Mahābhārata · Adhyāya 13.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.65.1
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया ब्रह्मणः समम् ।
पराक्रमे शक्रसममादित्यसमतेजसम् ॥ १३.६५.१ ॥
Igual a Bṛhaspati en intelecto, igual a Brahmā en paciencia, igual a Indra en valor y igual al sol en esplendor.
13.65.2
गाङ्गेयमर्जुनेनाजौ निहतं भूरितेजसम् ।
भ्रातृभिः सहितोऽन्यैश्च पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.२ ॥
Yudhiṣṭhira, junto con sus hermanos y otros, preguntó por el hijo de Gaṅgā, de gran esplendor, muerto en batalla por Arjuna.
13.65.3
शयानं वीरशयने कालाकाङ्क्षिणमच्युतम् ।
आजग्मुर्भरतश्रेष्ठं द्रष्टुकामा महर्षयः ॥ १३.६५.३ ॥
Vinieron los grandes sabios, deseosos de ver al inmutable, el mejor de los Bharatas, yacente en el lecho de los héroes y aguardando la hora de su muerte.
13.65.4
अत्रिर्वसिष्ठोऽथ भृगुः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
अङ्गिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुयतात्मवान् ॥ १३.६५.४ ॥
Atri, Vasiṣṭha, Bhṛgu, Pulastya, Pulaha, Kratu, Aṅgiras, Gautama, Agastya, Sumati, y el de alma bien dominada.
13.65.5
विश्वामित्रः स्थूलगिराः संवर्तः प्रमतिर्दमः ।
बृहस्पत्युशनोव्यासश्च्यवनः फाश्यपो ध्रुवः ॥ १३.६५.५ ॥
Viśvāmitra, Sthūlagirā, Saṃvarta, Pramati, Dama, Bṛhaspati, Uśanas, Vyāsa, Cyavana, el descendiente de Kāśyapa y Dhruva.
13.65.6
दुर्वासा जमदग्निश्च मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजोऽथ रैभ्यश्चक यवक्रीतस्त्रितस्तथा ॥ १३.६५.६ ॥
Durvāsas, Jamadagni, luego Mārkaṇḍeya, Gālava, luego Bharadvāja, Raibhya, Cakra, Yavakrīta y Trita igualmente.
13.65.7
स्थूलाक्षः शबलाक्षश्च कण्वो मेधातिथिः कृशः ।
नारदः पर्वतश्चैव सुधन्वाऽथैकतो द्विजः ॥ १३.६५.७ ॥
Sthūlākṣa y Śabalākṣa, Kaṇva, Medhātithi, Kṛśa, Nārada, Parvata, Sudhanvan y un brahmán también estaban allí.
13.65.8
नितंभूर्भुवनो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः ।
जामदग्र्यस्तथा रामः कचश्चेत्येवमादयः।
समागता महात्मानो भीष्मं द्रष्टुं महर्षयः ॥ १३.६५.८ ॥
Nitambhū, Bhuvana, Dhaumya, Śatānanda, Akṛtavraṇa, Rāma, hijo de Jamadagni, Kaca y otros grandes sabios magnánimos semejantes a ellos se reunieron para ver a Bhīṣma.
13.65.9
तेषां महात्मनां पूजामागतानां युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितश्चक्रे यतावदनुपूर्वशः ॥ १३.६५.९ ॥
Yudhiṣṭhira, junto con sus hermanos, honró debidamente y en orden a aquellos magnánimos que habían llegado.
13.65.10
ते पूजिताः सुखासीनाः कथाश्रक्रुर्महर्षयः ।
भीष्माश्रिताः सुमधुराः सर्वेन्द्रियमनोहराः ॥ १३.६५.१० ॥
Honrados y sentados cómodamente, los grandes sabios comenzaron a contar historias centradas en Bhīṣma, muy dulces y deleitosas para todos los sentidos y la mente.
13.65.11
भीष्मस्तेषां कथाः श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
मेने दिविष्ठमात्मानं तुष्ट्या परमया युतः ॥ १३.६५.११ ॥
Habiendo escuchado los relatos de aquellos sabios de almas purificadas, Bhīṣma, lleno de suprema satisfacción, se consideró morando en el cielo.
13.65.12
ततस्ते भीष्ममामन्त्र्य पाण्डवांश्च महर्षयः ।
अन्तर्धानं गताः सर्वे सर्वेषामेव पश्यताम् ॥ १३.६५.१२ ॥
Entonces los grandes sabios, despidiéndose de Bhīṣma y de los Pāṇḍavas, desaparecieron todos a la vista de todos.
13.65.13
तानृषीन्सुमहाभागानन्तर्धानगतानपि ।
पाण्डवास्तुष्टुवुः सर्वे प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः ॥ १३.६५.१३ ॥
Los Pāṇḍavas, todos, alabaron a aquellos sabios de gran fortuna, aunque se habían desvanecido, y se postraron ante ellos una y otra vez.
13.65.14
प्रसन्नमनसः सर्वे गाङ्गेयं कुरुसत्तमम् ।
उपतस्थुर्यथोद्यन्तमादित्यं मन्त्रकोविदाः ॥ १३.६५.१४ ॥
Con ánimo sereno, todos ellos, versados en los mantras, se acercaron a Gāṅgeya, el mejor de los Kuru, como al sol que se alza.
13.65.15
प्रभावं तपसस्तेषामृषीणां वीक्ष्य पाण्डवाः ।
प्रकाशन्तो दिशः सर्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ १३.६५.१५ ॥
Al ver el poder del austeridad de aquellos sabios, los Pāṇḍavas, mientras todas las direcciones resplandecían, se llenaron de suma admiración.
13.65.16
महाभाग्यं परं तेषामृषीणामनुचिन्त्य ते ।
पाण्डवाः सह भीष्मेण कथाश्चक्रुस्तदाश्रयाः ॥ १३.६५.१६ ॥
Meditando en la suprema gran fortuna de aquellos sabios, los Pāṇḍavas, acogidos a la protección de Bhīṣma, comenzaron a conversar con él.
13.65.17
कथान्ते शिरसा पादौ स्पृष्ट्वा भीष्मस्य पाण्डवः ।
धर्म्यं धर्मसुतः प्रश्नं पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.१७ ॥
Al final de la conversación, Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma y Pāṇḍava, tocó con la cabeza los pies de Bhīṣma y le hizo una pregunta sobre el dharma.
13.65.18
के देशाः के जनपदा आश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यः पितामह ॥ १३.६५.१८ ॥
¿Cuáles son las regiones, los países, los ermitaños y las montañas? ¿Cuáles son los más excelentes en mérito, y qué ríos deben conocerse, oh abuelo?
13.65.19
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शिलोच्छवृत्तेः संवादं सिद्धस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६५.१९ ॥
Yudhiṣṭhira, aquí también se cita este antiguo diálogo entre un recolector de grano espigado y un sabio perfeccionado.
13.65.20
इमां कश्चित्परिक्रम्य पृथिवीं शैलभूषणाम् ।
असकृद्द्विपदां श्रेष्ठः श्रेष्ठस्य गृहमेधिनः ॥ १३.६५.२० ॥
Habiendo recorrido repetidas veces esta tierra adornada de montañas, cierto hombre excelente llegó a la casa de un excelente cabeza de familia.
13.65.21
शिलवृत्तेर्गृहं प्राप्तः स तेन विधिनाऽर्चितः ।
उवास रजनीं तत्र सुमुखः सुखभागृषिः ॥ १३.६५.२१ ॥
Llegó a la casa del recolector, quien lo honró según el rito; y aquel sabio de rostro alegre y partícipe de la dicha permaneció allí durante la noche.
13.65.22
शिलवृत्तिस्तु यत्कृत्यं प्रातस्तत्कृतवाञ्शुचिः ।
कृतकृत्यमुपातिष्ठत्सिद्धं तमतिथिं तदा ॥ १३.६५.२२ ॥
El recolector, puro, cumplió al amanecer lo que debía hacer; luego, habiendo cumplido su deber, atendió a aquel huésped, el sabio perfeccionado.
13.65.23
तौ समेत्य महात्मानौ सुखासीनौ कथाः शुभाः ।
चक्रतुर्वेदसम्बद्धास्तच्छेषकृतलक्षणाः ॥ १३.६५.२३ ॥
Los dos magnánimos se encontraron, se sentaron con comodidad y conversaron sobre temas auspiciosos relacionados con los Vedas, marcados por los restos de aquel rito.
13.65.24
शिलवृत्तिः कथान्ते तु सिद्धमामन्त्र्य यत्नतः ।
प्रश्नं पप्रच्छ मेधावी यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.६५.२४ ॥
Al final de la conversación, el sabio recolector, dirigiéndose con cuidado al sabio perfeccionado, le hizo la misma pregunta que tú me haces a mí.
13.65.25
केदेशाः के जनपदाः केऽऽश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यस्तदुच्यताम् ॥ १३.६५.२५ ॥
¿Qué regiones, qué janapadas, qué ermitas y qué montañas son las más excelentes en mérito? ¿Qué ríos deben conocerse? Que se diga.
13.65.26
ते देशास्ते जनपदास्तेऽऽश्रमास्ते च पर्वताः ।
येषां भागीरथी गङ्गा मध्येनैति रारिद्वरा ॥ १३.६५.२६ ॥
Esas son las regiones, esos los janapadas, esas las ermitas y esas las montañas, por en medio de las cuales discurre el Gaṅgā Bhāgīrathī entre las rocas.
13.65.27
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः ।
गतिं तां न लभेज्जन्तुर्गङ्गां संसेव्य यां लभेत् ॥ १३.६५.२७ ॥
Por la austeridad, por la castidad, por los sacrificios o también por el renunciamiento, un ser vivo no alcanzaría aquella meta que alcanza sirviendo al Gaṅgā.
13.65.28
स्पष्टानि येषां गाङ्गेयैस्तोयैर्गात्राणि देहिनाम् ।
न्यस्तानि न पुनस्तेषां त्यागः स्वर्गाद्विधीयते ॥ १३.६५.२८ ॥
Para aquellos seres encarnados cuyos cuerpos fueron tocados por las aguas del Gaṅgā, o depositados en ellas, no se prescribe una nueva caída desde el cielo.
13.65.29
सर्वाणि येषां गाङ्गेयैस्तोयैः कार्याणि देहिनाम् ।
गां त्यक्त्वा मानवा विप्र दिवि तिष्ठन्ति ते जनाः ॥ १३.६५.२९ ॥
Oh brahmán, aquellos seres encarnados para quienes todos los ritos se realizan con las aguas del Gaṅgā, esos hombres, dejando la tierra, habitan en el cielo.
13.65.30
पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि ये नराः ।
पश्चाद्गङ्गां निषेवन्ते तेऽपि यान्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.६५.३० ॥
Aquellos hombres que, habiendo cometido acciones pecaminosas en su edad temprana, después sirven al Gaṅgā, también van a la meta suprema.
13.65.31
युक्ताश्च पातकैस्त्यक्त्वा देहं शुद्धा भवन्ति ते ।
मुच्यन्ते देहसंत्यागाद्गङ्गायमुनसङ्गमे ॥ १३.६५.३१ ॥
Quienes estaban unidos a los pecados, al abandonar el cuerpo, se purifican. En la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā quedan liberados por el abandono del cuerpo.
13.65.32
स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गाङ्गेयैः प्रयतात्मनाम् ।
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि ॥ १३.६५.३२ ॥
El resultado luminoso que llega a los hombres que se han bañado en las aguas puras del Gaṅgā, con la mente controlada, no se alcanza ni con cien sacrificios.
13.65.33
यावदस्थि मनुष्यस्य गङ्गातोयेषु तिष्ठति ।
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.६५.३३ ॥
Mientras el hueso de un hombre permanezca en las aguas del Gaṅgā, durante miles de años será honrado en el mundo celestial.
13.65.34
अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ।
तथाऽपहत्य पाप्मानं भाति गङ्गाजलोक्षितः ॥ १३.६५.३४ ॥
Como el sol al amanecer disipa la oscura tiniebla y brilla, así quien ha sido rociado con el agua del Gaṅgā, disipado el pecado, resplandece.
13.65.35
विसोमा इव शर्वर्यो विपुष्पास्तरवो यथा ।
तद्वद्देशा दिशश्चैव हीना गङ्गाजलैः शिवैः ॥ १३.६५.३५ ॥
Como las noches sin luna y los árboles sin flores, así las regiones y las direcciones quedan privadas de las auspiciosas aguas del Gaṅgā.
13.65.36
वर्णाश्रमा यथा सर्वे धर्मज्ञानविवर्जिताः ।
क्रतवश्च यथाऽसोमास्तथा गङ्गां विना जगत् ॥ १३.६५.३६ ॥
Como todos los varṇas y āśramas privados del conocimiento del dharma, y como los sacrificios sin soma, así es el mundo sin el Gaṅgā.
13.65.37
यथा हीनं नभोऽर्केण भूः शैलैः खं च वायुना ।
तथा देशा दिशश्चैव गङ्गाहीना न संशयः ॥ १३.६५.३७ ॥
Como el cielo sin el sol, la tierra sin montañas y el espacio sin viento, así son los países y las direcciones sin el Gaṅgā; no hay duda.
13.65.38
त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते ।
तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यान्ति गङ्गाजलैः शुभैः ॥ १३.६५.३८ ॥
Todos los seres vivos de los tres mundos, saciados con las aguas auspiciosas del Gaṅgā, alcanzan la suprema satisfacción.
13.65.39
अन्ये च देवा मुनयः प्रेतानि पितृभिः सह ।
तर्पितास्तृप्तिमायान्ति त्रिषु लोकेषु सर्वशः ॥ १३.६५.३९ ॥
Otros dioses, sabios y los espíritus de los difuntos junto con los antepasados, saciados, alcanzan la satisfacción en todas partes de los tres mundos.
13.65.40
यस्तु सूर्येण निष्टप्तं गाङ्गेयं पिबते जलम् ।
गवां निर्हरनिर्मुक्ताद्यावकात्तद्विशिष्यते ॥ १३.६५.४० ॥
Quien bebe el agua del Gaṅgā calentada por el sol es superior incluso al gachas de cebada purificado del estiércol de vaca.
13.65.41
इन्द्रव्रतसहस्रं तु यश्चोरत्कायशोधनम् ।
पिवेद्यश्चापि गङ्गाम्यः समौ स्यातां न वा समौ ॥ १३.६५.४१ ॥
Si quien realiza mil votos de Indra y quien bebe el agua del Gaṅgā para purificar el cuerpo son iguales o no, es una cuestión que debe considerarse.
13.65.42
तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पदेनैकेन यः पुमान् ।
मासमेकं तु गङ्गायां समौ स्यातां न वा सभौ ॥ १३.६५.४२ ॥
Si un hombre que permanece sobre un pie durante mil yugas y un hombre que permanece un mes en el Gaṅgā son iguales o no, es una cuestión que debe considerarse.
13.65.43
लम्बतेऽवाक्शिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् ।
तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गङ्गायां स विशिष्यते ॥ १३.६५.४३ ॥
El hombre que cuelga cabeza abajo durante diez mil edades, o que permanece de pie en el Gaṅgā todo el tiempo que desee, es el que se distingue.
13.65.44
अग्नौ प्रास्तं प्रधूयेत यथा तूलं द्विजोत्तम ।
तथा गङ्गावगाढस्य सर्वपापं प्रधूयते ॥ १३.६५.४४ ॥
Oh mejor de los dos veces nacidos, así como el algodón arrojado al fuego se consume, así todos los pecados de quien se ha sumergido en el Gaṅgā son sacudidos y destruidos.
13.65.45
भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् ।
गतिमन्वेषमाणानां न गङ्गासदृशी गतिः ॥ १३.६५.४५ ॥
Para todos los seres aquí cuyas mentes están afligidas por el dolor y buscan refugio, no hay refugio como el Gaṅgā.
13.65.46
भवन्ति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात् ।
गङ्गाया दर्शनातद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.६५.४६ ॥
Así como las serpientes pierden su veneno al ver a Tārkṣya (Garuḍa), así por la visión del Gaṅgā uno se libra de todos los pecados.
13.65.47
अप्रतिष्ठाश्च ये केचिदधर्मशरणाश्च ये ।
येषां प्रतिष्ठा गङ्गेह शरणं शर्म वर्म च। ॥ १३.६५.४७ ॥
Quienes carecen de fundamento y quienes toman la injusticia por refugio, para ellos aquí el Gaṅgā es el fundamento, el refugio, la alegría y la armadura.
13.65.48
प्रकृष्टैरशुभैर्ग्रस्ताननेकैः पुरुषाधमान् ।
पततो नरके गङ्गा संश्रितान्प्रेत्य तारयेत् ॥ १३.६५.४८ ॥
El Gaṅgā, tras la muerte, salva a los más bajos de los hombres, asidos por muchos males extremos y cayendo hacia el infierno, que se han acogido a ella.
13.65.49
ते संविभक्ता मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः ।
येऽभिगच्छन्ति सततं गङ्गां मतिमतांवर ॥ १३.६५.४९ ॥
Quienes acuden constantemente al Gaṅgā son ciertamente repartidos por los sabios y por los dioses junto con Vāsava, el mejor de los sabios.
13.65.50
विनयाचारहीनाश्च अशिवाश्च नराधमाः ।
ते भवन्ति शिवा विप्र ये वै गङ्गामुपाश्रिताः ॥ १३.६५.५० ॥
Los hombres carentes de humildad y buena conducta, inauspiciosos y los más bajos de los hombres, oh brahmán, que se han refugiado en el Gaṅgā, se vuelven auspiciosos.
13.65.51
यथा सुराणामभृतं पितॄणां च यथा स्वधा ।
सुधा यथा च नागानां तथा गङ्गाजलं नृणाम् ॥ १३.६५.५१ ॥
Como el néctar para los dioses, la svadhā para los antepasados y la sudhā para las serpientes, así es el agua del Gaṅgā para los hombres.
13.65.52
उपासते यथा बाला मातरं क्षुधयाऽर्दिताः ।
श्रेयस्कामास्तथा गङ्गामुपासन्तीह देहिनः ॥ १३.६५.५२ ॥
Como los niños hambrientos acuden a su madre, así los seres encarnados que desean el bien veneran aquí al Gaṅgā.
13.65.53
स्वायंभुवं यथा स्थानं सर्वेषां श्रेष्ठमुच्यते ।
स्थानानां सरितां श्रेष्ठा गङ्गा तद्वदिहोच्यते ॥ १३.६५.५३ ॥
Como se dice que la morada del Svayambhū es la mejor de todas, así entre los lugares y los ríos se declara aquí que el Gaṅgā es el mejor.
13.65.54
उपजीव्या यथा धेनुर्लोकानां ब्राह्ममेव वा ।
हविषां तु यथा सोमस्तरणेषु तथा त्वियम् ॥ १३.६५.५४ ॥
Como la vaca es el sustento de los mundos, o el Brahman (el Veda), y como el Soma está entre las ofrendas, así es esta (el Gaṅgā) entre los medios para cruzar.
13.65.55
यथोपजीविनां धेनुर्देवादीनां परा स्मृता ।
तथोपजीविनां गङ्गा सर्वप्राणभृतामिह ॥ १३.६५.५५ ॥
Así como la vaca es considerada la más excelsa para los dioses y otros que de ella viven, así el Gaṅgā es la más excelsa aquí para todos los seres vivos que de ella viven.
13.65.56
देवाः सोमार्कसंस्थानि यता सत्रादिभिर्मखैः ।
अमृतान्युपजीवन्ति तथा गङ्गाजलं नराः ॥ १३.६५.५६ ॥
Así como los dioses viven de los néctares obtenidos de las estaciones de Soma y del sol mediante sacrificios como el satra, así los hombres viven del agua del Gaṅgā.
13.65.57
जाह्नवीपुलिनोत्थाभिः सिकताभिः समुक्षितम् ।
आत्मानं मन्यते लोको दिविष्ठमिव शोभितम् ॥ १३.६५.५७ ॥
El hombre rociado con arena surgida de las orillas del Jāhnavī se considera adornado como si habitara en el cielo.
13.65.58
जाह्नवीतीरसम्भूतां मृदं मूर्ध्ना बिभर्ति यः ।
बिभर्ति रूपं सोऽर्कस्य तमोनाशाय निर्मलम् ॥ १३.६५.५८ ॥
Quien lleva sobre la cabeza el barro surgido de la orilla del Jāhnavī porta la forma pura del sol, para destruir la oscuridad.
13.65.59
गङ्गोर्मिभिरथो दिग्धः पुरुषं पवनो यदा ।
स्पृश्यते सोऽस्य पाप्मानं सद्य एवापकर्षति ॥ १३.६५.५९ ॥
Cuando el viento, rociado por las olas del Gaṅgā, toca a un hombre, de inmediato aparta su pecado.
13.65.60
व्यसनैरभितप्तस्य नरस्य विनशिष्यतः ।
गङ्गादर्शनजा प्रीतिर्व्यसनान्यपकर्षति ॥ १३.६५.६० ॥
Para el hombre atormentado por las calamidades y a punto de perecer, la alegría nacida de contemplar el Gaṅgā aparta sus calamidades.
13.65.61
हंसारावैः कोकरवै रवैरन्यैश्च पक्षिणाम् ।
पस्पर्ध गङ्गा गन्धर्वान्पुलिनैश्च शिलोच्चयान् ॥ १३.६५.६१ ॥
Con los clamores de los cisnes, los graznidos de los kokas y los trinos de otras aves, el Gaṅgā rivalizaba con los Gandharvas, con sus bancos de arena y con sus montones de rocas.
13.65.62
हंसादिभिः सुबहुभिर्विविधैः पक्षिभिर्वृताम् ।
गङ्गां गोकुलसम्बादां दृष्ट्वा स्वर्गोऽपि विस्मृतः ॥ १३.६५.६२ ॥
Al contemplar el Gaṅgā, rodeado de muchas clases de aves, cisnes y otras, y abarrotado de rebaños de vacas, incluso el cielo se olvida.
13.65.63
न सा प्रीतिर्दिविष्ठस्य सर्वकामानुपाश्नतः ।
सम्भवेद्या परा प्रीतिर्गङ्गायाः पुलिने नृणाम् ॥ १३.६५.६३ ॥
Ni siquiera el habitante del cielo que disfruta de todos sus deseos siente aquel gozo que surge en los hombres a orillas del Gaṅgā.
13.65.64
वाङ्मन कर्मजैर्ग्रस्तः पापैरपि पुमानिह ।
वीक्ष्य गङ्गां भवेन्मूतो अत्र मे नास्ति संशयः ॥ १३.६५.६४ ॥
Incluso un hombre atrapado por pecados nacidos de la palabra, la mente y la acción queda liberado aquí al ver el Gaṅgā; de ello no tengo duda.
13.65.65
सप्तावरान्सप्त परान्पितॄंस्तेभ्यश्च ये परे ।
पुमांस्तारयते गङ्गां वीक्ष्य स्पृष्ट्वाऽवगाह्य च ॥ १३.६५.६५ ॥
El hombre que, tras ver, tocar y bañarse en el Gaṅgā, libera a los siete antepasados inferiores y a los siete superiores, y a los que están más allá de ellos.
13.65.66
श्रुताभिलषिता पीता स्पृष्टा दृष्टाऽवगाहिता ।
गङ्गा तारयते नॄणामुभौ वंशौ विशेषतः ॥ १३.६५.६६ ॥
El Gaṅgā, del que se oye hablar, que se anhela, se bebe, se toca, se contempla o en el que uno se baña, libera a los hombres, especialmente a sus dos linajes.
13.65.67
तत्तीरगानां तपसा श्राद्धपारायणादिभिः ।
गङ्गाद्वारप्रभृतिभिस्तत्तीर्थैर्न परं नृणाम् ॥ १३.६५.६७ ॥
Para quienes acuden a sus orillas, nada es superior para los hombres que la austeridad, los ritos ancestrales, la recitación y aquellos vados sagrados que empiezan por Gaṅgādvāra.
13.65.68
सायं प्रातः स्मरेद्गङ्गां नित्यं स्नाने तु कीर्तयेत् ।
तर्पणे पितृपूजासु मरणे चापि संस्मरेत् ॥ १३.६५.६८ ॥
Al atardecer y por la mañana se debe recordar al Gaṅgā; en el baño diario se debe proclamar su nombre; en la libación, en el culto a los antepasados y también en la muerte se debe recordarla bien.
13.65.69
दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गङ्गेति कीर्तनात् ।
पुनात्युपुण्यान्पुरुषाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.६५.६९ ॥
Por verla, tocarla, beberla y proclamar el nombre 'Gaṅgā', purifica incluso a los hombres sin mérito, cientos y miles de veces.
13.65.70
य इच्छेत्सफलं जन्म जीवितं श्रुतमेव च ।
स पितॄंस्तर्पयेद्गङ्गामभिगम्य सुरांस्तथा ॥ १३.६५.७० ॥
Quien desee que su nacimiento, su vida y su saber den fruto, debe acudir al Gaṅgā y saciar a los antepasados, y del mismo modo a los dioses.
13.65.71
न श्रुतैर्न च वित्तेन कर्मणा न च तत्फलम् ।
प्राप्नुयात्पुरुषोऽत्यन्तं गङ्गां प्राप्य यदाप्नुयात् ॥ १३.६५.७१ ॥
Ni por el saber, ni por la riqueza, ni por la acción ritual alcanza el hombre plenamente aquel fruto que obtiene al llegar al Gaṅgā.
13.65.72
जात्यन्धैरिह तुल्यास्ते मृतैः पङ्गुभिरेव च ।
समर्था ये न पश्यन्ति गङ्गां पुण्यजलां शिवाम् ॥ १३.६५.७२ ॥
Quienes, pudiendo, no contemplan al Gaṅgā, de aguas meritorias y auspiciosas, son aquí como los ciegos de nacimiento, como los muertos y como los cojos.
13.65.73
भूतभव्यभविष्यज्ञैर्महर्षिभिरुपस्थिताम् ।
देवैः सेन्द्रैश्च को गङ्गां नोपसेवेत मानवः ॥ १३.६५.७३ ॥
¿Qué hombre no serviría al Ganges, al que acuden los grandes sabios que conocen el pasado, presente y futuro, y los dioses junto con Indra?
13.65.74
वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः ।
विद्यावद्भिः श्रितां गङ्गां पुमान्को नाम नाश्रयेत् ॥ १३.६५.७४ ॥
¿Qué hombre no buscaría refugio en el Ganges, al que acuden los anacoretas, los padres de familia, los ascetas, los estudiantes célibes y los sabios?
13.65.75
उत्कामद्बिश्च यः प्राणैः प्रयतः शिष्टसम्मतः ।
चिन्तयेन्मनसा गङ्गां स गतिं परमांलभेत् ॥ १३.६५.७५ ॥
El hombre dominado de sí, aprobado por los virtuosos, que al partir sus alientos vitales medita en el Ganges con la mente, alcanza la meta suprema.
13.65.76
न भयेभ्यो भयं तस्य न पापेभ्यो न राजतः ।
आदेहपतनाद्गङ्गामुपास्ते यः पुमानिह ॥ १३.६५.७६ ॥
Para el hombre que aquí adora al Ganges hasta la caída de su cuerpo, no hay temor de ningún temor, ni de los pecados, ni del rey.
13.65.77
गगनाद्गां पतन्तीं वै महापुण्यां महेश्वरः ।
दधार शिरसा गङ्गां तामेव दिवि सेवते ॥ १३.६५.७७ ॥
A la santísima Gaṅgā, que caía del cielo a la tierra, Maheśvara la recibió sobre su cabeza, y también en el cielo la sirve.
13.65.78
अलङ्कृतास्त्रयो लोकाः पथिभिर्विमलैस्त्रिभिः ।
यस्तु तस्या जलं सेवेत्क्रतकृत्यः पुमान्भवेत्। ॥ १३.६५.७८ ॥
Los tres mundos están adornados por tres sendas puras; el hombre que sirve su agua se convierte en quien ha cumplido su deber.
13.65.79
दिवि ज्योतिर्यथाऽऽदित्यः पितॄणां चैव चन्द्रमाः ।
देवेश यथा नृणां गङ्गा च सरितां तथा ॥ १३.६५.७९ ॥
Como el sol es luz en el cielo y la luna lo es para los antepasados, oh señor de los dioses, así es el Gaṅgā para los hombres entre los ríos.
13.65.80
मात्रा पित्रा सुतैर्दारैर्विमुक्तस्य धनेन वा ।
न भवेद्धि तथा दुःखं यथा गङ्गा वियोगजम् ॥ १३.६५.८० ॥
Ni quien está separado de madre, padre, hijos, esposas o riqueza sufre una pena igual a la nacida de la separación del Gaṅgā.
13.65.81
नारण्यैर्नेष्टविषयैर्न सुतैर्न धनागमैः ।
तथा प्रसादो भवति गङ्गां वीक्ष्य यथा भवेत् ॥ १३.६५.८१ ॥
Ni por bosques, ni por objetos deseados, ni por hijos, ni por ganancias de riqueza surge tal alegría como surge al contemplar el Gaṅgā.
13.65.82
पूर्णमिन्दुं यथा दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ।
तथा त्रिपथगां दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ॥ १३.६५.८२ ॥
Como la vista de los hombres se alegra al contemplar la luna llena, así la vista de los hombres se alegra al contemplar al Gaṅgā de tres sendas.
13.65.83
तद्भावस्तद्गतमनास्तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
गङ्गांयोऽनुगतो भक्त्यास तस्याः प्रियतां व्रजेत् ॥ १३.६५.८३ ॥
Quien, con su ser y su mente fijos en ella, teniéndola por suprema refugio, sigue al Gaṅgā con devoción, alcanza ser amado por ella.
13.65.84
भूस्थैः खस्थैर्दिविष्ठैश्च भूतैरुच्चावचैरपि ।
गङ्गा विगाह्या सततमेतत्कार्यतमं सताम् ॥ १३.६५.८४ ॥
Los seres de la tierra, del cielo y del paraíso, altos y bajos por igual, deben bañarse siempre en el Gaṅgā; este es el deber más importante de los buenos.
13.65.85
विश्वलोकेषु पुण्यत्वाद्गङ्गायाः प्रथितं यशः ।
दुर्मृताननपत्यांश्च सा मृताननयद्दिवम्।
यत्पुत्रान्सगरस्येतो भस्माख्याननयद्दिवम् ॥ १३.६५.८५ ॥
En todos los mundos su gloria es renombrada por la santidad del Gaṅgā. Ella llevó al cielo a los que murieron prematuramente, a los sin descendencia y a los muertos; y llevó al cielo a los hijos de Sagara, que aquí eran llamados cenizas.
13.65.86
वाय्वीरिताभिः सुमनोहराभि-
र्द्रुताभिरत्यर्थसमुत्थिताभिः।
गङ्गोर्मिभिर्भानुमतीभिरिद्धाः ।
सहस्ररश्मिप्रतिमा भवन्ति ॥ १३.६५.८६ ॥
Encendidos por las olas del Gaṅgā, agitadas por el viento, sumamente deliciosas, veloces, alzándose muy alto, se vuelven semejantes al sol de mil rayos.
13.65.87
पयस्विनीं घृतिनीमत्युदारां ।
समृद्धिनीं वेगिनीं दुर्विगाह्याम्।
गङ्गां गत्वा यैः शरीरं विसृष्टं ।
गता धीरस्ते विबुधैः समत्वम् ॥ १३.६५.८७ ॥
Aquellos hombres firmes que, habiendo ido al Gaṅgā —rica en agua, nutritiva como el ghee, muy generosa, próspera, veloz y difícil de penetrar— depositaron allí sus cuerpos, alcanzaron la igualdad con los dioses.
13.65.88
अन्धाञ्चडान्द्रव्यहीनांश्च गङ्गा ।
यशस्विनी बृहती विश्वरूपा।
देवैः सेन्द्रैर्मुनिभिर्मानवैश्च ।
निषेविता सर्वकामैर्युनक्ति ॥ १३.६५.८८ ॥
Incluso a los ciegos, los crueles y los desposeídos, el Gaṅgā, gloriosa, vasta y de todas las formas, servida por los dioses junto con Indra, por los sabios y por los hombres, los une, con todos los deseos colmados, (a la meta suprema).
13.65.89
ऊर्जस्वतीं मधुमतीं महापुण्यां त्रिवर्त्मगाम् ।
त्रिलोकगोप्त्रीं ये गङ्गां संश्रितास्ते दिवं गताः ॥ १३.६५.८९ ॥
Quienes se refugiaron en el Gaṅgā —llena de vigor, dulce, muy sagrada, que fluye por tres caminos, protectora de los tres mundos— han ido al cielo.
13.65.90
यो वत्स्यति द्रक्ष्यति वाऽपि मर्त्य-
स्मस्मै प्रयच्छन्ति सुखानि देवाः।
तद्भाविताः स्पर्शनदर्शनेन ।
इष्टां गतिं तस्य सुरा दिशन्ति ॥ १३.६५.९० ॥
Quien habite junto al Gaṅgā, o siquiera la contemple, a ese mortal los dioses le conceden felicidad; purificados por su contacto y su vista, los dioses le otorgan el destino que desea.
13.65.91
दक्षां पृश्निं बृहतीं विप्रकृष्टां ।
शिवामृद्धां भागिनीं सुप्रसन्नाम्।
विभावरीं सर्वभूतप्रतिष्ठां ।
गङ्गां गता ये त्रिदिवं गतास्ते ॥ १३.६५.९१ ॥
Quienes han ido al Gaṅgā —hábil, moteada, vasta, de largo alcance, auspiciosa, próspera, dadora de partes, muy benévola, radiante, sostén de todos los seres— han ido al cielo.
13.65.92
ख्यातिर्यस्याः खं दिवं गां च नित्या-
मूर्ध्वं दिशो विदिशश्चावतस्थे।
तस्या जलं सेव्य सरिद्वराया ।
मर्त्याः सर्वे कुतकृत्या भवन्ति ॥ १३.६५.९२ ॥
Cuya fama se extiende siempre por el cielo, el cielo celeste, la tierra, las direcciones superiores y las intermedias: al beber el agua de esa mejor de las corrientes, todos los mortales quedan colmados en su propósito.
13.65.93
इयं गङ्गेति नियतं प्रतिष्ठा ।
गुहस्य स्क्मस्य च गर्भयोषा।
प्रातस्त्रिवर्गा घृतवहा विपाप्मा ।
गङ्गाऽवतीर्णा वियतो विश्वतोया ॥ १३.६५.९३ ॥
Esta Gaṅgā es sin duda el sustento de Guha y de Skanda, y la madre que los llevó en su seno. Al amanecer, triple, portadora de ghee, sin pecado, la Gaṅgā descendió del cielo, colmada de todas las aguas.
13.65.94
दिवो भुवश्चापि वीक्ष्यानुरूपा ॥ १३.६५.९४ ॥
Habiendo contemplado el cielo y la tierra, es conveniente (ella).
13.65.95
सुताऽवनीध्रस्य हरस्य भार्या ।
दिवो भुवश्चापि कृतानुरूपा।
भव्या पृथिव्यां भागिनी चापि राज-
न्गङ्गा लोकानां पृण्यदा वै त्रयाणाम् ॥ १३.६५.९५ ॥
Ella es la hija de Avanīdhra (el Himalaya) y la esposa de Hara (Śiva). Hecha apta para el cielo y la tierra, es auspiciosa y copartícipe en la tierra, oh rey; Gaṅgā es la dadora de mérito a los tres mundos.
13.65.96
मधुस्रवा घृतधारा घृतार्चि-
र्महोर्मिभिः शोभिता ब्राह्मणैश्च।
दिवश्च्युता शिरसाऽऽप्ता शिवेन ।
गङ्गाऽवनीध्रात्त्रिदिवस्य माता ॥ १३.६५.९६ ॥
Fluyendo como miel, corriente de mantequilla clarificada, con llamas de ghee, adornada con grandes olas y por los brahmanes; caída del cielo y recibida en la cabeza por Śiva, Gaṅgā vino de Avanīdhra, la madre del cielo.
13.65.97
योनिर्वरिष्ठा विरजा वितन्वी ।
शय्याऽचिरा वारिवहा यशोदा।
विश्वावती चाकृतिरिष्टसिद्धा ।
गङ्गोक्षितानां भुवनस्य पन्थाः ॥ १३.६५.९७ ॥
La mejor fuente, inmaculada, esbelta; lecho, veloz, portadora de agua, gloriosa; omnipresente, poseedora de forma, cumplidora de deseos: Gaṅgā es el camino del mundo para los rociados por sus aguas.
13.65.98
क्षान्त्या मह्या गोपने धारणे च ।
दीप्त्य कृशानोस्तपनस्य चैव।
तुल्या गङ्गा सम्मता ब्राह्मणानां ।
गृहस्य ब्रह्मण्यतया च नित्यम् ॥ १३.६५.९८ ॥
En paciencia igual a la tierra, en proteger y sostener, en esplendor igual al fuego y al sol; Gaṅgā es siempre considerada igual por los brahmanes, y siempre por la devoción de la casa hacia los brahmanes.
13.65.99
ऋषिष्टुतां विष्णुपदीं पुराणां ।
सुपुण्यतोयां मनसाऽपि लोके।
सर्वात्मना जाह्नवीं ये प्रवन्ना ।
स्ते ब्रह्मणः सदनं सम्प्रयाताः ॥ १३.६५.९९ ॥
Quienes en este mundo, de todo corazón y aun con la mente, se refugian en el Gaṅgā —alabado por los sabios, nacido del pie de Viṣṇu, antiguo, de aguas sumamente meritorias— alcanzan la morada de Brahmā.
13.65.100
लोकानिमान्नयति या जननीव पुत्रा-
न्सर्वात्मना सर्वगुणोपपन्ना।
तत्स्थानकं ब्राह्ममभीप्समानै-
र्गङ्गा सदैवात्मवशैरुपास्या ॥ १३.६५.१०० ॥
Gaṅgā, que conduce estos mundos como una madre a sus hijos, dotada de todas las buenas cualidades de todo corazón, debe ser siempre venerada por quienes, dueños de sí, desean esa morada de Brahmā.
13.65.101
गंङ्गां श्रयेदात्मवान्सिद्धिकामः ॥ १३.६५.१०१ ॥
El dueño de sí mismo que desea el éxito debe refugiarse en el Gaṅgā.
13.65.102
प्रसाद्य देवान्सविभून्समस्ता-
न्भगीरथस्तपसोग्रेण गङ्गाम्।
गामानयत्तामभिगम्य शश्व-
त्पुंसां भयं नेह चामुत्र विद्यात् ॥ १३.६५.१०२ ॥
Habiendo aplacado a todos los dioses junto con los poderosos, Bhagīratha, mediante austera penitencia, trajo a la Gaṅgā a la tierra. Hay que saber que los hombres que constantemente se acercan a ella no tienen temor, ni aquí ni en el más allá.
13.65.103
उदाहृतः सर्वथा ते गुणानां ।
मयैकदेशः प्रसमीक्ष्य बृद्ध्या।
शक्तिर्न से काचिदिहास्ति वक्तुं ।
गुणान्सर्वान्परिमातुं तथैव ॥ १३.६५.१०३ ॥
Habiéndolo considerado con mi entendimiento, te he hablado de solo una parte de sus cualidades en todos los sentidos. No tengo poder aquí para expresar ni medir todas sus cualidades.
13.65.104
मेरोः समुद्रस्य च सर्वयत्नैः ।
सङ्ख्योपलानामुदकस्य वाऽपि।
शक्यं वक्तुं नेह गङ्गाजलानां ।
गुणाख्यानं परिमातुं तथैव ॥ १३.६५.१०४ ॥
Ni con todo esfuerzo es posible contar el Meru, el océano, el número de piedras o el agua; así tampoco aquí es posible relatar ni medir las virtudes de las aguas del Gaṅgā.
13.65.105
तस्मादेतान्परया श्रद्धयोक्ता-
न्गुणान्सर्वाञ्जाह्नवीयान्सदैव।
भवेद्वाचा मनसा कर्मणा च ।
भक्त्या युक्तः श्रद्धया श्रद्दधानः ॥ १३.६५.१०५ ॥
Por tanto, que tus palabras, tu mente y tus actos estén siempre unidos a la devoción y a la fe, creyendo en todas estas virtudes del Jāhnavī, expuestas con suprema reverencia.
13.65.106
लोकानिमांस्त्रीन्यशसा वितत्य ।
सिद्धिं प्राप्य महतीं तां दुरापाम्।
गङ्गाकृतानचिरेणैव लोका-
न्यथेष्टमिष्टान्विहरिष्यसि त्वम् ॥ १३.६५.१०६ ॥
Habiendo extendido tu fama por estos tres mundos y alcanzado aquella gran perfección, tan difícil de obtener, pronto, gracias al Gaṅgā, recorrerás a tu antojo los mundos que deseas.
13.65.107
तव मम च गुणैर्महानुभावा ।
जुषतु भतिं सततं स्वधर्मयुक्तैः।
अभिमतजनवत्सला हि गङ्गा ।
जगति युनक्ति सुखैश्च भक्तिमन्तम् ॥ १३.६५.१०७ ॥
Que los magnánimos dotados de virtudes como las tuyas y las mías fijen siempre su mente en su deber; pues el Gaṅgā es afectuosa con sus seres queridos y en el mundo une al devoto con la felicidad.
13.65.108
इति परममतिर्गुणानशेषा-
ञ्शिलरतये त्रिपथानुयोगरूपान्।
बहुविधमनुशास्य तथ्यरूपा-
न्गगनतलं द्युतिमान्विवेश सिद्धः ॥ १३.६५.१०८ ॥
Así, el siddha de suprema sabiduría, tras enseñar de muchas maneras, con verdad, todas las virtudes de la de tres sendas para el lecho de roca, entró radiante en la bóveda celeste.
13.65.109
शिलवृत्तिस्तु सिद्धस्य वाक्यैः सम्बोधितस्तदा ।
गङ्गामुपास्य विधिवत्सिद्धिं प्राप सुदुर्लभाम् ॥ १३.६५.१०९ ॥
Entonces el recolector de piedras, instruido por las palabras del sabio perfecto, adoró debidamente al Gaṅgā y alcanzó una perfección sumamente difícil de obtener.
13.65.110
तथा त्वमपि कौन्तेय भक्त्या परमया युतः ।
गङ्गामभ्येहि सततं प्राप्स्यसे सिद्धिमुत्तमाम् ॥ १३.६५.११० ॥
Así también tú, hijo de Kuntī, dotado de suprema devoción, acude constantemente al Gaṅgā; alcanzarás la suprema perfección.
13.65.111
श्रुत्वेतिहासं भीष्मोक्तं गङ्गायाः स्तवसंयुतम् ।
युधिष्ठिरः परां प्रीतिमगच्छद्धातृभिः सह ॥ १३.६५.१११ ॥
Habiendo oído aquel relato antiguo narrado por Bhīṣma, unido a la alabanza del Gaṅgā, Yudhiṣṭhira sintió suprema alegría junto con sus hermanos.