ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.49.1
महायोगी तु तं प्राह कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
पठस्व पुत्र भद्रं ते प्रीयतां ते महेश्वरः ॥ १३.४९.१ ॥
ਮਹਾਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਪਾਠ ਕਰ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
13.49.2
पुरा पुत्र मया मेरौ तप्यता परमं तपः ।
पुत्रहेतोर्महाराज स्तव एषोऽनुकीर्तितः ॥ १३.४९.२ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਗਾਇਆ ਸੀ।
13.49.3
लब्धवानीप्सितं काममहं वै पाण्डुनन्दन ।
तथा त्वमपि शर्वाद्धि सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४९.३ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਇੱਛਤ ਕਾਮਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਵ ਤੋਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
13.49.4
कपिलश्च ततः प्राह साङ्ख्यर्षिर्देवसम्मतः ।
मया जन्मान्यनेकानि भक्त्या चाराधितो भवः।
प्रीतश्च भगवाञ्ज्ञानं ददौ मम भवान्तकम् ॥ १३.४९.४ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਮਤ ਸਾਂਖਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਵ-ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
13.49.5
चारुशीर्षस्ततः प्राह शक्रस्य दयितः सखा ।
आलम्बायन इत्येवं विश्रुतः करुणात्मकः ॥ १३.४९.५ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਚਾਰੁਸ਼ੀਰਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਆਲੰਬਾਇਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਕਰੁਣਾ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਉਹ।
13.49.6
मया गोकर्णमासाद्य तपस्तप्त्वा शतं समाः ।
अयोनिजानां दान्तानां धर्मज्ञानां सुवर्चसाम् ॥ १३.४९.६ ॥
ਮੈਂ ਗੋਕਰਣ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਅਯੋਨਿਜ, ਦਾਂਤ, ਧਰਮਜ੍ਞ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ (ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ) ਨਾਲ।
13.49.7
अजराणामदुःखानां शतवर्षसहस्रिणाम् ।
लब्धं पुत्र शतं शर्वात्पुरा पाण्डुनृपात्मज ॥ १३.४९.७ ॥
ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।
13.49.8
वाल्मीकिश्चाह भगवान्युधिष्ठिरमिदं वचः ।
विवादे साग्निमुनिभिर्ब्रह्मघ्नो वै भवानिति ॥ १३.४९.८ ॥
ਭਗਵਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਹੈਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ।
13.49.9
उक्तः क्षणेन चाविष्टस्तेनाधर्मेण भारत ।
सोऽहमीशानमनघममोघं शरणं गतः ॥ १३.४९.९ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਨਿਰਪਾਪ, ਅਮੋਘ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਿਆ।
13.49.10
मुक्तश्चास्मि ततः पापैस्ततो दुःखविनाशनः ।
आह मां त्रिपुरघ्नो वै यशस्तेऽग्र्यं भविष्यति ॥ १३.४९.१० ॥
ਮੈਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਤੇਰਾ ਯਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋਵੇਗਾ।
13.49.11
जामदग्न्यश्च कौन्तेयमिदं धर्मभृतांवरः ।
ऋषिमध्ये स्थितः प्राह ज्वलन्निव दिवाकरः ॥ १३.४९.११ ॥
ਧਰਮ ਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
13.49.12
पितृविप्रवधेनाहमार्तो वै पाण्डवाग्रज ।
शुचिर्भूत्वा महादेवं गतोस्मि शरणं नृप ॥ १३.४९.१२ ॥
ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ; ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਿਆ।
13.49.13
नामभिश्चास्तुवं देवं ततस्तुष्टोऽभवद्भवः ।
परशुं च ततो देवो दिव्यान्यस्त्राणि चैव मे ॥ १३.४९.१३ ॥
ਮੈਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਭਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਹਾੜਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ।
13.49.14
पापं च ते न भविता अजेयश्च भविष्यसि ।
न ते प्रभविता मृत्युरजरश्च भविष्यसि ॥ १३.४९.१४ ॥
ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ; ਤੂੰ ਅਜੇਯ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ; ਤੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.49.15
आह मां भगवानेवं शिखण्डी शिवविग्रहः ।
तदवाप्तं च मे सर्वं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४९.१५ ॥
ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
13.49.16
विश्वामित्रस्तदोवाच क्षत्रियोऽहं तदाऽभवम् ।
ब्राह्मणोऽहं भवानीति मया चाराधितो भवः।
तत्प्रसादान्मया प्राप्तं ब्राह्मण्यं दुर्लभं महत् ॥ १३.४९.१६ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤਦ ਕਿਹਾ: 'ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੁਰਲਭ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।'
13.49.17
असितो देवलश्चैव प्राह पाण्डुसुतं नृपम् ॥ १३.४९.१७ ॥
ਅਸਿਤ ਅਤੇ ਦੇਵਲ ਨੇ ਵੀ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.49.18
शापाच्छक्रस्य कौन्तेय विभो धर्मोऽनशत्तदा ।
तन्मे धर्मं यशश्चाग्र्यमायुश्चैवाददत्प्रभुः ॥ १३.४९.१८ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਉਦੋਂ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਯੂ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।
13.49.19
ऋषिर्गृत्समदो नाम शक्रस्य दयितः सखा ।
प्राहाजमीढं भगवान्बृहस्पतिसमद्युतिः ॥ १३.४९.१९ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਜਮੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ।
13.49.20
वरिष्ठो नाम भगवांश्चाक्षुषस्य मनोः सुतः ।
शतक्रतोरचिन्त्यस्य सत्रे वर्षसहस्रिके ॥ १३.४९.२० ॥
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਵਰਿਸ਼ਠ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।
13.49.21
वर्तमानेऽब्रवीद्वाक्यं साम्नि ह्युच्चारिते मया ।
रथन्तरे द्विजश्रेष्ठ न सम्यगिति वर्तते ॥ १३.४९.२१ ॥
ਯਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਾਮ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ — “ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਥੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।”
13.49.22
समीक्षस्व पुनर्बुद्ध्या पापं त्यक्त्वा द्विजोत्तम ।
अयज्ञवाहिनं पापमकार्षीस्त्वं सुदुर्मते ॥ १३.४९.२२ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਦੁਰਮਤੀ, ਤੂੰ ਯਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ।
13.49.23
एवमुक्त्वा महाक्रोधः प्राह शम्भुं पुनर्वचः ।
प्रज्ञया रहितो दुःखी नित्यभीतो वनेचरः ॥ १३.४९.२३ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਪ੍ਰਗਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁਖੀ, ਸਦਾ ਭੈਭੀਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ।
13.49.24
दशवर्षसहस्राणि दशाष्टौ च शतानि च ।
नष्टपानीयपवने मृगैरन्यैश्च वर्जिते ॥ १३.४९.२४ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸੌ ਸਾਲ — ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹਵਾ ਵਾਲੇ, ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ।
13.49.25
अयज्ञीयद्रुमे देशे रुरुसिंहनिषेविते ।
भविता त्वं मृगः क्रूरो महादुःखसमन्वितः ॥ १३.४९.२५ ॥
ਯੱਗ-ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰੁਰੂ ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਕਰੂਰ ਮ੍ਰਿਗ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.49.26
तस्य वाक्यस्य निधने पार्थ जातो ह्यहं मृगः ।
ततो मां शरणं प्राप्तं प्राह योगी महेश्वरः ॥ १३.४९.२६ ॥
ਉਸ ਬਚਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਤਦ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
13.49.27
अजरश्चामरश्चैव भविता दुखवर्जितः ।
साम्यं ममास्तु ते सौख्यं युवयोर्वर्धतां क्रतुः ॥ १३.४९.२७ ॥
ਤੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੋਵੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਅਤੇ ਯੱਗ ਵਧੇ।
13.49.28
अनुग्रहानेवमेष करोति भगवान्विभुः ।
अयं धाता विधाता च सुखदुःखे च सर्वदा ॥ १३.४९.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਭੂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵੀ ਇਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.49.29
अचिन्त्य एष भगवान्कर्मणा मनसा गिरा ।
न मे तात युधिश्रेष्ठ विद्यया पण्डितः समः ॥ १३.४९.२९ ॥
ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਅਚਿੰਤ ਹੈ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੰਡਿਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
13.49.30
वासुदेवस्तदोवाच पुनर्मतिमतांवरः ।
सुवर्णाक्षो महादेवस्तपसा तोषितो मया ॥ १३.४९.३० ॥
ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: ਸੁਨਹਿਰੀ ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
13.49.31
ततोऽथ भगवानाह प्रीतो मा वै युधिष्ठिर ।
अर्थात्प्रियतरः कृष्ण मत्प्रसादाद्भविष्यसि ॥ १३.४९.३१ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.49.32
अपराजितश्च युद्धेषु तेजश्चैवानलोपमम् ।
एवं सहस्रशश्चान्यान्महादेवो वरं ददौ ॥ १३.४९.३२ ॥
ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੇਜ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਵਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।
13.49.33
मणिमन्थेऽथ शैले वै पुरा सम्पूजितो मया ।
वर्षायुतासहस्राणां सहस्रं शतमेव च ॥ १३.४९.३३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮਣਿਮੰਥ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸੌ।
13.49.34
ततो मां भगवान्प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४९.३४ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਮੰਗ।
13.49.35
ततः प्रणम्य शिरसा इदं वचनमब्रवम् ।
यदि प्रीतो महादेवो भक्त्या परमया प्रभुः ॥ १३.४९.३५ ॥
ਫਿਰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ,
13.49.36
नित्यकालं तवेशान भक्तिर्भवतु मे स्थिरा ।
एवमस्त्विति भगवांस्तत्रोक्त्वान्तरधीयत ॥ १३.४९.३६ ॥
ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ। "ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
13.49.37
ममाष्टगुणमैश्वर्यं दत्तं भगवता पुरा ।
यत्नेनान्येन बलिना वाराणस्यां युधिष्ठिर ॥ १३.४९.३७ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
13.49.38
चतुःषष्ट्यङ्गमददत्कलाज्ञानं ममाद्भुतम् ।
सरस्वत्यास्तटे तुष्टो मनोयज्ञेन पाण्डव ॥ १३.४९.३८ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਨੋਯੱਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੌਂਹਠ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ-ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
13.49.39
तुल्यं मम सहस्रं तु सुतानां ब्रह्मवादिनाम् ।
आयुश्चैव सपुत्रस्य संवत्सरशतायुतम् ॥ १३.४९.३९ ॥
ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ।
13.49.40
प्रसाद्येह पुरा शर्वं मनसाऽचिन्तयं नृप ।
महातपा महातेजा महायोगी महायशाः ॥ १३.४९.४० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ — ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਯੋਗੀ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ।
13.49.41
वेदव्यासः श्रियावासो ब्राह्मणः करुणान्वितः ।
अप्यसावीप्सितः पुत्रो मम स्याद्वै महेश्वरात् ॥ १३.४९.४१ ॥
ਵੇਦਵਿਆਸ — ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਰੁਣਾ ਵਾਲਾ — ਕੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਇੱਛਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ?
13.49.42
इति मत्वा हृदि मतं प्राह मां सुरसत्तमः ।
मयि सम्भावना यास्याः फलात्कृष्णो भविष्यति ॥ १३.४९.४२ ॥
ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਸ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ।
13.49.43
सावर्णस्य मनोः सर्गे सप्तर्षिश्च भविष्यति ।
वेदानां च स वै वक्ता कुरुवंशकरस्तथा ॥ १३.४९.४३ ॥
ਸਾਵਰਣ ਮਨੂ ਦੇ ਸਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣਗੇ। ਉਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੋਣਗੇ।
13.49.44
इतिहासस्य कर्ता च पुत्रस्ते जगतो हितः ।
भविष्यति महेन्द्रस्य दयितः स महामुनिः ॥ १३.४९.४४ ॥
ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਜਗਤ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣਗੇ।
13.49.45
अजरश्चामरश्चैव पराशर सुतस्तव ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत।
युधिष्ठिर महायोगी वीर्यवानक्षयोऽव्ययः ॥ १३.४९.४५ ॥
ਪਰਾਸ਼ਰ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਯੋਗੀ ਬਲਵਾਨ, ਅਕਸ਼ੈ ਅਤੇ ਅਵਿਯ ਹੋਵੇਗਾ।
13.49.46
अचोरश्चोरशङ्कायां शूले भिन्नो ह्यहं तदा ॥ १३.४९.४६ ॥
ਮੈਂ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ।
13.49.47
तत्रस्थेन स्तुतो देवः प्राह मां वै नरेश्वर ।
मोक्षं प्राप्स्यसि शूलाच्च जीविष्यसि समार्बुदम् ॥ १३.४९.४७ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਸੂਲੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੀਵੇਂਗਾ।"
13.49.48
रुजा शूलकृता चैव न ते विप्र भविष्यति ।
आधिभिर्व्याधिभिश्चैव वर्जितस्त्वं भविष्यति ॥ १३.४९.४८ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੂਲੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਪੀੜ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਰਹੇਂਗਾ।
13.49.49
पादाच्चतुर्थात्सम्भूत आत्मा यस्मान्मुने तव ।
त्वं भविष्यस्यनुपमो जन्म वै सफलं कुरु ॥ १३.४९.४९ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੇਰਾ ਆਤਮਾ ਚੌਥੇ ਪਾਦ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅਨੁਪਮ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰ।
13.49.50
तीर्थाभिषेकं सकलं त्वमविघ्नेन चाप्स्यसि ।
स्वर्गं चैवाक्षयं विप्र विदधामि तवोर्जितम् ॥ १३.४९.५० ॥
ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮਿਲੇਗਾ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਕਸ਼ੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
13.49.51
एवमुक्त्वा तु भगवान्वरेण्यो वृषवाहनः ।
महेश्वरो महाराजः कृत्तिवासा महाद्युतिः।
सगणो दैवतश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४९.५१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
13.49.52
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातो ह्यहं पितरमागतः ।
अब्रवीन्मां ततो माता दुःखिता रुदती भृशम् ॥ १३.४९.५२ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਤਦ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰੋਂਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ।
13.49.53
कौशिकेनाभ्यनुज्ञातं पुत्रं देवविभूषितम् ।
न तात तरुणं दान्तं पिता त्वां पश्यतेऽनघ ॥ १३.४९.५३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ — ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੂੰ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਹੈਂ।
13.49.54
श्रुत्वा जनन्या वचनं निराशो गुरुदर्शने ।
नियतात्मा महादेवमपश्यं सोऽब्रवीच्च माम् ॥ १३.४९.५४ ॥
ਮਾਤਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ।
13.49.55
पिता माता च ते त्वं च पुत्र मृत्युविवर्जिताः ।
भविष्यथ विश क्षिप्रं द्रष्टासि पितरं क्षये ॥ १३.४९.५५ ॥
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੋਗੇ। ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ, ਉਸ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
13.49.56
अनुज्ञातो भगवता गृहं गत्वा युधिष्ठिर ।
अपश्यं पितरं तात इष्टिं कृत्वा विनिःसृतम्।
उपस्पृश्य गृहीत्वेध्मं कुशांश्च शरणाकुरून् ॥ १३.४९.५६ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਹੇ ਤਾਤ, ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਿਧਾ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਆਕੁਰ ਘਾਹ ਲੈ ਕੇ।
13.49.57
तान्विसृज्य च मां प्राह पिता सास्राविलेक्षणः ।
प्रणमन्तं परिष्वज्य मूर्ध्न्युपाघ्राय पाण्डव ॥ १३.४९.५७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ।
13.49.58
दिष्ट्या दृष्टोसि मे पुत्र कृतविद्य इहागत ॥ १३.४९.५८ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪੁੱਤਰ — ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ।
13.49.59
एतान्यत्यद्भुतान्येव कर्माण्यथ महात्मनः ।
प्रोक्तानि मुनिभिः श्रुत्वा विस्मयामास पाण्डवः ॥ १३.४९.५९ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਇਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ; ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
13.49.60
ततः कृष्णोऽब्रवीद्वाक्यं पुनर्मतिमतांवरः ।
युधिष्ठिरं धर्मनिधिं पुरुहूतमिवेश्वरः ॥ १३.४९.६० ॥
ਫਿਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਈਸ਼ਵਰ ਪੁਰੂਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
13.49.61
उपमन्युर्मयि प्राह तपन्निव दिवाकरः ।
अशुभैः पापकर्माणो ये नराः कलुषीकृताः ॥ १३.४९.६१ ॥
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਉਪਮਨਿਊ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਲੁਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ—
13.49.62
ईशानं न प्रपद्यन्ते तमोराजसवृत्तयः। ॥ १३.४९.६२ ॥
ਤਮੋ ਅਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
13.49.63
ईश्वरं सम्प्रपद्यन्ते द्विजा भावितभावनाः ॥ १३.४९.६३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
13.49.64
सर्वथा वर्तमानोपि यो भक्तः परमेश्वरे ।
सदृशोऽरण्यवासीनां मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४९.६४ ॥
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਸ਼ੁੱਧਾਤਮਾ ਮੁਨੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ।
13.49.65
ब्रह्मत्वं केशवत्वं वा शक्रत्वं वा सुरैः सह ।
त्रैलोक्यस्याधिपत्यं वा तुष्टो रुद्रः प्रयच्छति ॥ १३.४९.६५ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾਪਣ, ਕੇਸ਼ਵਪਣ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰਪਣ, ਜਾਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿਆ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਰੁਦਰ ਇਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.49.66
मनसाऽपि शिवं तात ये प्रपद्यन्ति मानवाः ।
विधूय सर्वपापानि देवैः सह वसन्ति ते ॥ १३.४९.६६ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਝਾੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਹਨ।
13.49.67
भित्त्वाभित्त्वा च कूलानि हुत्वा सर्वमिदं जगत् ।
जयेद्देवं विरूपाक्षं न स पापेन लिप्यते ॥ १३.४९.६७ ॥
ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾੜ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਹੂਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਜੋ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.49.68
सर्वलक्षणहीनोपि युक्तो वा सर्वपातकैः ।
सर्वं तुदति तत्पापं भावयञ्शिवमात्मना ॥ १३.४९.६८ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.49.69
कीटपक्षिपतङ्गानां तिरश्चामपि केशव ।
महादेवप्रपन्नानां न भयं विद्यते क्वचित् ॥ १३.४९.६९ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਕੀੜੇ, ਪੰਛੀ, ਪਤੰਗੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.49.70
एवमेव महादेवं भक्ता ये मानवा भुवि ।
न ते संसारवशगा इति मे निश्चिता मतिः।
ततः कृष्णोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ १३.४९.७० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਮਤ ਹੈ। ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.49.71
आदित्यचन्द्रावनिलानलौ च ।
द्यौर्भूमिरापो वसवोऽथ विश्वे।
धाताऽर्यमा शुक्रबृहस्पती च ।
वेदा यज्ञा दक्षिणा वेदवाहाः। ॥ १३.४९.७१ ॥
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਜਲ, ਵਸੂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਅਰਯਮਾ, ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਵੇਦ, ਯੱਗ, ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਾਹਕ।
13.49.72
सोमो यष्टा यच्च हव्यं हविश्च ।
रक्षा दीक्षा संयमा ये च केचित् ॥ १३.४९.७२ ॥
ਸੋਮ, ਯਜਮਾਨ, ਹਵ੍ਯ ਅਤੇ ਹਵਿ, ਰੱਖਿਆ, ਦੀਖਿਆ, ਸੰਜਮ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਨ।
13.49.73
स्वाहा वौषट् ब्राह्मणाः सौरभेयी ।
धर्मं चाग्र्यं कालचक्रं बलं च।
यशो दमो बुद्धिमतां स्थितिश्च ।
शुभाशुभं ये मुनयश्च सप्त ॥ १३.४९.७३ ॥
ਸਵਾਹਾ, ਵੌਸ਼ਟ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੌਰਭੇਯੀ (ਕਾਮਧੇਨੂ), ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮ, ਕਾਲਚੱਕਰ, ਬਲ ਅਤੇ ਯਸ਼; ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦਾ ਦਮ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ; ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਤ ਮੁਨੀ ਹਨ।
13.49.74
अग्र्या बुद्धिर्मनसा दर्शने च ।
स्पर्शश्चाग्र्यः कर्मणां या च सिद्धिः।
गणा देवानामूष्मपाः सोमपाश्च ।
लेखाः सुयामास्तुषिता ब्रह्मकायाः ॥ १३.४९.७४ ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੁੱਧੀ; ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸਿੱਧੀ; ਦੇਵਗਣ—ਊਸ਼ਮਪ ਅਤੇ ਸੋਮਪ; ਲੇਖ, ਸੁਯਾਮ, ਤੁਸ਼ਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਕਾਯ।
13.49.75
आभासुरा गन्धपा धूमपाश्च ।
वाचा विरुद्धाश्च मनोविरुद्धाः।
शुद्धाश्च निर्माणरताश्च देवाः ।
स्पर्शाशना दर्शपा आज्यपाश्च ॥ १३.४९.७५ ॥
ਆਭਾਸੁਰ, ਗੰਧਪ, ਧੂਮਪ; ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ; ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਦੇਵਤੇ; ਸਪਰਸ਼ਾਸ਼ਨ, ਦਰਸ਼ਪ, ਆਜਯਪ।
13.49.76
चिन्त्यद्योता ये च देवेषु मुख्या ।
ये चाप्यन्ते देवताश्चाजमीढ।
सुपर्णगन्धर्वपिशाचदानवा ।
यक्षास्तथा चारणपन्नगाश्च ॥ १३.४९.७६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਅਜਮੀਢ! ਸੁਪਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਦਾਨਵ; ਯੱਖ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਪੰਨਗ।
13.49.77
स्थूलं सूक्ष्मं मृदु चाप्यसूक्ष्मं ।
दुःखं सुखं दुःखमनन्तरं च।
साङ्ख्यं योगं तत्पराणां परं च ।
शर्वाञ्जातं विद्धि य ॥ १३.४९.७७ ॥
ਸਥੂਲ, ਸੂਖਮ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਅਸੂਖਮ ਵੀ; ਦੁੱਖ, ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁੱਖ; ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਇਆਂ ਦਾ ਪਰਮ; ਜੋ ਕੁਝ ਜੰਮਿਆ ਹੈ ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣ।
13.49.78
तत्सम्भूता भूतकृतो वरेण्या ।
सर्वे देवा भुवनस्यास्य गोपाः।
आविश्येमां धरणीं येऽभ्यरक्षन् ।
पुरातनीं तस्य देवस्य सृष्टिम् ॥ १३.४९.७८ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
13.49.79
विचिन्वन्तस्तपसा तत्स्थवीयः ।
किञ्चित्तत्त्वं प्राणहेतोर्नतोस्मि।
ददातु वेदः स वरानिहेष्टा-
नभिष्टुतोः नः प्रभुरव्ययः सदा ॥ १३.४९.७९ ॥
ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਤਿ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਛਤ ਵਰ ਸਦਾ ਦੇਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਉਸਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
13.49.80
इमं स्तवं सन्नियतेन्द्रियश्च ।
भूत्वा शुचिर्यः पुरुषः पठेत।
अभग्नयोगो नियतो मासमेकं ।
सम्प्राप्नुयादश्वमेधे फलं यत् ॥ १३.४९.८० ॥
ਜੋ ਪੁਰਖ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਅਖੰਡ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਬੱਧ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
13.49.81
वेदान्कृत्स्नान्ब्राह्मणः प्राप्नुयात्तु ।
जयेन्नृपः पार्थ महीं च कृत्स्नाम्।
वैश्यो लाभं प्राप्नुयान्नैपुणं च ।
शूद्रो गतिं प्रेत्य तथा सुखं च ॥ १३.४९.८१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਰਾਜਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤੇ। ਵੈਸ਼ ਲਾਭ ਅਤੇ ਨਿਪੁਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਸ਼ੂਦਰ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
13.49.82
स्तवराजमिमं कृत्वा रुद्राय दधिरे मनः ।
सर्वदोषापहं पुण्यं पवित्रं च यशस्विनः ॥ १३.४९.८२ ॥
ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰਰਾਜ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁਦਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾਇਆ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਯਸ਼ਸਵੀਆਂ ਲਈ।
13.49.83
यावन्त्यस्य शरीरेषु रोमकूपाणि भारतः ।
तावन्त्यब्दसहस्राणि स्वर्गे वसति मानवः ॥ १३.४९.८३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਰੋਮਕੂਪ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।