مہابھارت · ادھیائے 13.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.53.1
वैश्ययोन्यां समुत्पन्नाः शूद्रयोन्यां तथैव च ।
ब्रह्मर्षय इति प्रोक्ताः पुराणि द्विजसत्तमाः ॥ १३.५३.१ ॥
ویشیہ کی کوکھ سے اور شودر کی کوکھ سے بھی اسی طرح پیدا ہونے والے برہمرشی کہے گئے ہیں، اے دویجوں میں اعلیٰ ترین۔
13.53.2
कथमेतन्महाराज तत्त्वं शंसितुमर्हसि ।
विरुद्धमिह पश्यामि वियोनौ ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.५३.२ ॥
اے مہاراج، یہ حقیقت آپ کیسے بیان کرنے کے لائق ہیں؟ یہاں مجھے تضاد نظر آتا ہے کہ غلط کوکھ میں پیدا ہونے والا برہمن کیسے ہو سکتا ہے۔
13.53.3
अलं कौतूहलेनात्र निबोध त्वं युधिष्ठिर ।
शुभेतरं शुभं वाऽपि न चिन्तयितुमर्हसि ॥ १३.५३.३ ॥
یہاں تجسس کافی ہے، اے یدھشٹھر، تم سمجھ لو۔ شبھ ہو یا اشبھ، اس کا خیال تمہیں نہیں کرنا چاہیے۔
13.53.4
ईशन्त्यात्मन इत्येते गतिश्चैषां न सञ्जते ।
ब्रह्मभूयांस इत्येव ऋषयः श्रुतिचोदिताः ॥ १३.५३.४ ॥
یہ اپنے آپ پر حکمرانی کرتے ہیں؛ ان کی گتی رکتی نہیں۔ برہم بھوئشٹھ کہلانے والے یہ رشی ہیں جن کا ذکر شرتی میں ہے۔
13.53.5
निन्द्या न चैते राजेन्द्र प्रमाणं हि प्रमाणिनाम् ।
लोकोऽनुमन्यते चैतान्प्रमाणं ह्यत्र वै तपः ॥ १३.५३.५ ॥
اے راجیندر، یہ قابل مذمت نہیں؛ معتبر لوگوں کے لیے یہی سند ہیں۔ دنیا انہیں مانتی ہے، اور یہاں سند تو تپسیا ہی ہے۔
13.53.6
एवं महात्मभिस्तात तपोज्ञानसमन्वितैः ।
प्रवर्तितानि कार्याणि प्रमाणान्येव सत्तम ॥ १३.५३.६ ॥
اسی طرح تپسیا اور علم سے آراستہ عظیم النفس ہستیوں نے کام جاری کیے، اور وہ سند ہی ہیں، اے فرزند، اے بہترین۔
13.53.7
भार्याश्चतस्रो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य स्वधर्मतः ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च भरतर्षभ ॥ १३.५३.७ ॥
اے راجیندر، بھرت کے سردار، برہمن کی اپنے دھرم کے مطابق چار بیویاں ہوتی ہیں — برہمنی، کشتریہ، ویشیہ اور شودرا۔
13.53.8
राज्ञां तु क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च भरतर्षभ ।
वैश्यस्य वैश्या विहिता शूद्रा च भरतर्षभ ॥ १३.५३.८ ॥
اے بھرت کے سردار، بادشاہوں کے لیے کشتریہ، ویشیہ اور شودرا بیویاں مقرر ہیں؛ ویشیہ کے لیے ویشیہ اور شودرا بیویاں مقرر ہیں۔
13.53.9
शूद्रस्यैका स्मृता भार्या प्रतिलोमे तु सङ्करः ।
शूद्रायास्तु नरश्रेष्ठ चत्वारः पतयः स्मृताः ॥ १३.५३.९ ॥
شودر کی ایک ہی بیوی یاد کی گئی ہے؛ الٹے دستور میں سنکر پیدا ہوتا ہے۔ اے نرشریشٹھ، شودرا کے چار شوہر یاد کیے گئے ہیں۔
13.53.10
वर्णोत्तमायास्तु पतिः सवर्णस्त्वेक एव सः ।
द्वौ क्षत्रियाया विहितौ ब्राह्मणः क्षत्रियस्तथा ॥ १३.५३.१० ॥
اعلیٰ ورن کی عورت کا شوہر اسی ورن کا ایک ہی ہوتا ہے؛ کشتریہ کے لیے دو شوہر مقرر ہیں — برہمن اور کشتری۔
13.53.11
वैश्यायास्तु नरश्रेष्ठ विहिताः पतयस्त्रयः ।
सवर्णः क्षत्रियश्चैव ब्राह्मणश्च विशाम्पते ॥ १३.५३.११ ॥
اے نرشریشٹھ، ویشیہ کے لیے تین شوہر مقرر ہیں — ہم ورن، کشتری اور برہمن۔ اے رعایا کے پالک!
13.53.12
एवंविधिमनुस्मृत्य ततस्ते ऋषिभिः पुरा ।
उत्पादिता महात्मानः पुत्रा ब्रह्मर्षयः पुरा ॥ १३.५३.१२ ॥
ایسی ہی ودھی کو یاد کر کے، پھر قدیم زمانے میں رشیوں کے ذریعے مہاتما برہمرشی بیٹے پیدا کیے گئے۔
13.53.13
पुराणाभ्यामृषिभ्यां तु मित्रेण वरुणेन च ।
वसिष्ठोऽथ तथाऽगस्त्यो बर्हिषव्यस्तथैव च ॥ १३.५३.१३ ॥
قدیم رشیوں مِتر اور وَرُن سے وَسِشٹھ، اگستیہ اور بَرہِشَویہ بھی پیدا ہوئے۔
13.53.14
कक्षीवानार्ष्टिषेणश्च पुरुषः कष एव च ।
मामतेयस्य वै पुत्रा गौतमश्चात्मजाः स्मृताः ॥ १३.५३.१४ ॥
کَکشِیوان، آرشٹِشینَ، پُرُش اور کَش مامتیہ کے بیٹے کہے گئے ہیں، اور گوتم کے بیٹے بھی مانے گئے ہیں۔
13.53.15
वत्सप्रियश्च भगवान्स्थूलरश्मिस्तथाक्षणिः ।
गौतमस्यैव तनया ये दास्यां जनिता ह्युत ॥ १३.५३.१५ ॥
وَتسپریہ، بھگوان سْتھُولَرشمی اور اَکشَنی — یہ گوتم کے ہی بیٹے ہیں، جو کنیز سے پیدا ہوئے۔
13.53.16
कपिञ्जलादो ब्रह्मर्षिश्चाण्डाल्यामुदपद्यत ।
वैनतेयस्तथा पक्षी तुर्यायां च वसिष्ठतः ॥ १३.५३.१६ ॥
کپِنجلاد برہمرشی چانڈال عورت سے پیدا ہوئے؛ اور وسِشٹھ سے چوتھی بیوی میں ویَنتیَ نامی پرندہ پیدا ہوا۔
13.53.17
प्रसादाच्च वसिष्ठस्य शुक्लाभ्युपगमेन च ।
अदृश्यन्त्याः पिता वैश्यो नाम्ना चित्रमुखः पुरा।
ब्राह्मणत्वमनुप्राप्तो ब्रह्मर्षित्वं च कौरव ॥ १३.५३.१७ ॥
وسِشٹھ کی مہربانی اور شُکل سنجوگ سے، ادرشیَنتی کے والد چِتْرَمُکھ نام کے ویشیہ نے پہلے برہمنیت اور برہمرشی کا مرتبہ پایا، اے کورو۔
13.53.18
वैश्यश्चित्रमुखः कन्यां वसिष्ठतनयस्य वै ।
शुभां प्रादाद्यतो जातो ब्रह्मर्षिस्तु पराशरः ॥ १३.५३.१८ ॥
ویشیہ چِتْرَمُکھ نے وسِشٹھ کے بیٹے کو اپنی شبھ کنیا دی؛ جس سے برہمرشی پراشر پیدا ہوئے۔
13.53.19
तथैव दाशकन्यायां सत्यवत्यां महानृषिः ।
पराशरात्प्रसूतश्च व्यासो योगमयो मुनिः ॥ १३.५३.१९ ॥
اسی طرح داش کنیا ستیہ وتی میں عظیم رشی پراشر سے یوگ مے مُنی ویاس پیدا ہوئے۔
13.53.20
विभण्डकस्य मृग्यां च तपोयोगात्मको मुनिः ।
ऋस्यशृङ्गः समुत्पन्नो ब्रह्मचारी महायशाः ॥ १३.५३.२० ॥
ویبھانڈک کی ہرنی سے تپ اور یوگ کے مجسم، برہمچاری، مہایشسوی رشیہ شرنگ پیدا ہوئے۔
13.53.21
शार्ङ्ग्यां च मन्दपालस्य चत्वारो ब्रह्मवादिनः ।
जाता ब्रह्मर्षयः पुण्या यैः स्तुतो हव्यवाहनः ॥ १३.५३.२१ ॥
مندپال کی شارنگی سے چار برہم وادی، پاکیزہ برہمرشی پیدا ہوئے؛ جن کے ذریعے ہویہ واہن اگنی کی ستائش ہوئی۔
13.53.22
द्रोणश्च स्तम्बमित्रश्च सारिसृक्वश्च बुद्धिमान् ।
जरितारिश्च विख्यातश्चत्वारः सूर्यसन्निभाः ॥ १३.५३.२२ ॥
دروݨ، ستمبمتر، سارِسرکو اور دانا جَریتاری — یہ چاروں مشہور، سورج کی مانند تھے۔
13.53.23
महर्षेः कालवृक्षस्य शकुन्त्यामेव जज्ञिवान् ।
हिरण्यहस्तो भगवान्महर्षिः काञ्चनप्रभः ॥ १३.५३.२३ ॥
مہرشی کالورکش سے شکنتی میں بھگوان ہرنیہستہ پیدا ہوئے، جو سنہری آب والے مہرشی تھے۔
13.53.24
पावकात्तात सम्भूता मनसा च महर्षयः ।
पितामहस्य राजेन्द्र पुरस्त्यपुलहादयः ॥ १३.५३.२४ ॥
اے عزیز، آگ سے اور پتامہ (برہما) کے من سے مہرشی پیدا ہوئے؛ اے راجیندر، پلستیہ، پلہ وغیرہ۔
13.53.25
सावर्ण्यश्चापि राजर्षिः सवर्णायामजायत ।
मृण्मय्यां भरतश्रेष्ठ आदित्येन विवस्वता ॥ १३.५३.२५ ॥
ساورنیہ بھی راجرشی تھے، جو سورنا سے پیدا ہوئے۔ اے بھرت شریشٹھ، مٹی کی مورت میں آدتیہ وِوَسوان کے ذریعے (ان کی پیدائش ہوئی)۔
13.53.26
शाण्डिल्यश्चाग्नितो जातः कश्यपस्याग्रजः प्रभुः ।
शरद्वतः शरस्तम्बात्कृपश्व कृपया सह ॥ १३.५३.२६ ॥
شانڈلیہ آگ سے پیدا ہوئے؛ وہ کشیپ کے بڑے بھائی اور پربھو تھے۔ شرद्वان سے، سرکنڈوں کے جھنڈ سے کرپ پیدا ہوئے؛ کرپی کے ساتھ (پیدا ہوئے)۔
13.53.27
पद्माश्च जज्ञे राजेन्द्र सोस्यपस्य महात्मनः ।
रेणुश्च रेणुका चैव राममाता यशस्विनी ॥ १३.५३.२७ ॥
اے راجیندر، پدماؤں نے جنم لیا؛ وہ اُس مہاتما کی اولاد تھیں۔ رینو اور رینوکا بھی پیدا ہوئیں — یشسوی رینوکا، رام کی ماں۔
13.53.28
समुनायाः समुद्भूतः सोमकेन महात्मना ।
अर्कदन्तो महानृषिः प्रथितः पृथिवीतले ॥ १३.५३.२८ ॥
سمُنا سے مہاتما سومک کے ذریعے (اولاد) پیدا ہوئی۔ ارکدنت، عظیم رشی، زمین پر مشہور ہوئے۔
13.53.29
अग्नेराहवनीयाच्च द्रुपदस्येन्द्रवर्चसः ।
धृष्टद्युम्नश्च सम्भूतो वेद्यां कृष्णा च भारत ॥ १३.५३.२९ ॥
آہوونیہ آگ سے، اندر کی مانند تیجسوی دروپد کے (یگیہ سے) دھرشٹدیومن پیدا ہوئے؛ اے بھارت، ویدی سے کرشنا (دروپدی) پیدا ہوئیں۔
13.53.30
व्याघ्रयोन्यां ततो जाता वसिष्ठस्य महात्मनः ।
एकोनविंशतिः पुत्राः ख्याता व्याघ्रपदादयः ॥ १३.५३.३० ॥
پھر ویاگھر یونی سے مہاتما وسشٹھ کے انیس بیٹے پیدا ہوئے؛ وہ ویاگھرپاد وغیرہ کے نام سے مشہور ہیں۔
13.53.31
मन्धश्च बादलोमस्च जावालिश्च महानृषिः ।
मन्युश्चैवोपमन्युश्च सेतुकर्णस्तथैव च।
एते चान्ये च विख्याताः पृथिव्यां गोत्रतां गताः ॥ १३.५३.३१ ॥
مندھ، بادلوم، مہارشی جابالی، منیو اور اُپمنیو، اور سیتُکرن بھی؛ یہ اور دوسرے زمین پر مشہور ہو کر گوتر کے بانی بنے۔
13.53.32
विश्वकाशस्य राजर्षेरैक्ष्वाकोस्तु महात्मनः ।
बालाश्वो नाम पुत्रोऽभूच्छिखां भित्त्वा विनिस्सृतः ॥ १३.५३.३२ ॥
اِکشواکو خاندان کے راجرشی مہاتما وشواکاش کا بیٹا بالاشو نامی ہوا، جو چوٹی پھاڑ کر نکلا۔
13.53.33
मान्धाता चैव राजर्षिर्युवनाश्वेन धीमता ।
स्वयं धृतोऽथ गर्भेण दिव्यास्त्रबलसंयुतः ॥ १३.५३.३३ ॥
راجرشی مانданاتا کو دانا یووناشو نے خود اپنے رحم میں دھارا؛ وہ دیویہ استروں کی طاقت سے آراستہ تھا۔
13.53.34
गौरिकश्चापि राजर्षिश्चक्रवर्ती महायशाः ।
बाहुदायां समुत्पन्नो नद्यां राज्ञा सुबाहुना ॥ १३.५३.३४ ॥
چکرورتی اور مہایشس راجرشی گوریک بھی — راجا سُباہُو کے ذریعے دریائے باہدا میں پیدا ہوئے۔
13.53.35
भूमेश्च पुत्रो नरकः संवर्तश्चैव पुष्कलः ।
अद्भिश्चैव महातेजा ऋषिर्गार्ग्योऽभ्यजायत ॥ १३.५३.३५ ॥
بھومی کا بیٹا نرک، سمورت اور پشکل؛ اور پانی سے مہاتیجسوی رشی گارگیہ پیدا ہوا۔
13.53.36
एते चान्ये च बहवो राजन्या ब्राह्मणास्तथा ।
प्रभावेनाभिसम्भूता महर्षीणां महात्मनाम्।
नासाध्य तपसा तेषां विद्ययाऽऽत्मगुणैः परैः ॥ १३.५३.३६ ॥
یہ اور دوسرے بہت سے کھشتری اور برہمن مہاتما مہارشیوں کے زور سے پیدا ہوئے؛ ان کے لیے تپ، علم اور اعلیٰ اوصاف سے کچھ بھی ناممکن نہ تھا۔
13.53.37
अस्मिन्नर्थे च मनुना नीतः श्लोको नराधिप ।
धर्मं प्रणयता राजंस्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १३.५३.३७ ॥
اے نرادھیپ یدھشٹھر! اس معاملے میں منو نے ایک شلوک کہا ہے، جس نے دھرم کو فروغ دیا تھا۔ اے راجن، اسے سنو۔
13.53.38
ऋषिणां च नदीनां च साधूनां च महात्मनाम् ।
प्रभवो नाधिगन्तव्यः स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ १३.५३.३८ ॥
رشیوں، ندیوں، سادھوؤں اور مہاتماؤں کا آغاز جاننا ممکن نہیں؛ عورتوں اور بدچلنی کا آغاز بھی نہیں جاننا چاہیے۔
13.53.39
तन्नात्र चिन्ता कर्तव्या महर्षीणां समुद्भवे ।
यथा सर्वगतो ह्यग्निस्तथा तेजो महात्मसु ॥ १३.५३.३९ ॥
اس لیے مہارشیوں کے آغاز کے بارے میں فکر نہیں کرنی چاہیے؛ جیسے آگ ہر جگہ موجود ہے، ویسے ہی مہاتماؤں میں تیج ہے۔