మహాభారతం · అధ్యాయం 13.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.53.1
वैश्ययोन्यां समुत्पन्नाः शूद्रयोन्यां तथैव च ।
ब्रह्मर्षय इति प्रोक्ताः पुराणि द्विजसत्तमाः ॥ १३.५३.१ ॥
వైశ్య యోనిలోనూ శూద్ర యోనిలోనూ అలాగే జన్మించినవారూ బ్రహ్మర్షులని పురాణాలలో చెప్పబడింది, ఓ ద్విజోత్తములారా.
13.53.2
कथमेतन्महाराज तत्त्वं शंसितुमर्हसि ।
विरुद्धमिह पश्यामि वियोनौ ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.५३.२ ॥
మహారాజా, ఈ తత్త్వాన్ని మీరు ఎలా వివరించాలి? అయోగ్య యోనిలో జన్మించినవాడు బ్రాహ్మణుడు ఎలా కాగలడో ఇక్కడ విరోధంగా కనిపిస్తోంది.
13.53.3
अलं कौतूहलेनात्र निबोध त्वं युधिष्ठिर ।
शुभेतरं शुभं वाऽपि न चिन्तयितुमर्हसि ॥ १३.५३.३ ॥
ఇక్కడ కుతూహలం చాలు, యుధిష్ఠిరా, నీవు అర్థం చేసుకో. శుభమా అశుభమా అని నీవు ఆలోచించనవసరం లేదు.
13.53.4
ईशन्त्यात्मन इत्येते गतिश्चैषां न सञ्जते ।
ब्रह्मभूयांस इत्येव ऋषयः श्रुतिचोदिताः ॥ १३.५३.४ ॥
వీరు తమను తాము పాలించేవారు; వీరి గతి అడ్డుపడదు. బ్రహ్మభూయిష్ఠులు అని శ్రుతి చెప్పిన ఋషులు వీరు.
13.53.5
निन्द्या न चैते राजेन्द्र प्रमाणं हि प्रमाणिनाम् ।
लोकोऽनुमन्यते चैतान्प्रमाणं ह्यत्र वै तपः ॥ १३.५३.५ ॥
రాజేంద్రా, వీరు నిందార్హులు కారు; ప్రమాణవంతులకు వీరే ప్రమాణం. లోకం వీరిని అంగీకరిస్తుంది; ఇక్కడ ప్రమాణం తపస్సే.
13.53.6
एवं महात्मभिस्तात तपोज्ञानसमन्वितैः ।
प्रवर्तितानि कार्याणि प्रमाणान्येव सत्तम ॥ १३.५३.६ ॥
ఈ విధంగా తపస్సు జ్ఞానంతో కూడిన మహాత్ములు కార్యాలను ప్రవర్తింపజేశారు; అవి ప్రమాణాలే, ఓ తాతా, ఉత్తముడా.
13.53.7
भार्याश्चतस्रो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य स्वधर्मतः ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च भरतर्षभ ॥ १३.५३.७ ॥
ఓ రాజేంద్రా, భరతర్షభా, బ్రాహ్మణునికి తన ధర్మం ప్రకారం నలుగురు భార్యలు ఉంటారు — బ్రాహ్మణి, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర.
13.53.8
राज्ञां तु क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च भरतर्षभ ।
वैश्यस्य वैश्या विहिता शूद्रा च भरतर्षभ ॥ १३.५३.८ ॥
భరతర్షభా, రాజులకు క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర భార్యలు విహితులు; వైశ్యునికి వైశ్య, శూద్ర భార్యలు విహితులు.
13.53.9
शूद्रस्यैका स्मृता भार्या प्रतिलोमे तु सङ्करः ।
शूद्रायास्तु नरश्रेष्ठ चत्वारः पतयः स्मृताः ॥ १३.५३.९ ॥
శూద్రునికి ఒకే భార్య స్మృతి; ప్రతిలోమంలో సంకరం కలుగుతుంది. నరశ్రేష్ఠా, శూద్రకు నలుగురు భర్తలు స్మృతులలో చెప్పబడ్డారు.
13.53.10
वर्णोत्तमायास्तु पतिः सवर्णस्त्वेक एव सः ।
द्वौ क्षत्रियाया विहितौ ब्राह्मणः क्षत्रियस्तथा ॥ १३.५३.१० ॥
ఉత్తమ వర్ణ స్త్రీకి భర్త ఆమె వర్ణానికి చెందిన ఒక్కడే; క్షత్రియ స్త్రీకి ఇద్దరు భర్తలు విహితులు — బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు.
13.53.11
वैश्यायास्तु नरश्रेष्ठ विहिताः पतयस्त्रयः ।
सवर्णः क्षत्रियश्चैव ब्राह्मणश्च विशाम्पते ॥ १३.५३.११ ॥
నరశ్రేష్ఠా, వైశ్య స్త్రీకి మూడు భర్తలు విహితులు — సవర్ణుడు, క్షత్రియుడు, బ్రాహ్మణుడు. విశాంపతీ!
13.53.12
एवंविधिमनुस्मृत्य ततस्ते ऋषिभिः पुरा ।
उत्पादिता महात्मानः पुत्रा ब्रह्मर्षयः पुरा ॥ १३.५३.१२ ॥
ఇటువంటి విధిని స్మరించి, అప్పుడు పూర్వకాలంలో ఋషులచే మహాత్ములైన, బ్రహ్మర్షి పుత్రులు ఉత్పన్నమయ్యారు.
13.53.13
पुराणाभ्यामृषिभ्यां तु मित्रेण वरुणेन च ।
वसिष्ठोऽथ तथाऽगस्त्यो बर्हिषव्यस्तथैव च ॥ १३.५३.१३ ॥
పురాతన ఋషులైన మిత్రుడు, వరుణుడి ద్వారా వసిష్ఠుడు, అగస్త్యుడు, బర్హిషవ్యుడు కూడా జన్మించారు.
13.53.14
कक्षीवानार्ष्टिषेणश्च पुरुषः कष एव च ।
मामतेयस्य वै पुत्रा गौतमश्चात्मजाः स्मृताः ॥ १३.५३.१४ ॥
కక్షీవానుడు, ఆర్ష్టిషేణుడు, పురుషుడు, కషుడు మామతేయుని కుమారులు; గౌతముని కుమారులుగా కూడా వారు స్మరించబడ్డారు.
13.53.15
वत्सप्रियश्च भगवान्स्थूलरश्मिस्तथाक्षणिः ।
गौतमस्यैव तनया ये दास्यां जनिता ह्युत ॥ १३.५३.१५ ॥
వత్సప్రియుడు, భగవాన్ స్థూలరశ్మి, అక్షణి గౌతముని కుమారులు; వారు దాసి వలన జన్మించారు.
13.53.16
कपिञ्जलादो ब्रह्मर्षिश्चाण्डाल्यामुदपद्यत ।
वैनतेयस्तथा पक्षी तुर्यायां च वसिष्ठतः ॥ १३.५३.१६ ॥
కపింజలాదుడు అనే బ్రహ్మర్షి చాండాలి స్త్రీ వలన జన్మించాడు; వసిష్ఠుని వలన నాలుగవ భార్య ద్వారా వైనతేయుడనే పక్షి జన్మించాడు.
13.53.17
प्रसादाच्च वसिष्ठस्य शुक्लाभ्युपगमेन च ।
अदृश्यन्त्याः पिता वैश्यो नाम्ना चित्रमुखः पुरा।
ब्राह्मणत्वमनुप्राप्तो ब्रह्मर्षित्वं च कौरव ॥ १३.५३.१७ ॥
వసిష్ఠుని అనుగ్రహం వలన, శుక్ల సంగమం వలన, అదృశ్యంతి తండ్రి చిత్రముఖుడనే వైశ్యుడు పూర్వం బ్రాహ్మణత్వాన్ని, బ్రహ్మర్షి పదవిని పొందాడు, కౌరవా.
13.53.18
वैश्यश्चित्रमुखः कन्यां वसिष्ठतनयस्य वै ।
शुभां प्रादाद्यतो जातो ब्रह्मर्षिस्तु पराशरः ॥ १३.५३.१८ ॥
వైశ్యుడు చిత్రముఖుడు వసిష్ఠుని కుమారునికి తన శుభప్రదమైన కన్యను ఇచ్చాడు; ఆమె ద్వారా బ్రహ్మర్షి పరాశరుడు జన్మించాడు.
13.53.19
तथैव दाशकन्यायां सत्यवत्यां महानृषिः ।
पराशरात्प्रसूतश्च व्यासो योगमयो मुनिः ॥ १३.५३.१९ ॥
అదే విధంగా దాశకన్య సత్యవతిలో మహర్షి పరాశరుని వల్ల యోగమయుడైన ముని వ్యాసుడు జన్మించాడు.
13.53.20
विभण्डकस्य मृग्यां च तपोयोगात्मको मुनिः ।
ऋस्यशृङ्गः समुत्पन्नो ब्रह्मचारी महायशाः ॥ १३.५३.२० ॥
విభాండకుని జింకయందు తపోయోగస్వరూపుడైన ముని, బ్రహ్మచారి, మహాయశస్వి ఋష్యశృంగుడు జన్మించాడు.
13.53.21
शार्ङ्ग्यां च मन्दपालस्य चत्वारो ब्रह्मवादिनः ।
जाता ब्रह्मर्षयः पुण्या यैः स्तुतो हव्यवाहनः ॥ १३.५३.२१ ॥
మందపాలుని శార్ఙ్గీయందు నలుగురు బ్రహ్మవాదులు, పవిత్ర బ్రహ్మర్షులు జన్మించారు; వారి చేత హవ్యవాహనుడు (అగ్ని) స్తుతించబడ్డాడు.
13.53.22
द्रोणश्च स्तम्बमित्रश्च सारिसृक्वश्च बुद्धिमान् ।
जरितारिश्च विख्यातश्चत्वारः सूर्यसन्निभाः ॥ १३.५३.२२ ॥
ద్రోణుడు, స్తంబమిత్రుడు, సారిసృక్వుడు, బుద్ధిమంతుడైన జరితారి అనే నలుగురు ప్రసిద్ధులు, సూర్యసమానులు.
13.53.23
महर्षेः कालवृक्षस्य शकुन्त्यामेव जज्ञिवान् ।
हिरण्यहस्तो भगवान्महर्षिः काञ्चनप्रभः ॥ १३.५३.२३ ॥
మహర్షి కాలవృక్షుని వల్ల శకుంతిలో భగవంతుడు హిరణ్యహస్తుడు, బంగారు కాంతిగల మహర్షి జన్మించాడు.
13.53.24
पावकात्तात सम्भूता मनसा च महर्षयः ।
पितामहस्य राजेन्द्र पुरस्त्यपुलहादयः ॥ १३.५३.२४ ॥
తాత, అగ్ని నుండి, పితామహుని మనస్సు నుండి మహర్షులు జన్మించారు; ఓ రాజేంద్రా, పులస్త్యుడు, పులహుడు మొదలైనవారు.
13.53.25
सावर्ण्यश्चापि राजर्षिः सवर्णायामजायत ।
मृण्मय्यां भरतश्रेष्ठ आदित्येन विवस्वता ॥ १३.५३.२५ ॥
సావర్ణ్యుడు కూడా రాజర్షి; ఆయన సవర్ణ నుండి జన్మించాడు. భరత శ్రేష్ఠా, మట్టి ప్రతిమలో ఆదిత్యుడైన వివస్వంతుని ద్వారా (జన్మించాడు).
13.53.26
शाण्डिल्यश्चाग्नितो जातः कश्यपस्याग्रजः प्रभुः ।
शरद्वतः शरस्तम्बात्कृपश्व कृपया सह ॥ १३.५३.२६ ॥
శాండిల్యుడు అగ్ని నుండి జన్మించాడు; ఆయన కశ్యపునికి అగ్రజుడు, ప్రభువు. శరద్వంతుని నుండి, రెల్లు పొద నుండి కృపుడు జన్మించాడు; కృపితో కలిసి (జన్మించాడు).
13.53.27
पद्माश्च जज्ञे राजेन्द्र सोस्यपस्य महात्मनः ।
रेणुश्च रेणुका चैव राममाता यशस्विनी ॥ १३.५३.२७ ॥
రాజేంద్రా, పద్మలు జన్మించారు; వారు ఆ మహాత్ముని సంతానం. రేణువు, రేణుక కూడా జన్మించారు — యశస్విని రేణుక, రాముని తల్లి.
13.53.28
समुनायाः समुद्भूतः सोमकेन महात्मना ।
अर्कदन्तो महानृषिः प्रथितः पृथिवीतले ॥ १३.५३.२८ ॥
సమున నుండి మహాత్ముడైన సోముకుని ద్వారా (సంతానం) జన్మించింది. అర్కదంతుడు, మహర్షి, భూతలంపై ప్రసిద్ధుడు.
13.53.29
अग्नेराहवनीयाच्च द्रुपदस्येन्द्रवर्चसः ।
धृष्टद्युम्नश्च सम्भूतो वेद्यां कृष्णा च भारत ॥ १३.५३.२९ ॥
ఆహవనీయ అగ్ని నుండి, ఇంద్రునితో సమాన తేజస్సు కలిగిన ద్రుపదుని (యాగం నుండి) ధృష్టద్యుమ్నుడు జన్మించాడు; భారతా, వేది నుండి కృష్ణ (ద్రౌపది) జన్మించింది.
13.53.30
व्याघ्रयोन्यां ततो जाता वसिष्ठस्य महात्मनः ।
एकोनविंशतिः पुत्राः ख्याता व्याघ्रपदादयः ॥ १३.५३.३० ॥
తరువాత వ్యాఘ్రయోని నుండి మహాత్ముడైన వసిష్ఠునికి పంతొమ్మిది మంది కుమారులు జన్మించారు; వారు వ్యాఘ్రపాదుడు మొదలైన పేర్లతో ప్రసిద్ధులు.
13.53.31
मन्धश्च बादलोमस्च जावालिश्च महानृषिः ।
मन्युश्चैवोपमन्युश्च सेतुकर्णस्तथैव च।
एते चान्ये च विख्याताः पृथिव्यां गोत्रतां गताः ॥ १३.५३.३१ ॥
మంధుడు, బాదలోముడు, మహర్షి జాబాలి, మన్యు, ఉపమన్యు, అలాగే సేతుకర్ణుడు; వీరు, ఇతరులు భూమిపై ప్రసిద్ధులై గోత్రకర్తలయ్యారు.
13.53.32
विश्वकाशस्य राजर्षेरैक्ष्वाकोस्तु महात्मनः ।
बालाश्वो नाम पुत्रोऽभूच्छिखां भित्त्वा विनिस्सृतः ॥ १३.५३.३२ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశపు రాజర్షి, మహాత్ముడైన విశ్వకాశుని కుమారుడు బాలాశ్వుడు; అతడు శిఖను చీల్చుకొని బయటకు వచ్చాడు.
13.53.33
मान्धाता चैव राजर्षिर्युवनाश्वेन धीमता ।
स्वयं धृतोऽथ गर्भेण दिव्यास्त्रबलसंयुतः ॥ १३.५३.३३ ॥
రాజర్షి మాంధాతను బుద్ధిమంతుడైన యువనాశ్వుడు తానే గర్భంలో ధరించాడు; అతడు దివ్యాస్త్రాల బలంతో కూడినవాడు.
13.53.34
गौरिकश्चापि राजर्षिश्चक्रवर्ती महायशाः ।
बाहुदायां समुत्पन्नो नद्यां राज्ञा सुबाहुना ॥ १३.५३.३४ ॥
చక్రవర్తి, మహాయశస్వి అయిన రాజర్షి గౌరికుడు కూడా — రాజు సుబాహు ద్వారా బాహుదా నదిలో జన్మించాడు.
13.53.35
भूमेश्च पुत्रो नरकः संवर्तश्चैव पुष्कलः ।
अद्भिश्चैव महातेजा ऋषिर्गार्ग्योऽभ्यजायत ॥ १३.५३.३५ ॥
భూమి కుమారుడు నరకుడు, సంవర్తుడు, పుష్కలుడు; జలాల నుండి మహాతేజస్వి ఋషి గార్గ్యుడు జన్మించాడు.
13.53.36
एते चान्ये च बहवो राजन्या ब्राह्मणास्तथा ।
प्रभावेनाभिसम्भूता महर्षीणां महात्मनाम्।
नासाध्य तपसा तेषां विद्ययाऽऽत्मगुणैः परैः ॥ १३.५३.३६ ॥
వీరు, ఇతరులు అనేకమంది క్షత్రియులు, బ్రాహ్మణులు మహాత్ములైన మహర్షుల ప్రభావంతో జన్మించారు; వారికి తపస్సు, విద్య, ఉత్కృష్ట ఆత్మగుణాలతో అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు.
13.53.37
अस्मिन्नर्थे च मनुना नीतः श्लोको नराधिप ।
धर्मं प्रणयता राजंस्तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १३.५३.३७ ॥
నరాధిపా యుధిష్ఠిరా! ఈ విషయంలో మనువు ఒక శ్లోకాన్ని చెప్పాడు. ధర్మాన్ని ప్రవర్తింపజేసిన ఆయన చెప్పినదానిని, రాజా, తెలుసుకో.
13.53.38
ऋषिणां च नदीनां च साधूनां च महात्मनाम् ।
प्रभवो नाधिगन्तव्यः स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ १३.५३.३८ ॥
ఋషులు, నదులు, సాధువులు, మహాత్ములు - వీరి ఉద్భవాన్ని తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు; స్త్రీల, దుశ్చరితల ఉద్భవమూ తెలియదగినది కాదు.
13.53.39
तन्नात्र चिन्ता कर्तव्या महर्षीणां समुद्भवे ।
यथा सर्वगतो ह्यग्निस्तथा तेजो महात्मसु ॥ १३.५३.३९ ॥
అందుచేత మహర్షుల ఉద్భవం గురించి చింతించకూడదు; అగ్ని సర్వవ్యాపకమైనట్లే, మహాత్ములలో తేజస్సు ఉంటుంది.