत्तो द्विजोत्तमः ॥ १३.४५.३२५ ॥

ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ, ലോകനാഥാ, ജഗത്പതേ, ദ്വിജോത്തമൻ അങ്ങയിൽനിന്ന് സർവ്വകാമങ്ങളുടെയും ഫലം നേടട്ടെ.

13.45.326

एवमुक्तस्ततः शर्वः सुरैर्ब्रह्मादिभिस्तथा ।
आह मां भगवानीशः प्रहसन्निव शङ्करः ॥ १३.४५.३२६ ॥

ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാനായ ഈശൻ ശർവൻ ശങ്കരൻ പുഞ്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.

13.45.327

भगवानुवाच ।
वत्सोपमन्यो तृष्टोस्मि पश्य मां मुनिपुङ्गव।
दृढभक्तोसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितो ह्यसि ॥ १३.४५.३२७ ॥

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വത്സാ ഉപമന്യു, ഞാൻ സംതൃപ്തനാണ്; മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ കാണുക. വിപ്രർഷേ, നീ ദൃഢഭക്തനാണ്; ഞാൻ നിന്നെ പരീക്ഷിച്ചിരുന്നു.

13.45.328

अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं प्रीतिमानहम् ।
तस्मात्सर्वान्ददाम्यद्य कामांस्तव यथोप्सितान् ॥ १३.४५.३२८ ॥

ഈ ഭക്തിയാൽ ഞാൻ അത്യന്തം പ്രീതനായിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇന്ന് നിന്റെ ഇഷ്ടമുള്ള എല്ലാ കാമങ്ങളും ഞാൻ നിനക്ക് നൽകുന്നു.

13.45.329

एवमुक्तस्य चैवाथ महादेवेन धीमता ।
हर्षादश्रूण्यवर्तन्त रोमहर्षस्त्वजायत ॥ १३.४५.३२९ ॥

ആ ജ്ഞാനിയായ മഹാദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷത്താൽ കണ്ണുനീർ ഒഴുകി; ശരീരം രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞു.

13.45.330

अब्रवं च तदा देव हर्षगद्गदया गिरा ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ १३.४५.३३० ॥

അപ്പോൾ സന്തോഷത്താൽ ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ ഞാൻ മുട്ടുകുത്തി ഭൂമിയിൽ വീണ് വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണമിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു, "ദേവാ".

13.45.331

अद्य जातो ह्यहं देव सफलं जन्म चाद्य मे ।
यन्मे साक्षान्महादेवः प्रसन्नस्तिष्ठतेऽग्रतः ॥ १३.४५.३३१ ॥

ദേവാ, ഇന്ന് ഞാൻ ജനിച്ചത് സഫലമായി; പ്രസന്നനായ മഹാദേവൻ നേരിട്ട് എന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.

13.45.332

यं न पश्यन्ति चैवाद्धा देवा ह्यमितविक्रमम् ।
तमहं दृष्टवान्देवं कोऽन्यो धन्यतरो मया ॥ १३.४५.३३२ ॥

അളവില്ലാത്ത പരാക്രമമുള്ള ആ ദേവനെ ദേവന്മാർ പോലും യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നില്ല; ആ ദേവനെ ഞാൻ കണ്ടു. എന്നെക്കാൾ ഭാഗ്യവാൻ ആരുണ്ട്?

13.45.333

एवं ध्यायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम् ।
तद्विशेषमतिख्यातं यदजं ज्ञानमक्षरम् ॥ १३.४५.३३३ ॥

വിദ്വാന്മാർ ഇങ്ങനെ ആ പരമവും സനാതനവുമായ തത്ത്വത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു; അത് വിശേഷമായി പ്രസിദ്ധമായതും ജന്മമില്ലാത്തതും നശിക്കാത്ത ജ്ഞാനവുമാണ്.

13.45.334

स एष भगवान्देवः सर्वसत्त्वादिरव्ययः ।
सर्वतत्त्वविधानज्ञः प्रधानपुरुषः परः ॥ १३.४५.३३४ ॥

ആ ഭഗവാനായ ദേവൻ തന്നെയാണ് ഇവൻ; സകല ജീവികളുടെയും ആദിയായവൻ, അവ്യയൻ, സകല തത്ത്വങ്ങളുടെയും വിധാനം അറിയുന്നവൻ, പ്രധാനപുരുഷൻ, പരൻ.

13.45.335

योऽसृजद्दक्षिणादङ्गाद्ब्रह्माणां लोकसम्भवम् ।
वामपार्श्वात्तथा विष्णुं लोकरक्षार्थमीश्वरः ॥ १३.४५.३३५ ॥

വലത് അംഗത്തിൽ നിന്ന് ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവമായ ബ്രഹ്മാക്കളെയും, അതുപോലെ ഇടത് പാർശ്വത്തിൽ നിന്ന് ലോകരക്ഷയ്ക്കായി വിഷ്ണുവിനെയും സൃഷ്ടിച്ച ഈശ്വരൻ.

13.45.336

युगान्ते चैव सम्प्राप्ते रुद्रमीशोऽसृजत्प्रभुः ।
स रुद्रः संहरन्कृत्स्नं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १३.४५.३३६ ॥

യുഗാന്തം വന്നെത്തിയപ്പോൾ ഈശനായ പ്രഭു രുദ്രനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ രുദ്രൻ സ്ഥാവര-ജംഗമമായ സമസ്ത ജഗത്തിനെയും സംഹരിച്ചുകൊണ്ട്.

13.45.337

कालो भूत्वा परं ब्रह्म याति संवर्तकानलः ।
युगान्ते सर्वभूतानि ग्रसन्निव व्यवस्थितः ॥ १३.४५.३३७ ॥

കാലമായി പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു സംവർത്തകാഗ്നി. യുഗാന്തത്തിൽ സർവഭൂതങ്ങളെയും വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

13.45.338

एष देवो महादेवो जगत्सृष्ट्वा चराचरम् ।
कल्पान्ते चैव सर्वेषां स्मृतिमाक्षिप्य तिष्ठति ॥ १३.४५.३३८ ॥

ഈ ദേവനായ മഹാദേവൻ ചരാചരജഗത്തിനെ സൃഷ്ടിച്ച്, കൽപാന്തത്തിൽ എല്ലാവരുടെയും സ്മൃതി അപഹരിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.

13.45.339

सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवोद्भवः ।
आस्ते सर्वगतो नित्यमदृश्यः सर्वदैवतैः ॥ १३.४५.३३९ ॥

സർവ്വവ്യാപി, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവ്, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവകാരണം; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച് നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലാ ദേവതകൾക്കും അദൃശ്യൻ.

13.45.340

यदि देयो वरो मह्यं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो ।
भक्तिर्भक्तु मे नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर ॥ १३.४५.३४० ॥

എനിക്ക് വരം നൽകാവുന്നതെങ്കിൽ, നീ എന്നിൽ സംതൃപ്തനെങ്കിൽ, പ്രഭോ — എന്റെ ഭക്തി എപ്പോഴും നിന്നിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ, ദേവാ, സുരേശ്വരാ.

13.45.341

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्विभो ।
जानीयामिति मे बुद्धिः प्रसादात्सुरसत्तम ॥ १३.४५.३४१ ॥

ഹേ പ്രഭോ, ഭൂതവും ഭാവിയും വർത്തമാനവുമായ എല്ലാം ഞാൻ അറിയണമെന്നാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം; അങ്ങയുടെ കൃപയാൽ, ഹേ ദേവോത്തമാ.

13.45.342

क्षीरोदनं च भुञ्जीयामक्षयं सह बान्धवैः ।
आश्रमे च सदाऽस्माकं सान्निध्यं परमस्तु ते ॥ १३.४५.३४२ ॥

ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം പാൽച്ചോറ് ഒരിക്കലും കുറയാതെ ഞാൻ ഉണ്ണട്ടെ; ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിൽ അങ്ങ് എപ്പോഴും അടുത്തുണ്ടാകട്ടെ.

13.45.343

एवमुक्तः स मां प्राह भगवाँल्लोकपूजितः ।
महेश्वरो महातेजाश्वराचरगुरुः शिवः ॥ १३.४५.३४३ ॥

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകപൂജിതനും മഹാതേജസ്വിയും ചരാചരങ്ങളുടെ ഗുരുവുമായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ ശിവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു.

13.45.344

श्रीभगवानुवाच ।
अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४५.३४४ ॥

ശ്രീ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നീ വാർധക്യമില്ലാത്തവനും മരണമില്ലാത്തവനും ആകട്ടെ; ദുഃഖരഹിതനും യശസ്വിയും തേജസ്സുള്ളവനും ദിവ്യജ്ഞാനമുള്ളവനുമാകട്ടെ.

13.45.345

ऋषीणामभिगम्यश्च मत्प्रसादाध्भविष्यसि ।
शीलवान्गुणसम्पन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः ॥ १३.४५.३४५ ॥

എന്റെ കൃപയാൽ നീ ഋഷിമാർക്ക് സമീപിക്കാവുന്നവനാകും; ശീലവാനും ഗുണസമ്പന്നനും സർവജ്ഞനും കാണാൻ പ്രിയനുമാകും.

13.45.346

अक्षयं यौवनं तेऽस्तु तेजश्चैवानलोपमम् ।
क्षीरोदः सागरश्चैव यत्रयत्रेच्छसि प्रियम् ॥ १३.४५.३४६ ॥

നിന്റെ യൗവനം ഒരിക്കലും കുറയാതിരിക്കട്ടെ; തേജസ്സ് അഗ്നിക്കൊപ്പമാകട്ടെ; പാൽക്കടൽ, നീ എവിടെ എന്ത് പ്രിയം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അവിടെയെല്ലാം നിനക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.

13.45.347

तत्र ते भविता कामं सान्निध्यं पयसोनिधेः ।
क्षीरोदनं च भुङ्ख त्वममृतेन समन्वितम् ॥ १३.४५.३४७ ॥

അവിടെ നിനക്ക് ഇഷ്ടാനുസരണം ക്ഷീരസാഗരത്തിന്റെ സാമീപ്യം ലഭിക്കും; അമൃതുമായി ചേർന്ന പാൽച്ചോറ് നീ ഭുജിക്കും.

13.45.348

बन्धुभिः सहितः कल्पं ततो मामुपयास्यसि ।
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ १३.४५.३४८ ॥

ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഒരു കല്പകാലം നീ അവിടെ കഴിയും; പിന്നീട് എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരും. നിന്റെ ബന്ധുക്കളും കുലവും ഗോത്രവും എന്നും അക്ഷയമായിരിക്കും.

13.45.349

भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ।
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ १३.४५.३४९ ॥

ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് എന്നിൽ ശാശ്വതമായ ഭക്തി ഉണ്ടാകും; ദ്വിജോത്തമാ, ഞാൻ എന്നും നിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ സാന്നിധ്യം വഹിക്കും.

13.45.350

तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यति ।
स्मृतस्त्वया पुनर्विप्र करिष्यामि च दर्शनम्
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ।
ईशानः स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४५.३५० ॥

വത്സാ, ഇഷ്ടം പോലെ ഇരിക്കൂ; ഉത്കണ്ഠപ്പെടരുത്. വിപ്രാ, നീ എന്നെ സ്മരിച്ചാൽ ഞാൻ വീണ്ടും ദർശനം നൽകും.

13.45.352

एवं दृष्टो मया कृष्ण देवदेवः समाधिना ।
तदवाप्तं च मे सर्वं यदुक्तं तेन धीमता ॥ १३.४५.३५२ ॥

കൃഷ്ണാ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ സമാധിയിൽ ദേവദേവനെ കണ്ടു; ആ ബുദ്ധിമാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം എനിക്ക് ലഭിച്ചു.

13.45.353

प्रत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान्व्यवस्थितान् ।
ऋषीन्विद्याधरान्यक्षान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ १३.४५.३५३ ॥

കൃഷ്ണാ, നീയും നേരിട്ട് കാണുക: അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന സിദ്ധന്മാരെ, ഋഷിമാരെ, വിദ്യാധരന്മാരെ, യക്ഷന്മാരെ, ഗന്ധർവന്മാരെ, അപ്സരസ്സുകളെ.

13.45.354

पश्य वृक्षलतागुल्मान्सर्वपुष्पफलप्रदान् ।
सर्वर्तुकुसुमैर्युक्तान्सुखपत्रान्सुगन्धिनः ॥ १३.४५.३५४ ॥

എല്ലാ പൂക്കളും ഫലങ്ങളും നൽകുന്ന മരങ്ങളും വള്ളികളും കുറ്റിച്ചെടികളും നോക്കൂ. എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും പൂക്കളോടുകൂടിയവയും സുഖകരമായ ഇലകളും സുഗന്ധവുമുള്ളവയും.

13.45.355

सर्वमेतन्महाबाहो दिव्यभावसमन्वितम् ।
प्रसादाद्देवदेवस्य ईशअवरस्य महात्मनः ॥ १३.४५.३५५ ॥

ഓ മഹാബാഹോ, ഇവയെല്ലാം ദിവ്യഭാവത്തോടുകൂടിയവയാണ്; ദേവദേവനും മഹാത്മാവുമായ ഈശന്റെ (അവരൻ രൂപത്തിന്റെ) കൃപയാൽ.

13.45.356

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रत्यक्षमिव दर्शनम् ।
विस्मयं परमं गत्वा अब्रवं तं महामुनिम् ॥ १३.४५.३५६ ॥

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നേരിട്ട് ദർശനം ലഭിച്ചതുപോലെ, പരമമായ വിസ്മയത്തിലെത്തി ഞാൻ ആ മഹാമുനിയോട് പറഞ്ഞു.

13.45.357

धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्रि कस्त्वदन्योस्ति पुण्यकृत् ।
यस्य देवाधिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुतेऽऽश्रमे ॥ १३.४५.३५७ ॥

ഓ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ, നീ ധന്യനാണ്. നിന്നെക്കൂടാതെ പുണ്യം ചെയ്തവൻ ആരുണ്ട്? ദേവാധിദേവൻ നിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്റെ സമീപത്ത് വസിക്കുന്നു.

13.45.358

अपि तावन्ममाप्येवं दद्यात्स भगवाञ्शिवः ।
दर्शं मुनिशार्दूल प्रसादं चापि शङ्करः ॥ १३.४५.३५८ ॥

ഓ മുനിശാർദൂല, ആ ഭഗവാൻ ശിവൻ എനിക്കും ഇങ്ങനെതന്നെ ദർശനവും അനുഗ്രഹവും നൽകുമോ, ശങ്കരൻ പോലെ?

13.45.359

उपमन्युरुवाच ।
द्रक्ष्यसे पुण्डरीकाक्ष महादेवं न संशयः।
अचिरेणैव कालेन यथा दृष्टो मयाऽनघ ॥ १३.४५.३५९ ॥

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു: ഓ താമരക്കണ്ണാ, നീ മഹാദേവനെ കാണും, സംശയമില്ല. ഓ നിഷ്കളങ്കാ, ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ, കാലമാകുമ്പോൾ വേഗത്തിൽ തന്നെ.

13.45.360

चक्षुषा चैव दिव्येन पश्याम्यमितविक्रमम् ।
षष्ठे मासि महादेवं द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ १३.४५.३६० ॥

ദിവ്യമായ കണ്ണുകൊണ്ട് അമിതവിക്രമനെ ഞാൻ കാണുന്നു. ആറാം മാസത്തിൽ, പുരുഷോത്തമാ, നീ മഹാദേവനെ കാണും.

13.45.361

षोडशाष्टौ वरांश्चापि प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ।
सपत्नीकाद्यदुश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.४५.३६१ ॥

യദുശ്രേഷ്ഠാ, മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ഭാര്യയോടൊപ്പം പതിനാറും എട്ടും വരങ്ങൾ നീ നേടും. ഇത് സത്യം, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

13.45.362

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च नित्यशः ।
विदितं मे महाबाहो प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४५.३६२ ॥

മഹാബാഹോ, ആ ബുദ്ധിമാന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഭൂതവും ഭാവിയും വർത്തമാനവും എനിക്ക് എപ്പോഴും അറിയാം.

13.45.363

एतान्सहस्रशश्चान्यान्समनुध्यातवान्हरः ।
कस्मात्प्रसादं भगवान्न कुर्यात्तव माधव ॥ १३.४५.३६३ ॥

ഹരൻ ഇവരെയും ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റുള്ളവരെയും ധ്യാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാധവാ, ഭഗവാൻ നിന്നോട് എന്തുകൊണ്ട് കൃപ കാണിക്കാതിരിക്കും?

13.45.364

त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीय समागमः ।
ब्रह्मणअयेनानृशंसेन श्रद्दधानेन चाप्युत।
जप्यं तु ते प्रदास्यामि येन द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ १३.४५.३६४ ॥

നിന്നെപ്പോലെ ബ്രാഹ്മണഭക്തനും ദയാലുവും ശ്രദ്ധാവാനുമായവനുമായുള്ള ദേവകളുടെ സമാഗമം പ്രശംസനീയമാണ്. എന്നാൽ ശങ്കരനെ കാണാൻ കഴിയുന്ന ജപമന്ത്രം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകും.

13.45.365

अब्रवं तमहं ब्रह्मन्त्वत्प्रसादान्महामुने ।
द्रक्ष्ये दितिजसङ्घानां मर्दनं त्रिदशेश्वरम् ॥ १३.४५.३६५ ॥

ബ്രഹ്മാവേ, മഹാമുനേ, ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ദൈത്യസംഘങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവേശ്വരനെ ഞാൻ കാണും.

13.45.366

एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रितां कथाम् ।
दिनान्यष्टौ ततो जग्मुर्मुहूर्तमिव भारत ॥ १३.४५.३६६ ॥

ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ അവൻ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഭാരതാ, എട്ടു ദിവസങ്ങൾ ഒരു നിമിഷം പോലെ കടന്നുപോയി.

13.45.367

दिनेऽष्टमे तु विप्रेणि दीक्षितोऽहं यथाविधि ।
दण्डी मुण्डी कुशी चीरि घृताक्तो मेखलीकृतः ॥ १३.४५.३६७ ॥

എട്ടാം ദിവസം, വിപ്രാ, ഞാൻ വിധിപ്രകാരം ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചു. ദണ്ഡം ധരിച്ചും, തല മുണ്ഡനം ചെയ്തും, കുശപ്പുല്ല് ധരിച്ചും, വൽക്കലം ഉടുത്തും, നെയ് പൂശിയും, മേഖല കെട്ടിയും ഞാൻ നിന്നു.

13.45.368

मासमेकं फलाहारो द्वितीयं सलिलाशनः ।
तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं चानिलाशः ॥ १३.४५.३६८ ॥

ഒരു മാസം പഴങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ചും, രണ്ടാമത്തേത് വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ചും, മൂന്നാമത്തെയും നാലാമത്തെയും, അഞ്ചാമത്തേത് വായു മാത്രം ഭക്ഷിച്ചും.

13.45.369

एकपादेन तिष्ठंश्च ऊर्ध्वबाहुरतन्द्रितः ।
तेजः सूर्यसहस्रस्य अपश्यं दिवि भारत ॥ १३.४५.३६९ ॥

ഒരു കാലിൽ നിന്നും, കൈകൾ ഉയർത്തിയും, മടികൂടാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഭാരതാ, ആകാശത്ത് ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സ് ഞാൻ കണ്ടു.

13.45.370

तस्य मध्यगतं चापि तेजसः पाण्डुनन्दन ।
इन्द्रायुधपिनद्धाङ्गं विद्युन्मालागवाक्षकम्।
नीलसैलचयप्रख्यं बलाकाभूषिताम्बरम् ॥ १३.४५.३७० ॥

ആ തേജസ്സിന്റെ മധ്യത്തിൽ, പാണ്ഡുപുത്രാ, ഇന്ദ്രധനുസ്സുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച അംഗങ്ങളും, മിന്നൽമാലയും ജാലകങ്ങളും ഉള്ളതും, നീലമലക്കൂട്ടം പോലെയുള്ളതും, കൊക്കുകളാൽ അലങ്കരിച്ച വസ്ത്രമുള്ളതുമായ ഒന്നുണ്ടായിരുന്നു.

13.45.371

तत्र स्थितश्च भगवान्देव्या सह महाद्युतिः ।
तपसा तेजसा कान्त्या दीप्तया सह भार्यया ॥ १३.४५.३७१ ॥

അവിടെ നിന്നിരുന്ന ഭഗവാൻ, മഹാതേജസ്വി, ദേവിയോടൊപ്പം, തപസ്സിനാലും തേജസ്സിനാലും കാന്തിയാലും ജ്വലിക്കുന്ന പ്രഭയാലും ഭാര്യയോടൊപ്പം.

13.45.372

रराज भगवांस्तत्र देव्या सह महेश्वरः ।
सोमेन सहितः सूर्यो यथा मेघस्थितस्तथा ॥ १३.४५.३७२ ॥

അവിടെ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ ദേവിയോടൊപ്പം പ്രകാശിച്ചു; മേഘത്തിൽ നിൽക്കുന്ന സൂര്യൻ ചന്ദ്രനോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.

13.45.373

संहृष्टरोमा कौन्तेय विस्मयोत्फुल्ललोचनः ।
अपश्यं देवसङ्घानां गतिमार्तिहरं हरम् ॥ १३.४५.३७३ ॥

കൗന്തേയ, വിസ്മയത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളും പുളകിതമായ രോമങ്ങളുമോടെ, ദേവഗണങ്ങളുടെ ആശ്രയവും ദുഃഖം ഹരിക്കുന്നവനുമായ ഹരനെ ഞാൻ കണ്ടു.

13.45.374

किरीटिनं गदिनं शूलपाणिं ।
व्याघ्राजिनं जटिलं दण्डपाणिम्।
पिनाकिनं वज्रिणं तीक्ष्णदंष्ट्रं ।
शुभाङ्गदं व्यालयज्ञोपवीतम् ॥ १३.४५.३७४ ॥

കിരീടധാരി, ഗദാധാരി, കയ്യിൽ ശൂലം ഉള്ളവൻ, പുലിത്തോൽ ധരിച്ചവൻ, ജടാധാരി, കയ്യിൽ ദണ്ഡം ഉള്ളവൻ, പിനാകം ധരിച്ചവൻ, വജ്രധാരി, മൂർച്ചയുള്ള കോമ്പല്ലുള്ളവൻ, ശുഭമായ ഭുജാഭരണം ധരിച്ചവൻ, സർപ്പത്തെ യജ്ഞോപവീതമാക്കിയവൻ.

13.45.375

दिव्यां मालामुरसाऽनेकवर्णां ।
समुद्वहन्तं गुल्फदेशावलम्बाम्।
चन्द्रं यथा परिविष्टं ससन्ध्यं ।
वर्षात्यये तद्वदपश्यमेनम् ॥ १३.४५.३७५ ॥

മാറിൽ പലനിറമുള്ള ദിവ്യമാലയണിഞ്ഞ്, കണങ്കാൽ വരെ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നതായി, വർഷകാലാന്ത്യത്തിൽ സന്ധ്യയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഇവനെ ഞാൻ കണ്ടു.

13.45.376

प्रमथानां गणैश्चैव समन्तात्परिवारितम् ।
शरदीव सुदुष्प्रेक्ष्यं परिविष्टं दिवाकरम् ॥ १३.४५.३७६ ॥

പ്രമഥഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റുപാടും വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട്, ശരത്കാലസൂര്യനെപ്പോലെ നോക്കുവാൻ പ്രയാസമായി നിൽക്കുന്നവനെ.

13.45.377

एकादशशतान्येवं रुद्राणां वृषवाहनम् ।
अस्तुवं नियतात्मानं कर्मभिः शुभकर्मिणम् ॥ १३.४५.३७७ ॥

ഇങ്ങനെ, വൃഷഭവാഹനനും, നിയതാത്മാവും, ശുഭകർമ്മിയുമായ, പതിനൊന്നു നൂറു രുദ്രരുടെ ദേവനെ ഞാൻ സ്തുതിച്ചു.

13.45.378

आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ।
विश्वाभिः स्तुतिभिर्देवं विश्वदेवं समस्तुवन् ॥ १३.४५.३७८ ॥

ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും സാധ്യന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും അശ്വിനിമാരും എല്ലാ സ്തുതികളാലും വിശ്വദേവനെ സ്തുതിച്ചു.

13.45.379

शतक्रतुश्च भगवान्विष्णुश्चादितिनन्दनौ ।
ब्रह्मा रथन्तरं साम ईरयन्ति भवान्तिके ॥ १३.४५.३७९ ॥

ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രനും ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവും അദിതിയുടെ ഇരു പുത്രന്മാരും ബ്രഹ്മാവും അങ്ങയുടെ സമീപത്ത് രഥന്തര സാമം ഉരുവിടുന്നു.

13.45.380

योगीश्वराः सुबहवो योगदं पितरं गुरुम् ।
ब्रह्मर्षयश्च ससुतास्तथा देवर्षयश्च वै ॥ १३.४५.३८० ॥

യോഗം നൽകുന്ന പിതാവും ഗുരുവുമായ അങ്ങയെ അനേകം യോഗീശ്വരന്മാരും പുത്രന്മാരോടുകൂടിയ ബ്രഹ്മർഷിമാരും ദേവർഷിമാരും സ്തുതിക്കുന്നു.

13.45.381

पृथिवीं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ।
मासार्धमासा क्रतवो रात्रिः संवत्सराः क्षणाः ॥ १३.४५.३८१ ॥

ഭൂമിയും അന്തരീക്ഷവും, നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും, മാസങ്ങളും പക്ഷങ്ങളും, ഋതുക്കളും, രാത്രിയും, വർഷങ്ങളും, നിമിഷങ്ങളും (അങ്ങയെ സ്തുതിക്കുന്നു).

13.45.382

मुहूर्ताश्च निमेपाश्च तथैव युगपर्ययाः ।
दिव्या राजन्नमस्यन्ति विद्याः सत्वविदस्तथा ॥ १३.४५.३८२ ॥

മുഹൂർത്തങ്ങളും നിമേഷങ്ങളും യുഗപരിവർത്തനങ്ങളും, ഹേ രാജാവേ, ദിവ്യശക്തികളും വിദ്യകളും സത്ത്വജ്ഞരും അങ്ങയെ നമസ്കരിക്കുന്നു.

13.45.383

सनत्कुमारो देवाश्च इतिहासास्तथैव च ।
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १३.४५.३८३ ॥

സനത്കുമാരനും ദേവന്മാരും ഇതിഹാസങ്ങളും, മരീചി, അംഗിരസ്സ്, അത്രി, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു എന്നിവരും (അങ്ങയെ സ്തുതിക്കുന്നു).

13.45.384

मनवः सप्त सोमश्च अर्थवा सबृहस्पतिः ।
भृगुर्दक्षः कश्यपश्च वसिष्ठः काश्य एव च ॥ १३.४५.३८४ ॥

ഏഴ് മനുക്കളും, സോമനും, അഥർവനും, ബൃഹസ്പതിയോടൊപ്പം, ഭൃഗുവും, ദക്ഷനും, കശ്യപനും, വസിഷ്ഠനും, കാശ്യനും.

13.45.385

छन्दांसि दीक्षा यज्ञाश्च दक्षिणाः पावको हविः ।
यज्ञोपगानि द्रव्याणि मूर्तिमन्ति युधिष्ठिर ॥ १३.४५.३८५ ॥

ഛന്ദസ്സുകൾ, ദീക്ഷ, യജ്ഞങ്ങൾ, ദക്ഷിണകൾ, പാവകൻ (അഗ്നി), ഹവിസ്; യജ്ഞോപകരണങ്ങൾ മൂർത്തരൂപത്തിൽ — യുധിഷ്ഠിരാ.

13.45.386

प्रजानां पालकाः सर्वे सरितः पन्नगा नगाः ।
देवानां मातरः सर्वादेवपत्न्य सकन्यकाः ॥ १३.४५.३८६ ॥

പ്രജകളുടെ പാലകരെല്ലാം, നദികൾ, പന്നഗങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ; ദേവന്മാരുടെ എല്ലാ മാതാക്കളും, ദേവപത്നിമാരും കന്യകമാരോടൊപ്പം.

13.45.387

सहस्राणि मुनीनां च अयुतान्यर्बुदानि च ।
नमस्यन्ति प्रभुं शान्तं पर्वताःसागरा दिशः ॥ १३.४५.३८७ ॥

ആയിരക്കണക്കിന് മുനിമാരും, അയുതങ്ങളും അർബുദങ്ങളും ആ ശാന്തനായ പ്രഭുവിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു; പർവതങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ദിക്കുകളും.

13.45.388

गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतवादित्रकोविदाः ।
दिव्यतालेषु गायन्तः स्तुवन्ति भवमद्भुतम् ॥ १३.४५.३८८ ॥

ഗാന-വാദ്യങ്ങളിൽ നിപുണരായ ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും ദിവ്യതാളങ്ങളിൽ പാടി അദ്ഭുതനായ ഭവനെ സ്തുതിക്കുന്നു.

13.45.389

विद्याधरा दानवाश्च गुह्यका राक्षसास्तथा ।
सर्वाणि चैव भूतानि स्तावराणि चराणि च।
नमस्यन्ति महाराज वाङ्मनः कर्मभिर्विभुम् ॥ १३.४५.३८९ ॥

വിദ്യാധരന്മാരും ദാനവരും ഗുഹ്യകരും രാക്ഷസരും; സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായ സകല ഭൂതങ്ങളും — മഹാരാജാവേ — വാക്കും മനസ്സും കർമ്മവും കൊണ്ട് ആ സർവവ്യാപിയായ പ്രഭുവിനെ നമിക്കുന്നു.

13.45.390

पुरस्ताद्धिष्ठितः शर्वो ममासीस्त्रिदशेश्वरः ॥ १३.४५.३९० ॥

എന്റെ മുന്നിൽ ത്രിദശേശ്വരനായ ശർവൻ (ശിവൻ) നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

13.45.391

पुरस्तद्धिष्ठितं दृष्ट्वा ममेशानं च भारत ।
सप्रजापतिशक्रान्तं जगन्मामभ्युदैक्षत ॥ १३.४५.३९१ ॥

ഭാരത, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഈശാനനെ കണ്ട്, പ്രജാപതികളും ഇന്ദ്രനും ഉൾപ്പെടെ ലോകം എന്നെ നോക്കി.

13.45.392

ईक्षितुं च महादेवं न मे शक्तिरभूत्तदा ।
ततो मामब्रवीद्देवः पश्य कृष्ण वदस्व च ॥ १३.४५.३९२ ॥

അപ്പോൾ മഹാദേവനെ കാണാൻ എനിക്ക് ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ ദേവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു, 'കൃഷ്ണാ, നോക്കൂ, സംസാരിക്കൂ.'

13.45.393

त्वया ह्याराधितश्चाहं शतशोऽथ सहस्रशः ।
त्वत्समो नास्ति मे कश्चित्त्रिषु लोकषु वै प्रियः ॥ १३.४५.३९३ ॥

നീ എന്നെ നൂറും ആയിരവും തവണ ആരാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും നിന്നെപ്പോലെ എനിക്ക് പ്രിയനായി മറ്റാരുമില്ല.

13.45.394

शिरसा वन्दिते देवे देवी प्रीता ह्युमा तदा ।
ततोऽहमब्रुवं स्थाणुं स्तुतं ब्रह्मादिभिः सुरैः ॥ १३.४५.३९४ ॥

ദേവനെ ശിരസ്സ് നമിച്ച് വന്ദിച്ചപ്പോൾ ദേവി ഉമ സന്തോഷിച്ചു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ച സ്ഥാണുവിനോട് ഞാൻ പറഞ്ഞു.

13.45.395

नमोस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ।
ब्राह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति।
तपश्च सत्वं च रजस्तमश्च ।
त्वामेव सत्यं च वदन्ति सन्तः ॥ १३.४५.३९५ ॥

ശാശ്വതനേ, സർവ്വോൽപത്തിയേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം. ഋഷിമാർ നിന്നെ ബ്രഹ്മാധിപനെന്ന് വിളിക്കുന്നു. തപസ്സും സത്വവും രജസ്സും തമസ്സും നീ തന്നെ; സജ്ജനങ്ങൾ നിന്നെ തന്നെ സത്യമെന്ന് പറയുന്നു.

13.45.396

त्वं वै ब्रह्मा च रुद्रश्च वरुणोऽग्निर्मनुर्भवः ।
धाता त्वष्टा विधाता च त्वं प्रभुः सर्वतोमुखः ॥ १३.४५.३९६ ॥

നീയാണ് ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും വരുണനും അഗ്നിയും മനുവും ഭവനും. ധാതാവും ത്വഷ്ടാവും വിധാതാവും നീ തന്നെ; നീ സർവതോമുഖനായ പ്രഭു.

13.45.397

त्वत्तो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
त्वया सृष्टमिदं कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ १३.४५.३९७ ॥

നിന്നിൽ നിന്നാണ് സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായ എല്ലാ ജീവികളും ജനിച്ചത്. ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ സമസ്ത ത്രൈലോക്യത്തെയും നീ സൃഷ്ടിച്ചു.

13.45.398

यानीन्द्रियाणीह मनश्च कृत्स्नं ।
ये वायवः सप्ति तथैव चाग्नयः।
ये देवसंस्थास्तव देवताश्च ।
तस्मात्परं त्वामृषयो वदन्ति ॥ १३.४५.३९८ ॥

ഇവിടെയുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും സമസ്തവും, ഏഴു വായുക്കളും അഗ്നികളും, ദേവസ്ഥാനങ്ങളും നിന്റെ ദേവതകളും — അതിനാൽ ഋഷിമാർ നിന്നെ പരമൻ എന്ന് പറയുന്നു.

13.45.399

वेदाश्च यज्ञाः सोमश्च दक्षिणा पावको हविः ।
यज्ञोपगं च यत्किंचिद्भगवांस्तदसंशयम् ॥ १३.४५.३९९ ॥

വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും, സോമവും ദക്ഷിണയും, അഗ്നിയും ഹവിസ്സും, യജ്ഞവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എന്തും — ഭഗവാനേ, അത് സംശയമില്ലാതെ നീ തന്നെ.

13.45.400

इष्टं दत्तमधीतं व्रतानि नियमाश्च ये ।
ह्रीः कीर्तिः श्रीर्द्युतिस्तुष्टिः सिद्धिश्चैव तदर्पणी ॥ १३.४५.४०० ॥

യജ്ഞം, ദാനം, അധ്യയനം, വ്രതങ്ങൾ, നിയമങ്ങൾ, ഹ്രീ, കീർത്തി, ശ്രീ, ദ്യുതി, തുഷ്ടി, സിദ്ധി — ഇവയെല്ലാം അവനു തന്നെ സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

13.45.401

कामः क्रोधो भयं लोभो मदः स्तम्भोथ मत्सरः ।
आधयो व्याधयश्चैव भगवंस्तनवस्तव ॥ १३.४५.४०१ ॥

കാമം, ക്രോധം, ഭയം, ലോഭം, മദം, സ്തംഭം, മത്സരം, മാനസികപീഡകൾ, ശാരീരികരോഗങ്ങൾ — ഭഗവാനേ, ഇവയും നിന്റെ രൂപങ്ങൾ തന്നെ.

13.45.402

कृतिर्विकारः प्रणयः प्रधानं बीजमव्ययम् ।
मनसः परमा योनिः प्रभावश्चापि शाश्वतः ॥ १३.४५.४०२ ॥

കൃതി, വികാരം, പ്രണയം, പ്രധാനം, അവ്യയ ബീജം, മനസ്സിന്റെ പരമ യോനി, ശാശ്വത പ്രഭാവവും നീ തന്നെ.

13.45.403

अव्यक्तः पावनोऽचिन्त्यः सहस्रांशुर्हिरण्मयः ।
आदिर्गणानां सर्वेषां भवान्वैजीविताश्रयः ॥ १३.४५.४०३ ॥

നീ അവ്യക്തൻ, പാവനൻ, അചിന്ത്യൻ, സഹസ്രാംശു, ഹിരണ്മയൻ; എല്ലാ ഗണങ്ങളുടെയും ആദിയും ജീവന്റെ ആശ്രയവും നീ തന്നെ.

13.45.404

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा विश्वः शंभुः स्वयंभुवः ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्चसंवित्ख्यातिर्धृतिः स्मृतिः ॥ १३.४५.४०४ ॥

മഹാത്മാവ്, മതി, ബ്രഹ്മാവ്, വിശ്വം, ശംഭു, സ്വയംഭു, ബുദ്ധി, പ്രജ്ഞ, ഉപലബ്ധി, സംവിത്, ഖ്യാതി, ധൃതി, സ്മൃതി — ഇവയെല്ലാം നീ തന്നെ.

13.45.405

पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
त्वां बुद्ध्वा ब्राह्मणो वेदात्प्रमोहं विनियच्छति ॥ १३.४५.४०५ ॥

പര്യായ പദങ്ങളാൽ മഹാത്മാവ് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; നിന്നെ അറിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണൻ വേദത്താൽ മോഹത്തെ അടക്കുന്നു.

13.45.406

हृदयं सर्वभूतानां क्षेत्रज्ञस्त्वमृषिस्तुतः ॥ १३.४५.४०६ ॥

നീ സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഹൃദയം; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ; ഋഷിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവൻ.

13.45.407

सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठसि ॥ १३.४५.४०७ ॥

നീ എല്ലായിടത്തും കൈകാലുകളുള്ളവൻ; എല്ലായിടത്തും കണ്ണും തലയും മുഖവുമുള്ളവൻ; എല്ലായിടത്തും ശ്രവണമുള്ളവൻ; ലോകത്തിൽ എല്ലാം ആവരിച്ചു നിൽക്കുന്നു.

13.45.408

फलं त्वमसि दिग्मांशोर्निमेषादिषु कर्मसु ।
त्वं वै प्रबार्चिः पुरुषः सर्वस्य हृदि संश्रितः।
अणिमा महिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १३.४५.४०८ ॥

നീ ദിഗ്മാംശുവിന്റെ (സൂര്യന്റെ) ഫലമാണ്; നിമിഷാദി കർമ്മങ്ങളിൽ ഉള്ളവൻ. നീ തന്നെയാണ് പ്രബാർചി, എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന പുരുഷൻ. അണിമ, മഹിമ, പ്രാപ്തി, ഈശാനൻ, അവ്യയ ജ്യോതിസ്സും നീ തന്നെ.

13.45.409

त्वयि बुद्धिर्मतिर्लोकाः प्रपन्नाः संश्रिताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसत्वा जितेन्द्रियाः ॥ १३.४५.४०९ ॥

നിന്നിൽ ബുദ്ധിയും മതിയും ഉണ്ട്; നിന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ച് ആശ്രയിച്ച ലോകങ്ങളുമുണ്ട്. ധ്യാനികൾ, നിത്യയോഗികൾ, സത്യസ്വഭാവമുള്ളവർ, ജിതേന്ദ്രിയർ (എല്ലാവരും നിന്നെ ആശ്രയിച്ചവർ).

13.45.410

यस्त्वां ध्रुवं वेदयते गुहाशयं ।
प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १३.४५.४१० ॥

നിന്നെ തീർച്ചയായും ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്നവനും, പ്രഭുവും, പുരാണപുരുഷനും, വിശ്വരൂപനും, സ്വർണ്ണവർണ്ണനും, ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ പരമഗതിയുമായി അറിയുന്നവൻ ബുദ്ധിമാനാണ്; അവൻ ബുദ്ധിമാന്മാരെയും കടന്നു നിൽക്കുന്നു.

13.45.411

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं त्वां च मूर्तितः ।
प्रधानविधियोगस्थस्त्वामेव विशते बुधः ॥ १३.४५.४११ ॥

ഏഴ് സൂക്ഷ്മതത്ത്വങ്ങളെയും ആറ് അംഗങ്ങളെയും, നിന്നെ മൂർത്തരൂപത്തിൽ അറിഞ്ഞ്, പ്രധാനവിധിയോഗത്തിൽ സ്ഥിതനായ ബുദ്ധിമാൻ നിന്നിൽത്തന്നെ പ്രവേശിക്കുന്നു.

13.45.412

एवमुक्ते मया पार्थ भवे चार्तिविनाशने ।
चराचरं जगत्सर्गं सिंहनादं तदाऽकरोत् ॥ १३.४५.४१२ ॥

പാർത്ഥാ, ഞാൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭവത്തിലും ദുഃഖനാശത്തിലും, അപ്പോൾ അവൻ ചരാചരജഗത്തിനെ സൃഷ്ടിച്ച് സിംഹനാദം മുഴക്കി.

13.45.413

तं विप्रसङ्घाश्च सुरासुराश्च ।
नागाः पिशाचाः पितरो वयांसि।
रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे ।
महर्षयश्चैव तदा प्रणेमुः ॥ १३.४५.४१३ ॥

അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണസംഘങ്ങളും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നാഗങ്ങളും പിശാചുക്കളും പിതൃക്കളും പക്ഷികളും രാക്ഷസഗണങ്ങളും ഭൂതഗണങ്ങളും എല്ലാവരും മഹർഷിമാരും അവനെ വണങ്ങി.

13.45.414

मम मूर्ध्नि च दिव्यानां कुसुमानां सुगन्धिनाम् ।
राशयो निपतन्ति स्म वायुश्च सुसुखो ववौ ॥ १३.४५.४१४ ॥

എന്റെ തലയിൽ ദിവ്യവും സുഗന്ധവുമായ പുഷ്പങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ വീണു; അതിമനോഹരമായ കാറ്റും വീശി.

13.45.415

निरीक्ष्य भगवान्देवीं ह्युमां मां च जगद्धितः ।
शतक्रतुं चाभिवीक्ष्य स्वयं मामाह शङ्करः ॥ १३.४५.४१५ ॥

ലോകഹിതനായ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ദേവിയായ ഉമയെയും എന്നെയും ഇന്ദ്രനെയും നോക്കി, സ്വയം എന്നോട് പറഞ്ഞു.

13.45.416

विद्मः कृष्ण परां भक्तिमस्मासु तव शत्रुहन् ।
क्रियतामात्मनः श्रेयः प्रीतिर्हित्वयि मे परा ॥ १३.४५.४१६ ॥

കൃഷ്ണാ, ഞങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ പരമമായ ഭക്തി ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ശത്രുഘാതകാ, നിനക്ക് ശ്രേയസ്സാകുന്നത് ചെയ്യുക; നിന്നോട് എനിക്ക് പരമമായ സ്നേഹമുണ്ട്.

13.45.417

वृणीष्वाष्टौ वरान्कृष्ण दाताऽस्मि तव सत्तम ।
ब्रूहि यादवशार्दूल यानिच्छसि सुदुर्लभान् ॥ १३.४५.४१७ ॥

കൃഷ്ണാ, എട്ട് വരങ്ങൾ വരിക്ക; സത്തമനേ, ഞാൻ നിനക്ക് വരം നൽകുന്നവനാണ്. യാദവശാർദൂലാ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അതിദുർലഭമായ വരങ്ങൾ പറയുക.