મહાભારત · અધ્યાય 13.56

13.56.1

श्रुतं बहुविधं वृत्तं कन्यकानां महामते ।
इच्छामि योषितां श्रोतुं धर्माधर्मौ परिग्रहे ॥ १३.५६.१ ॥

હે મહામતિ, કન્યાઓનું અનેક પ્રકારનું આચરણ મેં સાંભળ્યું છે. હવે વિવાહમાં સ્ત્રીઓના ધર્મ અને અધર્મ સાંભળવા ઇચ્છું છું.

अष्टौ भार्यागमा धर्म्या नराणां दारकर्मणि ।
प्रेत्येह च हिता यास्तु सपुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.२ ॥

પુરુષો માટે દારકર્મમાં આઠ ધર્મ્ય ભાર્યાગમ છે. પુત્રસહિત જે હોય તે આ લોક અને પરલોકમાં હિતકારી છે, હવ્ય-કવ્ય આપનારી છે.

साध्वी पाणिगृहीता या कौमारी पाणिवर्जिता ।
भ्रातृभार्या स्वभार्येति प्रसूयेत्पुत्रमौरसम् ॥ १३.५६.३ ॥

જે સાધ્વી પાણિગૃહીતા છે, જે કૌમારી પાણિવર્જિતા છે, જે ભ્રાતૃભાર્યા છે અથવા 'સ્વભાર્યા' ગણાય છે, તેણે ઔરસ પુત્ર જન્માવવો.

त्रयो भार्यागमा ज्ञेया यत्र धर्मो न नश्यति ।
पञ्चान्याः पश्चिमा ब्रूहि भार्यास्तासां च ये सुताः ॥ १३.५६.४ ॥

જ્યાં ધર્મ નાશ પામતો નથી એવા ત્રણ ભાર્યાગમ જાણવા. બાકીના પાંચ, જે છેલ્લા છે, તેમજ તેમની ભાર્યાઓ અને પુત્રો કહો.

सगोत्रभार्या क्रीता च परभार्या च कारिता ।
गतागता च या भार्या आश्रमादाहृता च या ॥ १३.५६.५ ॥

સગોત્ર ભાર્યા, ખરીદેલી, પરભાર્યા, ફસાવીને લાવેલી, જઈને પાછી આવેલી, આશ્રમથી લાવેલી — જે ભાર્યા, તે.

एता भार्यागमाः पञ्च पुनर्भार्या भवन्ति याः ।
एता भार्या नृणां गम्यास्तत्पुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.६ ॥

આ પાંચ ભાર્યાગમ છે; જે પુનર્ભાર્યા બને છે તે આ. આ ભાર્યાઓ પુરુષો માટે ગમ્ય છે, અને તેમના પુત્રો હવ્ય-કવ્ય આપનારા છે.