ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.65.1
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया ब्रह्मणः समम् ।
पराक्रमे शक्रसममादित्यसमतेजसम् ॥ १३.६५.१ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਯ ਵਰਗੇ ਸਨ।
13.65.2
गाङ्गेयमर्जुनेनाजौ निहतं भूरितेजसम् ।
भ्रातृभिः सहितोऽन्यैश्च पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.२ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਗਾਂਗੇਯ ਬਾਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੁੱਛਿਆ।
13.65.3
शयानं वीरशयने कालाकाङ्क्षिणमच्युतम् ।
आजग्मुर्भरतश्रेष्ठं द्रष्टुकामा महर्षयः ॥ १३.६५.३ ॥
ਵੀਰਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ, ਕਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਅਚੁਤ, ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਆਏ।
13.65.4
अत्रिर्वसिष्ठोऽथ भृगुः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
अङ्गिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुयतात्मवान् ॥ १३.६५.४ ॥
ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸਿਸ਼ਟ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਾ, ਗੌਤਮ, ਅਗਸਤ੍ਯ, ਸੁਮਤਿ ਅਤੇ ਸੁਯਤਾਤਮਾ।
13.65.5
विश्वामित्रः स्थूलगिराः संवर्तः प्रमतिर्दमः ।
बृहस्पत्युशनोव्यासश्च्यवनः फाश्यपो ध्रुवः ॥ १३.६५.५ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ, ਸਥੂਲਗਿਰਾ, ਸੰਵਰਤ, ਪ੍ਰਮਤਿ, ਦਮ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਉਸ਼ਨਸ, ਵਿਆਸ, ਚ੍ਯਵਨ, ਫਾਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ।
13.65.6
दुर्वासा जमदग्निश्च मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजोऽथ रैभ्यश्चक यवक्रीतस्त्रितस्तथा ॥ १३.६५.६ ॥
ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜਮਦਗਨੀ, ਫਿਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਗਾਲਵ, ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ, ਰੈਭ੍ਯ, ਚਕ੍ਰ, ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤ ਵੀ।
13.65.7
स्थूलाक्षः शबलाक्षश्च कण्वो मेधातिथिः कृशः ।
नारदः पर्वतश्चैव सुधन्वाऽथैकतो द्विजः ॥ १३.६५.७ ॥
ਸਥੂਲਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਬਲਾਕਸ਼, ਕਣ੍ਵ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ, ਸੁਧਨਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।
13.65.8
नितंभूर्भुवनो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः ।
जामदग्र्यस्तथा रामः कचश्चेत्येवमादयः।
समागता महात्मानो भीष्मं द्रष्टुं महर्षयः ॥ १३.६५.८ ॥
ਨਿਤੰਭੂ, ਭੁਵਨ, ਧੌਮ੍ਯ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਅਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਣ, ਜਮਦਗ੍ਨਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਕਚ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
13.65.9
तेषां महात्मनां पूजामागतानां युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितश्चक्रे यतावदनुपूर्वशः ॥ १३.६५.९ ॥
ਆਏ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯਥਾਯੋਗ ਕੀਤੀ।
13.65.10
ते पूजिताः सुखासीनाः कथाश्रक्रुर्महर्षयः ।
भीष्माश्रिताः सुमधुराः सर्वेन्द्रियमनोहराः ॥ १३.६५.१० ॥
ਪੂਜੇ ਜਾ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤਿ ਮਧੁਰ, ਸਭ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
13.65.11
भीष्मस्तेषां कथाः श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
मेने दिविष्ठमात्मानं तुष्ट्या परमया युतः ॥ १३.६५.११ ॥
ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਿਆ ਸਮਝਿਆ।
13.65.12
ततस्ते भीष्ममामन्त्र्य पाण्डवांश्च महर्षयः ।
अन्तर्धानं गताः सर्वे सर्वेषामेव पश्यताम् ॥ १३.६५.१२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
13.65.13
तानृषीन्सुमहाभागानन्तर्धानगतानपि ।
पाण्डवास्तुष्टुवुः सर्वे प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः ॥ १३.६५.१३ ॥
ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਭ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
13.65.14
प्रसन्नमनसः सर्वे गाङ्गेयं कुरुसत्तमम् ।
उपतस्थुर्यथोद्यन्तमादित्यं मन्त्रकोविदाः ॥ १३.६५.१४ ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ-ਗਿਆਨੀ ਉਦੈ ਹੁੰਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਗਾਂਗੇਯ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
13.65.15
प्रभावं तपसस्तेषामृषीणां वीक्ष्य पाण्डवाः ।
प्रकाशन्तो दिशः सर्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ १३.६५.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤਪ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦੀਆਂ ਵੇਖ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ।
13.65.16
महाभाग्यं परं तेषामृषीणामनुचिन्त्य ते ।
पाण्डवाः सह भीष्मेण कथाश्चक्रुस्तदाश्रयाः ॥ १३.६५.१६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਮਹਾਭਾਗ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਕਥਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
13.65.17
कथान्ते शिरसा पादौ स्पृष्ट्वा भीष्मस्य पाण्डवः ।
धर्म्यं धर्मसुतः प्रश्नं पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.१७ ॥
ਗੱਲ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪੈਰ ਸਿਰ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ।
13.65.18
के देशाः के जनपदा आश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यः पितामह ॥ १३.६५.१८ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼, ਜਨਪਦ, ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਹਨ? ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ?
13.65.19
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शिलोच्छवृत्तेः संवादं सिद्धस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६५.१९ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਸ਼ਿਲੋਂਛਵ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
13.65.20
इमां कश्चित्परिक्रम्य पृथिवीं शैलभूषणाम् ।
असकृद्द्विपदां श्रेष्ठः श्रेष्ठस्य गृहमेधिनः ॥ १३.६५.२० ॥
ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗ੍ਰਹਸਥ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
13.65.21
शिलवृत्तेर्गृहं प्राप्तः स तेन विधिनाऽर्चितः ।
उवास रजनीं तत्र सुमुखः सुखभागृषिः ॥ १३.६५.२१ ॥
ਉਹ ਸ਼ਿਲੋਂਛਵ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਉਸਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਾ ਭਾਗੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਠਹਿਰਿਆ।
13.65.22
शिलवृत्तिस्तु यत्कृत्यं प्रातस्तत्कृतवाञ्शुचिः ।
कृतकृत्यमुपातिष्ठत्सिद्धं तमतिथिं तदा ॥ १३.६५.२२ ॥
ਸ਼ਿਲੋਂਛਵ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਅਤਿਥੀ ਸਿੱਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ।
13.65.23
तौ समेत्य महात्मानौ सुखासीनौ कथाः शुभाः ।
चक्रतुर्वेदसम्बद्धास्तच्छेषकृतलक्षणाः ॥ १३.६५.२३ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਵੇਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾਵਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ; ਜੋ ਉਸ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
13.65.24
शिलवृत्तिः कथान्ते तु सिद्धमामन्त्र्य यत्नतः ।
प्रश्नं पप्रच्छ मेधावी यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.६५.२४ ॥
ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲੋਂਛਵ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮੇਧਾਵੀ ਨੇ ਸਿੱਧ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
13.65.25
केदेशाः के जनपदाः केऽऽश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यस्तदुच्यताम् ॥ १३.६५.२५ ॥
ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼, ਕਿਹੜੇ ਜਨਪਦ, ਕਿਹੜੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪਰਵਤ ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ? ਉਹ ਦੱਸੋ।
13.65.26
ते देशास्ते जनपदास्तेऽऽश्रमास्ते च पर्वताः ।
येषां भागीरथी गङ्गा मध्येनैति रारिद्वरा ॥ १३.६५.२६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੇਸ਼, ਉਹੀ ਜਨਪਦ, ਉਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਉਹੀ ਪਰਵਤ ਹਨ।
13.65.27
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः ।
गतिं तां न लभेज्जन्तुर्गङ्गां संसेव्य यां लभेत् ॥ १३.६५.२७ ॥
ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਯੱਗ ਜਾਂ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਿਹੜੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.65.28
स्पष्टानि येषां गाङ्गेयैस्तोयैर्गात्राणि देहिनाम् ।
न्यस्तानि न पुनस्तेषां त्यागः स्वर्गाद्विधीयते ॥ १३.६५.२८ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਛੂਹੇ ਗਏ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਮੁੜ ਪਤਨ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
13.65.29
सर्वाणि येषां गाङ्गेयैस्तोयैः कार्याणि देहिनाम् ।
गां त्यक्त्वा मानवा विप्र दिवि तिष्ठन्ति ते जनाः ॥ १३.६५.२९ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
13.65.30
पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि ये नराः ।
पश्चाद्गङ्गां निषेवन्ते तेऽपि यान्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.६५.३० ॥
ਪਹਿਲੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.65.31
युक्ताश्च पातकैस्त्यक्त्वा देहं शुद्धा भवन्ति ते ।
मुच्यन्ते देहसंत्यागाद्गङ्गायमुनसङ्गमे ॥ १३.६५.३१ ॥
ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.65.32
स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गाङ्गेयैः प्रयतात्मनाम् ।
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि ॥ १३.६५.३२ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
13.65.33
यावदस्थि मनुष्यस्य गङ्गातोयेषु तिष्ठति ।
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.६५.३३ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਜਦ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.65.34
अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ।
तथाऽपहत्य पाप्मानं भाति गङ्गाजलोक्षितः ॥ १३.६५.३४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੰਗਾ ਜਲ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
13.65.35
विसोमा इव शर्वर्यो विपुष्पास्तरवो यथा ।
तद्वद्देशा दिशश्चैव हीना गङ्गाजलैः शिवैः ॥ १३.६५.३५ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਬਿਨਾਂ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੁਭ ਗੰਗਾ ਜਲ ਬਿਨਾਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ੋਭਾਹੀਣ ਹਨ।
13.65.36
वर्णाश्रमा यथा सर्वे धर्मज्ञानविवर्जिताः ।
क्रतवश्च यथाऽसोमास्तथा गङ्गां विना जगत् ॥ १३.६५.३६ ॥
ਧਰਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਬਿਨਾਂ ਯੱਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਗੰਗਾ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
13.65.37
यथा हीनं नभोऽर्केण भूः शैलैः खं च वायुना ।
तथा देशा दिशश्चैव गङ्गाहीना न संशयः ॥ १३.६५.३७ ॥
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਕਾਸ਼, ਪਰਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.65.38
त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते ।
तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यान्ति गङ्गाजलैः शुभैः ॥ १३.६५.३८ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਨਾਲ ਤਰਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.65.39
अन्ये च देवा मुनयः प्रेतानि पितृभिः सह ।
तर्पितास्तृप्तिमायान्ति त्रिषु लोकेषु सर्वशः ॥ १३.६५.३९ ॥
ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਮੁਨੀ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਤਰਪਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.65.40
यस्तु सूर्येण निष्टप्तं गाङ्गेयं पिबते जलम् ।
गवां निर्हरनिर्मुक्ताद्यावकात्तद्विशिष्यते ॥ १३.६५.४० ॥
ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਜੌਂ ਦੇ ਦਲੀਏ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।
13.65.41
इन्द्रव्रतसहस्रं तु यश्चोरत्कायशोधनम् ।
पिवेद्यश्चापि गङ्गाम्यः समौ स्यातां न वा समौ ॥ १३.६५.४१ ॥
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਇੰਦਰ-ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਰੀਰ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
13.65.42
तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पदेनैकेन यः पुमान् ।
मासमेकं तु गङ्गायां समौ स्यातां न वा सभौ ॥ १३.६५.४२ ॥
ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
13.65.43
लम्बतेऽवाक्शिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् ।
तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गङ्गायां स विशिष्यते ॥ १३.६५.४३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਲਟਕਿਆ ਰਹੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ।
13.65.44
अग्नौ प्रास्तं प्रधूयेत यथा तूलं द्विजोत्तम ।
तथा गङ्गावगाढस्य सर्वपापं प्रधूयते ॥ १३.६५.४४ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਰੂੰ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.65.45
भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् ।
गतिमन्वेषमाणानां न गङ्गासदृशी गतिः ॥ १३.६५.४५ ॥
ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਸ਼ਰਨ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ।
13.65.46
भवन्ति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात् ।
गङ्गाया दर्शनातद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.६५.४६ ॥
ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਨਿਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.65.47
अप्रतिष्ठाश्च ये केचिदधर्मशरणाश्च ये ।
येषां प्रतिष्ठा गङ्गेह शरणं शर्म वर्म च। ॥ १३.६५.४७ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜੋ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਹੀ ਆਸਰਾ, ਸ਼ਰਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਕਵਚ ਹੈ।
13.65.48
प्रकृष्टैरशुभैर्ग्रस्ताननेकैः पुरुषाधमान् ।
पततो नरके गङ्गा संश्रितान्प्रेत्य तारयेत् ॥ १३.६५.४८ ॥
ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਬਲ ਅਸ਼ੁਭਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੇ, ਨਰਕ ਵੱਲ ਡਿੱਗਦੇ ਅਧਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.65.49
ते संविभक्ता मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः ।
येऽभिगच्छन्ति सततं गङ्गां मतिमतांवर ॥ १३.६५.४९ ॥
ਜੋ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
13.65.50
विनयाचारहीनाश्च अशिवाश्च नराधमाः ।
ते भवन्ति शिवा विप्र ये वै गङ्गामुपाश्रिताः ॥ १३.६५.५० ॥
ਵਿਨੈ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਹੀਣ, ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਪਰ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.65.51
यथा सुराणामभृतं पितॄणां च यथा स्वधा ।
सुधा यथा च नागानां तथा गङ्गाजलं नृणाम् ॥ १३.६५.५१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਵਧਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਸੁਧਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਜਲ ਹੈ।
13.65.52
उपासते यथा बाला मातरं क्षुधयाऽर्दिताः ।
श्रेयस्कामास्तथा गङ्गामुपासन्तीह देहिनः ॥ १३.६५.५२ ॥
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਦੇਹਧਾਰੀ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.65.53
स्वायंभुवं यथा स्थानं सर्वेषां श्रेष्ठमुच्यते ।
स्थानानां सरितां श्रेष्ठा गङ्गा तद्वदिहोच्यते ॥ १३.६५.५३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਵੈਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
13.65.54
उपजीव्या यथा धेनुर्लोकानां ब्राह्ममेव वा ।
हविषां तु यथा सोमस्तरणेषु तथा त्वियम् ॥ १३.६५.५४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮ (ਵੇਦ) ਆਧਾਰ ਹੈ, ਹਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਾਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ (ਗੰਗਾ) ਹੈ।
13.65.55
यथोपजीविनां धेनुर्देवादीनां परा स्मृता ।
तथोपजीविनां गङ्गा सर्वप्राणभृतामिह ॥ १३.६५.५५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
13.65.56
देवाः सोमार्कसंस्थानि यता सत्रादिभिर्मखैः ।
अमृतान्युपजीवन्ति तथा गङ्गाजलं नराः ॥ १३.६५.५६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਸੱਤਰ ਆਦਿ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਮ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉੱਤੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਜਲ ਉੱਤੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ।
13.65.57
जाह्नवीपुलिनोत्थाभिः सिकताभिः समुक्षितम् ।
आत्मानं मन्यते लोको दिविष्ठमिव शोभितम् ॥ १३.६५.५७ ॥
ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
13.65.58
जाह्नवीतीरसम्भूतां मृदं मूर्ध्ना बिभर्ति यः ।
बिभर्ति रूपं सोऽर्कस्य तमोनाशाय निर्मलम् ॥ १३.६५.५८ ॥
ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਜੋ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।
13.65.59
गङ्गोर्मिभिरथो दिग्धः पुरुषं पवनो यदा ।
स्पृश्यते सोऽस्य पाप्मानं सद्य एवापकर्षति ॥ १३.६५.५९ ॥
ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹਵਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.65.60
व्यसनैरभितप्तस्य नरस्य विनशिष्यतः ।
गङ्गादर्शनजा प्रीतिर्व्यसनान्यपकर्षति ॥ १३.६५.६० ॥
ਵਿਪਤਾਂ ਨਾਲ ਤਪੇ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸਦੀਆਂ ਵਿਪਤਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.65.61
हंसारावैः कोकरवै रवैरन्यैश्च पक्षिणाम् ।
पस्पर्ध गङ्गा गन्धर्वान्पुलिनैश्च शिलोच्चयान् ॥ १३.६५.६१ ॥
ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਕੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਰੇਤਲੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
13.65.62
हंसादिभिः सुबहुभिर्विविधैः पक्षिभिर्वृताम् ।
गङ्गां गोकुलसम्बादां दृष्ट्वा स्वर्गोऽपि विस्मृतः ॥ १३.६५.६२ ॥
ਹੰਸ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗਊਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.65.63
न सा प्रीतिर्दिविष्ठस्य सर्वकामानुपाश्नतः ।
सम्भवेद्या परा प्रीतिर्गङ्गायाः पुलिने नृणाम् ॥ १३.६५.६३ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.65.64
वाङ्मन कर्मजैर्ग्रस्तः पापैरपि पुमानिह ।
वीक्ष्य गङ्गां भवेन्मूतो अत्र मे नास्ति संशयः ॥ १३.६५.६४ ॥
ਬੋਲ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.65.65
सप्तावरान्सप्त परान्पितॄंस्तेभ्यश्च ये परे ।
पुमांस्तारयते गङ्गां वीक्ष्य स्पृष्ट्वाऽवगाह्य च ॥ १३.६५.६५ ॥
ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹੇਠਲੇ ਸੱਤ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ।
13.65.66
श्रुताभिलषिता पीता स्पृष्टा दृष्टाऽवगाहिता ।
गङ्गा तारयते नॄणामुभौ वंशौ विशेषतः ॥ १३.६५.६६ ॥
ਸੁਣੀ ਗਈ, ਚਾਹੀ ਗਈ, ਪੀਤੀ ਗਈ, ਛੂਹੀ ਗਈ, ਵੇਖੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਦੀ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ।
13.65.67
तत्तीरगानां तपसा श्राद्धपारायणादिभिः ।
गङ्गाद्वारप्रभृतिभिस्तत्तीर्थैर्न परं नृणाम् ॥ १३.६५.६७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ, ਸ਼ਰਾਧ, ਪਾਰਾਇਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
13.65.68
सायं प्रातः स्मरेद्गङ्गां नित्यं स्नाने तु कीर्तयेत् ।
तर्पणे पितृपूजासु मरणे चापि संस्मरेत् ॥ १३.६५.६८ ॥
ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ; ਨਿੱਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ; ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਪਿਤਰ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕਰੇ।
13.65.69
दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गङ्गेति कीर्तनात् ।
पुनात्युपुण्यान्पुरुषाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.६५.६९ ॥
ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਪੀਣ ਨਾਲ ਅਤੇ 'ਗੰਗਾ' ਨਾਮ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁੰਨਹੀਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.65.70
य इच्छेत्सफलं जन्म जीवितं श्रुतमेव च ।
स पितॄंस्तर्पयेद्गङ्गामभिगम्य सुरांस्तथा ॥ १३.६५.७० ॥
ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਨਮ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.65.71
न श्रुतैर्न च वित्तेन कर्मणा न च तत्फलम् ।
प्राप्नुयात्पुरुषोऽत्यन्तं गङ्गां प्राप्य यदाप्नुयात् ॥ १३.६५.७१ ॥
ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ, ਧਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਫਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.65.72
जात्यन्धैरिह तुल्यास्ते मृतैः पङ्गुभिरेव च ।
समर्था ये न पश्यन्ति गङ्गां पुण्यजलां शिवाम् ॥ १३.६५.७२ ॥
ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਜਲ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਗੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
13.65.73
भूतभव्यभविष्यज्ञैर्महर्षिभिरुपस्थिताम् ।
देवैः सेन्द्रैश्च को गङ्गां नोपसेवेत मानवः ॥ १३.६५.७३ ॥
ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
13.65.74
वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः ।
विद्यावद्भिः श्रितां गङ्गां पुमान्को नाम नाश्रयेत् ॥ १३.६५.७४ ॥
ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਯਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਗਈ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ?
13.65.75
उत्कामद्बिश्च यः प्राणैः प्रयतः शिष्टसम्मतः ।
चिन्तयेन्मनसा गङ्गां स गतिं परमांलभेत् ॥ १३.६५.७५ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨੇ ਗਏ, ਸੰਜਮੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਵੇਗਾ।
13.65.76
न भयेभ्यो भयं तस्य न पापेभ्यो न राजतः ।
आदेहपतनाद्गङ्गामुपास्ते यः पुमानिह ॥ १३.६५.७६ ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗਣ ਤੱਕ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੈ ਤੋਂ ਭੈ ਨਹੀਂ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.65.77
गगनाद्गां पतन्तीं वै महापुण्यां महेश्वरः ।
दधार शिरसा गङ्गां तामेव दिवि सेवते ॥ १३.६५.७७ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਉਸ ਮਹਾਪੁੰਨ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਿਆ; ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਉਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.65.78
अलङ्कृतास्त्रयो लोकाः पथिभिर्विमलैस्त्रिभिः ।
यस्तु तस्या जलं सेवेत्क्रतकृत्यः पुमान्भवेत्। ॥ १३.६५.७८ ॥
ਤਿੰਨ ਨਿਰਮਲ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ; ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਸੇਵਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਕਰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.65.79
दिवि ज्योतिर्यथाऽऽदित्यः पितॄणां चैव चन्द्रमाः ।
देवेश यथा नृणां गङ्गा च सरितां तथा ॥ १३.६५.७९ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਜਿਵੇਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਜਿਵੇਂ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿਵੇਂ ਹੈ।
13.65.80
मात्रा पित्रा सुतैर्दारैर्विमुक्तस्य धनेन वा ।
न भवेद्धि तथा दुःखं यथा गङ्गा वियोगजम् ॥ १३.६५.८० ॥
ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.65.81
नारण्यैर्नेष्टविषयैर्न सुतैर्न धनागमैः ।
तथा प्रसादो भवति गङ्गां वीक्ष्य यथा भवेत् ॥ १३.६५.८१ ॥
ਜੰਗਲਾਂ, ਪਸੰਦੀਦਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਧਨ-ਲਾਭ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.65.82
पूर्णमिन्दुं यथा दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ।
तथा त्रिपथगां दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ॥ १३.६५.८२ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.65.83
तद्भावस्तद्गतमनास्तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
गङ्गांयोऽनुगतो भक्त्यास तस्याः प्रियतां व्रजेत् ॥ १३.६५.८३ ॥
ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਭਾਵ, ਮਨ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਗੰਗਾ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.65.84
भूस्थैः खस्थैर्दिविष्ठैश्च भूतैरुच्चावचैरपि ।
गङ्गा विगाह्या सततमेतत्कार्यतमं सताम् ॥ १३.६५.८४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ।
13.65.85
विश्वलोकेषु पुण्यत्वाद्गङ्गायाः प्रथितं यशः ।
दुर्मृताननपत्यांश्च सा मृताननयद्दिवम्।
यत्पुत्रान्सगरस्येतो भस्माख्याननयद्दिवम् ॥ १३.६५.८५ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਮਰੇ, ਨਿਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਾਇਆ; ਅਤੇ ਸਗਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭਸਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
13.65.86
वाय्वीरिताभिः सुमनोहराभि-
र्द्रुताभिरत्यर्थसमुत्थिताभिः।
गङ्गोर्मिभिर्भानुमतीभिरिद्धाः ।
सहस्ररश्मिप्रतिमा भवन्ति ॥ १३.६५.८६ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.65.87
पयस्विनीं घृतिनीमत्युदारां ।
समृद्धिनीं वेगिनीं दुर्विगाह्याम्।
गङ्गां गत्वा यैः शरीरं विसृष्टं ।
गता धीरस्ते विबुधैः समत्वम् ॥ १३.६५.८७ ॥
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਘਿਓ ਵਾਂਗ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਅਤਿ ਉਦਾਰ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਵੇਗਵਤੀ ਅਤੇ ਔਖੀ ਲੰਘਣ ਯੋਗ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਿਆ, ਉਹ ਧੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾਏ।
13.65.88
अन्धाञ्चडान्द्रव्यहीनांश्च गङ्गा ।
यशस्विनी बृहती विश्वरूपा।
देवैः सेन्द्रैर्मुनिभिर्मानवैश्च ।
निषेविता सर्वकामैर्युनक्ति ॥ १३.६५.८८ ॥
ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ, ਕ੍ਰੂਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨਹੀਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਗੰਗਾ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ (ਪਰਮ ਗਤੀ ਨਾਲ) ਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.65.89
ऊर्जस्वतीं मधुमतीं महापुण्यां त्रिवर्त्मगाम् ।
त्रिलोकगोप्त्रीं ये गङ्गां संश्रितास्ते दिवं गताः ॥ १३.६५.८९ ॥
ਊਰਜਸਵੀ, ਮਧੁਮਤੀ, ਮਹਾਪੁੰਨਯਾ, ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਮੀ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਰੱਖਿਅਕਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ।
13.65.90
यो वत्स्यति द्रक्ष्यति वाऽपि मर्त्य-
स्मस्मै प्रयच्छन्ति सुखानि देवाः।
तद्भाविताः स्पर्शनदर्शनेन ।
इष्टां गतिं तस्य सुरा दिशन्ति ॥ १३.६५.९० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਸੇਗਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ, ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ਼ਟ ਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।
13.65.91
दक्षां पृश्निं बृहतीं विप्रकृष्टां ।
शिवामृद्धां भागिनीं सुप्रसन्नाम्।
विभावरीं सर्वभूतप्रतिष्ठां ।
गङ्गां गता ये त्रिदिवं गतास्ते ॥ १३.६५.९१ ॥
ਦੱਖਾ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਦੂਰ-ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਿਵਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ, ਸਰਬ-ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜੋ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਗਏ।
13.65.92
ख्यातिर्यस्याः खं दिवं गां च नित्या-
मूर्ध्वं दिशो विदिशश्चावतस्थे।
तस्या जलं सेव्य सरिद्वराया ।
मर्त्याः सर्वे कुतकृत्या भवन्ति ॥ १३.६५.९२ ॥
ਜਿਸ ਨਦੀ ਦੀ ਖ੍ਯਾਤੀ ਆਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ, ਉੱਪਰਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਫੈਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀ ਦਾ ਜਲ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.65.93
इयं गङ्गेति नियतं प्रतिष्ठा ।
गुहस्य स्क्मस्य च गर्भयोषा।
प्रातस्त्रिवर्गा घृतवहा विपाप्मा ।
गङ्गाऽवतीर्णा वियतो विश्वतोया ॥ १३.६५.९३ ॥
ਇਹ ਗੰਗਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੁਹ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਘੀ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਾਪਰਹਿਤ ਗੰਗਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰੀ, ਜੋ ਸਰਬ-ਜਲਮਈ ਹੈ।
13.65.94
दिवो भुवश्चापि वीक्ष्यानुरूपा ॥ १३.६५.९४ ॥
ਸਵਰਗ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ (ਉਹ) ਅਨੁਰੂਪ ਹੈ।
13.65.95
सुताऽवनीध्रस्य हरस्य भार्या ।
दिवो भुवश्चापि कृतानुरूपा।
भव्या पृथिव्यां भागिनी चापि राज-
न्गङ्गा लोकानां पृण्यदा वै त्रयाणाम् ॥ १३.६५.९५ ॥
ਉਹ ਅਵਨੀਧ੍ਰ (ਹਿਮਾਲਿਆ) ਦੀ ਧੀ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਗੰਗਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
13.65.96
मधुस्रवा घृतधारा घृतार्चि-
र्महोर्मिभिः शोभिता ब्राह्मणैश्च।
दिवश्च्युता शिरसाऽऽप्ता शिवेन ।
गङ्गाऽवनीध्रात्त्रिदिवस्य माता ॥ १३.६५.९६ ॥
ਸ਼ਹਿਦ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਘਿਓ ਦੀ ਧਾਰ, ਘਿਓ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਰਗੀ; ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ; ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰੀ; ਅਵਨੀਧ੍ਰ ਤੋਂ ਆਈ ਗੰਗਾ ਸਵਰਗ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।
13.65.97
योनिर्वरिष्ठा विरजा वितन्वी ।
शय्याऽचिरा वारिवहा यशोदा।
विश्वावती चाकृतिरिष्टसिद्धा ।
गङ्गोक्षितानां भुवनस्य पन्थाः ॥ १३.६५.९७ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੋਤ, ਨਿਰਮਲ, ਪਤਲੀ; ਸ਼ਯਿਆ, ਤੇਜ਼, ਪਾਣੀ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ; ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਰੂਪਵਤੀ, ਇਸ਼ਟ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਗੰਗਾ, ਅਭਿਸ਼ਿਕਤਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਰਗ।
13.65.98
क्षान्त्या मह्या गोपने धारणे च ।
दीप्त्य कृशानोस्तपनस्य चैव।
तुल्या गङ्गा सम्मता ब्राह्मणानां ।
गृहस्य ब्रह्मण्यतया च नित्यम् ॥ १३.६५.९८ ॥
ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਾਰਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ; ਗੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘਰ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ।
13.65.99
ऋषिष्टुतां विष्णुपदीं पुराणां ।
सुपुण्यतोयां मनसाऽपि लोके।
सर्वात्मना जाह्नवीं ये प्रवन्ना ।
स्ते ब्रह्मणः सदनं सम्प्रयाताः ॥ १३.६५.९९ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਆਈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਤਿ ਪੁੰਨ ਜਲ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.65.100
लोकानिमान्नयति या जननीव पुत्रा-
न्सर्वात्मना सर्वगुणोपपन्ना।
तत्स्थानकं ब्राह्ममभीप्समानै-
र्गङ्गा सदैवात्मवशैरुपास्या ॥ १३.६५.१०० ॥
ਮਾਤਾ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੰਗਾ ਦੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸਦਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.65.101
गंङ्गां श्रयेदात्मवान्सिद्धिकामः ॥ १३.६५.१०१ ॥
ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.65.102
प्रसाद्य देवान्सविभून्समस्ता-
न्भगीरथस्तपसोग्रेण गङ्गाम्।
गामानयत्तामभिगम्य शश्व-
त्पुंसां भयं नेह चामुत्र विद्यात् ॥ १३.६५.१०२ ॥
ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.65.103
उदाहृतः सर्वथा ते गुणानां ।
मयैकदेशः प्रसमीक्ष्य बृद्ध्या।
शक्तिर्न से काचिदिहास्ति वक्तुं ।
गुणान्सर्वान्परिमातुं तथैव ॥ १३.६५.१०३ ॥
ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਜਾਂ ਮਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
13.65.104
मेरोः समुद्रस्य च सर्वयत्नैः ।
सङ्ख्योपलानामुदकस्य वाऽपि।
शक्यं वक्तुं नेह गङ्गाजलानां ।
गुणाख्यानं परिमातुं तथैव ॥ १३.६५.१०४ ॥
ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਣਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਜਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਤੇ ਮਾਪ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
13.65.105
तस्मादेतान्परया श्रद्धयोक्ता-
न्गुणान्सर्वाञ्जाह्नवीयान्सदैव।
भवेद्वाचा मनसा कर्मणा च ।
भक्त्या युक्तः श्रद्धया श्रद्दधानः ॥ १३.६५.१०५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਹੇ ਗਏ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਬੋਲ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਿਆਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹੋ।
13.65.106
लोकानिमांस्त्रीन्यशसा वितत्य ।
सिद्धिं प्राप्य महतीं तां दुरापाम्।
गङ्गाकृतानचिरेणैव लोका-
न्यथेष्टमिष्टान्विहरिष्यसि त्वम् ॥ १३.६५.१०६ ॥
ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਰਲੱਭ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂਗਾ ਉਵੇਂ ਇੱਛਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰੇਂਗਾ।
13.65.107
तव मम च गुणैर्महानुभावा ।
जुषतु भतिं सततं स्वधर्मयुक्तैः।
अभिमतजनवत्सला हि गङ्गा ।
जगति युनक्ति सुखैश्च भक्तिमन्तम् ॥ १३.६५.१०७ ॥
ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸਦਾ ਮਤਿ ਲਾਉਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਗਾ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਤਸਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
13.65.108
इति परममतिर्गुणानशेषा-
ञ्शिलरतये त्रिपथानुयोगरूपान्।
बहुविधमनुशास्य तथ्यरूपा-
न्गगनतलं द्युतिमान्विवेश सिद्धः ॥ १३.६५.१०८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਿੱਧ ਨੇ ਸ਼ਿਲਾ-ਸ਼ੱਯਾ ਲਈ, ਤ੍ਰਿਪਥਾ (ਗੰਗਾ) ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
13.65.109
शिलवृत्तिस्तु सिद्धस्य वाक्यैः सम्बोधितस्तदा ।
गङ्गामुपास्य विधिवत्सिद्धिं प्राप सुदुर्लभाम् ॥ १३.६५.१०९ ॥
ਸ਼ਿਲਵ੍ਰਿੱਤੀ ਸਿੱਧ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
13.65.110
तथा त्वमपि कौन्तेय भक्त्या परमया युतः ।
गङ्गामभ्येहि सततं प्राप्स्यसे सिद्धिमुत्तमाम् ॥ १३.६५.११० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾ; ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।
13.65.111
श्रुत्वेतिहासं भीष्मोक्तं गङ्गायाः स्तवसंयुतम् ।
युधिष्ठिरः परां प्रीतिमगच्छद्धातृभिः सह ॥ १३.६५.१११ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗਈ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।