మహాభారతం · అధ్యాయం 13.56

13.56.1

श्रुतं बहुविधं वृत्तं कन्यकानां महामते ।
इच्छामि योषितां श्रोतुं धर्माधर्मौ परिग्रहे ॥ १३.५६.१ ॥

ఓ మహామతీ, కన్యల బహువిధ ప్రవర్తనను విన్నాను. వివాహంలో స్త్రీల ధర్మాధర్మాలను వినాలని కోరుతున్నాను.

अष्टौ भार्यागमा धर्म्या नराणां दारकर्मणि ।
प्रेत्येह च हिता यास्तु सपुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.२ ॥

పురుషులకు దారకర్మలో ఎనిమిది ధర్మ్యమైన భార్యాగమాలు ఉన్నాయి. పుత్రులతో కూడినవారు ఇహంలోనూ పరలోకంలోనూ హితవారు, హవ్యకవ్యాలను ఇచ్చేవారు.

साध्वी पाणिगृहीता या कौमारी पाणिवर्जिता ।
भ्रातृभार्या स्वभार्येति प्रसूयेत्पुत्रमौरसम् ॥ १३.५६.३ ॥

పాణిగృహీత అయిన సాధ్వి, పాణివర్జిత కౌమారి, సోదరుని భార్య, లేదా 'స్వభార్య' అని పేర్కొనబడినవారు, ఔరస పుత్రుని ప్రసవించవచ్చు.

त्रयो भार्यागमा ज्ञेया यत्र धर्मो न नश्यति ।
पञ्चान्याः पश्चिमा ब्रूहि भार्यास्तासां च ये सुताः ॥ १३.५६.४ ॥

ధర్మం నశించని మూడు భార్యాగమాలు తెలుసుకోదగినవి. తరువాతి ఐదు, వారి భార్యలు, వారి పుత్రుల గురించి చెప్పు.

सगोत्रभार्या क्रीता च परभार्या च कारिता ।
गतागता च या भार्या आश्रमादाहृता च या ॥ १३.५६.५ ॥

సగోత్ర భార్య, కొనబడినది, పరభార్య, చేయబడినది, వెళ్లి తిరిగి వచ్చినది, ఆశ్రమం నుండి తీసుకురాబడినది — ఇవి భార్యలు.

एता भार्यागमाः पञ्च पुनर्भार्या भवन्ति याः ।
एता भार्या नृणां गम्यास्तत्पुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५६.६ ॥

ఇవి ఐదు భార్యాగమాలు; పునర్భార్యలు అయినవారు ఇవే. ఈ భార్యలు పురుషులకు గమ్యులు, వారి పుత్రులు హవ్యకవ్యాలను ఇచ్చేవారు.