Mahābhārata · Adhyāya 13.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.53.1
वैश्ययोन्यां समुत्पन्नाः शूद्रयोन्यां तथैव च ।
ब्रह्मर्षय इति प्रोक्ताः पुराणि द्विजसत्तमाः ॥ १३.५३.१ ॥
También quienes nacieron así de un vientre vaiśya y de un vientre śūdra son llamados en los Purāṇas brahmarṣis, oh mejores de los dos veces nacidos.
13.53.2
कथमेतन्महाराज तत्त्वं शंसितुमर्हसि ।
विरुद्धमिह पश्यामि वियोनौ ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.५३.२ ॥
¿Cómo, gran rey, debes declarar esta verdad? Veo aquí una contradicción: ¿cómo podría un brahmán nacer de un vientre impropio?
13.53.3
अलं कौतूहलेनात्र निबोध त्वं युधिष्ठिर ।
शुभेतरं शुभं वाऽपि न चिन्तयितुमर्हसि ॥ १३.५३.३ ॥
Basta de curiosidad en esto, Yudhiṣṭhira; compréndelo. No debes considerar si es propicio o no.
13.53.4
ईशन्त्यात्मन इत्येते गतिश्चैषां न सञ्जते ।
ब्रह्मभूयांस इत्येव ऋषयः श्रुतिचोदिताः ॥ १३.५३.४ ॥
Se gobiernan a sí mismos y su camino no se ve obstruido; estos sabios, prescritos por la Śruti, son llamados los más llenos de brahman.
13.53.5
निन्द्या न चैते राजेन्द्र प्रमाणं हि प्रमाणिनाम् ।
लोकोऽनुमन्यते चैतान्प्रमाणं ह्यत्र वै तपः ॥ १३.५३.५ ॥
Estos no deben ser censurados, señor de reyes, pues son la autoridad para quienes son autoridades; el mundo los acepta, y aquí la autoridad es, en verdad, la austeridad.
13.53.6
एवं महात्मभिस्तात तपोज्ञानसमन्वितैः ।
प्रवर्तितानि कार्याणि प्रमाणान्येव सत्तम ॥ १३.५३.६ ॥
Así, por hombres magnánimos dotados de austeridad y conocimiento, se pusieron en marcha acciones, y estas son en verdad autoritativas, querido hijo, lo mejor de los hombres.
13.53.7
भार्याश्चतस्रो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य स्वधर्मतः ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च भरतर्षभ ॥ १३.५३.७ ॥
Oh señor de reyes, toro de los Bharatas, un brahmán tiene cuatro esposas según su propio deber: una mujer brahmán, una mujer kṣatriya, una mujer vaiśya y una mujer śūdra.
13.53.8
राज्ञां तु क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च भरतर्षभ ।
वैश्यस्य वैश्या विहिता शूद्रा च भरतर्षभ ॥ १३.५३.८ ॥
Toro de los Bharatas, para los reyes están prescritas las esposas kṣatriya, vaiśya y śūdra; para un vaiśya están prescritas las esposas vaiśya y śūdra.
13.53.9
शूद्रस्यैका स्मृता भार्या प्रतिलोमे तु सङ्करः ।
शूद्रायास्तु नरश्रेष्ठ चत्वारः पतयः स्मृताः ॥ १३.५३.९ ॥
Para un śūdra se enseña una sola esposa; en el orden inverso surge un nacimiento mixto. Oh mejor de los hombres, para una mujer śūdra se enseñan cuatro esposos.
13.53.10
वर्णोत्तमायास्तु पतिः सवर्णस्त्वेक एव सः ।
द्वौ क्षत्रियाया विहितौ ब्राह्मणः क्षत्रियस्तथा ॥ १३.५३.१० ॥
Para una mujer del varṇa más alto su esposo es uno solo, del mismo varṇa. Para una mujer kṣatriya se prescriben dos esposos: un brahmán y un kṣatriya.
13.53.11
वैश्यायास्तु नरश्रेष्ठ विहिताः पतयस्त्रयः ।
सवर्णः क्षत्रियश्चैव ब्राह्मणश्च विशाम्पते ॥ १३.५३.११ ॥
Oh mejor de los hombres, para una mujer vaiśya se prescriben tres esposos: uno del mismo varṇa, un kṣatriya y un brahmán. ¡Oh señor del pueblo!
13.53.12
एवंविधिमनुस्मृत्य ततस्ते ऋषिभिः पुरा ।
उत्पादिता महात्मानः पुत्रा ब्रह्मर्षयः पुरा ॥ १३.५३.१२ ॥
Recordando tal regla, en tiempos antiguos los sabios engendraron hijos magnánimos, videntes brahmánicos.
13.53.13
पुराणाभ्यामृषिभ्यां तु मित्रेण वरुणेन च ।
वसिष्ठोऽथ तथाऽगस्त्यो बर्हिषव्यस्तथैव च ॥ १३.५३.१३ ॥
De los dos antiguos sabios, Mitra y Varuṇa, nacieron Vasiṣṭha, Agastya y Barhiṣavya.
13.53.14
कक्षीवानार्ष्टिषेणश्च पुरुषः कष एव च ।
मामतेयस्य वै पुत्रा गौतमश्चात्मजाः स्मृताः ॥ १३.५३.१४ ॥
Kakṣīvān, Ārṣṭiṣeṇa, Puruṣa y Kaṣa son recordados como hijos de Māmateya, y también se cuentan como hijos de Gautama.
13.53.15
वत्सप्रियश्च भगवान्स्थूलरश्मिस्तथाक्षणिः ।
गौतमस्यैव तनया ये दास्यां जनिता ह्युत ॥ १३.५३.१५ ॥
Vatsapriya, el venerable Sthūlaraśmi y Akṣaṇi son hijos del propio Gautama, nacidos de una criada.
13.53.16
कपिञ्जलादो ब्रह्मर्षिश्चाण्डाल्यामुदपद्यत ।
वैनतेयस्तथा पक्षी तुर्यायां च वसिष्ठतः ॥ १३.५३.१६ ॥
El brahmarṣi Kapiñjalāda nació de una mujer caṇḍāla, y de Vasiṣṭha, en su cuarta esposa, nació el pájaro Vainateya.
13.53.17
प्रसादाच्च वसिष्ठस्य शुक्लाभ्युपगमेन च ।
अदृश्यन्त्याः पिता वैश्यो नाम्ना चित्रमुखः पुरा।
ब्राह्मणत्वमनुप्राप्तो ब्रह्मर्षित्वं च कौरव ॥ १३.५३.१७ ॥
Por la gracia de Vasiṣṭha y por una unión blanca, el vaiśya Citramukha, padre de Adṛśyantī, alcanzó antaño la condición de brahmín y de brahmarṣi, oh Kaurava.
13.53.18
वैश्यश्चित्रमुखः कन्यां वसिष्ठतनयस्य वै ।
शुभां प्रादाद्यतो जातो ब्रह्मर्षिस्तु पराशरः ॥ १३.५३.१८ ॥
El vaiśya Citramukha dio su hija auspiciosa al hijo de Vasiṣṭha, y de ella nació el brahmarṣi Parāśara.
13.53.19
तथैव दाशकन्यायां सत्यवत्यां महानृषिः ।
पराशरात्प्रसूतश्च व्यासो योगमयो मुनिः ॥ १३.५३.१९ ॥
Asimismo, de Parāśara, el gran sabio, nació en la hija del pescador Satyavatī el sabio Vyāsa, cuya naturaleza era el yoga.
13.53.20
विभण्डकस्य मृग्यां च तपोयोगात्मको मुनिः ।
ऋस्यशृङ्गः समुत्पन्नो ब्रह्मचारी महायशाः ॥ १३.५३.२० ॥
De la cierva de Vibhāṇḍaka nació el sabio Ṛṣyaśṛṅga, cuya naturaleza era el ascetismo y el yoga, un célibe de gran fama.
13.53.21
शार्ङ्ग्यां च मन्दपालस्य चत्वारो ब्रह्मवादिनः ।
जाता ब्रह्मर्षयः पुण्या यैः स्तुतो हव्यवाहनः ॥ १३.५३.२१ ॥
De Śārṅgī, esposa de Mandapāla, nacieron cuatro portavoces del Veda, brahmarṣis puros, por quienes fue alabado Agni, portador de ofrendas.
13.53.22
द्रोणश्च स्तम्बमित्रश्च सारिसृक्वश्च बुद्धिमान् ।
जरितारिश्च विख्यातश्चत्वारः सूर्यसन्निभाः ॥ १३.५३.२२ ॥
Droṇa, Stambamitra, Sārisṛkva y el sabio Jaritāri, estos cuatro célebres eran semejantes al sol.
13.53.23
महर्षेः कालवृक्षस्य शकुन्त्यामेव जज्ञिवान् ।
हिरण्यहस्तो भगवान्महर्षिः काञ्चनप्रभः ॥ १३.५३.२३ ॥
Del gran sabio Kālavṛkṣa nació en Śakuntī el venerable Hiraṇyahasta, gran sabio de resplandor dorado.
13.53.24
पावकात्तात सम्भूता मनसा च महर्षयः ।
पितामहस्य राजेन्द्र पुरस्त्यपुलहादयः ॥ १३.५३.२४ ॥
Querido, del fuego y de la mente del Abuelo nacieron los grandes sabios, Pulastya, Pulaha y otros, oh señor de reyes.
13.53.25
सावर्ण्यश्चापि राजर्षिः सवर्णायामजायत ।
मृण्मय्यां भरतश्रेष्ठ आदित्येन विवस्वता ॥ १३.५३.२५ ॥
Sāvarṇya también fue un rey-sabio, nacido de Savarṇā. Oh mejor de los Bharatas, en una imagen de barro nació del Sol, Vivasvat.
13.53.26
शाण्डिल्यश्चाग्नितो जातः कश्यपस्याग्रजः प्रभुः ।
शरद्वतः शरस्तम्बात्कृपश्व कृपया सह ॥ १३.५३.२६ ॥
Śāṇḍilya nació del fuego; era el hermano mayor y señor de Kaśyapa. De Śaradvat, de un matorral de cañas, nació Kṛpa, junto con Kṛpī.
13.53.27
पद्माश्च जज्ञे राजेन्द्र सोस्यपस्य महात्मनः ।
रेणुश्च रेणुका चैव राममाता यशस्विनी ॥ १३.५३.२७ ॥
Oh señor de reyes, nacieron las Padmās; eran descendientes de aquel de gran alma. También nacieron Reṇu y Reṇukā — la célebre Reṇukā, madre de Rāma.
13.53.28
समुनायाः समुद्भूतः सोमकेन महात्मना ।
अर्कदन्तो महानृषिः प्रथितः पृथिवीतले ॥ १३.५३.२८ ॥
De Samunā, por el magnánimo Somaka, nació un descendiente. Arkadanta, gran sabio, se hizo famoso sobre la faz de la tierra.
13.53.29
अग्नेराहवनीयाच्च द्रुपदस्येन्द्रवर्चसः ।
धृष्टद्युम्नश्च सम्भूतो वेद्यां कृष्णा च भारत ॥ १३.५३.२९ ॥
Del fuego Āhavanīya, del sacrificio de Drupada, resplandeciente como Indra, nació Dhṛṣṭadyumna; y del altar, oh Bhārata, nació Kṛṣṇā.
13.53.30
व्याघ्रयोन्यां ततो जाता वसिष्ठस्य महात्मनः ।
एकोनविंशतिः पुत्राः ख्याता व्याघ्रपदादयः ॥ १३.५३.३० ॥
Luego, del vientre de una tigresa, nacieron diecinueve hijos del magnánimo Vasiṣṭha, famosos como Vyāghrapāda y los demás.
13.53.31
मन्धश्च बादलोमस्च जावालिश्च महानृषिः ।
मन्युश्चैवोपमन्युश्च सेतुकर्णस्तथैव च।
एते चान्ये च विख्याताः पृथिव्यां गोत्रतां गताः ॥ १३.५३.३१ ॥
Mandha, Bādaloma, el gran sabio Jāvāli, Manyu y Upamanyu, y asimismo Setukarṇa; estos y otros, renombrados en la tierra, se convirtieron en fundadores de linajes.
13.53.32
विश्वकाशस्य राजर्षेरैक्ष्वाकोस्तु महात्मनः ।
बालाश्वो नाम पुत्रोऽभूच्छिखां भित्त्वा विनिस्सृतः ॥ १३.५३.३२ ॥
Bālāśva, hijo del magnánimo rey sabio Viśvakāśa de la línea de Ikṣvāku, nació; salió tras abrir la coronilla de la cabeza.
13.53.33
मान्धाता चैव राजर्षिर्युवनाश्वेन धीमता ।
स्वयं धृतोऽथ गर्भेण दिव्यास्त्रबलसंयुतः ॥ १३.५३.३३ ॥
El rey sabio Māndhātā fue llevado en el vientre por el sabio Yuvanāśva en persona, y estaba dotado del poder de las armas divinas.
13.53.34
गौरिकश्चापि राजर्षिश्चक्रवर्ती महायशाः ।
बाहुदायां समुत्पन्नो नद्यां राज्ञा सुबाहुना ॥ १३.५३.३४ ॥
También el rey sabio Gaurika, emperador universal de gran fama, nació en el río Bāhudā por obra del rey Subāhu.
13.53.35
भूमेश्च पुत्रो नरकः संवर्तश्चैव पुष्कलः ।
अद्भिश्चैव महातेजा ऋषिर्गार्ग्योऽभ्यजायत ॥ १३.५३.३५ ॥
Naraka, hijo de Bhūmi, y asimismo Saṃvarta y Puṣkala; y del agua nació el sabio Gārgya, de gran resplandor.
13.53.36
एते चान्ये च बहवो राजन्या ब्राह्मणास्तथा ।
प्रभावेनाभिसम्भूता महर्षीणां महात्मनाम्।
नासाध्य तपसा तेषां विद्ययाऽऽत्मगुणैः परैः ॥ १३.५३.३६ ॥
Estos y otros muchos reyes y brahmanes nacieron por el poder de los magnánimos grandes sabios; para ellos nada era inalcanzable mediante la austeridad, el saber y las cualidades interiores supremas.
13.53.37
अस्मिन्नर्थे च मनुना नीतः श्लोको नराधिप ।
धर्मं प्रणयता राजंस्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १३.५३.३७ ॥
¡Oh Yudhiṣṭhira, señor de los hombres! Sobre este asunto, Manu pronunció un śloka, él que sostuvo el dharma. Oh rey, escúchalo.
13.53.38
ऋषिणां च नदीनां च साधूनां च महात्मनाम् ।
प्रभवो नाधिगन्तव्यः स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ १३.५३.३८ ॥
El origen de los sabios, de los ríos, de los virtuosos y de los magnánimos no debe ser averiguado; tampoco el de las mujeres ni el de la mala conducta.
13.53.39
तन्नात्र चिन्ता कर्तव्या महर्षीणां समुद्भवे ।
यथा सर्वगतो ह्यग्निस्तथा तेजो महात्मसु ॥ १३.५३.३९ ॥
Por tanto, no debe preocuparse uno por el origen de los grandes sabios; así como el fuego lo penetra todo, así es el resplandor en los magnánimos.