మహాభారతం · అధ్యాయం 13.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.49.1
महायोगी तु तं प्राह कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
पठस्व पुत्र भद्रं ते प्रीयतां ते महेश्वरः ॥ १३.४९.१ ॥
మహాయోగి కృష్ణద్వైపాయన ముని అతనితో ఇలా అన్నాడు: కుమారా, నీకు శుభం కలుగుగాక, పఠించు; మహేశ్వరుడు నీపై ప్రసన్నుడగుగాక.
13.49.2
पुरा पुत्र मया मेरौ तप्यता परमं तपः ।
पुत्रहेतोर्महाराज स्तव एषोऽनुकीर्तितः ॥ १३.४९.२ ॥
కుమారా, పూర్వం నేను మేరు పర్వతంపై పరమ తపస్సు చేస్తూ, పుత్రుని కోసం, మహారాజా, ఈ స్తోత్రాన్ని కీర్తించాను.
13.49.3
लब्धवानीप्सितं काममहं वै पाण्डुनन्दन ।
तथा त्वमपि शर्वाद्धि सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४९.३ ॥
పాండునందనా, నేను కోరిన ఆ కోరికను పొందాను; అలాగే నీవు కూడా శర్వుని వలన అన్ని కోరికలను పొందుతావు.
13.49.4
कपिलश्च ततः प्राह साङ्ख्यर्षिर्देवसम्मतः ।
मया जन्मान्यनेकानि भक्त्या चाराधितो भवः।
प्रीतश्च भगवाञ्ज्ञानं ददौ मम भवान्तकम् ॥ १३.४९.४ ॥
అప్పుడు దేవతలచే గౌరవించబడిన సాంఖ్య ఋషి కపిలుడు ఇలా అన్నాడు: నేను అనేక జన్మలలో భక్తితో భవుని ఆరాధించాను; ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు సంసారాన్ని అంతం చేసే జ్ఞానాన్ని నాకు ఇచ్చాడు.
13.49.5
चारुशीर्षस्ततः प्राह शक्रस्य दयितः सखा ।
आलम्बायन इत्येवं विश्रुतः करुणात्मकः ॥ १३.४९.५ ॥
అప్పుడు శక్రుడు (ఇంద్రుని) ప్రియ మిత్రుడైన చారుశీర్షుడు ఇలా అన్నాడు; ఆలంబాయనుడిగా ప్రసిద్ధుడైన, కరుణాస్వభావుడైన అతడు.
13.49.6
मया गोकर्णमासाद्य तपस्तप्त्वा शतं समाः ।
अयोनिजानां दान्तानां धर्मज्ञानां सुवर्चसाम् ॥ १३.४९.६ ॥
నేను గోకర్ణానికి చేరి వంద సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాను; అయోనిజులు, దాంతులు, ధర్మజ్ఞులు, సువర్చస్సు కలవారితో కలిసి.
13.49.7
अजराणामदुःखानां शतवर्षसहस्रिणाम् ।
लब्धं पुत्र शतं शर्वात्पुरा पाण्डुनृपात्मज ॥ १३.४९.७ ॥
ముసలితనం లేనివారికి, దుఃఖం లేనివారికి, లక్ష సంవత్సరాలు జీవించేవారికి, ఓ పాండు రాజ పుత్రా, పూర్వం శర్వుని (శివుని) నుండి నూరు పుత్రులు లభించారు.
13.49.8
वाल्मीकिश्चाह भगवान्युधिष्ठिरमिदं वचः ।
विवादे साग्निमुनिभिर्ब्रह्मघ्नो वै भवानिति ॥ १३.४९.८ ॥
భగవాన్ వాల్మీకి యుధిష్ఠిరునితో ఈ మాటలు పలికాడు — అగ్ని, మునులతో వివాదంలో, నీవు బ్రాహ్మణ హంతకుడవు అని.
13.49.9
उक्तः क्षणेन चाविष्टस्तेनाधर्मेण भारत ।
सोऽहमीशानमनघममोघं शरणं गतः ॥ १३.४९.९ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, ఒక్క క్షణంలో అలా చెప్పబడి, ఆ అధర్మంతో ఆవేశింపబడి, నేను పాపరహితుడూ అమోఘుడూ అయిన ఈశానుని శరణు పొందాను.
13.49.10
मुक्तश्चास्मि ततः पापैस्ततो दुःखविनाशनः ।
आह मां त्रिपुरघ्नो वै यशस्तेऽग्र्यं भविष्यति ॥ १३.४९.१० ॥
అప్పుడు నేను పాపాల నుండి విముక్తుడనయ్యాను; తరువాత దుఃఖాన్ని నశింపజేసే, త్రిపురాలను సంహరించిన ఆయన నాతో అన్నాడు — నీ కీర్తి అగ్రమైనదవుతుంది.
13.49.11
जामदग्न्यश्च कौन्तेयमिदं धर्मभृतांवरः ।
ऋषिमध्ये स्थितः प्राह ज्वलन्निव दिवाकरः ॥ १३.४९.११ ॥
ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు) ఋషుల మధ్య నిలబడి, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ కుంతీ కుమారునితో ఇలా పలికాడు.
13.49.12
पितृविप्रवधेनाहमार्तो वै पाण्डवाग्रज ।
शुचिर्भूत्वा महादेवं गतोस्मि शरणं नृप ॥ १३.४९.१२ ॥
తండ్రి మరియు బ్రాహ్మణుని వధ వలన నేను నిజంగా బాధపడ్డాను, ఓ పాండవాగ్రజా; ఓ రాజా, శుద్ధుడనై మహాదేవుని శరణు పొందాను.
13.49.13
नामभिश्चास्तुवं देवं ततस्तुष्टोऽभवद्भवः ।
परशुं च ततो देवो दिव्यान्यस्त्राणि चैव मे ॥ १३.४९.१३ ॥
నేను నామాలతో ఆ దేవుణ్ణి స్తుతించాను; అప్పుడు భవుడు సంతోషించాడు. తరువాత ఆ దేవుడు నాకు ఒక గొడ్డలిని, దివ్య అస్త్రాలను ప్రసాదించాడు.
13.49.14
पापं च ते न भविता अजेयश्च भविष्यसि ।
न ते प्रभविता मृत्युरजरश्च भविष्यसि ॥ १३.४९.१४ ॥
నీకు పాపం కలగదు; నీవు జయింపరానివాడవు అవుతావు. మృత్యువు నిన్ను లొంగదీయదు; నీవు ముసలితనం లేనివాడవు అవుతావు.
13.49.15
आह मां भगवानेवं शिखण्डी शिवविग्रहः ।
तदवाप्तं च मे सर्वं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४९.१५ ॥
శివరూపుడైన భగవాన్ శిఖండి నాతో ఇలా అన్నాడు. ఆ జ్ఞానియైన వాని అనుగ్రహంతో నేను అవన్నీ పొందాను.
13.49.16
विश्वामित्रस्तदोवाच क्षत्रियोऽहं तदाऽभवम् ।
ब्राह्मणोऽहं भवानीति मया चाराधितो भवः।
तत्प्रसादान्मया प्राप्तं ब्राह्मण्यं दुर्लभं महत् ॥ १३.४९.१६ ॥
విశ్వామిత్రుడు అప్పుడు ఇలా అన్నాడు: 'అప్పుడు నేను క్షత్రియుడను. బ్రాహ్మణుడనై కావాలనే కోరికతో భవుణ్ణి ఆరాధించాను; ఆయన అనుగ్రహంతో అరుదైన మహత్తరమైన బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాను.'
13.49.17
असितो देवलश्चैव प्राह पाण्डुसुतं नृपम् ॥ १३.४९.१७ ॥
అసితుడు, దేవలుడు కూడా పాండుపుత్రుడైన రాజుతో ఇలా అన్నారు.
13.49.18
शापाच्छक्रस्य कौन्तेय विभो धर्मोऽनशत्तदा ।
तन्मे धर्मं यशश्चाग्र्यमायुश्चैवाददत्प्रभुः ॥ १३.४९.१८ ॥
కుంతీపుత్రా, విభూ, ఇంద్రుని శాపం వల్ల అప్పుడు ధర్ముడు నశించాడు. ఆ ప్రభువు నాకు ధర్మాన్ని, కీర్తిని, శ్రేష్ఠమైన ఆయుష్షును కూడా ప్రసాదించాడు.
13.49.19
ऋषिर्गृत्समदो नाम शक्रस्य दयितः सखा ।
प्राहाजमीढं भगवान्बृहस्पतिसमद्युतिः ॥ १३.४९.१९ ॥
ఇంద్రుని ప్రియ మిత్రుడైన గృత్సమదుడు అనే ఋషి అజమీఢునితో మాట్లాడాడు; ఆయన బృహస్పతితో సమానమైన తేజస్సు కలవాడు.
13.49.20
वरिष्ठो नाम भगवांश्चाक्षुषस्य मनोः सुतः ।
शतक्रतोरचिन्त्यस्य सत्रे वर्षसहस्रिके ॥ १३.४९.२० ॥
చాక్షుష మనువు కుమారుడైన భగవాన్ వరిష్ఠుడు, అచింత్యుడైన శతక్రతువు వేయి సంవత్సరాల సత్రంలో ఉన్నాడు.
13.49.21
वर्तमानेऽब्रवीद्वाक्यं साम्नि ह्युच्चारिते मया ।
रथन्तरे द्विजश्रेष्ठ न सम्यगिति वर्तते ॥ १३.४९.२१ ॥
యజ్ఞం జరుగుతుండగా, నేను సామగానం ఉచ్చరించినప్పుడు ఆయన ఈ మాట అన్నాడు — “ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, రథంతరంలో ఇది సరిగా జరగడం లేదు.”
13.49.22
समीक्षस्व पुनर्बुद्ध्या पापं त्यक्त्वा द्विजोत्तम ।
अयज्ञवाहिनं पापमकार्षीस्त्वं सुदुर्मते ॥ १३.४९.२२ ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, పాపాన్ని విడిచి మళ్ళీ బుద్ధితో పరిశీలించు. ఓ దుర్బుద్ధీ, యజ్ఞం నుండి దూరమయ్యే పాపాన్ని నీవు చేశావు.
13.49.23
एवमुक्त्वा महाक्रोधः प्राह शम्भुं पुनर्वचः ।
प्रज्ञया रहितो दुःखी नित्यभीतो वनेचरः ॥ १३.४९.२३ ॥
ఇలా చెప్పి, మహాక్రోధంతో అతడు శంభునితో మళ్ళీ ఈ మాటలు అన్నాడు — ప్రజ్ఞ లేనివాడు, దుఃఖితుడు, ఎల్లప్పుడూ భయపడేవాడు, అడవిలో తిరిగేవాడు.
13.49.24
दशवर्षसहस्राणि दशाष्टौ च शतानि च ।
नष्टपानीयपवने मृगैरन्यैश्च वर्जिते ॥ १३.४९.२४ ॥
పది వేల సంవత్సరాలు, మరియు పద్దెనిమిది వందల సంవత్సరాలు — నీరు లేని, గాలి వీచే, జింకలు ఇతరులు విడిచిపెట్టిన ప్రదేశంలో.
13.49.25
अयज्ञीयद्रुमे देशे रुरुसिंहनिषेविते ।
भविता त्वं मृगः क्रूरो महादुःखसमन्वितः ॥ १३.४९.२५ ॥
యజ్ఞవృక్షాలు లేని, రురు జింకలు మరియు సింహాలు నివసించే ఆ దేశంలో నీవు క్రూరమైన జింకగా ఉంటావు, గొప్ప దుఃఖంతో కూడినవాడవై.
13.49.26
तस्य वाक्यस्य निधने पार्थ जातो ह्यहं मृगः ।
ततो मां शरणं प्राप्तं प्राह योगी महेश्वरः ॥ १३.४९.२६ ॥
ఆ మాటల ముగింపులో, ఓ పార్థా, నేను జింకగా జన్మించాను. అప్పుడు శరణు కోరి వచ్చిన నాతో యోగి మహేశ్వరుడు చెప్పాడు.
13.49.27
अजरश्चामरश्चैव भविता दुखवर्जितः ।
साम्यं ममास्तु ते सौख्यं युवयोर्वर्धतां क्रतुः ॥ १३.४९.२७ ॥
నీవు వృద్ధాప్యం లేనివాడవు, మరణం లేనివాడవు, దుఃఖం లేనివాడవు అవుతావు. నాతో నీకు సమత్వం కలుగుగాక; మీ ఇద్దరికీ సుఖం, యజ్ఞం వృద్ధి చెందుగాక.
13.49.28
अनुग्रहानेवमेष करोति भगवान्विभुः ।
अयं धाता विधाता च सुखदुःखे च सर्वदा ॥ १३.४९.२८ ॥
ఇలా ఈ భగవానుడు, విభువు, అనుగ్రహం ప్రసాదిస్తాడు. ఈయనే ధాత మరియు విధాత; ఎల్లప్పుడూ సుఖదుఃఖాలను కూడా ఈయనే ఇస్తాడు.
13.49.29
अचिन्त्य एष भगवान्कर्मणा मनसा गिरा ।
न मे तात युधिश्रेष्ठ विद्यया पण्डितः समः ॥ १३.४९.२९ ॥
ఈ భగవానుడు కర్మ, మనస్సు, వాక్కు ద్వారా అచింత్యుడు. ప్రియుడా, యోధులలో శ్రేష్ఠుడా, విద్యలో కూడా నేను ఆయనకు సమానుడను కాను.
13.49.30
वासुदेवस्तदोवाच पुनर्मतिमतांवरः ।
सुवर्णाक्षो महादेवस्तपसा तोषितो मया ॥ १३.४९.३० ॥
అప్పుడు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన వాసుదేవుడు మళ్ళీ చెప్పాడు: బంగారు నేత్రుడైన మహాదేవుడు నా తపస్సుకు సంతోషించాడు.
13.49.31
ततोऽथ भगवानाह प्रीतो मा वै युधिष्ठिर ।
अर्थात्प्रियतरः कृष्ण मत्प्रसादाद्भविष्यसि ॥ १३.४९.३१ ॥
అప్పుడు భగవంతుడు సంతోషించి ఇలా అన్నాడు: యుధిష్ఠిరా, కృష్ణా, నా అనుగ్రహం వల్ల నీవు ధనం కంటే ప్రియమైనవాడవు అవుతావు.
13.49.32
अपराजितश्च युद्धेषु तेजश्चैवानलोपमम् ।
एवं सहस्रशश्चान्यान्महादेवो वरं ददौ ॥ १३.४९.३२ ॥
యుద్ధాలలో అజేయత్వాన్ని, అగ్ని వంటి తేజస్సును, ఇలాంటి వేలకొద్దీ ఇతర వరాలను మహాదేవుడు ప్రసాదించాడు.
13.49.33
मणिमन्थेऽथ शैले वै पुरा सम्पूजितो मया ।
वर्षायुतासहस्राणां सहस्रं शतमेव च ॥ १३.४९.३३ ॥
పూర్వం మణిమంథ పర్వతంపై నేను ఆయనను పూజించాను; అనేక వేల సంవత్సరాలు, వేయి మరియు వందల సంవత్సరాలు.
13.49.34
ततो मां भगवान्प्रीत इदं वचनमब्रवीत् ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ १३.४९.३४ ॥
అప్పుడు భగవంతుడు సంతోషించి నాతో ఇలా అన్నాడు: నీకు శుభం కలుగుగాక; నీ మనసులో ఉన్న వరాన్ని కోరుకో.
13.49.35
ततः प्रणम्य शिरसा इदं वचनमब्रवम् ।
यदि प्रीतो महादेवो भक्त्या परमया प्रभुः ॥ १३.४९.३५ ॥
అప్పుడు తల వంచి నేను ఇలా అన్నాను: మహాదేవా, ప్రభూ, నా పరమ భక్తికి మీరు సంతోషిస్తే,
13.49.36
नित्यकालं तवेशान भक्तिर्भवतु मे स्थिरा ।
एवमस्त्विति भगवांस्तत्रोक्त्वान्तरधीयत ॥ १३.४९.३६ ॥
ఈశానా, నీపై నా భక్తి ఎల్లప్పుడూ స్థిరంగా ఉండుగాక. "అలాగే అగుగాక" అని చెప్పి భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
13.49.37
ममाष्टगुणमैश्वर्यं दत्तं भगवता पुरा ।
यत्नेनान्येन बलिना वाराणस्यां युधिष्ठिर ॥ १३.४९.३७ ॥
యుధిష్ఠిరా, పూర్వం వారణాసిలో భగవంతుడు నాకు ఎనిమిది గుణాల ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించాడు; మరొక బలవంతుడు ప్రయత్నంతో దాన్ని పొందాడు.
13.49.38
चतुःषष्ट्यङ्गमददत्कलाज्ञानं ममाद्भुतम् ।
सरस्वत्यास्तटे तुष्टो मनोयज्ञेन पाण्डव ॥ १३.४९.३८ ॥
పాండవా, సరస్వతీ తీరంలో మనోయజ్ఞంతో సంతోషించి ఆయన నాకు అరవై నాలుగు అంగాల అద్భుత కళాజ్ఞానాన్ని ఇచ్చాడు.
13.49.39
तुल्यं मम सहस्रं तु सुतानां ब्रह्मवादिनाम् ।
आयुश्चैव सपुत्रस्य संवत्सरशतायुतम् ॥ १३.४९.३९ ॥
నాతో సమానమైన బ్రహ్మవాదులైన వేయి మంది కుమారులు కలుగుదురు; కుమారులతో కూడిన నా ఆయుష్షు పది వేల వందల సంవత్సరాలు.
13.49.40
प्रसाद्येह पुरा शर्वं मनसाऽचिन्तयं नृप ।
महातपा महातेजा महायोगी महायशाः ॥ १३.४९.४० ॥
రాజా, పూర్వం ఇక్కడ శర్వుడిని (శివుడిని) ప్రసన్నం చేసుకుని నేను మనసులో ఆలోచించాను — మహాతపస్వి, మహాతేజస్వి, మహాయోగి, మహాయశస్వి.
13.49.41
वेदव्यासः श्रियावासो ब्राह्मणः करुणान्वितः ।
अप्यसावीप्सितः पुत्रो मम स्याद्वै महेश्वरात् ॥ १३.४९.४१ ॥
వేదవ్యాసుడు — శ్రీకి నిలయమైన, బ్రాహ్మణుడు, కరుణాన్వితుడు — మహేశ్వరుని వల్ల నాకు కోరుకున్న కుమారుడు అవుతాడా?
13.49.42
इति मत्वा हृदि मतं प्राह मां सुरसत्तमः ।
मयि सम्भावना यास्याः फलात्कृष्णो भविष्यति ॥ १३.४९.४२ ॥
ఇలా మనసులో భావించి, నా అభిప్రాయాన్ని గ్రహించిన సురోత్తముడు నాతో అన్నాడు — నాపై ఉన్న ఆశ ఫలితంగా కృష్ణుడు జన్మిస్తాడు.
13.49.43
सावर्णस्य मनोः सर्गे सप्तर्षिश्च भविष्यति ।
वेदानां च स वै वक्ता कुरुवंशकरस्तथा ॥ १३.४९.४३ ॥
సావర్ణ మనువు సృష్టికాలంలో ఆయన సప్తర్షులలో ఒకరు అవుతాడు. ఆయనే వేదాలను ప్రవచించేవాడు, కురువంశాన్ని స్థాపించేవాడు కూడా అవుతాడు.
13.49.44
इतिहासस्य कर्ता च पुत्रस्ते जगतो हितः ।
भविष्यति महेन्द्रस्य दयितः स महामुनिः ॥ १३.४९.४४ ॥
ఆయన ఇతిహాసాన్ని రచించేవాడు అవుతాడు. నీ కుమారుడై జగత్తుకు హితుడవుతాడు. ఆ మహర్షి మహేంద్రునికి ప్రియుడవుతాడు.
13.49.45
अजरश्चामरश्चैव पराशर सुतस्तव ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत।
युधिष्ठिर महायोगी वीर्यवानक्षयोऽव्ययः ॥ १३.४९.४५ ॥
పరాశరా, నీ కుమారుడు జరారహితుడు, అమరుడు అవుతాడు. ఇలా చెప్పి ఆ భగవానుడు అక్కడే అదృశ్యుడయ్యాడు. యుధిష్ఠిరా, ఆ మహాయోగి పరాక్రమవంతుడు, అక్షయుడు, అవ్యయుడు అవుతాడు.
13.49.46
अचोरश्चोरशङ्कायां शूले भिन्नो ह्यहं तदा ॥ १३.४९.४६ ॥
నేను దొంగను కాకపోయినా, దొంగతనం అనుమానంతో అప్పుడు నేను శూలానికి గుచ్చబడ్డాను.
13.49.47
तत्रस्थेन स्तुतो देवः प्राह मां वै नरेश्वर ।
मोक्षं प्राप्स्यसि शूलाच्च जीविष्यसि समार्बुदम् ॥ १३.४९.४७ ॥
అక్కడే ఉండి నేను స్తుతించగా దేవుడు నాతో అన్నాడు: "నరేశ్వరా, నీవు శూలం నుండి విముక్తి పొందుతావు; అర్బుద సంవత్సరాల పాటు జీవిస్తావు."
13.49.48
रुजा शूलकृता चैव न ते विप्र भविष्यति ।
आधिभिर्व्याधिभिश्चैव वर्जितस्त्वं भविष्यति ॥ १३.४९.४८ ॥
విప్రుడా, శూలం వల్ల కలిగిన బాధ నీకు ఉండదు. మానసిక, శారీరక వ్యాధుల నుండి నీవు విముక్తుడవవుతావు.
13.49.49
पादाच्चतुर्थात्सम्भूत आत्मा यस्मान्मुने तव ।
त्वं भविष्यस्यनुपमो जन्म वै सफलं कुरु ॥ १३.४९.४९ ॥
ఓ ముని, నీ ఆత్మ నాల్గవ పాదం నుండి పుట్టింది కాబట్టి నీవు అనుపమునిగా ఉంటావు; నీ జన్మను సఫలం చేసుకో.
13.49.50
तीर्थाभिषेकं सकलं त्वमविघ्नेन चाप्स्यसि ।
स्वर्गं चैवाक्षयं विप्र विदधामि तवोर्जितम् ॥ १३.४९.५० ॥
నీవు అన్ని తీర్థాలలో అడ్డంకులు లేకుండా స్నానం చేస్తావు; ఓ విప్రా, నీకు అక్షయమైన, మహత్తరమైన స్వర్గాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
13.49.51
एवमुक्त्वा तु भगवान्वरेण्यो वृषवाहनः ।
महेश्वरो महाराजः कृत्तिवासा महाद्युतिः।
सगणो दैवतश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४९.५१ ॥
ఇలా చెప్పి, వృషభవాహనుడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, మహేశ్వరుడు, మహారాజు, కృత్తివాసుడు, మహా తేజస్వి అయిన భగవంతుడు తన గణాలతో అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
13.49.52
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातो ह्यहं पितरमागतः ।
अब्रवीन्मां ततो माता दुःखिता रुदती भृशम् ॥ १३.४९.५२ ॥
విశ్వామిత్రుని అనుమతితో నేను తండ్రి దగ్గరకు వచ్చాను; అప్పుడు దుఃఖితురాలైన తల్లి ఎక్కువగా ఏడుస్తూ నాతో అన్నది.
13.49.53
कौशिकेनाभ्यनुज्ञातं पुत्रं देवविभूषितम् ।
न तात तरुणं दान्तं पिता त्वां पश्यतेऽनघ ॥ १३.४९.५३ ॥
కౌశికుని అనుమతి పొందిన, దేవతల వలె అలంకరింపబడిన కుమారుడా; తండ్రి నిన్ను చూడటం లేదు — ఓ నిర్దోషీ, నీవు యువకుడవు, జితేంద్రియుడవు.
13.49.54
श्रुत्वा जनन्या वचनं निराशो गुरुदर्शने ।
नियतात्मा महादेवमपश्यं सोऽब्रवीच्च माम् ॥ १३.४९.५४ ॥
తల్లి మాటలు విని, గురువు దర్శనంపై ఆశ కోల్పోయి, నియతమైన మనసుతో నేను మహాదేవుని చూశాను; ఆయన నాతో అన్నారు.
13.49.55
पिता माता च ते त्वं च पुत्र मृत्युविवर्जिताः ।
भविष्यथ विश क्षिप्रं द्रष्टासि पितरं क्षये ॥ १३.४९.५५ ॥
తండ్రి, తల్లి, నువ్వూ, కుమారా, మృత్యువు లేనివారుగా ఉంటారు. త్వరగా ప్రవేశించు, ఆ నివాసంలో నీ తండ్రిని చూస్తావు.
13.49.56
अनुज्ञातो भगवता गृहं गत्वा युधिष्ठिर ।
अपश्यं पितरं तात इष्टिं कृत्वा विनिःसृतम्।
उपस्पृश्य गृहीत्वेध्मं कुशांश्च शरणाकुरून् ॥ १३.४९.५६ ॥
భగవంతుని అనుమతితో ఇంటికి వెళ్లాను, యుధిష్ఠిరా. ప్రియుడా, యజ్ఞం పూర్తిచేసి బయటకు వస్తున్న నా తండ్రిని చూశాను; ఆచమనం చేసి, సమిధలు, కుశలు, శరణు కోసం ఆకురు గడ్డిని తీసుకుని.
13.49.57
तान्विसृज्य च मां प्राह पिता सास्राविलेक्षणः ।
प्रणमन्तं परिष्वज्य मूर्ध्न्युपाघ्राय पाण्डव ॥ १३.४९.५७ ॥
వాటిని ఉంచి, కన్నీటితో మసకబారిన కళ్లతో నా తండ్రి నాతో అన్నాడు — నమస్కరిస్తున్న నన్ను కౌగిలించుకుని, తలను ముద్దాడి, పాండవా.
13.49.58
दिष्ट्या दृष्टोसि मे पुत्र कृतविद्य इहागत ॥ १३.४९.५८ ॥
అదృష్టవశాత్తు నిన్ను చూశాను, కుమారా — విద్య పూర్తిచేసుకుని ఇక్కడికి వచ్చావు.
13.49.59
एतान्यत्यद्भुतान्येव कर्माण्यथ महात्मनः ।
प्रोक्तानि मुनिभिः श्रुत्वा विस्मयामास पाण्डवः ॥ १३.४९.५९ ॥
మహాత్ముని ఈ అత్యద్భుత కార్యాలను మునులు చెప్పారు; విని పాండవుడు విస్మయం చెందాడు.
13.49.60
ततः कृष्णोऽब्रवीद्वाक्यं पुनर्मतिमतांवरः ।
युधिष्ठिरं धर्मनिधिं पुरुहूतमिवेश्वरः ॥ १३.४९.६० ॥
అప్పుడు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడు మళ్లీ ధర్మనిధి యుధిష్ఠిరునితో మాట్లాడాడు, ఈశ్వరుడు పురుహూతునితో మాట్లాడినట్లు.
13.49.61
उपमन्युर्मयि प्राह तपन्निव दिवाकरः ।
अशुभैः पापकर्माणो ये नराः कलुषीकृताः ॥ १३.४९.६१ ॥
సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఉపమన్యుడు నాతో ఇలా అన్నాడు: అశుభ కర్మలతో, పాప కార్యాలతో కలుషితమైన మనుషులు—
13.49.62
ईशानं न प्रपद्यन्ते तमोराजसवृत्तयः। ॥ १३.४९.६२ ॥
తమస్సు, రజస్సు గుణాలతో నిండిన స్వభావం కలవారు ఈశానుని శరణు పొందరు.
13.49.63
ईश्वरं सम्प्रपद्यन्ते द्विजा भावितभावनाः ॥ १३.४९.६३ ॥
భావన శుద్ధి పొందిన ద్విజులు ఈశ్వరుని పూర్తిగా శరణు పొందుతారు.
13.49.64
सर्वथा वर्तमानोपि यो भक्तः परमेश्वरे ।
सदृशोऽरण्यवासीनां मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १३.४९.६४ ॥
అన్ని విధాలుగా జీవిస్తున్నా పరమేశ్వరుని భక్తుడు అరణ్యవాసులైన శుద్ధాత్మ మునులతో సమానుడు.
13.49.65
ब्रह्मत्वं केशवत्वं वा शक्रत्वं वा सुरैः सह ।
त्रैलोक्यस्याधिपत्यं वा तुष्टो रुद्रः प्रयच्छति ॥ १३.४९.६५ ॥
బ్రహ్మత్వం, కేశవత్వం, లేదా దేవతలతో కలిసి ఇంద్రత్వం, లేదా త్రిలోకాధిపత్యం—ప్రసన్నుడైన రుద్రుడు వీటిని ప్రసాదిస్తాడు.
13.49.66
मनसाऽपि शिवं तात ये प्रपद्यन्ति मानवाः ।
विधूय सर्वपापानि देवैः सह वसन्ति ते ॥ १३.४९.६६ ॥
ఓ వత్సా, మనసారా కూడా శివుని శరణు పొందే మానవులు సమస్త పాపాలను తొలగించి దేవతలతో కలిసి వసిస్తారు.
13.49.67
भित्त्वाभित्त्वा च कूलानि हुत्वा सर्वमिदं जगत् ।
जयेद्देवं विरूपाक्षं न स पापेन लिप्यते ॥ १३.४९.६७ ॥
తీరాలను పదే పదే చీల్చి, ఈ సమస్త జగత్తును హవిస్సుగా సమర్పించి, విరూపాక్షదేవుని జయించినవాడు పాపంతో లిప్తుడు కాడు.
13.49.68
सर्वलक्षणहीनोपि युक्तो वा सर्वपातकैः ।
सर्वं तुदति तत्पापं भावयञ्शिवमात्मना ॥ १३.४९.६८ ॥
అన్ని శుభలక్షణాలు లేనివాడైనా, లేదా అన్ని మహాపాతకాలతో కూడినవాడైనా, ఆత్మతో శివుని భావించువాడు ఆ పాపమంతటినీ పోగొట్టుకుంటాడు.
13.49.69
कीटपक्षिपतङ्गानां तिरश्चामपि केशव ।
महादेवप्रपन्नानां न भयं विद्यते क्वचित् ॥ १३.४९.६९ ॥
కేశవా, కీటకాలు, పక్షులు, పతంగాలు, జంతువులు కూడా మహాదేవుని శరణు పొందినవారికి ఎక్కడా భయం ఉండదు.
13.49.70
एवमेव महादेवं भक्ता ये मानवा भुवि ।
न ते संसारवशगा इति मे निश्चिता मतिः।
ततः कृष्णोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ १३.४९.७० ॥
ఇలాగే భూమిపై మహాదేవుని భక్తులైన మానవులు సంసారవశులు కారు అన్నది నా నిశ్చితాభిప్రాయం. అప్పుడు కృష్ణుడు ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరునితో ఈ మాట చెప్పాడు.
13.49.71
आदित्यचन्द्रावनिलानलौ च ।
द्यौर्भूमिरापो वसवोऽथ विश्वे।
धाताऽर्यमा शुक्रबृहस्पती च ।
वेदा यज्ञा दक्षिणा वेदवाहाः। ॥ १३.४९.७१ ॥
సూర్యచంద్రులు, వాయువు అగ్ని, ఆకాశం భూమి జలాలు, వసువులు, విశ్వదేవతలు, ధాత అర్యముడు, శుక్రుడు బృహస్పతి, వేదాలు, యజ్ఞాలు, దక్షిణలు, వేదవాహకులు.
13.49.72
सोमो यष्टा यच्च हव्यं हविश्च ।
रक्षा दीक्षा संयमा ये च केचित् ॥ १३.४९.७२ ॥
సోముడు, యష్టా, హవ్యం, హవిస్సు, రక్షణ, దీక్ష, సంయమాలు, మరియు ఇంకా ఏవైనా ఉన్నవి.
13.49.73
स्वाहा वौषट् ब्राह्मणाः सौरभेयी ।
धर्मं चाग्र्यं कालचक्रं बलं च।
यशो दमो बुद्धिमतां स्थितिश्च ।
शुभाशुभं ये मुनयश्च सप्त ॥ १३.४९.७३ ॥
స్వాహా, వౌషట్, బ్రాహ్మణులు, సౌరభేయి (కామధేను), శ్రేష్ఠ ధర్మం, కాలచక్రం, బలం మరియు యశస్సు; బుద్ధిమంతుల దమము మరియు స్థితి; శుభాశుభాలు, మరియు ఏడుగురు మునులు.
13.49.74
अग्र्या बुद्धिर्मनसा दर्शने च ।
स्पर्शश्चाग्र्यः कर्मणां या च सिद्धिः।
गणा देवानामूष्मपाः सोमपाश्च ।
लेखाः सुयामास्तुषिता ब्रह्मकायाः ॥ १३.४९.७४ ॥
మనస్సుతో, దర్శనంలో శ్రేష్ఠమైన బుద్ధి; శ్రేష్ఠమైన స్పర్శం, కర్మల సిద్ధి; దేవగణాలు—ఊష్మపులు, సోమపులు; లేఖులు, సుయాములు, తుషితులు, బ్రహ్మకాయులు.
13.49.75
आभासुरा गन्धपा धूमपाश्च ।
वाचा विरुद्धाश्च मनोविरुद्धाः।
शुद्धाश्च निर्माणरताश्च देवाः ।
स्पर्शाशना दर्शपा आज्यपाश्च ॥ १३.४९.७५ ॥
ఆభాసురులు, గంధపులు, ధూమపులు; వాక్కులో విరుద్ధులు, మనస్సులో విరుద్ధులు; శుద్ధులు, నిర్మాణంలో రతులైన దేవతలు; స్పర్శాశనులు, దర్శపులు, ఆజ్యపులు.
13.49.76
चिन्त्यद्योता ये च देवेषु मुख्या ।
ये चाप्यन्ते देवताश्चाजमीढ।
सुपर्णगन्धर्वपिशाचदानवा ।
यक्षास्तथा चारणपन्नगाश्च ॥ १३.४९.७६ ॥
ధ్యానించదగిన ప్రకాశం గలవారు, దేవతలలో ముఖ్యులైనవారు, చివరకు దేవతలనబడేవారు—ఓ అజమీఢా! సుపర్ణులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, దానవులు; యక్షులు, చారణులు, పన్నగులు.
13.49.77
स्थूलं सूक्ष्मं मृदु चाप्यसूक्ष्मं ।
दुःखं सुखं दुःखमनन्तरं च।
साङ्ख्यं योगं तत्पराणां परं च ।
शर्वाञ्जातं विद्धि य ॥ १३.४९.७७ ॥
స్థూలము, సూక్ష్మము, మృదువైనది, సూక్ష్మం కానిది కూడా; దుఃఖం, సుఖం, తరువాత దుఃఖం; సాంఖ్యం, యోగం, వాటిలో నిమగ్నులైనవారి పరమం; జన్మించిన సర్వాన్నీ తెలుసుకో.
13.49.78
तत्सम्भूता भूतकृतो वरेण्या ।
सर्वे देवा भुवनस्यास्य गोपाः।
आविश्येमां धरणीं येऽभ्यरक्षन् ।
पुरातनीं तस्य देवस्य सृष्टिम् ॥ १३.४९.७८ ॥
ఆయన నుండి జన్మించిన, ప్రాణులను సృష్టించిన, శ్రేష్ఠులైన దేవతలందరూ ఈ లోకానికి రక్షకులు; ఈ భూమిలో ప్రవేశించి ఆ దేవుని పురాతన సృష్టిని కాపాడినవారు.
13.49.79
विचिन्वन्तस्तपसा तत्स्थवीयः ।
किञ्चित्तत्त्वं प्राणहेतोर्नतोस्मि।
ददातु वेदः स वरानिहेष्टा-
नभिष्टुतोः नः प्रभुरव्ययः सदा ॥ १३.४९.७९ ॥
తపస్సుతో అన్వేషించేవారికి, ఆయనలోనే అత్యంత స్థిరంగా నిలిచినవారికి, ప్రాణం కోసం ఏదో ఒక తత్త్వానికి నమస్కరిస్తున్నాను. ఆ అవ్యయుడైన ప్రభువు వేదాన్ని, ఇక్కడ కోరిన వరాలను, ఎల్లప్పుడూ స్తుతించే మాకు ఇవ్వుగాక.
13.49.80
इमं स्तवं सन्नियतेन्द्रियश्च ।
भूत्वा शुचिर्यः पुरुषः पठेत।
अभग्नयोगो नियतो मासमेकं ।
सम्प्राप्नुयादश्वमेधे फलं यत् ॥ १३.४९.८० ॥
ఈ స్తవాన్ని ఇంద్రియాలను బాగా నిగ్రహించి, పవిత్రుడై, అఖండ యోగంలో నియమంతో ఒక నెల పాటు పఠించే పురుషుడు అశ్వమేధ యాగంలో లభించే ఫలాన్ని పొందుతాడు.
13.49.81
वेदान्कृत्स्नान्ब्राह्मणः प्राप्नुयात्तु ।
जयेन्नृपः पार्थ महीं च कृत्स्नाम्।
वैश्यो लाभं प्राप्नुयान्नैपुणं च ।
शूद्रो गतिं प्रेत्य तथा सुखं च ॥ १३.४९.८१ ॥
బ్రాహ్మణుడు సమస్త వేదాలను పొందుగాక; ఓ పార్థా, రాజు సమస్త భూమిని జయించుగాక. వైశ్యుడు లాభాన్ని, నైపుణ్యాన్ని పొందుగాక; శూద్రుడు మరణానంతరం గతిని, సుఖాన్ని పొందుగాక.
13.49.82
स्तवराजमिमं कृत्वा रुद्राय दधिरे मनः ।
सर्वदोषापहं पुण्यं पवित्रं च यशस्विनः ॥ १३.४९.८२ ॥
ఈ స్తవరాజాన్ని రచించి వారు రుద్రునిపై మనస్సు నిలిపారు; ఇది అన్ని దోషాలను తొలగించేది, పుణ్యప్రదమైనది, పవిత్రమైనది, యశస్వులకు.
13.49.83
यावन्त्यस्य शरीरेषु रोमकूपाणि भारतः ।
तावन्त्यब्दसहस्राणि स्वर्गे वसति मानवः ॥ १३.४९.८३ ॥
ఓ భారతా, ఆయన శరీరంలో ఎన్ని రోమకూపాలు ఉన్నాయో, అన్ని వేల సంవత్సరాలు మానవుడు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు.