മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.56

13.56.1

श्रुतं बहुविधं वृत्तं कन्यकानां महामते ।
इच्छामि योषितां श्रोतुं धर्माधर्मौ परिग्रहे ॥ १३.५६.१ ॥

മഹാമതേ, കന്യകമാരുടെ പലവിധ നടപ്പുകൾ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. വിവാഹത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ ധർമ്മാധർമ്മങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

अष्टौ भार्यागमा धर्म्या नराणां दारकर्मणि ।
प्रेत्येह च हिता यास्तु सपुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.२ ॥

പുരുഷന്മാർക്ക് ദാരകർമ്മത്തിൽ എട്ട് ധർമ്മ്യമായ ഭാര്യാഗമങ്ങളുണ്ട്. പുത്രന്മാരോടുകൂടിയവർ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും ഹിതകരരും ഹവ്യകവ്യങ്ങൾ നൽകുന്നവരുമാണ്.

साध्वी पाणिगृहीता या कौमारी पाणिवर्जिता ।
भ्रातृभार्या स्वभार्येति प्रसूयेत्पुत्रमौरसम् ॥ १३.५६.३ ॥

പാണിഗൃഹീതയായ സാധ്വി, പാണിവർജ്ജിതയായ കന്യക, സഹോദരന്റെ ഭാര്യ, അല്ലെങ്കിൽ 'സ്വഭാര്യ' എന്നു കരുതപ്പെടുന്നവൾ — ഇവർ ഔരസപുത്രനെ പ്രസവിക്കട്ടെ.

त्रयो भार्यागमा ज्ञेया यत्र धर्मो न नश्यति ।
पञ्चान्याः पश्चिमा ब्रूहि भार्यास्तासां च ये सुताः ॥ १३.५६.४ ॥

ധർമ്മം നശിക്കാത്ത മൂന്ന് ഭാര്യാഗമങ്ങൾ അറിയേണ്ടതാണ്. പിന്നത്തെ അഞ്ചിനെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരെയും പുത്രന്മാരെയും പറയൂ.

सगोत्रभार्या क्रीता च परभार्या च कारिता ।
गतागता च या भार्या आश्रमादाहृता च या ॥ १३.५६.५ ॥

സഗോത്രഭാര്യ, വിലയ്ക്കു വാങ്ങിയവൾ, പരഭാര്യ, പ്രേരിപ്പിച്ചു കൊണ്ടുവന്നവൾ, പോയി മടങ്ങിവന്നവൾ, ആശ്രമത്തിൽനിന്ന് കൊണ്ടുവന്നവൾ — ഇവർ ഭാര്യമാരാണ്.

एता भार्यागमाः पञ्च पुनर्भार्या भवन्ति याः ।
एता भार्या नृणां गम्यास्तत्पुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.६ ॥

ഇവ അഞ്ച് ഭാര്യാഗമങ്ങളാണ്; പുനർഭാര്യമാരായവർ ഇവരാണ്. ഈ ഭാര്യമാർ പുരുഷന്മാർക്ക് ഗമ്യരാണ്; അവരുടെ പുത്രന്മാർ ഹവ്യകവ്യങ്ങൾ നൽകുന്നവരാണ്.