మహాభారతం · అధ్యాయం 13.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.65.1
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया ब्रह्मणः समम् ।
पराक्रमे शक्रसममादित्यसमतेजसम् ॥ १३.६५.१ ॥
ఆయన బుద్ధిలో బృహస్పతితో, క్షమలో బ్రహ్మతో, పరాక్రమంలో ఇంద్రునితో, తేజస్సులో ఆదిత్యునితో సమానుడు.
13.65.2
गाङ्गेयमर्जुनेनाजौ निहतं भूरितेजसम् ।
भ्रातृभिः सहितोऽन्यैश्च पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.२ ॥
అర్జునుని చేత యుద్ధంలో హతుడైన మహాతేజస్వి గాంగేయుని గురించి, సోదరులతోనూ ఇతరులతోనూ కలిసి యుధిష్ఠిరుడు ప్రశ్నించాడు.
13.65.3
शयानं वीरशयने कालाकाङ्क्षिणमच्युतम् ।
आजग्मुर्भरतश्रेष्ठं द्रष्टुकामा महर्षयः ॥ १३.६५.३ ॥
వీరశయ్యపై పడుకుని కాలాన్ని నిరీక్షిస్తున్న అచ్యుతుడు, భరతశ్రేష్ఠుడిని చూడాలనే కోరికతో మహర్షులు వచ్చారు.
13.65.4
अत्रिर्वसिष्ठोऽथ भृगुः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
अङ्गिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुयतात्मवान् ॥ १३.६५.४ ॥
అత్రి, వసిష్ఠుడు, భృగువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు, అంగిరసుడు, గౌతముడు, అగస్త్యుడు, సుమతి, సుయతాత్ముడు.
13.65.5
विश्वामित्रः स्थूलगिराः संवर्तः प्रमतिर्दमः ।
बृहस्पत्युशनोव्यासश्च्यवनः फाश्यपो ध्रुवः ॥ १३.६५.५ ॥
విశ్వామిత్రుడు, స్థూలగిరుడు, సంవర్తుడు, ప్రమతి, దముడు, బృహస్పతి, ఉశనుడు, వ్యాసుడు, చ్యవనుడు, ఫాశ్యపుడు, ధ్రువుడు.
13.65.6
दुर्वासा जमदग्निश्च मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजोऽथ रैभ्यश्चक यवक्रीतस्त्रितस्तथा ॥ १३.६५.६ ॥
దుర్వాసుడు, జమదగ్ని, తరువాత మార్కండేయుడు, గాలవుడు, తరువాత భరద్వాజుడు, రైభ్యుడు, చక్రుడు, యవక్రీతుడు, త్రితుడు కూడా.
13.65.7
स्थूलाक्षः शबलाक्षश्च कण्वो मेधातिथिः कृशः ।
नारदः पर्वतश्चैव सुधन्वाऽथैकतो द्विजः ॥ १३.६५.७ ॥
స్థూలాక్షుడు, శబలాక్షుడు, కణ్వుడు, మేధాతిథి, కృశుడు, నారదుడు, పర్వతుడు, సుధన్వుడు, మరియు ఒక ద్విజుడు కూడా ఉన్నారు.
13.65.8
नितंभूर्भुवनो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः ।
जामदग्र्यस्तथा रामः कचश्चेत्येवमादयः।
समागता महात्मानो भीष्मं द्रष्टुं महर्षयः ॥ १३.६५.८ ॥
నితంభూ, భువనుడు, ధౌమ్యుడు, శతానందుడు, అకృతవ్రణుడు, జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు, కచుడు మరియు ఇలాంటి ఇతర మహాత్ములైన మహర్షులు భీష్ముని దర్శించడానికి వచ్చారు.
13.65.9
तेषां महात्मनां पूजामागतानां युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितश्चक्रे यतावदनुपूर्वशः ॥ १३.६५.९ ॥
వచ్చిన ఆ మహాత్ములకు యుధిష్ఠిరుడు తన సోదరులతో కలిసి క్రమంగా యథావిధిగా పూజ చేశాడు.
13.65.10
ते पूजिताः सुखासीनाः कथाश्रक्रुर्महर्षयः ।
भीष्माश्रिताः सुमधुराः सर्वेन्द्रियमनोहराः ॥ १३.६५.१० ॥
పూజింపబడి సుఖంగా కూర్చున్న ఆ మహర్షులు భీష్ముడినే ఆశ్రయించిన, అత్యంత మధురమైన, అన్ని ఇంద్రియాలను మనస్సును ఆకర్షించే కథలను చెప్పడం ప్రారంభించారు.
13.65.11
भीष्मस्तेषां कथाः श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
मेने दिविष्ठमात्मानं तुष्ट्या परमया युतः ॥ १३.६५.११ ॥
పవిత్రాత్ములైన ఆ ఋషుల కథలను విని భీష్ముడు అత్యంత సంతృప్తితో తనను తాను స్వర్గంలో నిలిచినట్లుగా భావించాడు.
13.65.12
ततस्ते भीष्ममामन्त्र्य पाण्डवांश्च महर्षयः ।
अन्तर्धानं गताः सर्वे सर्वेषामेव पश्यताम् ॥ १३.६५.१२ ॥
అప్పుడు ఆ మహర్షులందరూ భీష్ముడికి, పాండవులకు వీడ్కోలు చెప్పి, అందరూ చూస్తుండగానే అంతర్ధానమయ్యారు.
13.65.13
तानृषीन्सुमहाभागानन्तर्धानगतानपि ।
पाण्डवास्तुष्टुवुः सर्वे प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः ॥ १३.६५.१३ ॥
అంతర్ధానమైన ఆ మహాభాగ్యులైన ఋషులను కూడా పాండవులందరూ స్తుతించారు; పదేపదే నమస్కరించారు.
13.65.14
प्रसन्नमनसः सर्वे गाङ्गेयं कुरुसत्तमम् ।
उपतस्थुर्यथोद्यन्तमादित्यं मन्त्रकोविदाः ॥ १३.६५.१४ ॥
ప్రసన్న మనస్కులైన మంత్రజ్ఞులందరూ, ఉదయిస్తున్న సూర్యుని వలె, గాంగేయుడు కురుశ్రేష్ఠుడైన భీష్ముని సమీపించారు.
13.65.15
प्रभावं तपसस्तेषामृषीणां वीक्ष्य पाण्डवाः ।
प्रकाशन्तो दिशः सर्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ १३.६५.१५ ॥
ఆ ఋషుల తపఃప్రభావాన్ని చూసి పాండవులు, అన్ని దిక్కులు ప్రకాశిస్తుండటం చూసి, గొప్ప విస్మయం పొందారు.
13.65.16
महाभाग्यं परं तेषामृषीणामनुचिन्त्य ते ।
पाण्डवाः सह भीष्मेण कथाश्चक्रुस्तदाश्रयाः ॥ १३.६५.१६ ॥
ఆ ఋషుల మహాభాగ్యాన్ని ధ్యానిస్తూ, భీష్ముని ఆశ్రయించి, పాండవులు ఆయనతో కలిసి కథలు చెప్పుకున్నారు.
13.65.17
कथान्ते शिरसा पादौ स्पृष्ट्वा भीष्मस्य पाण्डवः ।
धर्म्यं धर्मसुतः प्रश्नं पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.१७ ॥
మాట ముగిసిన తర్వాత, పాండవుడు ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు భీష్ముని పాదాలను శిరసుతో తాకి, ధర్మసంబంధమైన ప్రశ్న అడిగాడు.
13.65.18
के देशाः के जनपदा आश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यः पितामह ॥ १३.६५.१८ ॥
పితామహా, ఏ దేశాలు, ఏ జనపదాలు, ఏ ఆశ్రమాలు, ఏ పర్వతాలు ఉన్నాయి? పుణ్యంలో ఉత్కృష్టమైనవి ఏవి, తెలుసుకోదగిన నదులు ఏవి?
13.65.19
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शिलोच्छवृत्तेः संवादं सिद्धस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६५.१९ ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇక్కడ కూడా శిలోంఛవృత్తి గల వానికి, సిద్ధునికి మధ్య జరిగిన ఈ పురాతన సంవాదాన్ని ప్రజలు ఉదాహరిస్తారు.
13.65.20
इमां कश्चित्परिक्रम्य पृथिवीं शैलभूषणाम् ।
असकृद्द्विपदां श्रेष्ठः श्रेष्ठस्य गृहमेधिनः ॥ १३.६५.२० ॥
పర్వతాలతో అలంకరించబడిన ఈ భూమిని పలుమార్లు పర్యటించిన ఒక శ్రేష్ఠుడు, శ్రేష్ఠ గృహస్థుని ఇంటికి వచ్చాడు.
13.65.21
शिलवृत्तेर्गृहं प्राप्तः स तेन विधिनाऽर्चितः ।
उवास रजनीं तत्र सुमुखः सुखभागृषिः ॥ १३.६५.२१ ॥
అతడు శిలోంఛవృత్తి గలవాని ఇంటికి వచ్చాడు; అతడు విధివిధానంగా సత్కరించబడ్డాడు. ప్రసన్నవదనుడు, సుఖభాగి అయిన ఆ ఋషి అక్కడ రాత్రి గడిపాడు.
13.65.22
शिलवृत्तिस्तु यत्कृत्यं प्रातस्तत्कृतवाञ्शुचिः ।
कृतकृत्यमुपातिष्ठत्सिद्धं तमतिथिं तदा ॥ १३.६५.२२ ॥
శిలోంఛవృత్తి గలవాడు ఉదయం చేయవలసిన కర్మను శుచిగా చేశాడు; తరువాత కృతకృత్యుడై ఆ అతిథి సిద్ధుని సేవించాడు.
13.65.23
तौ समेत्य महात्मानौ सुखासीनौ कथाः शुभाः ।
चक्रतुर्वेदसम्बद्धास्तच्छेषकृतलक्षणाः ॥ १३.६५.२३ ॥
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు కలిసి సుఖంగా కూర్చుని వేదసంబంధమైన శుభకథలను చెప్పుకున్నారు; అవి ఆ యజ్ఞశేషపు లక్షణాలతో కూడినవి.
13.65.24
शिलवृत्तिः कथान्ते तु सिद्धमामन्त्र्य यत्नतः ।
प्रश्नं पप्रच्छ मेधावी यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.६५.२४ ॥
కథ ముగింపులో శిలోంఛవృత్తి గల ఆ మేధావి సిద్ధుని శ్రద్ధగా సంబోధించి, నీవు నన్ను అడుగుతున్న ప్రశ్నను అడిగాడు.
13.65.25
केदेशाः के जनपदाः केऽऽश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यस्तदुच्यताम् ॥ १३.६५.२५ ॥
ఏ దేశాలు, ఏ జనపదాలు, ఏ ఆశ్రమాలు, ఏ పర్వతాలు పుణ్యంలో శ్రేష్ఠమైనవి? ఏ నదులు తెలుసుకోదగినవి? అది చెప్పండి.
13.65.26
ते देशास्ते जनपदास्तेऽऽश्रमास्ते च पर्वताः ।
येषां भागीरथी गङ्गा मध्येनैति रारिद्वरा ॥ १३.६५.२६ ॥
ఏ దేశాల మధ్య భాగీరథి గంగ రాళ్ల మధ్య ప్రవహిస్తుందో, అవే దేశాలు, అవే జనపదాలు, అవే ఆశ్రమాలు, అవే పర్వతాలు.
13.65.27
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः ।
गतिं तां न लभेज्जन्तुर्गङ्गां संसेव्य यां लभेत् ॥ १३.६५.२७ ॥
తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, యజ్ఞాలు, త్యాగం ద్వారా కూడా ప్రాణి పొందలేని గతిని, గంగను సేవించి పొందగలడు.
13.65.28
स्पष्टानि येषां गाङ्गेयैस्तोयैर्गात्राणि देहिनाम् ।
न्यस्तानि न पुनस्तेषां त्यागः स्वर्गाद्विधीयते ॥ १३.६५.२८ ॥
గంగా జలాలతో ఏ దేహధారుల శరీరాలు స్పృశించబడ్డాయో, ఆ జలంలో విడువబడ్డాయో, వారికి స్వర్గం నుండి మళ్లీ పతనం విధించబడదు.
13.65.29
सर्वाणि येषां गाङ्गेयैस्तोयैः कार्याणि देहिनाम् ।
गां त्यक्त्वा मानवा विप्र दिवि तिष्ठन्ति ते जनाः ॥ १३.६५.२९ ॥
ఓ విప్రుడా, ఏ దేహధారుల కర్మలన్నీ గంగా జలాలతో చేయబడతాయో, ఆ మనుషులు భూమిని విడిచి స్వర్గంలో నివసిస్తారు.
13.65.30
पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि ये नराः ।
पश्चाद्गङ्गां निषेवन्ते तेऽपि यान्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.६५.३० ॥
పూర్వ వయసులో పాప కర్మలు చేసి, తరువాత గంగను సేవించే మనుషులు కూడా ఉత్తమ గతిని పొందుతారు.
13.65.31
युक्ताश्च पातकैस्त्यक्त्वा देहं शुद्धा भवन्ति ते ।
मुच्यन्ते देहसंत्यागाद्गङ्गायमुनसङ्गमे ॥ १३.६५.३१ ॥
పాపాలతో కూడినవారు శరీరాన్ని త్యజించి శుద్ధులవుతారు. గంగా యమునా సంగమంలో దేహత్యాగం వల్ల వారు విముక్తులవుతారు.
13.65.32
स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गाङ्गेयैः प्रयतात्मनाम् ।
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि ॥ १३.६५.३२ ॥
గంగా పవిత్ర జలాలలో స్నానం చేసి, మనసు నిగ్రహించుకున్నవారికి కలిగే ఫలం వంద యజ్ఞాలతో కూడా లభించదు.
13.65.33
यावदस्थि मनुष्यस्य गङ्गातोयेषु तिष्ठति ।
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.६५.३३ ॥
మనిషి ఎముక గంగా జలాలలో ఉన్నంతకాలం, అతడు వేల సంవత్సరాలు స్వర్గలోకంలో గౌరవించబడతాడు.
13.65.34
अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ।
तथाऽपहत्य पाप्मानं भाति गङ्गाजलोक्षितः ॥ १३.६५.३४ ॥
సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు తీవ్ర అంధకారాన్ని తొలగించి ప్రకాశించినట్లు, గంగా జలంతో అభిషేకించబడినవాడు పాపాన్ని తొలగించి ప్రకాశిస్తాడు.
13.65.35
विसोमा इव शर्वर्यो विपुष्पास्तरवो यथा ।
तद्वद्देशा दिशश्चैव हीना गङ्गाजलैः शिवैः ॥ १३.६५.३५ ॥
చంద్రుడు లేని రాత్రులు, పువ్వులు లేని వృక్షాలు ఎలాగో, శుభకరమైన గంగా జలాలు లేని దేశాలు, దిక్కులు కూడా అలాగే శోభారహితమవుతాయి.
13.65.36
वर्णाश्रमा यथा सर्वे धर्मज्ञानविवर्जिताः ।
क्रतवश्च यथाऽसोमास्तथा गङ्गां विना जगत् ॥ १३.६५.३६ ॥
ధర్మజ్ఞానం లేని వర్ణాశ్రమాలు, సోమం లేని యజ్ఞాలు ఎలాగో, గంగ లేకుండా జగత్తు కూడా అలాగే ఉంటుంది.
13.65.37
यथा हीनं नभोऽर्केण भूः शैलैः खं च वायुना ।
तथा देशा दिशश्चैव गङ्गाहीना न संशयः ॥ १३.६५.३७ ॥
సూర్యుడు లేని ఆకాశం, పర్వతాలు లేని భూమి, గాలి లేని అంతరిక్షం ఎలాగో, అలాగే గంగ లేని దేశాలు, దిక్కులు కూడా ఉంటాయి; సందేహం లేదు.
13.65.38
त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते ।
तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यान्ति गङ्गाजलैः शुभैः ॥ १३.६५.३८ ॥
మూడు లోకాలలోని ప్రాణులందరూ గంగ యొక్క శుభజలాలతో తర్పణం పొందినప్పుడు పరమ తృప్తిని పొందుతారు.
13.65.39
अन्ये च देवा मुनयः प्रेतानि पितृभिः सह ।
तर्पितास्तृप्तिमायान्ति त्रिषु लोकेषु सर्वशः ॥ १३.६५.३९ ॥
ఇతర దేవతలు, మునులు, ప్రేతాత్మలు, పితృదేవతలతో కలిసి తర్పణం పొంది మూడు లోకాలలో సర్వత్రా తృప్తిని పొందుతారు.
13.65.40
यस्तु सूर्येण निष्टप्तं गाङ्गेयं पिबते जलम् ।
गवां निर्हरनिर्मुक्ताद्यावकात्तद्विशिष्यते ॥ १३.६५.४० ॥
సూర్యునిచే వేడెక్కిన గంగాజలాన్ని త్రాగేవాడు, గోమయం నుండి విడివడిన యవగంజి కంటే ఉత్తముడవుతాడు.
13.65.41
इन्द्रव्रतसहस्रं तु यश्चोरत्कायशोधनम् ।
पिवेद्यश्चापि गङ्गाम्यः समौ स्यातां न वा समौ ॥ १३.६५.४१ ॥
ఇంద్రవ్రతాలను వేయి చేసినవాడు, శరీర శుద్ధికి గంగాజలం త్రాగినవాడు—వీరు సమానులా కాదా అనేది పరిశీలించదగినది.
13.65.42
तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पदेनैकेन यः पुमान् ।
मासमेकं तु गङ्गायां समौ स्यातां न वा सभौ ॥ १३.६५.४२ ॥
ఒంటికాలిపై వేయి యుగాలు నిలబడే పురుషుడు, గంగలో ఒక నెల నివసించే పురుషుడు—వీరు సమానులా కాదా అనేది పరిశీలించదగినది.
13.65.43
लम्बतेऽवाक्शिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् ।
तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गङ्गायां स विशिष्यते ॥ १३.६५.४३ ॥
తల క్రిందికి పెట్టి పదివేల యుగాలు వేలాడేవాడు, లేదా గంగలో తనకు ఇష్టమైనంత కాలం నిలిచేవాడు—అతడే శ్రేష్ఠుడు.
13.65.44
अग्नौ प्रास्तं प्रधूयेत यथा तूलं द्विजोत्तम ।
तथा गङ्गावगाढस्य सर्वपापं प्रधूयते ॥ १३.६५.४४ ॥
ద్విజోత్తమా, అగ్నిలో పడిన దూది కాలిపోయినట్టే, గంగలో మునిగినవాని పాపాలన్నీ నశించిపోతాయి.
13.65.45
भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् ।
गतिमन्वेषमाणानां न गङ्गासदृशी गतिः ॥ १३.६५.४५ ॥
ఇక్కడ దుఃఖంతో కలత చెందిన మనసులు గల సమస్త ప్రాణులకు, ఆశ్రయం వెతుకుతున్నవారికి, గంగతో సమానమైన ఆశ్రయం లేదు.
13.65.46
भवन्ति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात् ।
गङ्गाया दर्शनातद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.६५.४६ ॥
గరుత్మంతుని చూడగానే సర్పాలు విషరహితమైనట్టే, గంగను చూడటం వల్ల మనిషి అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
13.65.47
अप्रतिष्ठाश्च ये केचिदधर्मशरणाश्च ये ।
येषां प्रतिष्ठा गङ्गेह शरणं शर्म वर्म च। ॥ १३.६५.४७ ॥
ఆధారం లేనివారు, అధర్మాన్ని ఆశ్రయంగా భావించేవారు ఎవరైనా, వారికి ఇక్కడ గంగయే ఆధారం, ఆశ్రయం, సుఖం, కవచం.
13.65.48
प्रकृष्टैरशुभैर्ग्रस्ताननेकैः पुरुषाधमान् ।
पततो नरके गङ्गा संश्रितान्प्रेत्य तारयेत् ॥ १३.६५.४८ ॥
అనేక తీవ్రమైన అశుభాలచే పట్టబడి నరకంలో పడుతున్న అధములను, గంగను ఆశ్రయించినవారిని, గంగ మరణానంతరం తరింపజేస్తుంది.
13.65.49
ते संविभक्ता मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः ।
येऽभिगच्छन्ति सततं गङ्गां मतिमतांवर ॥ १३.६५.४९ ॥
ఎల్లప్పుడూ గంగను చేరేవారు ఋషులచేత, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలచేత నిశ్చయంగా పంచబడినవారు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా.
13.65.50
विनयाचारहीनाश्च अशिवाश्च नराधमाः ।
ते भवन्ति शिवा विप्र ये वै गङ्गामुपाश्रिताः ॥ १३.६५.५० ॥
వినయాచారాలు లేని, అశుభులైన, అధములైన మనుషులు కూడా, ఓ విప్రుడా, గంగను ఆశ్రయించినవారు శుభులవుతారు.
13.65.51
यथा सुराणामभृतं पितॄणां च यथा स्वधा ।
सुधा यथा च नागानां तथा गङ्गाजलं नृणाम् ॥ १३.६५.५१ ॥
దేవతలకు అమృతము, పితృదేవతలకు స్వధ, నాగులకు సుధ వలె, మనుషులకు గంగాజలము అలాగే.
13.65.52
उपासते यथा बाला मातरं क्षुधयाऽर्दिताः ।
श्रेयस्कामास्तथा गङ्गामुपासन्तीह देहिनः ॥ १३.६५.५२ ॥
ఆకలితో బాధపడే పిల్లలు తల్లిని సేవించినట్లు, శ్రేయస్సును కోరే దేహధారులు ఇక్కడ గంగను సేవిస్తారు.
13.65.53
स्वायंभुवं यथा स्थानं सर्वेषां श्रेष्ठमुच्यते ।
स्थानानां सरितां श्रेष्ठा गङ्गा तद्वदिहोच्यते ॥ १३.६५.५३ ॥
స్వయంభువుడి (బ్రహ్మ) స్థానం అన్నిటిలో శ్రేష్ఠమని చెప్పబడినట్లు, స్థానాలలో, నదులలో గంగ శ్రేష్ఠమని ఇక్కడ చెప్పబడుతుంది.
13.65.54
उपजीव्या यथा धेनुर्लोकानां ब्राह्ममेव वा ।
हविषां तु यथा सोमस्तरणेषु तथा त्वियम् ॥ १३.६५.५४ ॥
లోకాలకు ఆధారమైన ధేనువు వలె, లేదా బ్రాహ్మము (వేదము) వలె, హవిస్సులలో సోమము వలె, తరింపజేసే మార్గాలలో ఇది (గంగ) ఉన్నది.
13.65.55
यथोपजीविनां धेनुर्देवादीनां परा स्मृता ।
तथोपजीविनां गङ्गा सर्वप्राणभृतामिह ॥ १३.६५.५५ ॥
దేవతలు మొదలైనవారికి జీవనాధారమైన ఆవు ఎలా శ్రేష్ఠమో, అలాగే ఈ లోకంలో సర్వ ప్రాణులకు జీవనాధారమైన గంగ శ్రేష్ఠమైనది.
13.65.56
देवाः सोमार्कसंस्थानि यता सत्रादिभिर्मखैः ।
अमृतान्युपजीवन्ति तथा गङ्गाजलं नराः ॥ १३.६५.५६ ॥
దేవతలు సత్రాది యజ్ఞాల ద్వారా సోమ, సూర్య స్థానాల నుండి వచ్చే అమృతంతో జీవిస్తారు; అలాగే మనుషులు గంగా జలంతో జీవిస్తారు.
13.65.57
जाह्नवीपुलिनोत्थाभिः सिकताभिः समुक्षितम् ।
आत्मानं मन्यते लोको दिविष्ठमिव शोभितम् ॥ १३.६५.५७ ॥
జాహ్నవి తీరపు ఇసుకతో అభిషేకించబడిన మనిషి తనను స్వర్గంలో ఉన్నవానిలా శోభాయమానంగా భావిస్తాడు.
13.65.58
जाह्नवीतीरसम्भूतां मृदं मूर्ध्ना बिभर्ति यः ।
बिभर्ति रूपं सोऽर्कस्य तमोनाशाय निर्मलम् ॥ १३.६५.५८ ॥
జాహ్నవి తీరపు మట్టిని తలపై ధరించేవాడు, చీకటిని నాశనం చేసే సూర్యుని నిర్మల రూపాన్ని ధరిస్తాడు.
13.65.59
गङ्गोर्मिभिरथो दिग्धः पुरुषं पवनो यदा ।
स्पृश्यते सोऽस्य पाप्मानं सद्य एवापकर्षति ॥ १३.६५.५९ ॥
గంగా అలలతో తడిసిన గాలి ఒక మనిషిని తాకినప్పుడు, అది వెంటనే అతని పాపాన్ని తొలగిస్తుంది.
13.65.60
व्यसनैरभितप्तस्य नरस्य विनशिष्यतः ।
गङ्गादर्शनजा प्रीतिर्व्यसनान्यपकर्षति ॥ १३.६५.६० ॥
కష్టాలతో బాధపడి నశించబోతున్న మనిషికి, గంగను దర్శించడం వల్ల కలిగే ఆనందం అతని కష్టాలను తొలగిస్తుంది.
13.65.61
हंसारावैः कोकरवै रवैरन्यैश्च पक्षिणाम् ।
पस्पर्ध गङ्गा गन्धर्वान्पुलिनैश्च शिलोच्चयान् ॥ १३.६५.६१ ॥
హంసల ధ్వనులతో, కోకముల కూతలతో, ఇతర పక్షుల రవములతో గంగ గంధర్వులతోను, ఇసుక తిప్పలతోను, రాతి రాశులతోను పోటీపడింది.
13.65.62
हंसादिभिः सुबहुभिर्विविधैः पक्षिभिर्वृताम् ।
गङ्गां गोकुलसम्बादां दृष्ट्वा स्वर्गोऽपि विस्मृतः ॥ १३.६५.६२ ॥
హంసాది అనేక రకాల పక్షులతో చుట్టుముట్టబడి, గోసమూహములతో నిండిన గంగను చూసి స్వర్గమును కూడా మరచిపోతారు.
13.65.63
न सा प्रीतिर्दिविष्ठस्य सर्वकामानुपाश्नतः ।
सम्भवेद्या परा प्रीतिर्गङ्गायाः पुलिने नृणाम् ॥ १३.६५.६३ ॥
సర్వ కామములను అనుభవించే స్వర్గవాసికి కూడా ఆ ప్రీతి కలుగదు; గంగా తీరమున మనుష్యులకు కలిగే ఉత్కృష్ట ప్రీతి అది.
13.65.64
वाङ्मन कर्मजैर्ग्रस्तः पापैरपि पुमानिह ।
वीक्ष्य गङ्गां भवेन्मूतो अत्र मे नास्ति संशयः ॥ १३.६५.६४ ॥
వాక్కు, మనస్సు, కర్మల వలన కలిగిన పాపములతో బాధింపబడిన మనుష్యుడు కూడా ఇక్కడ గంగను చూసి విముక్తుడౌతాడు; ఇందులో నాకు సందేహం లేదు.
13.65.65
सप्तावरान्सप्त परान्पितॄंस्तेभ्यश्च ये परे ।
पुमांस्तारयते गङ्गां वीक्ष्य स्पृष्ट्वाऽवगाह्य च ॥ १३.६५.६५ ॥
గంగను చూసి, తాకి, స్నానం చేసిన మనుష్యుడు క్రింది ఏడు తరాల పితృదేవతలను, పై ఏడు తరాల పితృదేవతలను, వారికంటే పైనున్న వారిని కూడా తరింపజేస్తాడు.
13.65.66
श्रुताभिलषिता पीता स्पृष्टा दृष्टाऽवगाहिता ।
गङ्गा तारयते नॄणामुभौ वंशौ विशेषतः ॥ १३.६५.६६ ॥
విన్న, కోరిన, త్రాగిన, తాకిన, చూసిన, స్నానం చేసిన గంగ మనుష్యులను తరింపజేస్తుంది; ముఖ్యంగా వారి ఇరు వంశములను.
13.65.67
तत्तीरगानां तपसा श्राद्धपारायणादिभिः ।
गङ्गाद्वारप्रभृतिभिस्तत्तीर्थैर्न परं नृणाम् ॥ १३.६५.६७ ॥
ఆమె తీరాలకు వెళ్ళేవారికి తపస్సు, శ్రాద్ధం, పారాయణం మొదలైన వాటితోను, గంగాద్వారం మొదలైన ఆ తీర్థాలతోను మనుషులకు అంతకన్నా గొప్పది లేదు.
13.65.68
सायं प्रातः स्मरेद्गङ्गां नित्यं स्नाने तु कीर्तयेत् ।
तर्पणे पितृपूजासु मरणे चापि संस्मरेत् ॥ १३.६५.६८ ॥
సాయంత్రం, ఉదయం గంగను స్మరించాలి; నిత్య స్నానంలో ఆమెను కీర్తించాలి; తర్పణంలో, పితృపూజలలో, మరణ సమయంలోనూ ఆమెను చక్కగా స్మరించాలి.
13.65.69
दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गङ्गेति कीर्तनात् ।
पुनात्युपुण्यान्पुरुषाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.६५.६९ ॥
చూడటం వల్ల, తాకడం వల్ల, త్రాగడం వల్ల, 'గంగ' అని కీర్తించడం వల్ల ఆమె పుణ్యం లేని మనుషులను కూడా వందల, వేల సార్లు పవిత్రం చేస్తుంది.
13.65.70
य इच्छेत्सफलं जन्म जीवितं श्रुतमेव च ।
स पितॄंस्तर्पयेद्गङ्गामभिगम्य सुरांस्तथा ॥ १३.६५.७० ॥
తన జన్మ, జీవితం, విద్య ఫలవంతం కావాలని కోరేవాడు గంగను చేరి పితృదేవతలకు తర్పణం ఇవ్వాలి; దేవతలను కూడా అలాగే తృప్తి పరచాలి.
13.65.71
न श्रुतैर्न च वित्तेन कर्मणा न च तत्फलम् ।
प्राप्नुयात्पुरुषोऽत्यन्तं गङ्गां प्राप्य यदाप्नुयात् ॥ १३.६५.७१ ॥
విద్య వల్ల గానీ, ధనం వల్ల గానీ, కర్మ వల్ల గానీ మనుషుడు ఆ ఫలాన్ని పూర్తిగా పొందలేడు; గంగను చేరి అతడు ఏది పొందుతాడో అదే పొందుతాడు.
13.65.72
जात्यन्धैरिह तुल्यास्ते मृतैः पङ्गुभिरेव च ।
समर्था ये न पश्यन्ति गङ्गां पुण्यजलां शिवाम् ॥ १३.६५.७२ ॥
సామర్థ్యం ఉండి కూడా పుణ్యజలాలు కలిగిన, మంగళకరమైన గంగను చూడనివారు ఇక్కడ పుట్టుకతో గుడ్డివారితో, చనిపోయినవారితో, కుంటివారితో సమానులు.
13.65.73
भूतभव्यभविष्यज्ञैर्महर्षिभिरुपस्थिताम् ।
देवैः सेन्द्रैश्च को गङ्गां नोपसेवेत मानवः ॥ १३.६५.७३ ॥
భూత, భవిష్యత్, వర్తమానాలు తెలిసిన మహర్షులు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు సేవించిన గంగను ఏ మనిషి సేవించడు?
13.65.74
वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः ।
विद्यावद्भिः श्रितां गङ्गां पुमान्को नाम नाश्रयेत् ॥ १३.६५.७४ ॥
వానప్రస్థులు, గృహస్థులు, యతులు, బ్రహ్మచారులు, విద్వాంసులు ఆశ్రయించిన గంగను ఏ పురుషుడు ఆశ్రయించడు?
13.65.75
उत्कामद्बिश्च यः प्राणैः प्रयतः शिष्टसम्मतः ।
चिन्तयेन्मनसा गङ्गां स गतिं परमांलभेत् ॥ १३.६५.७५ ॥
శిష్టులు మెచ్చిన, నియమంగల వ్యక్తి ప్రాణాలు వెళ్లిపోయే సమయంలో మనసులో గంగను ధ్యానిస్తే అతడు పరమ గతిని పొందుతాడు.
13.65.76
न भयेभ्यो भयं तस्य न पापेभ्यो न राजतः ।
आदेहपतनाद्गङ्गामुपास्ते यः पुमानिह ॥ १३.६५.७६ ॥
ఇక్కడ దేహం పడిపోయే వరకు గంగను ఉపాసించే పురుషునికి భయాలవలన భయం ఉండదు, పాపాల వలన భయం ఉండదు, రాజు వలన భయం ఉండదు.
13.65.77
गगनाद्गां पतन्तीं वै महापुण्यां महेश्वरः ।
दधार शिरसा गङ्गां तामेव दिवि सेवते ॥ १३.६५.७७ ॥
ఆకాశం నుండి భూమిపైకి పడుతున్న ఆ మహాపుణ్య గంగను మహేశ్వరుడు తన శిరస్సుపై ధరించాడు; స్వర్గంలో కూడా ఆయన ఆమెనే సేవిస్తాడు.
13.65.78
अलङ्कृतास्त्रयो लोकाः पथिभिर्विमलैस्त्रिभिः ।
यस्तु तस्या जलं सेवेत्क्रतकृत्यः पुमान्भवेत्। ॥ १३.६५.७८ ॥
మూడు విమల మార్గాలతో మూడు లోకాలు అలంకరించబడ్డాయి; ఆమె జలాన్ని ఎవరు సేవిస్తారో ఆ పురుషుడు కృతకృత్యుడవుతాడు.
13.65.79
दिवि ज्योतिर्यथाऽऽदित्यः पितॄणां चैव चन्द्रमाः ।
देवेश यथा नृणां गङ्गा च सरितां तथा ॥ १३.६५.७९ ॥
స్వర్గంలో సూర్యుడు వెలుగు వంటివాడు, పితృదేవతలకు చంద్రుడు వంటివాడు. దేవేశా, మనుషులకు గంగ ఎలాగో, నదులలో ఆమె అలాగే.
13.65.80
मात्रा पित्रा सुतैर्दारैर्विमुक्तस्य धनेन वा ।
न भवेद्धि तथा दुःखं यथा गङ्गा वियोगजम् ॥ १३.६५.८० ॥
తల్లి, తండ్రి, కుమారులు, భార్యలు, లేదా ధనం నుండి విడిపోయినవారికి కూడా గంగ వియోగం వలె దుఃఖం ఉండదు.
13.65.81
नारण्यैर्नेष्टविषयैर्न सुतैर्न धनागमैः ।
तथा प्रसादो भवति गङ्गां वीक्ष्य यथा भवेत् ॥ १३.६५.८१ ॥
అడవులు, ఇష్టమైన విషయాలు, కుమారులు, ధనలాభం వల్ల కూడా అలాంటి ప్రసన్నత కలగదు; గంగను చూస్తే అది కలుగుతుంది.
13.65.82
पूर्णमिन्दुं यथा दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ।
तथा त्रिपथगां दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ॥ १३.६५.८२ ॥
పూర్ణచంద్రుని చూసి మనుషుల దృష్టి ప్రసన్నమవుతుంది; అలాగే త్రిపథగను చూసి మనుషుల దృష్టి ప్రసన్నమవుతుంది.
13.65.83
तद्भावस्तद्गतमनास्तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
गङ्गांयोऽनुगतो भक्त्यास तस्याः प्रियतां व्रजेत् ॥ १३.६५.८३ ॥
ఆమెపైనే భావం, మనస్సు, నిష్ఠ, పరమాశ్రయం ఉంచి భక్తితో గంగను అనుసరించువాడు ఆమెకు ప్రియమైన స్థితిని పొందుతాడు.
13.65.84
भूस्थैः खस्थैर्दिविष्ठैश्च भूतैरुच्चावचैरपि ।
गङ्गा विगाह्या सततमेतत्कार्यतमं सताम् ॥ १३.६५.८४ ॥
భూమిపై, ఆకాశంలో, స్వర్గంలో ఉన్న, ఉన్నత నీచ భూతాలన్నీ నిరంతరం గంగలో స్నానం చేయాలి; ఇదే సత్పురుషుల అత్యంత ముఖ్య కర్తవ్యం.
13.65.85
विश्वलोकेषु पुण्यत्वाद्गङ्गायाः प्रथितं यशः ।
दुर्मृताननपत्यांश्च सा मृताननयद्दिवम्।
यत्पुत्रान्सगरस्येतो भस्माख्याननयद्दिवम् ॥ १३.६५.८५ ॥
లోకాలన్నింటిలో గంగ పవిత్రత వల్ల ఆమె కీర్తి ప్రసిద్ధమైంది. అకాలంలో మరణించినవారిని, సంతానం లేనివారిని, మృతులను ఆమె స్వర్గానికి చేర్చింది; సగరుని కుమారులను, ఇక్కడ భస్మమైనవారని పిలువబడినవారిని కూడా స్వర్గానికి చేర్చింది.
13.65.86
वाय्वीरिताभिः सुमनोहराभि-
र्द्रुताभिरत्यर्थसमुत्थिताभिः।
गङ्गोर्मिभिर्भानुमतीभिरिद्धाः ।
सहस्ररश्मिप्रतिमा भवन्ति ॥ १३.६५.८६ ॥
గాలి చేత కదిలించబడిన, అత్యంత మనోహరమైన, వేగవంతమైన, అతిశయంగా లేచే గంగా తరంగాలతో ప్రకాశించి వారు వేయి కిరణాల సూర్యునితో సమానులవుతారు.
13.65.87
पयस्विनीं घृतिनीमत्युदारां ।
समृद्धिनीं वेगिनीं दुर्विगाह्याम्।
गङ्गां गत्वा यैः शरीरं विसृष्टं ।
गता धीरस्ते विबुधैः समत्वम् ॥ १३.६५.८७ ॥
నీరు నిండిన, నెయ్యివంటి పుష్టినిచ్చే, అత్యంత ఉదారమైన, సమృద్ధినిచ్చే, వేగవతియైన, ప్రవేశించ కష్టమైన గంగను చేరి ఎవరు శరీరాన్ని విడిచారో, ఆ ధీరులు దేవతలతో సమానత్వాన్ని పొందారు.
13.65.88
अन्धाञ्चडान्द्रव्यहीनांश्च गङ्गा ।
यशस्विनी बृहती विश्वरूपा।
देवैः सेन्द्रैर्मुनिभिर्मानवैश्च ।
निषेविता सर्वकामैर्युनक्ति ॥ १३.६५.८८ ॥
గుడ్డివారిని, క్రూరులను, ధనహీనులను కూడా యశస్వినియైన, విశాలమైన, విశ్వరూపిణియైన గంగ ఇంద్రసహిత దేవతలచేత, మునులచేత, మానవులచేత సేవించబడుతూ, సర్వకామాలతో కూడి (పరమపదంతో) కలుపుతుంది.
13.65.89
ऊर्जस्वतीं मधुमतीं महापुण्यां त्रिवर्त्मगाम् ।
त्रिलोकगोप्त्रीं ये गङ्गां संश्रितास्ते दिवं गताः ॥ १३.६५.८९ ॥
శక్తివంతురాలైన, మధురమైన, మహాపుణ్యమైన, త్రిపథగామిని, త్రిలోకరక్షిణియైన గంగను ఆశ్రయించినవారు స్వర్గానికి వెళ్ళారు.
13.65.90
यो वत्स्यति द्रक्ष्यति वाऽपि मर्त्य-
स्मस्मै प्रयच्छन्ति सुखानि देवाः।
तद्भाविताः स्पर्शनदर्शनेन ।
इष्टां गतिं तस्य सुरा दिशन्ति ॥ १३.६५.९० ॥
గంగలో నివసించే లేదా దానిని దర్శించే మానవునికి దేవతలు సుఖాలను ప్రసాదిస్తారు. దాని స్పర్శ, దర్శనాల వలన పవిత్రులైన దేవతలు అతనికి ఇష్టమైన గతిని అనుగ్రహిస్తారు.
13.65.91
दक्षां पृश्निं बृहतीं विप्रकृष्टां ।
शिवामृद्धां भागिनीं सुप्रसन्नाम्।
विभावरीं सर्वभूतप्रतिष्ठां ।
गङ्गां गता ये त्रिदिवं गतास्ते ॥ १३.६५.९१ ॥
దక్షా, పృశ్ని, విశాల, దూరవ్యాప్త, శివా, సమృద్ధ, భాగ్యప్రదాయిని, అత్యంత ప్రసన్న, ప్రకాశమయి, సర్వభూతాలకు ఆధారమైన గంగను చేరినవారు స్వర్గానికి వెళ్లారు.
13.65.92
ख्यातिर्यस्याः खं दिवं गां च नित्या-
मूर्ध्वं दिशो विदिशश्चावतस्थे।
तस्या जलं सेव्य सरिद्वराया ।
मर्त्याः सर्वे कुतकृत्या भवन्ति ॥ १३.६५.९२ ॥
ఏ నది యశస్సు ఆకాశం, స్వర్గం, భూమి, ఊర్ధ్వ దిశలు, ఉపదిశలలో నిత్యం వ్యాపించిందో, ఆ శ్రేష్ఠ నది జలాన్ని సేవించి మానవులందరూ కృతకృత్యులవుతారు.
13.65.93
इयं गङ्गेति नियतं प्रतिष्ठा ।
गुहस्य स्क्मस्य च गर्भयोषा।
प्रातस्त्रिवर्गा घृतवहा विपाप्मा ।
गङ्गाऽवतीर्णा वियतो विश्वतोया ॥ १३.६५.९३ ॥
ఈ గంగ నిశ్చయంగా గుహునికి, స్కందునికి ఆధారం; వారిని గర్భంలో ధరించిన తల్లి కూడా. ఉదయం మూడు విభాగాలుగా, ఘృతం మోస్తూ, పాపరహితంగా, సర్వజలమయిగా గంగ ఆకాశం నుండి అవతరించింది.
13.65.94
दिवो भुवश्चापि वीक्ष्यानुरूपा ॥ १३.६५.९४ ॥
స్వర్గాన్ని, భూమిని చూసి (ఆమె) అనురూపురాలు.
13.65.95
सुताऽवनीध्रस्य हरस्य भार्या ।
दिवो भुवश्चापि कृतानुरूपा।
भव्या पृथिव्यां भागिनी चापि राज-
न्गङ्गा लोकानां पृण्यदा वै त्रयाणाम् ॥ १३.६५.९५ ॥
ఆమె అవనీధ్రుని (హిమవంతుని) కుమార్తె, హరుని (శివుని) భార్య. స్వర్గానికి, భూమికి తగినదిగా చేయబడినది; భూమిపై శుభకరమైనది, భాగస్వామిని, ఓ రాజా! గంగ మూడు లోకాలకు పుణ్యాన్ని ఇచ్చేది.
13.65.96
मधुस्रवा घृतधारा घृतार्चि-
र्महोर्मिभिः शोभिता ब्राह्मणैश्च।
दिवश्च्युता शिरसाऽऽप्ता शिवेन ।
गङ्गाऽवनीध्रात्त्रिदिवस्य माता ॥ १३.६५.९६ ॥
తేనెను ప్రవహింపజేసేది, నెయ్యి ధార, నెయ్యి జ్వాలలవంటిది; పెద్ద అలలతో, బ్రాహ్మణులతో శోభితమైనది; స్వర్గం నుండి పడి శివునిచే శిరసున ధరించబడినది; అవనీధ్రుని నుండి వచ్చిన గంగ స్వర్గానికి తల్లి.
13.65.97
योनिर्वरिष्ठा विरजा वितन्वी ।
शय्याऽचिरा वारिवहा यशोदा।
विश्वावती चाकृतिरिष्टसिद्धा ।
गङ्गोक्षितानां भुवनस्य पन्थाः ॥ १३.६५.९७ ॥
శ్రేష్ఠమైన మూలం, నిర్మలమైనది, సన్నని; శయ్య, వేగవంతమైనది, నీటిని మోసేది, యశస్విని; సర్వవ్యాప్తమైనది, రూపం కలది, కోరికలు నెరవేర్చేది; గంగ, అభిషేకించబడిన వారికి లోకపు మార్గం.
13.65.98
क्षान्त्या मह्या गोपने धारणे च ।
दीप्त्य कृशानोस्तपनस्य चैव।
तुल्या गङ्गा सम्मता ब्राह्मणानां ।
गृहस्य ब्रह्मण्यतया च नित्यम् ॥ १३.६५.९८ ॥
ఓర్పులో భూమికి, రక్షణలో ధారణలో, తేజస్సులో అగ్నికి మరియు సూర్యునికి సమానమైనది; గంగ బ్రాహ్మణులచే ఎల్లప్పుడూ సమానంగా గౌరవింపబడుతుంది; గృహస్థుని బ్రాహ్మణ భక్తి వలన కూడా ఎల్లప్పుడూ.
13.65.99
ऋषिष्टुतां विष्णुपदीं पुराणां ।
सुपुण्यतोयां मनसाऽपि लोके।
सर्वात्मना जाह्नवीं ये प्रवन्ना ।
स्ते ब्रह्मणः सदनं सम्प्रयाताः ॥ १३.६५.९९ ॥
ఋషులచే స్తుతించబడిన, విష్ణుపాదం నుండి వచ్చిన, పురాతనమైన, అత్యంత పుణ్యజలాలు కలిగిన గంగను, ఈ లోకంలో మనసాపైనా పూర్తిగా శరణు పొందినవారు బ్రహ్మ నివాసానికి చేరుకుంటారు.
13.65.100
लोकानिमान्नयति या जननीव पुत्रा-
न्सर्वात्मना सर्वगुणोपपन्ना।
तत्स्थानकं ब्राह्ममभीप्समानै-
र्गङ्गा सदैवात्मवशैरुपास्या ॥ १३.६५.१०० ॥
తల్లి కుమారులను నడిపినట్లు ఈ లోకాలను నడిపించే, సర్వగుణ సంపన్నమైన గంగను, బ్రహ్మలోకాన్ని కోరేవారు, ఆత్మనిగ్రహంతో ఎల్లప్పుడూ ఉపాసించాలి.
13.65.101
गंङ्गां श्रयेदात्मवान्सिद्धिकामः ॥ १३.६५.१०१ ॥
ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు, సిద్ధిని కోరేవాడు గంగను ఆశ్రయించాలి.
13.65.102
प्रसाद्य देवान्सविभून्समस्ता-
न्भगीरथस्तपसोग्रेण गङ्गाम्।
गामानयत्तामभिगम्य शश्व-
त्पुंसां भयं नेह चामुत्र विद्यात् ॥ १३.६५.१०२ ॥
భగీరథుడు దేవతలనందరినీ, విభూతులను ప్రసన్నం చేసుకొని, ఘోర తపస్సుతో గంగను భూమికి తెచ్చాడు. ఆమెను సమీపించే పురుషులకు ఇహంలోనూ పరలోకంలోనూ భయం ఉండదని తెలుసుకోవాలి.
13.65.103
उदाहृतः सर्वथा ते गुणानां ।
मयैकदेशः प्रसमीक्ष्य बृद्ध्या।
शक्तिर्न से काचिदिहास्ति वक्तुं ।
गुणान्सर्वान्परिमातुं तथैव ॥ १३.६५.१०३ ॥
బుద్ధితో ఆలోచించి, గంగ గుణాలలో ఒక భాగాన్ని మాత్రమే నేను నీకు అన్ని విధాలుగా వివరించాను. ఆ గుణాలన్నింటినీ చెప్పడానికో కొలవడానికో నాకు శక్తి లేదు.
13.65.104
मेरोः समुद्रस्य च सर्वयत्नैः ।
सङ्ख्योपलानामुदकस्य वाऽपि।
शक्यं वक्तुं नेह गङ्गाजलानां ।
गुणाख्यानं परिमातुं तथैव ॥ १३.६५.१०४ ॥
మేరువు, సముద్రం, రాళ్ల సంఖ్య, జలం—వీటిని ఎంత ప్రయత్నించినా చెప్పడం సాధ్యం కాదు; అలాగే ఇక్కడ గంగాజలాల గుణాలను వర్ణించడం, కొలవడం కూడా సాధ్యం కాదు.
13.65.105
तस्मादेतान्परया श्रद्धयोक्ता-
न्गुणान्सर्वाञ्जाह्नवीयान्सदैव।
भवेद्वाचा मनसा कर्मणा च ।
भक्त्या युक्तः श्रद्धया श्रद्दधानः ॥ १३.६५.१०५ ॥
కాబట్టి పరమ శ్రద్ధతో చెప్పబడిన జాహ్నవి గుణాలన్నిటినీ ఎల్లప్పుడూ వాక్కుతో, మనసుతో, కర్మతో, భక్తితో, శ్రద్ధతో విశ్వసిస్తూ ఆచరించు.
13.65.106
लोकानिमांस्त्रीन्यशसा वितत्य ।
सिद्धिं प्राप्य महतीं तां दुरापाम्।
गङ्गाकृतानचिरेणैव लोका-
न्यथेष्टमिष्टान्विहरिष्यसि त्वम् ॥ १३.६५.१०६ ॥
ఈ మూడు లోకాలను నీ కీర్తితో వ్యాపింపజేసి, ఆ దుర్లభమైన మహా సిద్ధిని పొంది, గంగ వల్ల త్వరలోనే నీకు ఇష్టమైన లోకాలలో ఇష్టానుసారం విహరిస్తావు.
13.65.107
तव मम च गुणैर्महानुभावा ।
जुषतु भतिं सततं स्वधर्मयुक्तैः।
अभिमतजनवत्सला हि गङ्गा ।
जगति युनक्ति सुखैश्च भक्तिमन्तम् ॥ १३.६५.१०७ ॥
నీ వలె, నా వలె గుణవంతులైన మహానుభావులు తమ ధర్మంలో నిలిచి ఎల్లప్పుడూ బుద్ధిని నిలపాలి; ఎందుకంటే గంగ తనకు ప్రియులైనవారి పట్ల వాత్సల్యం కలది, లోకంలో భక్తిమంతుడిని సుఖాలతో కలుపుతుంది.
13.65.108
इति परममतिर्गुणानशेषा-
ञ्शिलरतये त्रिपथानुयोगरूपान्।
बहुविधमनुशास्य तथ्यरूपा-
न्गगनतलं द्युतिमान्विवेश सिद्धः ॥ १३.६५.१०८ ॥
ఇలా పరమ బుద్ధిమంతుడైన సిద్ధుడు, శిలాశయ్య కోసం, త్రిపథ (గంగ) గురించి అన్ని గుణాలను అనేక విధాలుగా సత్యరూపంలో ఉపదేశించి, తేజస్వియై ఆకాశమండలంలో ప్రవేశించాడు.
13.65.109
शिलवृत्तिस्तु सिद्धस्य वाक्यैः सम्बोधितस्तदा ।
गङ्गामुपास्य विधिवत्सिद्धिं प्राप सुदुर्लभाम् ॥ १३.६५.१०९ ॥
శిలవృత్తి సిద్ధుని మాటలతో అప్పుడు మేల్కొని, విధిప్రకారం గంగను ఉపాసించి అత్యంత దుర్లభమైన సిద్ధిని పొందెను.
13.65.110
तथा त्वमपि कौन्तेय भक्त्या परमया युतः ।
गङ्गामभ्येहि सततं प्राप्स्यसे सिद्धिमुत्तमाम् ॥ १३.६५.११० ॥
అలాగే నీవు కూడా, కౌంతేయా, పరమ భక్తితో కూడి నిరంతరం గంగను సమీపించు; ఉత్తమ సిద్ధిని పొందుదువు.
13.65.111
श्रुत्वेतिहासं भीष्मोक्तं गङ्गायाः स्तवसंयुतम् ।
युधिष्ठिरः परां प्रीतिमगच्छद्धातृभिः सह ॥ १३.६५.१११ ॥
భీష్ముడు చెప్పిన, గంగా స్తోత్రంతో కూడిన ఆ ఇతిహాసాన్ని విని, యుధిష్ఠిరుడు తన సోదరులతో కలిసి అత్యంత సంతోషాన్ని పొందెను.