ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.56

13.56.1

श्रुतं बहुविधं वृत्तं कन्यकानां महामते ।
इच्छामि योषितां श्रोतुं धर्माधर्मौ परिग्रहे ॥ १३.५६.१ ॥

ହେ ମହାମତି, କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ବହୁବିଧ ଆଚରଣ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ବିବାହରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଧର୍ମାଧର୍ମ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।

अष्टौ भार्यागमा धर्म्या नराणां दारकर्मणि ।
प्रेत्येह च हिता यास्तु सपुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.२ ॥

ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦାରକର୍ମରେ ଆଠଟି ଧର୍ମ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାଗମ ଅଛି। ପୁତ୍ର ସହିତ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ହିତକର ଏବଂ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ ଦାତୃ।

साध्वी पाणिगृहीता या कौमारी पाणिवर्जिता ।
भ्रातृभार्या स्वभार्येति प्रसूयेत्पुत्रमौरसम् ॥ १३.५६.३ ॥

ଯେଉଁ ସାଧ୍ବୀ ପାଣିଗୃହୀତା, ଯେଉଁ କୌମାରୀ ପାଣିବର୍ଜିତା, ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯ୍ୟା ବା 'ସ୍ୱଭାର୍ଯ୍ୟା' ବୋଲି ଗଣ୍ୟା, ସେ ଔରସ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କରୁ।

त्रयो भार्यागमा ज्ञेया यत्र धर्मो न नश्यति ।
पञ्चान्याः पश्चिमा ब्रूहि भार्यास्तासां च ये सुताः ॥ १३.५६.४ ॥

ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେହି ତିନୋଟି ଭାର୍ଯ୍ୟାଗମ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ବାକି ପାଞ୍ଚଟି, ଯାହା ପଛର, ସେମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ କଥା କୁହ।

सगोत्रभार्या क्रीता च परभार्या च कारिता ।
गतागता च या भार्या आश्रमादाहृता च या ॥ १३.५६.५ ॥

ସଗୋତ୍ର ଭାର୍ଯ୍ୟା, କ୍ରୀତା, ପରଭାର୍ଯ୍ୟା, ପ୍ରଲୋଭନରେ ଆଣିତା, ଯାଇ ଫେରିଥିବା, ଆଶ୍ରମରୁ ଆଣିତା — ଯେଉଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା।

एता भार्यागमाः पञ्च पुनर्भार्या भवन्ति याः ।
एता भार्या नृणां गम्यास्तत्पुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.६ ॥

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଭାର୍ଯ୍ୟାଗମ; ଯେଉଁମାନେ ପୁନର୍ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଅନ୍ତି ସେମାନେ ଏମାନେ। ଏହି ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗମ୍ୟା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ ଦାତା।